THEMA IV.3. Diabetes Mellitus

Transcriptie

1 THEMA IV.3. Diabetes Mellitus Selectiecriteria Voor deze selectie worden alle ziekenhuisverblijven weerhouden die beantwoorden aan de algemene selectiecriteria (cfr. Inleiding 2.4.a) en bovendien als hoofddiagnose de ICD-9-CM code 250.** hebben, de code voor diabetes mellitus. Vermits diabetes mellitus zeer frequent als nevendiagnose gecodeerd wordt, is het ook hier aangewezen alleen de verblijven te selecteren met diabetes mellitus als hoofddiagnose. Het opnemen in de selectie van alle verblijven met diabetes als nevendiagnose zou een te groot percentage heropnamen als resultaat hebben. De prevalentie van de aandoening wordt dan minder goed benaderd. In totaal bevinden er zich verblijven met diabetes mellitus als hoofddiagnose in de MKG databank voor het registratiejaar Hiervan vonden er in een klassiek ziekenhuisverblijf en 423 in daghospitalisatie plaats. De selectie die hieronder in kaart wordt gebracht, beperkt zich tot de klassieke ziekenhuisverblijven. In vergelijking met het registratiejaar 1996 wordt hier een stijging van 7.3% voor de klassieke verblijven en bijna een verdubbeling van het aantal dagopnames vastgesteld. Registratiejaar 1998 Geografisch niveau Administratieve arrondissementen Toelichting Kaart IV.3.a. toont sterke geografische verschillen aan. Het aantal verblijven met diabetes mellitus als hoofddiagnose is hoger dan verwacht 1 in de Henegouwse arrondissementen Moescroen, Doornik, Aat, Bergen, en Charleroi. Ook in de regio Namen-Luik-Luxemburg (de arrondissementen Virton, Aarlen, Dinant, Neufchâteau, March-en-Famenne, Bastenaken, Hoei, Luik en Tongeren) zijn er meer verblijven dan verwacht 1. Veel minder verblijven dan verwacht 1 vindt men in de West-Vlaamse arrondissementen Veurne, Oostende, Brugge en Ieper, in de Oost-Vlaamse 1 Voor de berekening van het verwacht aantal verblijven wordt verwezen naar Inleiding 3. Methodologie.

2 arrondissementen Eeklo, Gent en Oudenaarde, en in Leuven en Halle-Vilvoorde. De exacte cijfers waarop de kaart gebaseerd is zijn terug te vinden in tabel IV.3.a. Figuur IV.3.a. geeft de leeftijds- en geslachtsdistributie weer van de klassieke ziekenhuisverblijven met diabetes mellitus als hoofddiagnose. Deze figuur toont aan dat een niet te verwaarlozen aantal kinderen reeds op jonge leeftijd worden opgenomen voor diabetes. 3% van alle verblijven (zijnde 523 ziekenhuisverblijven) worden gegenereerd door kinderen jonger dan 15 jaar. Het aantal verblijven stijgt met de leeftijd zowel bij de vrouwen als bij de mannen. De vrouwen staan in voor 56 % van alle verblijven. Voor de mannelijke patiëntenpopulatie komt 77 % van de verblijven voor tussen 40 en 80 jaar. Voor de vrouwen ligt het merendeel van de verblijven op iets oudere leeftijd: 77 % van de verblijven wordt gegenereerd door vrouwen tussen 50 en 90 jaar. Binnen de patiëntengroep met diabetes kan men onderscheid maken tussen twee types diabetici: patiënten met juveniele diabetes (= diabetes type I ) en patiënten met ouderdomsdiabetes (= diabetes type II). Patiënten met juveniele diabetes lijden aan diabetes van jongsaf aan, patiënten met ouderdomsdiabetes krijgen de ziekte pas op oudere leeftijd. Het type kan in de MKG-registratie teruggevonden worden als het vijfde cijfer van de ICD-9-CM code voor diabetes. In tabel IV.3.b. wordt het aandeel weergegeven dat elk van deze types heeft in de totale selectie van klassieke ziekenhuisverblijven met diabetes mellitus als hoofddiagnose. Hieruit blijkt dat 66 % van alle verblijven behorend tot de selectie gegenereerd wordt door patiënten met diabetes type II. De figuren IV.3.b. en IV.3.c. illustreren dat de leeftijds- en geslachtsdistributies van de ziekenhuisverblijven van elk van deze twee types wel degelijk van elkaar verschillen. Het apart in kaart brengen van de ziekenhuisverblijven voor diabetes type I en diabetes type II levert twee duidelijk verschillende kaarten op. Kaart IV.3.b. geeft de geografische spreiding weer van de ziekenhuisverblijven van patiënten met diabetes type I. De beide zones die op kaart IV.3.a. donker gekleurd zijn (delen van Henegouwen en Namen-Luik-Luxemburg) vallen ook hier op omwille van het feit dat er meer ziekenhuisverblijven met diabetes type I voorkomen dan verwacht 1. De meest Oostelijke arrondissementen van de provincies Luik en Luxemburg (Verviers, Bastogne, Aarlen en Virton) zijn op kaart IV.3.b. echter opvallend lichter ingekleurd en is er ook een groter deel van de provincies Brabant, Antwerpen en Limburg met minder ziekenhuisverblijven met diabetes type I als hoofddiagnose dan verwacht 1. De exacte cijfers die aan de basis liggen van kaart IV.3.b. worden weergegeven in tabel IV.3.c. De kaart voor diabetes type II (kaart IV.3.c.) geeft een ander beeld. Men vindt duidelijk minder ziekenhuisverblijven van patiënten met ouderdomsdiabetes als hoofddiagnose terug dan verwacht 1 in delen van Oost- en West-Vlaanderen. De Henegouwse arrondissementen Doornik, Aat, Bergen en Charleroi daarentegen vallen 1 Voor de berekening van het verwacht aantal verblijven wordt verwezen naar Inleiding 3. Methodologie.

3 op omwille van een groter aantal verblijven dan verwacht 1. Dit was ook het geval op de twee andere diabeteskaarten: deze arrondissementen scoren hoog voor zowel type I als type II diabetes, en dus voor diabetes in zijn geheel. Verder valt het in deze kaart op dat voor redelijk veel arrondissementen de afwijking van de SAR niet significant is. Voor de arrondissmenten Antwerpen, Mechelen, Luik en Virton worden wel significant méér verblijven met type II diabetes als hoofddiagnose teruggevonden dan verwacht 1. Tabel IV.3.d. presenteert de cijfers waarop kaart IV.3.c. gebaseerd is. Het onderscheid tussen diabetes type I en diabetes type II berust, zoals hierboven vermeld, op de registratie van het vijfde cijfer van de ICD-9-CM diagnose code 250.**. Men kan hier uiteraard de vraag stellen naar de kwaliteit van de registratie. De analoge kaarten voor type I en type II diabetes in MKG 1996 in Beeld hebben wel overeenkomsten met de huidige versie voor MKG 1998 maar vertonen toch ook verschillen. Men kan zich dus opnieuw de vraag stellen of de geografische verschillen en de verschillen tussen versie 1996 en versie 1998 te wijten zijn aan een verschillend/gewijzigd codeergedrag, of dat integendeel deze verschillen reële verschillen in het aantal klassieke ziekenhuisverblijven van patiënten met diabetes, type I of type II als hoofddiagnose weerspiegelen. Het is bijvoorbeeld mogelijk dat insulinebehoevendheid bij type II patiënten beschouwd of gecodeerd werd als diabetes type I. Het is ook mogelijk dat er codeerfouten gemaakt werden tegen het gebruik van de diabetescode als hoofddiagnose wanneer een patiënt wordt opgenomen omwille van een complicatie. Anderzijds kan op basis van figuur IV.3.c. (de leeftijds- en geslachtsdistributie van de klassieke ziekenhuisverblijven van type II diabetici) opgemerkt worden dat er ook een aantal ziekenhuisverblijven voorkomen bij patiënten jonger dan 40 jaar (585 verblijven of 5%) waarbij diabetes type II gecodeerd werd. Ook hier kan men zich afvragen hoe groot het aandeel is van foutieve registratie enerzijds en anderzijds in hoeverre de steeds dalende leeftijd van diabetici type II, die bijvoorbeeld in de Verenigde Staten werd vastgesteld, ook hier weerspiegeld wordt in de cijfers. Het feit dat het aandeel van de patiënten met type II diabetes, jonger dan 40 jaar, gedaald is ten opzichte van 1996 (nu 5% ten opzichte van 7% in voor MKG 1996) doet eerder vermoeden dat het codeergedrag werd bijgestuurd/verbeterd. De ICD-9-CM codering laat toe door middel van het vierde cijfer van de diabetescode (250.**) aan te geven of er al dan niet een complicatie aanwezig is, en zo ja welke. Tabel IV.3.e. geeft een overzicht van de verblijven die behoren tot de selectie met hun verdeling over de verschillende hoofddiagnosen volgens aard van complicatie. In 34% van de verblijven wordt er geen complicatie vermeld en dit is 5% meer dan voor 1996 het geval was. In 9% van de verblijven is er een complicatie aanwezig maar werd ze niet gespecificeerd, terwijl het aandeel van deze niet gespecificeerde code voor MKG 1996 nog 21% bedroeg. Er kan dus wel degelijk een verbetering van de nauwkeurigheid van de registratie vastgesteld worden, wat niet wil zeggen dat deze niet nog kan opgedreven worden. In 13% van de verblijven worden er neurologische manifestaties ten gevolge van diabetes geregistreerd. De verdeling van het aantal ziekenhuisverblijven met diabetes als hoofddiagnose volgens aard van complicatie, is zowel voor de verblijven van juveniele diabetici als voor de verblijven van patiënten die aan ouderdomsdiabetes lijden, ongeveer gelijk aan de verdeling van de verblijven volgens aard van complicatie van beide types

4 samen (tabel IV.3.e.) vandaar dat in deze tabel geen onderscheid wordt gemaakt tussen beide types van diabetes mellitus. Kaart IV.3.a. Diabetes als hoofddiagnose - MKG 1998 Definitie klassen + (aantal arrondissementen) 120 < SAR (8) 110 < SAR =< 120 (7) < SAR =< 110 (7) 90 < SAR =< (7) 80 < SAR =< 90 (7) SAR =< 80 (7) De * geeft aan of de afwijking van de waarde van de SAR significant is voor het desbetreffende administratief arrondissement

5 Administratief arrondissement Naam Nummer Aantal verblijven SAR Klasse Ondergrens Bovengrens Significante afwijking SAR ANTWERPEN MECHELEN * TURNHOUT * BRUSSEL-HOOFDSTAD HALLE-VILVOORDE * LEUVEN * NIJVEL * BRUGGE * DIKSMUIDE IEPER KORTRIJK * OOSTENDE * ROESELARE * TIELT VEURNE * AALST DENDERMONDE EEKLO * GENT * OUDENAARDE * ST-NIKLAAS AAT * CHARLEROI * BERGEN * MOESCROEN * ZINNIK THUIN DOORNIK * HOEI LUIK * VERVIERS * BORGWORM HASSELT * MAASEIK * TONGEREN AARLEN BASTENAKEN MARCHE-EN-FAMENNE * NEUFCHATEAU VIRTON * DINANT * NAMEN PHILIPPEVILLE Totaal Tabel IV.3.a. Klassieke ziekenhuisverblijven met diabetes mellitus als hoofddiagnose - MKG 1998 Figuur IV.3.a. Leeftijds- en geslachtsdistributie - MKG Leeftijd Aantal klassieke ziekenhuisverblijven met diabetes als hoofddiagnose Mannen Vrouwen

6 ICD-9-CM code Omschrijving Aantal verblijven % verblijven 250.*0 of 250.*2 DM type II % 250.*1 of 250.*3 DM type I % totaal % Tabel IV.3.b. Diabetes, aandeel type I - type II - MKG 1998 Figuur IV.3.b. Leeftijds- en geslachtsdistributie - MKG Leeftijd Aantal klassieke ziekenhuisverblijven met diabetes type I als hoofddiagnose Mannen Vrouwen Figuur IV.3.c. Leeftijds- en geslachtsdistributie - MKG Leeftijd Aantal klassieke ziekenhuisverblijven met diabetes type II als hoofddiagnose Mannen Vrouwen

7 Kaart IV.3.b. Diabetes type I als hoofddiagnose - MKG 1998 Definitie klassen + (aantal arrondissementen) 120 < SAR (13) 110 < SAR =< 120 (4) < SAR =< 110 (4) 90 < SAR =< (4) 80 < SAR =< 90 (5) SAR =< 80 (13) De * geeft aan of de afwijking van de waarde van de SAR significant is voor het desbetreffende administratief arrondissement

8 Administratief arrondissement Naam Nummer Aantal verblijven SAR Klasse Ondergrens Bovengrens Significante afwijking SAR ANTWERPEN * MECHELEN TURNHOUT * BRUSSEL-HOOFDSTAD HALLE-VILVOORDE * LEUVEN * NIJVEL * BRUGGE * DIKSMUIDE IEPER * KORTRIJK OOSTENDE ROESELARE TIELT VEURNE * AALST * DENDERMONDE * EEKLO GENT * OUDENAARDE ST-NIKLAAS * AAT * CHARLEROI * BERGEN * MOESCROEN * ZINNIK THUIN * DOORNIK * HOEI * LUIK * VERVIERS * BORGWORM HASSELT * MAASEIK TONGEREN AARLEN BASTENAKEN * MARCHE-EN-FAMENNE * NEUFCHATEAU * VIRTON * DINANT * NAMEN * PHILIPPEVILLE Totaal 5662 Tabel IV.3.c. Klassieke ziekenhuisverblijven met diabetes type I als hoofddiagnose - MKG 1998 Kaart IV.3.c. Diabetes type II als hoofddiagnose - MKG 1998 Definitie klassen + (aantal arrondissementen) 120 < SAR (8) 110 < SAR =< 120 (5) < SAR =< 110 (8) 90 < SAR =< (7) 80 < SAR =< 90 (7) SAR =< 80 (8) De * geeft aan of de afwijking van de waarde van de SAR significant is voor het desbetreffende administratief arrondissement

9 Administratief arrondissement Naam Nummer Aantal verblijven SAR Klasse Ondergrens Bovengrens Significante afwijking SAR ANTWERPEN * MECHELEN * TURNHOUT BRUSSEL-HOOFDSTAD HALLE-VILVOORDE * LEUVEN * NIJVEL BRUGGE * DIKSMUIDE IEPER * KORTRIJK OOSTENDE * ROESELARE * TIELT VEURNE AALST DENDERMONDE EEKLO * GENT * OUDENAARDE * ST-NIKLAAS AAT CHARLEROI BERGEN * MOESCROEN ZINNIK * THUIN DOORNIK * HOEI * LUIK * VERVIERS BORGWORM HASSELT MAASEIK * TONGEREN AARLEN BASTENAKEN MARCHE-EN-FAMENNE NEUFCHATEAU VIRTON * DINANT NAMEN * PHILIPPEVILLE Totaal Tabel IV.3.d. Klassieke ziekenhuisverblijven met diabetes type II als hoofddiagnose - MKG 1998 ICD-9-CM-code Omschrijving Aantal verblijven % verblijven 250.0* Diabetes mellitus without mention of complication * Diabetes with ketoacidosis * Diabetes with hyperosmolarity * Diabetes with other coma * Diabetes with renal manifestations * Diabetes with ophtalmic manifestations * Diabetes with neurologic manifestations * Diabetes with peripheral circulatory disorders * Diabetes with other specified manifestations * Diabetes with unspecified complication Totaal Tabel IV.3.e. Klassieke ziekenhuisverblijven met diabetes mellitus als hoofddiagnose - verdeling over de verschillende hoofddiagnosen volgens aard van complicatie - MKG 1998