Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007

Transcriptie

1 Grote Bickersstraat KS Amsterdam Postbus AE Amsterdam t f e [email protected] Rapport Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 Henk Foekema E maart 2008 Alle in dit document vermelde gegevens zijn strikt vertrouwelijk. Publicatie en inzage aan derden, geheel of gedeeltelijk, is zonder toestemming van TNS NIPO beslist niet toegestaan. TNS NIPO ISO 9001 rapport nederlands.dot

2 Inhoud Inleiding 1 1 Bezoekersprofiel Profielschets bezoekers en niet-bezoekers 2 2 Het bezoek aan een voorstelling of optreden Gemiddeld 4 bezoeken per jaar Cabaret en kleinkunst weer op de eerste plaats, gevolgd door pop/ rockconcerten Ruime meerderheid voorstellingen gegeven door professionele groep Officieel theater, concertzaal of poppodium nog steeds meest bezocht Gemiddelde reistijd gelijk gebleven Gemiddelde prijs voorstellingen ongeveer gelijk gebleven Idee voor bezoek het vaakst ingegeven door bekenden Bezoek podiumkunsten is een sociale aangelegenheid Tevredenheid hoog, vooral over kwaliteit voorstelling Inhoud van de voorstelling wekt de meeste tevredenheid Ligging van de accommodatie het meest belangrijke aspect bij tevredenheid locatie Emotionele aspecten Positieve associaties bij laatste bezoek 21 3 Redenen voor niet-bezoek 21 Inhoud figuren en tabellen 1 Bezoekfrequentie in het afgelopen jaar (n=1.296) 5 2 Soort voorstellingen dat men bezocht heeft 6 3 Voorstelling(en) in afgelopen jaar bezocht, uitsplitsing naar leeftijd (n=1296) 7 4 Laatst bezochte voorstelling 8 5 Gemiddelde bezoek: door professionals of amateurs? 9 6 Professioneel/ amateur-optreden 9 7 Waar vond de voorstelling/het optreden plaats? 10 8 Relatie tussen accommodatie en professionaliteit 11 9 Reistijd naar laatste voorstelling van podiumkunsten, cumulatief Gemiddelde reistijd gerelateerd aan de locatie of accommodatie Wel of niet betalen in relatie tot professioneel of amateur gezelschap Betaald bedrag in relatie tot amateur- of professioneel gezelschap Gemiddeld betaalde prijs toegangskaartje van hoog naar laag 16 Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO 6 maart 2008

3 14 betaald bedrag in relatie tot locatie/accommodatie Top 10 wijze waarop men op idee kwam voor bezoek Hoe komt men op het idee? (per voorstellingstype) Met wie men naar de voorstelling is geweest Tevredenheid over diverse aspecten van de voorstelling (2007, n= 1284, 2006: n=1225, 2004: n=928; 2002: n=836) Tevredenheid kwaliteit voorstelling of optreden naar soort voorstelling (1=zeer ontevreden, 4 = zeer tevreden) Tevredenheid kwaliteit accommodatie naar soort voorstelling (1=zeer ontevreden, 4 = zeer tevreden) Tevredenheid per type locatie (% zeer tevreden ) Tevredenheid prijs naar soort voorstelling (1= zeer ontevreden, 4 = zeer tevreden) Welk gevoel riep het optreden/de voorstelling bij u op? Gevoelens die men (heel) sterk ondervonden heeft Redenen om geen podiumkunsten te bezoeken Redenen om geen podiumkunsten te bezoeken, naar wel of geen interesse 21 Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO 6 maart 2008

4 Inleiding In 2002 en 2004 en 2006 heeft TNS NIPO in opdracht van Bureau Promotie Podiumkunsten (BPP) onderzoeken uitgevoerd onder het Nederlands publiek. In deze onderzoeken zijn Nederlanders ondervraagd over hun bezoek aan Podiumkunsten. In januari en februari 2008 is een vierde meting van dit onderzoek uitgevoerd onder Nederlanders van 12 jaar en ouder. De resultaten van de laatste twee metingen zijn goed vergelijkbaar aangezien beide metingen betrekking hebben op het bezoek aan podiumkunsten in het voorafgaande jaar. In de eerdere meting betrof deze periode een half jaar, hetgeen uiteraard een afwijkend beeld veroorzaakt (lagere frequentie podiumbezoek etc). De steekproef is getrokken uit TNS NIPObase, de database van TNS NIPO. TNS NIPObase bestaat uit ruim personen die hebben toegezegd regelmatig mee te willen werken aan onze onderzoeken. Deze personen kunnen via diverse methoden benaderd worden. In het onderhavige onderzoek is gebruik gemaakt van de CASImethode (Computer Assisted Self Interviewing), waarbij respondenten per modem een vragenlijst krijgen toegestuurd. Na het invullen sturen de respondenten de vragenlijst weer via de modem retour. Omdat de respondenten in de database vaker op deze wijze worden benaderd, zijn zij vertrouwd met de onderzoeksmethode en bovendien kunnen zij de vragenlijst invullen op een moment dat hen het beste schikt. Een uitgebreide beschrijving van deze methode van onderzoek is in de bijlagen van dit rapport opgenomen, tezamen met de tabellen en vragenlijst. Leeswijzer Allereerst wordt een korte profielschets gemaakt van bezoekers en niet-bezoekers van podiumkunsten. Vervolgens wordt dieper ingegaan op het laatste bezoek, zoals het soort voorstelling, de locatie en de tevredenheid over het bezoek. Naast een verdieping onder ontevreden bezoekers, worden hierbij tevens de redenen van tevredenheid in kaart gebracht. Tenslotte wordt een analyse gemaakt van redenen van niet-bezoekers om geen voorstelling van podiumkunsten te bezoeken, zodat bepaald kan worden op welke wijze deze doelgroep kan worden gemotiveerd tot bezoek. Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO maart

5 1 Bezoekersprofiel In dit hoofdstuk wordt allereerst het profiel van de podiumkunstbezoeker afgezet tegen de niet-bezoeker. Vervolgens wordt een analyse gemaakt van het profiel bij uitsplitsing naar bezoekfrequentie en type voorstelling(en) die men in het afgelopen jaar heeft bezocht. Ten opzichte van de eerdere metingen zijn in de profielen geen grote verschuivingen opgetreden. Daar waar wel verschillen tussen de profielen zijn gevonden, staat dit vermeld. 1.1 Profielschets bezoekers en niet-bezoekers Bezoekers van podiumkunsten zijn in dit onderzoek als volgt gedefinieerd: In het afgelopen jaar minimaal eenmaal naar een voorstelling of uitvoering van podiumkunst geweest. Podiumkunsten zijn hierbij omschreven als bezoek aan voorstellingen, concerten en optredens, waar onder andere onder vallen: musical, cabaret, standup comedy, amateurvoorstellingen, toneel, dans, concerten, kindervoorstellingen enz. enz. Het kunnen ook alle soorten podia zijn: theaters, poppodia, kerken, concertzalen, hallen maar ook de open lucht, zoals festivals. Filmvoorstellingen tellen niet mee, want het gaat alleen om levende podiumkunst. Op basis van deze definitie blijkt ruim drie vijfde (62%) van de Nederlanders van 12 jaar en ouder een bezoeker van podiumkunsten te zijn (n=1.296 personen). We hebben de bezoekers onderverdeeld naar incidentele bezoekers (1 keer in de afgelopen 12 maanden, onregelmatige bezoekers (2-3 keer in de afgelopen 12 maanden) en de frequente bezoekers (4 keer of vaker in de afgelopen 12 maanden). Profiel Op de volgende bladzijde staat een uitvoerige tabel over het profiel (de opbouw dus) van de bezoekers van podiumkunsten. Hier vatten we die uitgebreide tabel samen. Bezoekers zijn: Vaker vrouwen dan mannen Relatief jong Relatief hoog opgeleid welstandig Frequente bezoekers zijn: Minder jong dan de incidentele bezoekers (wijken qua leeftijd weinig af van de gemiddelde Nederlander) zeer hoog opgeleid, dus ook vaak een hoog inkomen vaak alleenstaand Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO maart

6 Nietbezoeker bezoeker 1 keer 2-3 keer 4+ keer Totaal NL Sekse % Man vrouw Leeftijd jaar jaar jaar Opleiding Laag Midden + 39 hoog Regio Drie grote steden + 14 Rest west Nederland Noord Nederland 10 Oost Nederland Zuid Nederland Gezinsgrootte Een persoon Twee personen - 33 Drie personen Vier of meer personen Sociale klasse A (hoog) B boven B onder 17 C-D Bruto gezinsinkomen Minder dan Meer dan Niet bekend = meer dan gemiddeld - = minder dan gemiddeld = (ongeveer) gelijk aan gemiddelde Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO maart

7 2 Het bezoek aan een voorstelling of optreden In dit hoofdstuk wordt allereerst inzicht gegeven in meer algemene aspecten betreffende het bezoek in het afgelopen jaar, zoals bezoekfrequentie en het soort voorstelling(en) dat is bezocht. Vervolgens wordt dieper ingegaan op de laatst bezochte voorstelling. 2.1 Gemiddeld 4 bezoeken per jaar Zoals in hoofdstuk 1 reeds is aangegeven, is 62% van de Nederlandse bevolking van 12 jaar en ouder in het afgelopen jaar naar een voorstelling van podiumkunsten geweest. Deze groep heeft gemiddeld 4,0 keer een voorstelling bezocht in de betreffende periode. In 2006 was het aantal bezoekers gelijk (62%), de frequentie van het aantal bezoeken lag echter lager (3,6). In 2002 en 2004 was het gemiddelde lager, met in ,2 voorstellingen en in ,9 voorstellingen, maar toen werd er gemeten over een half jaar. De volgende grafiek geeft niet alleen het aantal bezoekers weer naar het aantal bezoeken dat men heeft gebracht, maar tevens is op basis van het totaal aantal bezoeken aangegeven welk deel door de weinig frequente bezoekers wordt geconsumeerd en welk deel door de hoog frequente. Een voorbeeld: 50% van de bezoekers is tenminste drie keer naar een voorstelling geweest en 81% van de bezoeken komen voor hun rekening (in 2007). In de grafiek zijn deze waarden rood gemarkeerd. Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO maart

8 1 Bezoekfrequentie in het afgelopen jaar (n=1.296) % bezoekers 2006 bezoeken 2006 bezoekers 2007 bezoeken t/m t/m en meer Een vergelijking met 2002 en 2004 is hiervoor niet goed te maken, aangezien er destijds over een half jaar werd gemeten en nu over een heel jaar. Net als in 2006 ligt het aantal bezoekers onder de alleenstaanden iets hoger dan gemiddeld (66% versus 62% gemiddeld) en is de bezoekfrequentie onder alleenstaanden hoger (gemiddeld 5,2 keer) dan meerpersoonshuishoudens (gemiddeld 3,6 keer). Het type voorstelling dat men bezoekt is duidelijk van invloed op de bezoekfrequentie: zo gaan naar ballet, opera, toneel en klassieke concerten veel hard core -bezoekers. Bij het ijsdansen zien we het omgekeerde: deze bezoekers komen zelden in een schouwburg of concertzaal. Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO maart

9 2.2 Cabaret en kleinkunst weer op de eerste plaats, gevolgd door pop/ rockconcerten Bezoekers van podiumkunsten zijn in 2007 het meest naar voorstellingen van cabaret/kleinkunst/stand up comedy geweest (37%). Daarna volgen voorstellingen van pop/rock muziek (35%) en musical/ operette (32%). Er is sprake van een verschuiving ten opzichte van 2006 toen bezoekers van podiumkunsten in de eerste plaats naar voorstellingen van pop/rockmuziek waren geweest (40%). Op de tweede en derde plaats volgden toen musicals (33%) en cabaret/ kleinkunst (32%). 2 Soort voorstellingen dat men bezocht heeft 2006 (n=1235) 2007 (n=1296) Cabaret/kleinkunst Pop/rock muziek Musical/ operette n.v.t. 32 Musical 33 n.v.t. Kinder-/jeugdvoorstelling Festival Klassiek/symfonisch/kamermuziek Toneel/mime Werelddans/folkdans 3 9 Wereldmuziek/jazz/folk 7 9 Opera/ muziektheater n.v.t. 7 Opera/operette 5 n.v.t. Harmonieën/fanfares/brassbands 7 6 Klassiek ballet 2 4 Anders 3 3 Urban/ Dance n.v.t. 3 Circus/Cirque du Soleil 0 2 Koor 2 2 Literaire voordracht 3 2 Moderne dans 4 2 Weet niet (meer) 0 1 n.v.t.: let op enkele antwoordcategorieën zijn in 2007 aangepast/ toegevoegd t.o.v Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO maart

10 Er bestaan soorten podiumkunsten die voor alle leeftijden aantrekkelijk zijn: bijvoorbeeld cabaret en musical. Ouderen (60+) gaan over het algemeen vaker naar toneel (mime), klassieke muziek en opera. Kunstvormen die zich specifiek in de belangstelling van de jeugd mogen verheugen komen niet duidelijk naar voren. Ze gaan in groten getale naar pop-/rockmuziek, maar dat geldt eigenlijk tot 50 jaar. Jongeren scoren relatief hoog bij festivals met gevarieerde optredens. 3 Voorstelling(en) in afgelopen jaar bezocht, uitsplitsing naar leeftijd (n=1296) Totaal n=247 n=300 n=231 n=192 n=326 n=1.296 % % % % % % Cabaret/ kleinkunst/ stand-up comedy Musical/ operette Opera/ muziektheater Toneel/ mime Klassieke, symfonische of kamermuziek Pop/ rockmuziek Wereldmuziek/ jazz/ folk Klassiek ballet Moderne dans Kinder-/ jeugdvoorstelling Festival (versch. soorten optredens) Literaire voordracht/ poëzie Werelddans/ intern. dans/ folkdans Harmonieën/fanfares/brassbands Urban/ Dance Circus/Cirque du Soleil Koor Anders Weet niet (meer) Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO maart

11 Behalve de aard van het optreden wilden we andere zaken weten zoals prijs, tevredenheid, reisafstand etc. Om daar achter te komen is het raadzaam om per respondent aan één optreden te refereren. In de praktijk is het dan handig om naar het laatst bezochte optreden te vragen. Dit heeft als voordeel dat dit het meest vers in het geheugen ligt en dat het daardoor heel concreet wordt. In de praktijk kunnen we de laatst bezochte voorstelling gemakkelijk lezen als de gemiddelde voorstelling. Tabel 4 geeft een overzicht van deze laatst bezochte voorstelling voor de afgelopen vier metingen. Al met al een redelijk stabiel beeld alleen popmuziek wordt wat populairder en toneel/mime zien we van jaar tot jaar afnemen. 4 Laatst bezochte voorstelling Pop/rock muziek Musical nvt Musical/ operette nvt nvt nvt 19 Cabaret/kleinkunst Kinder-/jeugdvoorstelling Festival Klassiek/symfonisch/kamermuziek Toneel/mime Opera/muziektheater nvt nvt nvt 3 Opera/operette nvt Wereldmuziek/jazz/folk Werelddans/folkdans Harmonieën/fanfares/brassbands nvt Urban Dance nvt nvt nvt 2 Circus/Cirque du Soleil Koor Klassiek ballet Moderne dans Literaire voordracht Anders Weet niet (meer) n.v.t.: let op enkele antwoordcategorieën zijn door de metingen heen aangepast De beschrijving in de volgende paragrafen betreft steeds de laatst bezochte voorstelling. Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO maart

12 2.3 Ruime meerderheid voorstellingen gegeven door professionele groep Ten opzichte van 2006 is niets veranderd: het overgrote deel van de bezoekers gaat naar een voorstelling van een professionele groep: 84%. 15% gaat naar een amateursvoorstelling en voor één procent van de bezoekers was het niet duidelijk of het om een professionele- dan wel amateurgroep ging. Omdat er zo n grote nadruk ligt op de professionele gezelschappen is er ook niet zo veel spreiding tussen de verschillende segmenten. Wel zien we dat frequente bezoekers wat vaker naar een professioneel optreden gaan dan degenen die het afgelopen jaar slechts één podiumvoorstelling hebben bijgewoond: 5 Gemiddelde bezoek: door professionals of amateurs? 1 optreden bezocht 2 optredens bezocht 3 optredens bezocht 4 of meer optredens bezocht Totaal Door professionele groep Door amateurs Weet niet Amateuroptredens komen verreweg het meest voor bij fanfares, maar ook bij het toneel en kinderentertaiment zijn vele amateurs actief. 6 Professioneel/ amateur-optreden Professioneel Amateur Weet niet Pop/rock Ballet/dans Urban Dance Cabaret Musical/operette Circus Opera/muziektheater Wereldmuziek Festival Klass. Muziek Kinder/jeugd Toneel Fanfares Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO maart

13 2.4 Officieel theater, concertzaal of poppodium nog steeds meest bezocht Bijna tweederde van de voorstellingen/optredens vond plaats in een officieel theater of poppodium. 15% in een grote hal of stadion waar ook sportwedstrijden mogelijk zijn. Op de derde plaats komen kleinschalige gelegenheden als dorpshuizen, kerkelijke centra etc. (11%). De voorstellingen vonden het minst vaak plaats in de open lucht of een tent (8%). Opvallend is dat de voorstellingen in 2002 en 2004 veel vaker plaatsvonden in de open lucht. Dit is waarschijnlijk te verklaren aan de hand van het tijdstip van ondervraging naar de laatste voorstelling die men bezocht heeft. In 2002 en 2004 vonden de metingen plaats over de periode van een half jaar en werden de respondenten vlak na de zomer ondervraagd. In 2006 en 2007 was dit in het voorjaar. Logischerwijs is de kans dat men dan recent een voorstelling in de openlucht heeft bezocht kleiner dan vlak na de zomer. 7 Waar vond de voorstelling/het optreden plaats? % jaar 2002 jaar 2004 jaar 2006 jaar 2007 Officieel theater/poppodium Open lucht/tent Cultureel centrum,dorpshuis etc. (Sport)hal/stadion Anders Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO maart

14 Er is bijna vanzelfsprekend een sterke relatie tussen de plaats waar een voorstelling of optreden uitgevoerd wordt en het feit of het gaat om een professionele dan wel amateurgroep. Vooral in de kleinere gelegenheden als een dorpshuis of een kerkelijk centrum vinden veel amateuroptredens plaats: 8 Relatie tussen accommodatie en professionaliteit Officieel theater of Sporthal of stadion Open lucht Cultureel centrum, kerk, poppodium festival dorpshuis Totaal % % % % % Professionele groep Amateurgezelschap Weet niet Het meer officieuze circuit (dorpshuis, kerk, cultureel centrum) scoort relatief hoog voor de volgende kunstvormen: Klassieke muziek (28%) Harmonieën/fanfares (26%) Toneel/mime (16%) Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO maart

15 2.5 Gemiddelde reistijd gelijk gebleven Gemiddeld reist de Nederlander 40,4 minuten voor een bezoek aan een voorstelling van podiumkunsten. Dit is ongeveer even langs als in 2006 (toen 39 minuten). Meer dan de helft van de bezoekers (57%) hoeft slechts een half uur of korter te reizen. 9 Reistijd naar laatste voorstelling van podiumkunsten, cumulatief % tot 10 min. tot 20 min. tot 30 min. tot 40 min. tot 50 min. tot 60 min 60 min. of langer Weet niet n=1225 n= 1284 Men zou verwachten dat frequente bezoekers vaak naar een voorstelling gaan omdat ze nabijgelegen voorstellingen bezoeken. Frequente bezoekers reizen echter niet noemenswaardig korter dan gemiddeld. Er is sowieso weinig variatie bij vergelijking van frequente versus minder frequente bezoekers aan podiumkunsten. Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO maart

16 Als er een relatie is dan is die vooral tussen het soort accommodatie en de reistijd. Het behoeft weinig verbazing dat een groot muziek- (of ander cultuurevenement) dat in een sporthal, stadion of in de open lucht plaatsvindt gemiddeld een veel langere reistijd vergt dan wanneer iets in een dorpshuis, kerk of cultureel centrum wordt georganiseerd. 10 Gemiddelde reistijd gerelateerd aan de locatie of accommodatie Officieel theater Sporthal of stadion Open lucht festival Cultureel centrum Totaal Gemiddelde reistijd in minuten 37 min. 64 min. 60 min. 18 min. 40. min Wellicht verwacht men dat inwoners van een grote gemeente (waar officiële podia relatief veel gevestigd zijn) kortere reistijden hebben dan gemiddeld. Dit is maar zeer beperkt het geval gemiddeld reist men 3 minuten korter. Omgekeerd blijkt evenmin dat inwoners van kleinere gemeentes veel langer dan gemiddeld reizen om bij een podiumvoorstelling te komen. Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO maart

17 2.6 Gemiddelde prijs voorstellingen ongeveer gelijk gebleven Om vast te stellen wat de kosten waren voor de laatste voorstelling die men bezocht, is allereerst gevraagd of ze (zelf) hebben betaald voor de voorstelling, of dat er bijvoorbeeld sprake was van een cadeau of een abonnement. 77% van de bezoekers heeft (zelf) betaald voor zijn toegangskaartje. In 2006 was dit 73%. Wanneer er sprake is van amateursvoorstellingen gaat het veel vaker om een gratis voorstelling: 11 Wel of niet betalen in relatie tot professioneel of amateur gezelschap % weet niet cadeau gratis betaald professioneel amateur Verder blijkt dat de heavy users van podiumkunsten de frequente bezoekers dus minder vaak gratis voorstellingen bezoeken dan de incidentele bezoekers (83% van de frequente bezoekers heeft betaald versus 75% van de incidentele bezoekers). De gemiddelde kosten voor de laatste voorstelling bedroegen 31,20. Dit is in lijn met de gemiddelde kosten die men in 2006 ( 32,30) en 2004 ( 33,30) heeft uitgegeven aan het laatste bezoek. Ten opzichte van 2002 is er echter nog steeds een flinke prijsstijging (2002: 27,40). Ongeveer één op de vijf bezoekers geeft aan 50 euro of meer uitgegeven te hebben (18%). Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO maart

18 De volgende conclusie zal geen verbazing wekken, maar hij is daardoor niet minder waar: amateursvoorstellingen zijn niet alleen vaker gratis, maar ook zijn ze (wanneer er wel betaald moet worden) veel goedkoper dan voorstellingen of optredens van professionele groepen: 12 Betaald bedrag in relatie tot amateur- of professioneel gezelschap bedrag betaald % professioneel amateur gemiddeld Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO maart

19 Vanzelfsprekend worden veel prijsverschillen verklaard uit het feit dat er veel soorten voorstellingen / optredens zijn. Duur zijn musicals en popconcerten. Goedkoper zijn optredens voor kinderen, toneel en harmonieën. De eerder genoemde opvallende prijsstijging tussen 2002 en 2004 is met name zichtbaar bij de musicals en operettes, de pop- rockconcerten, de festivals, de kinder- /jeugdvoorstellingen, de ballet/dans voorstellingen en voorstellingen van wereldmuziek. Van 2002 tot 2007 is er een prijsstijging te zien voor cabaret/kleinkunst, harmonieën/fanfares, toneel/mime en kinder-/jeugdvoorstellingen. Opmerkelijk genoeg is er een dalende lijn zichtbaar voor de gemiddeld prijs van voorstellingen van opera/muziektheater over de afgelopen jaren. 13 Gemiddeld betaalde prijs toegangskaartje van hoog naar laag Musical / operette 41,30 53,00 38,50 39,10 Pop/ rockmuziek 34,20 39,20 34,80 33,70 Opera/ muziektheater 41,90 44,80 31,60 32,10 Ballet/ dans 25,30 30,00 32,50 31,00 Festival (versch. soorten optredens) 24,90 43,20 27,10 29,50 Klassieke, symfonische of kamermuziek 19,70 17,60 27,00 27,90 Circus/ Cirque du soleil n.v.t. 44,20 34,30 27,80 Cabaret/ kleinkunst/ stand-up comedy 18,70 21,50 26,60 26,80 Harmonieën/ fanfares / brassbands n.v.t. 11,20 18,80 26,00 Toneel/ mime 14,80 14,40 29,80 24,20 Wereldmuziek/ jazz/ folk 22,60 28,40 31,20 24,20 Kinder-/ jeugdvoorstelling 9,20 16,00 21,20 22,50 Urban/ Dance n.v.t. n.v.t. n.v.t. 27,10 Bezoekersgemiddelde 27,40 33,30 32,30 31,20 n.v.t.: let op enkele antwoordcategorieën zijn door de metingen heen aangepast Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO maart

20 Gerelateerd aan het sóórt voorstelling of optreden is ook de accommodatie van het optreden. Het maakt dus sterk uit wáár een voorstelling plaatsvindt: in stadion treden alleen megasterren op en daar hangt natuurlijk een prijskaartje aan, net zoals (meerdaagse) openlucht festivals: 14 betaald bedrag in relatie tot locatie/accommodatie ,3 43, ,4 33, , officieel theater sporthal / stadion open lucht festival cultureel centrum, dorpshuis bedrag betaald totaal Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO maart

21 2.7 Idee voor bezoek het vaakst ingegeven door bekenden Men komt het meest op het idee om naar een bepaalde voorstelling of optreden te gaan door het sociale netwerk waarin men verkeert: het kan zijn dat een vriend of bekende iemand tipt om ergens naar toe te gaan, maar het ook gebeuren dat een vriend of bekende iemand meevraagt. Beide redenen zijn zeer belangrijk. Een opvallend en significant verschil is dat het aantal mensen dat is uitgenodigd of meegenomen met 4% is gedaald ten opzichte van Naast de omgeving als inspiratiebron, brengen de media, waarbij het de vraag is hoe breed men die interpreteert, mensen vaak op het idee. Wanneer internet (12%) wordt meegenomen is dit een heel belangrijke bron van informatie.ook de krant (12%) speelt een belangrijke rol, deze rol is groter dan die van de televisie (9%). Steeds minder mensen komen op het idee door berichten op de radio (2006: 5%; 2007: 3%). Voor de frequente bezoekers is het feit dat een voorstelling in een abonnement zit (natuurlijk) verreweg de belangrijkste aanleiding om te gaan. Omgekeerd gaan de incidentele bezoekers vooral omdat ze worden meegevraagd of uitgenodigd. 15 Top 10 wijze waarop men op idee kwam voor bezoek Mensen in omgeving uitgenodigd/meegenomen Kende groep/orkest al Krant Via internet Via abonnement Mailing/brief met aankondiging TV (n=1225) 2007 (n= 1284) Vriend/familielid trad op 7 8 Posters/aanplakborden 7 7 Radio 3 5 Tijdschrift 3 4 Cadeau/uitgenodigd % Cabaret en opera maken vaak deel uit van een abonnement en dat is dus de aanleiding om naar zo n voorstelling te gaan. Met name voor musicals wordt men vaak uitgenodigd (25%). Daarnaast wordt men van musicals relatief vaak door TV op de hoogte gebracht (22%). Op harmonie-optredens wordt men vaak door de omgeving opmerkzaam gemaakt (46%). Bezoekers van concerten van klassieke muziek worden vaak op de hoogte gebracht door familie, vrienden of via een mailing of een brief. Bij pop/-rockconcerten Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO maart

22 speelt internet een grote rol (22%). 32% van de bezoekers van voorstellingen van wereldmuziek wordt op de hoogte gebracht door zijn/haar omgeving. Bezoekers van kind- en jeugdvoorstellingen worden vaak op het idee gebracht door familie en vrienden.in de tabel op de volgende pagina kunt u zien welke informatiebronnen een rol spelen per voorstellingstype. Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO maart

23 16 Hoe komt men op het idee? (per voorstellingstype) Klassieke muziek Pop\rock Wereldmuziek Ballet\dans Kind\ Jeugd Harmonieen/ Fanfares Cabaret Musical Opera Toneel Festival Totaal n=250 N=240 n=34 n=73 n=98 n=245 n=43 n=49 n=74 n=51 N=35 n=18 n=1284 Abonnement Krant Tijdschrift Radio TV Internet Posters Omgeving Eerdere optredens Familie/ vrienden Via mailing/ brief Uitgenodigd Cadeau Urban/ Dance Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO maart

24 2.8 Bezoek podiumkunsten is een sociale aangelegenheid Men gaat nauwelijks in zijn eentje naar een voorstelling op optreden. De helft gaat samen met zijn tweeën: met een vriend, vriendin, partner of familielid. Ruim één derde gaat met een groep(je). Zoals in figuur 17 te zien is, is er nauwelijks iets veranderd ten opzichte van Met wie men naar de voorstelling is geweest Met kind(eren) Met groep(je) (n=1284) 2006 (n=1225) Met z'n tweeën Alleen % Hoewel weinigen dus alleen naar een voorstelling of optreden gaan, zien we dat onder de frequente bezoekers het aandeel van de solisten relatief groot is (5%), met een eveneens zeer grote vertegenwoordiging van de tweepersoonsgezelschappen (55%). 2.9 Tevredenheid hoog, vooral over kwaliteit voorstelling Over een periode van vijf jaar is er een redelijk stabiel beeld ten aanzien van de mening over kwaliteit en prijs. In het algemeen is men over de kwaliteit meer tevreden dan over de prijs. Men vindt de podiumkunsten duur. De tevredenheid over de kwaliteit van de voorstelling zelf staat onder een zekere druk (van 81% zeer tevreden naar 77%); de kwaliteit van de locatie laat daarentegen een lichte verbetering in die periode zien: van 68% tevreden naar 73%. De (on)tevredenheid over de prijs is constant: ongeveer vier op de tien bezoekers vinden de prijs te hoog in relatie tot hetgeen geboden wordt. Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO 6 maart

25 18 Tevredenheid over diverse aspecten van de voorstelling (2007, n= 1284, 2006: n=1225, 2004: n=928; 2002: n=836) Kwaliteit voorstelling Kwaliteit locatie Prijs % Zeer tevreden Enigszins tevreden (Zeer) ontevreden Weet niet Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO 6 maart

26 Er is geen categorie die het echt slecht doet, al is het verschil tussen urban/dance en de overige podiumkunsten behoorlijk groot. Vergelijken we de gegevens met 2002 dan houdt het aantal stijgingen in tevredenheid en het aantal dalingen elkaar goed in evenwicht. 19 Tevredenheid kwaliteit voorstelling of optreden naar soort voorstelling (1=zeer ontevreden, 4 = zeer tevreden) Kwaliteit voorstelling Pop/ rockmuziek 3,8 3,8 3,8 3,7 Wereldmuziek/ jazz/ folk 3,8 3,6 3,6 3,7 Ballet/ dans 3,8 3,6 3,8 4,0 Kinder-/ jeugdvoorstelling 3,8 3,7 4,0 3,8 Musical/ operette 3,8 nvt nvt nvt Musical nvt 3,8 3,8 3,8 Harmonieën/fanfares/brassbands 3,8 3,9 3,6 3,8 Cabaret/ kleinkunst/ stand-up 3,7 3,7 3,8 3,9 comedy Klassieke, symfonische of 3,7 3,8 3,9 3,9 kamermuziek Opera/ muziektheater 3,7 nvt nvt nvt Opera/ operette nvt 3,8 4,0 3,9 Festival (versch. soorten 3,7 3,5 3,8 3,6 optredens) Toneel/ mime 3,6 3,7 3,7 3,6 Urban/Dance 3,4 nvt nvt nvt n.v.t.: let op enkele antwoordcategorieën zijn door de metingen heen aangepast Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO 6 maart

27 Opmerkelijk genoeg krijgt het circus (ook het Cirque du Soleil) het hoogste oordeel ten aanzien van locatie. De volledige rangschikking staat in de volgende tabel. 20 Tevredenheid kwaliteit accommodatie naar soort voorstelling (1=zeer ontevreden, 4 = zeer tevreden) Kwaliteit locatie Circus 3,9 n.v.t. n.v.t. n.v.t. Cabaret/ kleinkunst/ stand-up comedy 3,8 3,7 3,6 3,7 Opera/ muziektheater 3,7 n.v.t. n.v.t. n.v.t. Opera/ operette n.v.t. 3,9 3,9 3,6 Wereldmuziek/ jazz/ folk 3,7 3,8 3,7 3,6 Musical/ Operette 3,7 n.v.t. n.v.t. n.v.t. Musical n.v.t. 3,8 3,7 3,7 Toneel/ mime 3,6 3,6 3,6 3,5 Klassieke, symfonische of kamermuziek 3,8 3,8 3,8 3,7 Pop/ rockmuziek 3,6 3,6 3,4 3,6 Kinder-/ jeugdvoorstelling 3,7 3,6 3,5 3,7 Festival (versch. soorten optredens) 3,7 3,3 3,6 3,7 Urban/Dance 3,5 n.v.t. n.v.t. n.v.t. Ballet/ dans 3,6 4,0 3,6 3,6 Harmonieën/fanfares/brassbands 3,3 3,7 3,6 3,8 n.v.t.: let op enkele antwoordcategorieën zijn door de metingen heen aangepast Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO 6 maart

28 Haast vanzelfsprekend is er een sterke relatie tussen het soort locatie en de tevredenheid over de locatie. We zien dat de tevredenheid over het officiële theater of poppodium zeer hoog is, terwijl men over zeer grootschalige evenementen (stadions, openluchtvoorstellingen) minder tevreden is. In de volgende figuur geven we de percentages dat men zeer tevreden was weer over de verschillende types locaties: 21 Tevredenheid per type locatie (% zeer tevreden ) % Officieel theater/poppodium Open lucht/tent Cultureel centrum,dorpshuis etc. (Sport)hal/stadion totaal Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO 6 maart

29 Hoewel, zoals gezegd, de tevredenheid over de prijs beduidend lager is dan over de kwaliteit, zien we toch forse verschillen per soort voorstelling. De hoogste beleving van waar voor zijn geld heeft men bij een uitvoering van klassieke muziek en wereldmuziek/jazz/folk. We zagen eerder al dat men voor musicals relatief een hoge prijs betaald heeft, en dit vertaalt zich (ondanks de redelijk hoge waardering van de kwaliteit van de voorstelling) in een relatieve ontevredenheid over de prijs. Bij urban/dance zagen we een relatief lage score voor de kwaliteit van de voorstelling. Dit gaat gepaard met een lage waardering van de prijs. 22 Tevredenheid prijs naar soort voorstelling (1=zeer ontevreden, 4 = zeer tevreden) Prijs Klassieke, symfonische of kamermuziek 3,6 3,7 3,7 3,6 Wereldmuziek/ jazz/ folk 3,6 3,5 3,5 3,4 Opera/ muziektheater 3,5 nvt nvt nvt Opera/ operette nvt 3,4 3,3 3,1 Toneel/ mime 3,5 3,6 3,6 3,5 Ballet/ dans 3,5 3,0 3,3 3,6 Kinder-/ jeugdvoorstelling 3,5 3,5 3,6 3,5 Festival (versch. soorten optredens) 3,5 3,7 3,6 3,6 Harmonieën/fanfares/brassbands 3,5 3,8 3,8 3,9 Pop/ rockmuziek 3,4 3,4 3,2 3,2 Cabaret/ kleinkunst/ stand-up comedy 3,4 3,5 3,3 3,5 Circus 3,4 nvt nvt nvt Musical/ Operette 3,3 nvt nvt nvt Musical 3,3 3,1 2,9 3,1 Urban/Dance 3,2 nvt nvt nvt n.v.t.: let op enkele antwoordcategorieën zijn door de metingen heen aangepast Inhoud van de voorstelling wekt de meeste tevredenheid Indien men aangaf tevreden te zijn geweest over de laatste voorstelling, was men meestal te spreken over de uitvoering op zich (42%), gevolgd door het amusement (20%), de acteurs, spelers of de band (19%), de muziek (19%) en de ambiance (18%). Vorig jaar was een groter aandeel tevreden over de uitvoering op zich (63%) wat echter waarschijnlijk een gevolg is van de grotere diversiteit aan antwoordcategorieën dit jaar (de ambiance/sfeer van de voorstelling is vorig jaar niet meegenomen als antwoordcategorie, maar blijkt dus wel een grote rol te spelen). Voor de overige punten is het beeld vergelijkbaar met 2006 (toen was geluid/akoestiek en muziek samengenomen). Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO 6 maart

30 De kleine groep ontevreden bezoekers is gevraagd om de reden van hun ontevredenheid. Bijna de helft gaf aan dat de voorstelling niet aan de verwachtingen voldeed. Bijna eenderde was van mening dat het geluid slecht was. Dit is vergelijkbaar met de uitkomst van vorig jaar Ligging van de accommodatie het meest belangrijke aspect bij tevredenheid locatie De centrale ligging (24%), de zitplaatsen (19%) en het geluid (15%) spelen een grote rol bij een positieve waardering van de locatie. De invloed van de uitstraling van de accommodatie is flink afgenomen ten opzichte van vorig jaar (2006:41%; 2007: 14%). Als reden voor de ontevredenheid met de locatie geeft men vaak aan dat het geluid niet goed is (36%) en dat de zitplaatsen slecht zijn (21%). Van de bezoekers die ontevreden zijn met de locatie geven jongeren significant vaker aan dat de locatie te klein is (12-29 jaar: 48%) Emotionele aspecten Bij het bezoek aan podiumkunsten staat de beleving centraal. Bovendien zal de beleving (het gevoel dat de voorstelling bij de bezoeker oproept) mede van invloed zijn op de tevredenheid over de voorstelling en het bezoekgedrag. Er bestaat echter geen vaste classificatie van beleving. In 2006 is er een eerste poging gedaan om de beleving van bezochte podiumkunsten te meten. Deze meting is dit jaar herhaald. De meting heeft op twee manieren plaatsgevonden: Ten eerste is er een open vraag gesteld naar het gevoel dat de laatst bezochte voorstelling opriep. Vervolgens is een aantal mogelijke belevingen of gevoelens omschreven en is per item gevraagd in hoeverre men dit van toepassing vond op het bezoek. Hierbij is gekozen voor benamingen die zoveel mogelijk mensen aanspreken. Allereerst zullen we in deze paragraaf beschrijven welk gevoel de laatst bezochte voorstelling bij de bezoeker opriep. Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO 6 maart

31 Positieve associaties bij laatste bezoek Het laatste bezoek wordt voornamelijk met positieve gevoelens geassocieerd. Net als vorig jaar, geeft een groot deel van de respondenten aan de voorstelling te associëren met de woorden gezelligheid, intimiteit en knus (14%), met leuk, goed, mooi (14%) en schitterend, prachtig, erg mooi, geweldig (12%). Slechts 5 % heeft diverse negatieve associaties met de laatst bezochte voorstelling. 23 Welk gevoel riep het optreden/de voorstelling bij u op?. % Goed, mooi 14 Gezelligheid, sfeer 14 Schitterend, prachtig 12 Humor, leuk 9 Vrolijk, blij 9 Ontspanning 7 Indrukwekkend, belevenis 7 Genieten, heerlijk 6 Onderhoudend, boeiend 4 Negatieve associaties 5 Nostalgie, jeugdsentiment 3 Cool, gaaf 3 Gevoel uit te zijn 3 Soort voorstelling Zoals te verwachten heeft het soort voorstelling invloed op de beleving van de bezoekers. Bij musicals en operettes worden vaker overweldigende gevoelens opgewekt zoals indrukwekkend, machtig, sensationeel, een ware belevenis, meeslepend (17% versus 7% gemiddeld). Het gevoel dat opgeroepen wordt bij cabaretvoorstellingen wordt logischerwijs vaker omschreven als humor, gelachen, grappig (33% versus 9 % gemiddeld) en tevens met ontspanning (14% versus 7%). Gevoelens die bij een toneelvoorstelling worden opgeroepen, worden vaker omschreven als onderhoudend, boeiend, verrassend (12% versus 4% gemiddeld). De ervaringen bij een bezoek aan een opera of muziektheatervoorstelling roepen vaak ontroering op (15% versus 3%) Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO 6 maart

32 Festivals en Pop/rockconcerten worden vaker als gezellig beleefd ( gezelligheid, sfeer(vol), intimiteit, knus respectievelijk 37% en 20% versus 14% gemiddeld). Bij Urban Dance voorstellingen worden ook vaker gevoelens van enthousiasme en energie ervaren (20% versus 2% gemiddeld). De antwoorden op zo n open vraag geven vaak de meest rationele gevoelens weer. Om ook de wat meer latente gevoelens weer te geven werken we met geholpen vraagstelling. Dan moet men ook gevoelens beoordelen waar men wellicht wat minder bij stil staat. In de volgende figuur staan ze weergegeven. Podiumkunsten voor zover we daar in het algemeen over mogen spreken zorgen vaak voor ontspanning, maken de mensen vaak blij en halen ze uit de dagelijkse sleur. Opvallend is dat negatief geladen stellingen nauwelijks worden onderschreven (nauwelijks schokkend, belachelijk en weinig ergernis). 24 Gevoelens die men (heel) sterk ondervonden heeft Was een ontspanning 84 Heeft mij vrolijk gemaakt 63 Heeft mij boven alles uitgetild 48 Heeft mij energie gegeven 44 Was ontroerend 18 Was troostend, verzoenend 11 Was opwindend, sensueel, erotisch 7 Heeft mij aan het denken gezet 7 Heeft mij geschokt 1 Was belachelijk 0 Heeft mij geërgerd, boos gemaakt % Voor de verschillende kunstvormen gelden de volgende opmerkingen: Urban/dance wordt veel minder als ontspanning ervaren (63%) Ballet/dans (17%), maar ook rockconcerten worden meer als sensueel, romantisch of erotisch ervaren Niet alleen van cabaret worden de mensen vrolijk, maar ook van musical, popmuziek, kindervoorstellingen en circusvoorstellingen. Klassieke muziek geeft mensen gevoelens van troost en verzoening (25%) Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO 6 maart

33 Urban/dance geeft de mensen energie (73%), hetgeen in iets mindere mate tevens geldt voor popconcerten Ontroerd raken mensen vooral door musicals, opera en klassieke muziek Urban/dance en popmuziek raken tillen de toehoorders op en zorgen ervoor dat ze alles even vergeten Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO 6 maart

34 3 Redenen voor niet-bezoek In dit hoofdstuk wordt in nader ingegaan op de redenen die Nederlanders hebben om geen voorstellingen van podiumkunsten te bezoeken. Allereerst is een negental uitspraken voorgelegd met redenen om geen voorstellingen van podiumkunst te bezoeken. De ondervraagde kon bij elke uitspraak aangeven in hoeverre het op hem van toepassing is. We zagen al bij de bezoekers dat er de prijs tot een flink niveau van ontevredenheid kan leiden. Voor de niet-bezoekers is dit de belangrijkste reden om niet te gaan: tweederde (62%) van de niet-bezoekers deelt dit argument. Dit gegeven is vergelijkbaar met vorig jaar (64%). In vergelijking met de voorgaande jaren lijkt de prijs een steeds groter obstakel te worden om een voorstelling te bezoeken. In 2004 gaf iets meer dan de helft van de bezoekers (53%) aan dat de prijs de belangrijkste reden was om niet naar een voorstelling te gaan. In 2002 was dit zelfs maar 44%. De toename van het aantal bezoekers dat zich laat weerhouden door de prijs kan in 2004 mogelijk verklaard worden door de stijging van de gemiddelde prijs van een voorstelling (2002: 27,- ; 2004: 33,30). Hoewel de werkelijke prijs de afgelopen 3 jaar redelijk stabiel gebleven is, geeft men vaker aan dat de prijs een obstakel vormt voor het bezoeken van podiumkunsten. Mensen die niet op bezoek gaan, baseren hun redenering ( het is te duur ) immers niet op een reële prijsstijging, maar op hun perceptie. Vaak (in 57% van de gevallen) is het niet-bezoek te wijten aan weinig interesse voor optredens en uitvoeringen. Op de derde plaats staat dat men blijkbaar niemand heeft om samen naar het theater of andere gelegenheid te gaan om naar optredens te kijken. Het volledige overzicht staat in de volgende grafiek. Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO 6 maart

35 25 Redenen om geen podiumkunsten te bezoeken Duur weinig/geen interesse niet alleen weet niet wat er te doen is weinig voorstellingen slecht bereikbaar kost te veel moeite altijd uitverkocht kan geen keuze maken wel van toepassing niet van toepassing weet niet % Het mag overigens geen verbazing wekken dat het argument te duur met name geldt voor degenen met een laag inkomen. De hier gehanteerde ondergrens is minder dan per jaar. Voor die groep geldt dat 73% het argument te duur voor zichzelf van toepassing acht. De redenen om niet te gaan zijn voor degenen die op zich wel interesse hebben van groter belang dan van degenen die überhaupt geen interesse hebben. De geïnteresseerde bezoekers geven vaak als motivatie van het niet gaan dat ze het duur vinden, dat de podia voor hen slecht bereikbaar zijn of dat ze vaak worden verhinderd omdat de voorstellingen uitverkocht zijn. De niet-geïnteresseerden denken dat er weinig van hun gading is, hetgeen consistent is met een ander feit: ze weten ook veel minder wat er zoal aangeboden wordt. Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO 6 maart

36 26 Redenen om geen podiumkunsten te bezoeken, naar wel of geen interesse Geïnteresseerde niet-bezoeker Ongeïnteresseerde niet-bezoeker Totaal nietbezoekers (n= 411) (n= 313) (n= 760) % % Duur Liever niet in mijn eentje Weet niet wat er te doen is Weinig voorstellingen van mijn interesse Slechte bereikbaarheid Kost te veel moeite om aan kaartje te komen Altijd uitverkocht Kan geen keuze maken uit grote aanbod Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO 6 maart

37 Bijlagen Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO 6 maart 2008

38 Bijlage 1 Vragenlijst Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO 6 maart 2008

39 Bijlage 2 Tabellen Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO 6 maart 2008

40 Bijlage 3 Open antwoorden Marktbeschrijving Podiumkunsten 2007 E9977 TNS NIPO 6 maart 2008