Modernisering van de rechtspraak

Transcriptie

1 Modernisering van de rechtspraak Programma Kwaliteit en Innovatie (KEI) Vereniging Nederlandse Gemeenten Mr. Wilfried Derksen 1

2 Uitgangspunten KEI wetgeving Eenvoudige, uniformere basisprocedure voor zowel vorderingen als verzoeken procesinleiding verweer zitting uitspraak Twee ambitieuze programma s: één van wetgever en één van rechtspraak Doelen verhogen kwaliteit: realiseren moderne, toegankelijke en begrijpelijke rechtsgang verkorten doorlooptijden: vereenvoudiging en uniformering procedures en werkprocessen binnen rechtbanken en gerechtshoven innovatie: digitaal en geautomatiseerd werken, digitale communicatie met partijen (waar mogelijk), proces-vertegenwoordigers, ketenpartners. 2

3 Stand van zaken wetgeving Planning Afhankelijk publicatie wet- en regelgeving in Staatscourant Wat is nodig? Vier wetten en één AMvB Verantwoordelijkheid Ministerie van Veiligheid en Justitie 3

4 Modernisering in samenwerking Verantwoordelijkheid ministerie van Veiligheid en Justitie Rol regeringscommissarissen Hammerstein en Scheltema Veel overleg met KEI Rechtspraak Wat is nodig: 4 wetten en 1 AMvB Wet 1: Eerste aanleg civiel, eerste en tweede aanleg bestuur: in EK, MvA ingediend Wet 2: Tweede aanleg en cassatie civiel, IN EK, MvA ingediend Wet 3: Invoeringswet, in TK, NnaV en MvT ingediend Wet 4: Rijksinvoeringswet, in TK AMvB: Terug van Raad van state Inwerkingtreding = eerste drie wetten door EK + 6 maanden Niet voor 1 juli

5 Gefaseerde inwerkingtreding: uitrol in releases Drie civiele releases vorderingen verplichte procesvertegenwoordiging 1e en 2e aanleg vorderingen kanton 1e aanleg verzoeken 1e en 2e aanleg inclusief combinatie verzoeken en vorderingen in een procesinleiding Twee bestuurs releases asiel en bewaring overig bestuursrecht 1e en 2e aanleg (excl. ABRS, inclusief Mulder) Per release golfsgewijze uitrol per groep gerechten 5

6 Modernisering in samenwerking Uniforme procesregeling (e.a. + h.b. 1 regeling) en werkprocessen Projectgroepen ontwikkelen producten, advocaten klankbordgroepen en deurwaarders kijken mee Deurwaarders en advocaten worden betrokken bij ontwikkeling formulieren Rechtspraak IT-faciliteert one best way, gebaseerd op zaaksturing afgeleid uit de werkprocessen Indiening via (doelgroepgerichte) formulieren maken geautomatiseerde dataverwerking mogelijk Stukken dienen in vastgestelde formats te worden geüpload Stukken kunnen buiten beschouwing worden gelaten (wet, procesreglement, regeling digitaal procederen/juiste format) Partijen vernemen hun taken via Mijn Rechtspraak + notificatie Digitaal procederen wordt gestimuleerd Met grote ketenpartners wordt systeemkoppeling ontwikkeld 6

7 Uitgangspunten digitaal procederen Afgestemde bepalingen voor digitaal procederen voor civiel en bestuur Digitaal procederen via Mijn Rechtspraak of systeemkoppeling (30c lid 1 Rv) Verplicht voor civiel (30c lid 1 Rv) tenzij, - natuurlijke personen zonder professioneel gemachtigde - informele rechtspersonen zonder professioneel gemachtigde - anderen, aangeduid in AMvB (30c lid 4 Rv) Verplicht voor bestuur (8:36a, lid 1 en lid 2 Awb) tenzij, - de rechter anders bepaalt - natuurlijke personen en voor verenigingen waarvan statuten niet zijn opgenomen in een notariële akte, tenzij vertegenwoordigd door een derde die beroepsmatig rechtsbijstand verleent (8:36b, lid 1 Awb) - anderen, aangeduid in AMvB (8:36b, lid 2 Awb) Formulieren (kunnen) worden voorgeschreven (AMvB) 7

8 Uitgangspunten digitaal procederen Partijen procederen via Mijn Rechtspraak (30c Rv) Mijn Rechtspraak moderniseert termijnbewaking met notificaties (30d Rv en 8:36c Awb) Geen vaste roldagen (n.v.t. bestuur) Digitaal - en deels geautomatiseerd - communiceren: uploaden stukken en berichten verzenden (soms papier d.m.v. scan/print) Dossier voor partijen en gemachtigden toegankelijk via Mijn Rechtspraak In zaken met verplichte procesvertegenwoordiging kan alleen advocaat proceshandelingen verrichten Digitale handtekening (30c lid 3 Rv en 8:36d)) Digitale uitspraak (30e Rv) Evt. digitale grosse en digitaal PV (geluidsopname, 30n Rv en 8:36e Awb) 8

9 Kern wijzigingen Rechtsvordering I Nieuwe terminologie Procesinleiding, oproepingsbericht, vordering en verzoek (dagvaarding, verzoekschrift) Eiser en verweerder (gedaagde), verzoeker en belanghebbende Verschijnen (stellen) Verweerschrift (conclusie van antwoord) Tegenvordering, tegenverzoek (eis in reconventie) Zitting en mondelinge behandeling (terechtzitting) Dag voor de volgende proceshandeling = uiterste dag (Rol,roldag) Digitaal (ziet op bericht), elektronisch (ziet op verzending) Schriftelijk is inclusief digitaal (bij brief, per post) Verzenden is inclusief elektronisch ter beschikking stellen Afschrift is inclusief digitaal afschrift Indienen (neerleggen) en deponeren (= fysiek) Vonnis en beschikking, conclusie en akte blijven gehandhaafd 9

10 Kern wijzigingen Rechtsvordering II Titel met algemene bepalingen die gelden voor vorderingen (=exdagvaardingen) en verzoeken (=ex-verzoekschriften) algemene voorschriften voor procedures (3 e afdeling A) Zaak wordt aanhangig gemaakt met procesinleiding (30a Rv) Procesinleiding kan vordering en verzoek bevatten (30b Rv) - niet per Indiening procesinleiding met vordering leidt tot verstrekking oproepingsbericht door gerecht (111 Rv) In verzoeken maakt gerecht zoals nu bekend aan belanghebbenden (30j lid 2 Rv, 112 lid 4 Rv) Eiser (in vorderingen) maakt deze bekend aan verweerder Plicht tot betekenen wordt opgeheven, bekendmaking mag vormvrij, maar betekening wel nodig voor verstek (112 Rv) Oproepingsbericht kan ook door deurwaarder cf. aanwijzingen gerecht worden gemaakt waarna indiening procesinleiding per omgaande volgt (113 Rv) 10

11 Kern wijzigingen Rechtsvordering III Oproepingsbericht vordering binnen 2 weken na indiening bezorgen aan verweerder - mag zonder deurwaarder (112 lid 1 Rv) Bij niet verschijnen herstelbetekening mogelijk (112 lid 2 Rv) Procesinleiding/oproepingsbericht vermelden datum en wijze verschijnen (2 weken tot 6 maanden na uiterste datum oproepen) en datum en wijze verweer voeren (111 Rv) Proceshandelingen mogen altijd eerder verricht worden Mondeling verschijnen in kantonzaken blijft mogelijk (30i, Rv) Zitting wordt snel gepland, zitting uitgangspunt tenzij Instemming/verzoek partijen met/om uitspraak zonder zitting In kantonzaken niet om zitting is gevraagd (30j lid 6 Rv) Wettelijke uitspraaktermijn van 4/6 weken (30q Rv), uitstel kan Mondelinge einduitspraak mogelijk (30p Rv) Geen verplicht PV (30n Rv) Rechter voert regie, kan maatwerk toepassen (30k en 30o Rv) Geen recht op re- en dupliek en pleidooi 11

12 Kern wijzigingen Rechtsvordering IV Heffing griffierecht in vorderingen direct na indiening procesinleiding (WGBZ) Gedeeltelijke terugbetaling indien vordering wordt ingetrokken voordat verweerder is verschenen c.q. uiterlijke verschijningstermijn (WGBZ), wordt waarschijnlijk maximum dat gerecht houdt Wet gaat uit van regievoering door rechter vanaf begin zaak Poortselectie / vroegdiagnose bepaalt verloop zaak Maatwerk kan gevraagd worden Zaak snel op zitting (in hoger beroep als partijen vragen of hof het nodig acht) met actieve rechter (binnen grenzen partijdebat) Geen wijziging bewijsrecht, behalve mogelijkheid getuigen te horen op mondelinge behandeling (30k lid 2 Rv) Verruiming 96 Rv, forumkeuze kantonrechter Geen overheveling van vordering naar verzoek en v.v. 12

13 Kern wijzigingen bestuursrecht Procedure blijft nagenoeg gelijk m.u.v: Digitaal procederen (terminologie in Awb aangepast) Verweerder kan verweerschrift indienen. Indien de bestuursrechter er om verzoekt, dient het bestuursorgaan binnen vier weken een verweerschrift in (8:42 Awb) Indien partijen niet reageren binnen redelijke termijn dat zij op zitting gehoord willen worden, kan de rechtbank bepalen uitspraak te doen zonder (nadere) zitting (8:57, lid 1 en 8:64 lid 5 Awb)

14 Portaal Mijn Rechtspraak Veilig inloggen in digitaal dossier Processtukken indienen en raadplegen Procedure eenvoudig volgen Toegang buiten kantoortijden

15 Voorbeeld verloop digitale civiele zaak Mijn Rechtspraak Mijn Werkomgeving 15

16 Verweer ontvangen > inhoudelijke check Mijn Rechtspraak Mijn Werkomgeving 16

17 Spontaan bericht partij > uitstelverzoek zitting Mijn Rechtspraak Mijn Werkomgeving 17

18 Zitting Mijn Rechtspraak Mijn Werkomgeving 18

19 Wat heeft u nodig voor Mijn Rechtspraak? Een moderne internet browser en een goede internetverbinding om bestanden te kunnen oploaden Scanapparaat (300DPI-bitdiepte 24BIT) Conversiesoftware naar PDF DigiD, E-herkenning, advocatenpas Optioneel: kantoorsoftware met meer faciliteiten 12

20 Bestandsformaten Niet alle formaten worden toegelaten Lijst van formaten in ontwikkeling Conceptlijst vastgelegd in procesregeling Geen Word Ook formaten voor audio, video etc. 20

21 Ontvangstbevestiging en notificaties Indiening van een stuk wordt bevestigd met een bericht in Mijn rechtspraak. Bericht kan worden gedownload Berichten, taken en stukken toegevoegd aan Mijn Rechtspraak Gerecht verzendt kennisgeving via aan adres dat gebruiker heeft vermeld 21

22 Autorisatie en authenticatie 22

23 Inloggen Beveiligd inloggen met DiGiD, advocatenpas, E-herkenning, aansluiten bij rijksstandaard Advocaat kan andere machtigen om toegang te krijgen, bijvoorbeeld secretaresse Naast advocaat heeft ook partij zelf toegang maar mag geen handelingen verrichten in zaken waarin sprake is van verplichte procesvertegenwoordiging 23

24 Mondelinge behandeling in de digitale zittingszaal Mijn Rechtspraak niet geschikt voor zitting Inrichting digitale zittingszalen Faciliteiten voor partijen Bring your own device Wi-Fi Dossiers voorafgaand zitting downloaden 24

25 Wat gaat er straks digitaal? Aanbrengen Verweren Betalen Verzoeken & Incidenten Plannen Uitspraken Alle interactie mbt tot het voorleggen van een kwestie aan de rechter om een uitspraak te verkrijgen Alle interactie mbt het weerleggen van de, in een aan de rechter voorgelegde kwestie, gepresenteerde feiten Alle interactie mbt het vaststellen en voldoen van griffierechten Alle interactie mbt het verloop van de gerechtelijke procedure Alle interactie mbt de organisatie en verslaglegging van de behandeling in een vergadering van de rechtbank Alle interactie mbt het verkrijgen van of opkomen tegen een rechterlijke beslissing Procesinleidingen, oproepingsbericht, exploot, herstel verzuim, etc. Verweerschrift, verschijnen, etc. Hoogte, vaststelling en correcties van het griffierecht Uitstel, instellen deskundige, voegen derden, intrekking, schorsing, verdaging incidenten, deskundige rapporten, etc. Procesverbaal, buiten zitting afdoen, zittingsdata, zittingslijst, oproepen, verhinderdata, etc. Tussenuitspraken, (deel-) uitspraken, verzet 25

26 En als er een storing is? Leerstuk van verschoonbare termijnoverschrijding risicoverdeling Storing bij rechtspraak: bijzondere bepaling in AMvB: verlenging indieningstermijn bij storing van Mijn Rechtspraak communiceert via diverse (betreffende)kanalen: rechtspraak.nl en digitaal loket (middel)grote storing: ook sociale media U constateert een storing: Melden Rechtspraak Servicecentrum (RSC) Telefonisch of via sociale media 26

27 Rechtspraak Servicecentrum (RSC) Advocaten, curatoren, IND, deurwaarders en burgers Algemene vragen en zaaksgebonden vragen over de digitale procedure Vragen over lopende, papieren zaken worden beantwoord (en daarmee doorgezet) naar het betreffende gerecht Geen juridisch advies Vragen over actualiteiten en algemene vragen over de rechtspraak Technische vragen over het systeem Melden van bevindingen, storingen of zaken waar u tegenaan loopt Openingstijden van uur (vooralsnog) Telefoon Webcare (Twitter en Facebook) en later ook chat 27

28 Drie interactievormen Verschil in techniek Geen verschil inhoud!

29 Mijn Rechtspraak of het aansluitpunt? Mijn Rechtspraak Webportaal Handmatig opvoeren van gegevens en documenten (via webformulieren) Aansluitpunt Rechtspraak Koppeling tussen systemen Geautomatiseerde gegevensuitwisseling Dossier in webportaal of downloaden Geen aanpassing in eigen systemen noodzakelijk Geen grote investeringen Gebruik van e-herkenningsmiddel PKI- Kan bij hoge volumes en/of omvangrijke dossiers in praktijk veel werk zijn Dossier in eigen systeem Vraagt om aanpassing eigen systemen Mogelijkheid tot innovatie eigen werkproces Investering in aanpassing systemen en authenticatiemiddelen (PKI-O) Vraagt om investering vooraf, maar daarna minder werk in de praktijk en minder foutgevoelig

30 Aansluitpunt Rechtspraak Generiek aansluitpunt per release voor geautomatiseerde gegevensuitwisseling Rechtspraak levert specificaties aan van het aansluitpunt Door het realiseren van een aansluiting kunnen ketenpartijen geautomatiseerd gegevens met de Rechtspraak uitwisselen 13

31 Aansluitpunt Rechtspraak is er voor Bestuur Gemeenten Provincies Waterschappen Uitvoerende diensten Rijk (IND, Belastingdienst, CJIB, SVB, UWV, DUO, RVO, etc.) Advocatuur overig Civiel Advocatuur Deurwaarders Incassobureaus Rechtsbijstandsverzekeraars Jeugdzorg overig

32 Geautomatiseerde gegevensuitwisseling Aanpassen systemen Aanpassen systemen Afspraken Aantal = heel veel maken & testen Aantal = 1 Generiek aansluitpunt!

33 Belangrijkste uitgangspunten aansluitpunt Rechtspraak Generiek aansluitpunt Gefaseerde invoering Functioneel hetzelfde als Mijn Rechtspraak Het Aansluitpunt en Mijn Rechtspraak zijn naast elkaar te gebruiken Gegevensuitwisseling betreft alleen zaak- en dossierinformatie Authenticatie & identificatie Basiskanaal is Mijn Rechtspraak Ketenpartijen zijn zelf verantwoordelijk voor de inhoudelijke kwaliteit van gegevens Planmatige doorontwikkeling Voldoet aan Rijksbrede standaarden Gericht op alle professionele ketenpartijen Conform de KEI releaseplanning Informatievoorziening in beide kanalen is gelijk en gelijktijdig Gegevens uitwisselen via het Aansluitpunt maar bijvoorbeeld het dossier raadplegen via Mijn Rechtspraak Bijvoorbeeld geen informatie uit registers van de Rechtspraak Gebruik van PKI-O en OIN Gebruik van het Aansluitpunt mag, maar is niet verplicht De Rechtspraak converteert of verrijkt geen gegevens Van ongestructureerde informatie naar gestructureerde informatie NORA, kaders voor berichtenboeken, EBV, etc.

34 Wat vragen we nog meer? Vordering, gronden Bekend verweer Bewijsmiddelen Partijgegevens Toevoeging Griffierecht Controle en indienen

35 Volgende fasen Verschijnen art. 114 Verweerschrift art. 30i Bepalen zitting art. 30j - rechter toewijzen - zitting bepalen - zitting plannen - partijen uitnodigen

36 Meer informatie 36