Nico Zonneveld, voedseldieren
|
|
- Lien ten Wolde
- 5 jaren geleden
- Aantal bezoeken:
Transcriptie
1 Het maandblad van Aqua Verniam de Aquariumvereniging voor Amstelveen e.o. Mei 2007
2 Bestuur: Aqua post is een uitgave van Aqua Verniam. De eerstvolgende bijeenkomst is 21 mei 2007 Nico Zonneveld, voedseldieren Redactie: Informatie: Aqua Verniam houdt iedere 4 e maandag van de maand een bijeenkomst. Locatie Adres: In den Koorenaar Laan van Nieuweramstel JR Amstelveen (N.B.: onder het gemeentehuis) Aanvang 20:00 uur Contributie per jaar: Gewoon lid: 45,= Jeugdlid: 40,= 65+ Lid: 40,= Huisgenotenlid *) 6,50 Voorzitter: Esther van Rijnsbergen - Louwerse Westwijkplein LW Amstelveen tel esther@aquaverniam.nl Secretaris / ledenadministratie: Johan Schipper Velperpoort RT Nieuw Vennep tel johan@aquaverniam.nl 1ste Penningmeester: Mirjam Vermeij, Boomgaard LD Aalsmeer tel mirjam@aquaverniam.nl 2de Penningmeester: vacature Huiskeuringscommissie: Ernst en Marianne Zittema, Praam TV Amstelveen tel hkc@aquaverniam.nl Redactieadres Aqua Post: Wout Goudriaan, J. v. Gasterenlaan SE Amstelveen wout@aquaverniam.nl Het inschrijfgeld bedraagt 2,25 en dient bij aanmelding te worden voldaan. Indien het lidmaatschap in het lopende jaar wordt aangegaan is het bedrag naar ratio verschuldigd. De contributie dient vooraf betaald te worden. Opzegging moet 3 maanden voor het einde van het jaar plaats vinden. Bij te laat betalen wordt er 2,25 extra in rekening gebracht. Postgiro t.n.v. Penningmeester Aqua Verniam Amstelveen *) Huisgenotenlidmaatschap is alleen mogelijk voor inwonende huisgenoten van een lid. Zij ontvangen géén uitgave van zowel Aqua Post als Het Aquarium van de NBAT. Aqua Verniam is opgericht op 24 februari 1955, goedgekeurd bij KB van 13 november 1974 nummer 122. Inschrijvingsnummer in het verenigingsregister van de K.v.K te Amsterdam onder nr Aangesloten bij de Nederlandse Bond Aqua Terra. Wilt u adverteren in aquapost en of op de webpagina? Neem dan contact op met de redactie. 2
3 Zo, mijn tweede stukje als voorzitter en het éérste stukje na de eerste verenigingsbijeenkomst als voorzitter. Het was wel een vuurdoop moet ik zeggen. Iedereen zal wel gemerkt hebben dat ik zenuwachtig was, ik hoop dat dat snel beter zal gaan! Ik had nog meer willen zeggen tegen Nico en Ernst, maar er kwam gewoon niets meer uit. Nog mijn excuses voor de wellicht wat korte bedankjes Nico en Ernst! Maar zo lang ken ik iedereen dan ook nog niet. Het was, wat mij betreft, verder in ieder geval een geslaagde avond. Ik vond de lezing van Cor Stoutjesdijk érg interessant, heb er veel van opgestoken. Jammer dat hij geen lid meer is van de vereniging! Zelf heb ik ook de ambitie om met discussen te gaan kweken maar dat is een meerjaren plan, momenteel ontbreekt het mij echt aan tijd om me daar goed mee bezig te houden. Om eerlijk te zijn heb ik de afgelopen maand meerdere malen gedacht dat het toch niet voor mij is weggelegd om voorzitter te zijn van de vereniging. Er komt veel meer bij kijken dan ik in de eerste instantie begrepen had. Het zit niet in mij om dingen half te doen, ik wil graag écht wat voor de vereniging betekenen. Dit houdt onder andere in dat we meer leden moeten werven. Ondertussen is mij duidelijk geworden dat daar toch wel iets meer dan een uurtje per maand en een bestuursvergadering voor nodig is. Inmiddels heb ik wat info gekregen van iemand die Johan en ik op de NBAT ledenraad hebben ontmoet. Onder andere over wat het voorzitterschap inhoud. Erg goed voor mij om die info door te lezen. Helaas ben ik zelfs daar nog niet aan toegekomen. Verder nog wat tips om meer geld voor de vereniging binnen te krijgen, maar om daar mee aan de slag te gaan Van de voorzitter heb ik wel wat meer tijd nodig dan ik momenteel tot mijn beschikking heb. Gelukkig hoef ik het niet allemaal alleen te doen natuurlijk, maar mensen die zich vrijwillig opwerpen om met dat soort dingen aan de slag te gaan zijn uiteraard van harte welkom. Als er iemand is die zich geroepen voelt dan is die persoon meer dan welkom op de volgende bestuursvergadering! We gaan nu natuurlijk wel bijna de zomerstop in, dus echt actief zullen we waarschijnlijk pas in het najaar gaan worden. Verderop in de Aqua Post staat overigens een verslag van Johan van de NBAT Ledenraad Daar zal ik dus niet verder over uitweiden. Ik zal het nog even over de hobby zelf hebben, in dit geval mijn aquarium. Daarmee gaat het vrij goed. Aangezien het al behoorlijk lang niet geregend heeft (ik schrijf dit stukje een paar dagen voordat er weer regen voorspelt is) is het regenwater wat ik steeds bij Ernst en Marianne haalde, op. Ik heb twee keer osmosewater bij Hans gehaald maar vandaag heb ik het in Aalsmeer, bij Jagerman, gehaald. Voorlopig blijf ik dat wel doen denk ik, aangezien het voor dat geld zelf niet te maken is. Ook heb ik geen idee waar ik, hier thuis, een osmoseapparaat (+ toebehoren) kwijt zou kunnen. Al geruime tijd ververs ik elke week zo n zestig liter water, op een bak van driehonderdvijftig liter. Sinds ik dat doe en niet meer alleen kraanwater gebruik gaat het weer een stuk beter met de bak. De planten staan er goed bij. Beter dan ooit kan ik wel zeggen. Het is een tijd wat minder gegaan steeds last van een veel te hoge ph. De Bio Co2 die ik toevoegde mocht niet meer baten. Dat is dus veranderd sinds ik niet meer honderd procent kraanwater gebruik. 3
4 De dimverlichting is echt heel erg mooi, een aanrader voor iedereen. Wel even puzzelen met de instellingen maar als het dan eenmaal is zoals je het hebben wilt, is het werkelijk een schitterend gezicht, vooral s avonds als de zon onder is gegaan. Verderop in deze Aqua Post dus een verslag van hoe de eerder genoemde dimverlichting is geïnstalleerd is door Pieter en Mario. Tot de volgende keer! Met vriendelijke groet, Esther van Rijnsbergen - Louwerse De technische commissie deel 2 Het vervolg van het artikel van maart. Eindelijk was het dan zover, op 24/03 had ik met Esther afgesproken bij Aquaplantsonline om de spullen uit te gaan zoeken, Mario had helaas geen tijd maar we wisten gelukkig nog wel wat er nodig was. Esther was nog niet eerder bij Aquaplants geweest maar zij kon het toch vrij snel vinden en rond zaten we gezellig bij Rob op de koffie. Het winkeltje van Rob lijkt meer op een ontmoetingsplaats dan een winkel, ik ben daar minimaal één maal per maand en kom inmiddels geregeld bekenden tegen, echte hobbyisten die vaak van heel ver komen om in te kopen en vooral een gezelligge aquariumpraatochtend te hebben. Het is altijd erg druk en Rob en zijn 2 collega s hebben er hun handen vol aan om iedereen van koffie, advies en spullen te voorzien. Esther was ook aangenaam verrast door wat zij daar aantrof en na de koffie, het rondkijken en kletsen gingen we de spullen uitzoeken. Oorspronkelijk was Esther van plan om haar achterste 2 TL s van 15 W. te vervangen door 2 van 18 en deze dimbaar te maken maar uiteindelijk vond zij dat toch minder handig omdat deze dan in de weg zouden zitten bij het werk in de bak en daarom heeft zij er voor gekozen om de 2 voorste TL s van 30 watt dimbaar te maken. We hebben nog even aan Rob gevraagd of de 15 Watt TL s ook dimbaar zijn maar hij raadde dat af omdat de EVSA s pas goed werken vanaf 18 Watt. Esther heeft gekozen voor een dubbele EVSA die beide TL s tegelijk aanstuurt, later bleek er nog wat verwarring te zijn omdat zij dacht (hoopte) dat de 2 TL s afzonderlijk te bedienen waren. Uiteindelijk is zij 4
5 Ook de tweede keer moesten we toch nog even zoeken naar het huis van Esther omdat het complex er aan alle kanten hetzelfde uitziet (voor ons). Helaas bleek één van de dochters van Esther ziek te zijn en die zat stilletjes op de bank tekenfilms te kijken, Gelukkig konden wij ons werk zonder al te veel hinder en lawaai doen. wel tevreden met deze oplossing want 2 enkele is een stuk duurder dan één dubbele en het werkt zo ook naar wens. Ook kocht zij meteen een dimmer zodat zij direct optimaal gebruik zou kunnen maken van de dimbare EVSA. Verder bleek er niets nodig te zijn omdat wij de bestaande spatwaterdichte houders zouden gebruiken. Ester zou ook nog even bij mij een koppel Kersenbuikjes ophalen maar het was ondertussen al bijna half één (het was écht gezellig) en dus moest zij even met het thuisfront overleggen of dat nog kon en het was gelukkig geen probleem.. Bij mij kon Esther meteen even kijken naar een koppel Maanvissen wat in mijn gezelschapsbak rondzwom met een enorme zwerm jongen om zich heen, een heel leuk gezicht. Helaas heb ik nog geen ruimte om de jongen op te kweken en dus zijn deze steeds na 1 of 2 weken verdwenen. Ze hebben dan wel 1 of 2 weken later weer eieren. De volgende verenigingsavond daarna hebben we gekeken welk moment wij alle drie tijd vrij konden maken en dat bleek 2e Paasdag te zijn, dus de afspraak voor montage was gemaakt. Mario merkte op dat Ester nog wel even 10 m. elektriciteitssnoer moest halen. Op 2e Paasdag kwam Mario mij ophalen en nog even naar de Maanvissen kijken. Het was even puzzelen welke stekkers eruit moesten en hoe de bedrading liep maar na een paar minuten lag de fabriekskap toch op de eettafel en kon het slopen beginnen. En het leek ook wel slopen want Mario brak zonder probleem de houders van de kap af, gelukkig wist hij wat hij deed en bleken ze gewoon ingeklikt te zitten De oorspronkelijke draad werd afgeknipt en de oude EVSA blijft gewoon in de kap zitten omdat we daar niet bij kunnen zonder de kap stuk te zagen. Het was wel handig dat Mario elektrotechnicus is want hij stripte en soldeerde de draden in een razend tempo. De vier nieuwe draden bleken perfect door het oorspronkelijke gat van de elektriciteitskabel te passen en Mario was ook zo slim om deze draden te nummeren i.v.m. het juist aansluiten op de EVSA. Esther had ons continue ruim voorzien van drinken en chips en gelukkig maakte zij ook wat foto s want ik was zo slim geweest om mijn camera thuis te laten liggen. En omdat Mario druk bezig was om alles op elkaar aan te sluiten ging ik Esther uit- 5
6 leggen hoe de bijgeleverde software werkt. Esther installeerde de software op haar PC en zij had al snel door wat de bedoeling was en ging direct een zonsopkomst en ondergang schema invoeren. Ik vertelde haar ook dat zij de komende tijd dit programma vaak aan zou gaan passen, en op de vorige verenigingsavond bevestigde zij dat ook, het is namelijk heel leuk om iedere keer nieuw bedachte verbeteringen uit te proberen. Omdat de bijgeleverde USB kabel te kort was sloten we de dimmer even bij haar PC aan en na het programmeren sloot Mario hem aan op de EVSA en kon Esther gaan genieten van haar nieuwe aanwinst. Esther heeft nu een langere USB kabel gekocht en dat maakt het programmeren wat makkelijker en zijn de TL s ook via handbediening te dimmen, een laptop is natuurlijk het makkelijkst. Afgelopen verenigingsavond vertelde Esther ook dat zij er heel tevreden over is en dat het echt een onverwacht mooi effect is als s avonds de verlichting langzaam uit gaat. De hele verbouwing heeft ongeveer 1 uur gekost en is op vrijwel iedere (fabrieks)kap mogelijk. Een ander belangrijk voordeel is het zeer lage energieverbruik van de EVSA s. Een dubbele EVSA met twee 30 Watt TL s verbruikt slechts 66 Watt op 100% lichtsterkte. Na deze constatering heb ik ook besloten om al mijn bakken van EVSA s te voorzien, een EVSA blijft zo koel dat je amper voelt of hij aanstaat. Iedereen die interesse heeft is natuurlijk nog steeds welkom om te komen kijken en wij staan ook klaar om vragen te beantwoorden en te helpen bij elke technische uitbreiding/verandering/probleem, vooral op het gebied van verlichting maar andere vragen kunnen (meestal) ook wel beantwoord worden. Pieter 6
7 Jaarvergadering NBAT Esther en Johan zijn, als nieuwe bestuursleden, aanwezig geweest bij de Jaarlijkse vergadering van de ledenraad van de NBAT op 21 april 2007 in Bunnik namens Aqua Verniam. Hieronder in het kort een verslag. Wij vonden het goed aanwezig geweest te zijn en zo ook iets meer van de NBAT van dichtbij mee te maken. Het was ook prettig om kennis te kunnen maken met bestuurders van andere verenigingen. Waar we (op termijn) misschien voordeel van kunnen hebben. Het was vaak een wat rommelige vergadering met nogal wat onduidelijkheden. Het was overigens pas de tweede keer dat verenigingen via hun besturen rechttreeks invloed konden uitoefenen op het beleid en de ontwikkelingen binnen de NBAT. Vroeger kon het alleen maar via de districten zoals wij begrepen. Een paar punten zijn in deze vergadering niet aan de orde gekomen door tijdgebrek en omdat er volgens de huidige statuten niet voldoende stemmen aanwezigen waren. Dat moest 2/3 van het totale aantal stemmen zijn. De verenigingen die aanwezig zijn hebben net zo veel stemmen als zij leden vertegenwoordigen. Voor de aanpassingen in de statuten van het NBAT en de regio-indeling en de benoeming van regiovertegenwoordigers komt een extra aanvullende vergadering in juni a.s.. Dan moet volgens de statuten slechts de ½ van het aantal totale stemmen aanwezig zijn. Het NBAT nieuws stond altijd in het blad Het Aquarium, maar met de nieuwe uitvoering sinds april j.l. niet meer. Het NBAT nieuws zal voor de leden in het vervolg op internet gaan verschijnen. En de mededelingen voor bestuursleden etc. op het intranet. Men is druk bezig dit spoedig te realiseren. Over de kascontrole was ook enig rumoer en terecht denk ik. De kascontrole was uitgevoerd door 1 lid van de kascontrolecommissie en de penningmeester van de NBAT kort voor de vergadering. De vergadering vond dat geen goede zaak. Er waren vorig jaar 4 commissieleden benoemd. Maar tijdens de vergadering was niet duidelijk of de andere 3 leden wel gevraagd zijn of dat zij soms ziek waren. Toen ook nog bleek dat volgens de nu nog geldende statuten controle door 1 commissielid wel voldoende was werd het er allemaal maar onduidelijker op. Als oplossing is gekozen om de kascontrole later over te laten doen door een van de aanwezigen verenigingsbestuurders en minimaal één kascontrolecommissielid. Het verslag van deze kascontrole komt op intranet. De NBAT-shop komt te vervallen. De inbindbanden voor Het Aquarium blijven gewoon te koop, maar de verkoop van boeken etc. stopt. Boeken werden nauwelijks verkocht en bleven daardoor soms jaren liggen. Men is bezig om te regelen dat leden via NBAT bij uitgevers e.d. met korting kunnen bestellen. Het blad gaat losgekoppeld worden van de verenigingen. Men kan dus lid zijn van een vereniging met het blad maar ook zonder het blad. De bladen komen in de losse verkoop en gaan 3,95 kosten. Als men het hele jaar door de losse bladen koopt geeft men bijna net zoveel uit als aan het lidmaatschap van een vereniging inclusief het blad. De bond denkt met het nieuwe blad meer opbrengst te krijgen. Mooiere uitgave, ook in de losse verkoop. En denken daardoor ook meer adverteerders te krijgen. In de begroting 2008 van de NBAT zit ook een post voor bestuurlijke bevordering om te proberen meer leden te krijgen. 7
8 Volgens de penningmeester van de NBAT is er de laatste vijf jaar geen verhoging doorgevoerd. Mede daarom wilde de bond een andere rekenmethode toepassen waarbij vooral kleine verenigingen de dupe zouden zijn. Het lijkt er een beetje op dat de bond de kleine verenigingen kwijt wil of dat zij maar moeten fuseren. Er zijn verschillende verenigingen die minder dan 5 leden hebben. Aqua Verniam is volgens het kantelpunt (32 leden) een middenvereniging. De aanwezigen vonden dat de penningmeester van de bond nog maar eens goed door de begroting moest lopen om te kijken of de totale kosten niet toch wat naar beneden kunnen. Dan zou een eventuele contributieverhoging laag kunnen zijn. Voorstel was ook dat de bond eens duidelijk maakt wat zij doen voor de leden. De NBAT site is b.v. nu voor iedereen toegankelijk. Splits dat op in een deel voor iedereen en een deel alleen voor leden bereikbaar. Nu hebben leden het idee dat zij ervoor betalen terwijl iedereen er gebruik van kan maken. De bestuursleden van de NBAT die aftredend waren zijn weer herkozen. Samenstelling hoofdbestuur: Voorzitter is Theo Verheij; Secretaris is Bart de Greeff; Penningmeester is Eugene Ter Beek en lid van het bestuur is Roland Huijberts. Er was ook een voorstel om de uitslag van de LHK elk jaar te laten organiseren door districten en/of verenigingen in het land i.p.v. iedere keer in Barneveld. Dit voorstel is verworpen en het blijft dus in Barneveld. De NBAT wil ook dat verenigingen groene Scholengemeenschappen, dus met vakken zoals dierverzorging e.d., gaan benaderen. Ervaren leden zouden dan informatie op die scholen kunnen geven aan de leerlingen over het aquarium houden en de vereniging. Er zou ook subsidie mogelijk zijn van het Rijk aan de scholen voor dit soort initiatieven. Zulke leerlingen kunnen potentiele leden voor onze verenigingen zijn en de scholen zouden zitten te schreeuwen om zulke aanvulling op hun lessen. Johan Schipper. 8
9 Ervaringen met Discusvissen Impressie van een lezing door Cor Stoutjesdijk d.d. 23 april 2007 Veel Discus verblijven zijn beplant alsof het een gezelschapsaquarium betreft. Over smaak valt niet te twisten maar, om het even of men een beplante bak of een biotoopaquarium voor ogen heeft, in het woongebied van de Discus komen nu eenmaal geen planten in het water voor. Tenzij je enkele amfibische planten als Echinodorus, die de regentijd onder water doorbrengen, tot de waterplanten rekent. Overigens zal het de Discus niet deren of je planten in de bak ambieert of niet. Als de waterkwaliteit goed is, er voldoende schuilplaatsen zijn door de aanwezigheid van esthetisch maar vooral tactisch opgesteld kienhout, dan is de vis dik tevreden. Volgens Cor is moet je per Discus over 100 liter water beschikken. En dan gaat het soms nog fout. Hij gaat er van uit dat je wildvang in de Amazone moet laten. Ook de aquariumvormen zijn bijzonder fraai en stukken eenvoudiger te houden dan de wildvang dieren. Een advies voor de aquariaan die aan Discussen begint: controleer met ijzeren regelmaat de waterkwaliteit en houd een logboek bij, ververs elke week een derde deel aquariumwater, controleer je dieren nauwgezet op gezondheid. Hoe kan je zien dat een discus in goede doen is? Daar is allereerst de oogkleur. Een goede gezonde Discus heeft rode, heldere ogen. Geen messcherpe, maar een goed gevulde rug- en buikpartij. De vinnen moeten puntgaaf zijn. Weefselversterf in de vinnen is meestal een begin van het einde. Cor heeft het met wildvang Heckels meegemaakt hoe het voelt als deze prachtige vissen verspeelt aan een ziekte. Het is hem nog duister wat de oorzaak was: beukenblad of een besmetting van buitenaf. Het blijven toch steeds kwetsbare dieren. Tegen een flagelatenaantasting (een ingewandsziekte) is een goede medicijn bekend: flagil. Wil je overigens weten hoe je zo n klus klaart, dan ken je beter contact met de spreker opnemen. Waarop moet je letten bij de aankoop van Discussen? Allereerst kijken of zij graag op het eten afkomen. Hoe je dat versiert, is een tweede. Cor denkt aan het volgende scenario: allicht is de handelaar wel even uit de buurt. Dan een beetje voer in de bak. Duiken ze er graag op af dan kan je ze in de meeste gevallen wel kopen zonder al te veel risico. Natuurlijk heb je al op bovengenoemde punten gelet. In dat geval zal de aankoop meestal wel goed uitpakken. Denk er ook aan dat je vissen koopt van één en dezelfde kleurslag. Niemand zit op kruisingen te wachten. Laat je wat dat betreft niets wijsmaken! 9
10 Cor heeft een goede start gemaakt. Hij schafte een bak aan van 2 meter en 60 cm hoog. Waarom zo hoog? Heb je wel eens een fraai uitgegroeide Discus gezien? Dat zijn werkelijk discussen van zo n royale 15 cm -18 cm. Eerst later heeft hij een wat fijnere zandbodem aangebracht. Voor de Corydoras wel te verstaan. Die raken anders hun baarddraden kwijt en dat gaat op dierenmishandeling lijken. Maar ook een Discus mag graag een beetje grondelen naar voedselresten. Als je planten in de bak wilt hebben en dat is in een huiskamerbak voor velen een gebruikelijke concessie aan de esthetica, dan komen in de eerste plaats de Echinodorus soorten in aanmerking. Ook denken we aan de Amazone zwaardplant, drijvende exemplaren van Ceratopteris cornuta, die met hun fraaie wortelbossen zeer decoratief werken en met deze wortelbossen enorme nitraatvreters zijn. Dat is dan mooi meegenomen als hulpje van het biologisch filter. Met planten moet je natuurlijk wel uitkijken. Het ideale water in een discussenspeciaalbak is natuurlijk niet van een kwaliteit die de meeste aquariumplanten prettig vinden. Omdat we in principe verontreiniging willen voorkomen moeten we goed op rottende plekken in de stelen en dergelijke letten. Ook Echinodorus horemannii komt even ter sprake. Daar is tegenwoordig ook een rode vorm van die ik zelf erg mooi vind. De waterpapaver (Hydrocleys nymphoïdes) is, zeker in een open bak ook een juweeltje. Wie de bloemen van dit juweel wel eens gezien heeft zal naar iedere volgende bloem uitkijken. De drijfbladeren geven bovendien een pracht beschutting voor de vissen. Het creeert schaduwplekken die de dieren zeer op prijs stellen. Spreker deed wel de ervaring op dat b.v. Mayaca in dit zachte water groeide als een speer. Cor, hoe kom je nu aan zulke mooie decoratieve stukken kienhout? Die maakt hij zelf! Hoe dan? Met behulp van een zaag en roestvrij stalen schroeven en een partijtje kienhout. Eigenlijk het ei van Columbus nietwaar? Wel even om denken dat je zaagvlakken die ook maar een beetje in het zicht komen met een zaag onregelmatig maakt. Zorg wel voor een goede kwaliteit kienhout. Uw scribent weet daarover mee te praten. Maandenlang was het knokken tegen een kaamlaag. Hij snapte er niets van. En tenslotte draaide hij toen al zo n 50 jaar mee in de hobby. Prachtig hard hout en toch... Tot hij in vredesnaam de stronken eruit haalde. Binnen een paar weken was de kaamlaag weg. En daarna altijd een stralende oppervlakte. Ondanks het hernieuwde gebruik van hout maar nu wel van een goede kwaliteit! Als je advies over hout nodig hebt: even Henk Scholte bellen. Maar die dingen bealgen toch? Nou, dat heb je helemaal zelf in de hand door te zorgen voor een goede waterkwaliteit. En bepaalde groene algen, die heel decoratief kunnen werken en een prachtige natuurlijke aanblik geven moet je koesteren en verzorgen. Hevel zorgvuldig alle vuil eruit. Af en toe wat dunnen en je kan prachtige resultaten bereiken. 10
11 Wat kan je nog meer in een discusbak houden? In principe vissen uit dezelfde regio die deze watersamenstelling ambiëren. Denk aan Corydoras species, maar let dan wel op dat je soorten aanschaft die de temperaturen in een Discusbak verdragen. Als blikvangers bijvoorbeeld Sturisoma s, die je hout mooi schoon houden en dat schaafsel op hun beurt broodnodig hebben voor de spijsvertering. Voor Corydoras zorgen we natuurlijk wel voor een zandbak op de bodem. Als deze dieren moeten grondelen in scherpzand dan verspelen ze op de duur hun baarddraden en die hebben ze niet voor niets. Cor had hiervoor een platte schaal gebruikt waarvan hij de randen schitterend gecamoufleerd had. Je moest bij het zien van de dia goed kijken en dan zag je nog niets. Dan komt het voeren aan de orde. Zeker als je jonge vissen hebt is meerdere keren per dag voeren in kleine hoeveelheden zeer belangrijk. Dat geldt zelfs voor Guppy s. Bovendien blijft er op die manier niets liggen. Voer dat gaat rotten, en dat gebeurt bij dergelijke hoge watertemperaturen zeer snel, is een bron van veel ellende. Uiteindelijk wilde Cor ook wel eens het hele proces van eieren afzetten en verzorgen van de jongen meemaken. Daartoe paste hij de waterkwaliteit aan. Nu is het bij de aquariumvormen van de Discus niet zo moeilijk om ze tot afzetten van de eieren te bewegen maar met wildvang is dat een ander verhaal. Het blijft een prachtig gezicht dat jonge spul op de flanken van de ouders te zien grazen. Deze scheiden namelijk tijdens de broedzorg (±3 weken lang) een eiwitrijke substantie af waar de jonge dieren snel van groeien. Hiervan liet hij kostelijke dia s zien. Hij had dit deel van de bak afgeschermd met vitrage. Anders houd je geen jong over. Als de jongen zelf gaan eten meermalen per dag voeren met artemia en later uiteraard met discusvoer. In een opfokbak moet je een extreem streng regiem handhaven: elke dag 80% water verversen van dezelfde waterkwaliteit en temperatuur. Ook nu nog meerdere malen per dag voeren, met voer uit de diepvries. En dan komt de domper: je raakt ook prachtdieren maar moeilijk kwijt. Cor heeft nog een raadgeving: Discussen houdt men vaak op 30 C. Zijn ervaring is echter dat 26 C veel minder problemen geeft bij het houden van deze dieren. Uw scribent neemt aan dat dit natuurlijk niet geldt voor importexemplaren. Ongetwijfeld is mijn weergave van het verhaal van Cor Stoutjesdijk lang niet compleet. Het was een hele toer deze vlotte spreker bij te houden en zelf ook mee te genieten van het voortreffelijke verhaal. Dat was voor mij vogelen met mijn twee brillen. Maar het doet mij deugd dat een fors aantal leden de beeldbuis de beeldbuis heeft gelaten en ik neem aan dat men er geen moment spijt van heeft gehad. Nico 11
12 Eeuw oude vis gevangen AMSTERDAM - Heb je honderd jaar alle vishaken van de wereld omzeild, word je alsnog boven gehaald. Vissers in Alaska keken op toen ze deze hoogbejaarde dame uit hun netten haalden. Vissen in het nieuws Ronald Tresher van de Commonwelath Scientific and Industrial Organization (CSIRO) in Australie onderzocht met zijn team acht verschillende vissoorten uit de Stille Oceaan. De vissen leven over het algemeen erg lang. De onderzochte vissen werden tussen 1987 en 1996 gevangen en waren tussen de 2 en 128 jaar oud. Deze bijna één meter lange en dertig kilo zware Rockfish werd door de Kodiak Enterprise van zo'n 600 meter diepte opgevist bij de Pribilofeilanden in de Beringzee. In het lab stelden ze vast dat de bejaarde tussen de 90 en 115 jaar oud is. De wateren rond Alaska zijn kennelijk nog heel gezond, want er is in het verre verleden wel eens een Rockfish van 157 jaar opgediept. De bejaarde mevrouw die nu pech had om op de ontledingstafel terecht te komen, was overigens nog gewoon vruchtbaar. Vissen groeien door opwarming AMSTERDAM - Opwarming van de aarde heeft één groot voordeel: de vissen worden groter en groeien sneller. De hogere temperaturen van de bovenste waterlagen zorgen ervoor dat vissen dertig procent sneller groeien dan vijftig jaar geleden. Dit blijkt uit Australisch onderzoek, dat in de online editie van het wetenschappelijke tijdschrift Proceedings of the National Academy of Science wordt gepubliceerd. De wetenschappers maten de groeiringen aan de oorbeenderen van de vissen. Net als bij de jaarringen van de bomen kan hieruit de leeftijd en groeisnelheid van een vis afgeleid worden. De wetenschappers keken hoe sterk bepaalde exemplaren van de onderzichte soorten in hun vroege levensjaren waren gegroeid, Bij zes van de acht soorten bleek dat de groeisnelheid in voorbije honderd jaar was veranderd. De verandering in groeisnelheid komt o- vereen met de temperatuurstijging in de Stille Oceaan, aldus de wetenschappers. De oppervlaktetemperatuur zijn in de laatste vijftig jaar gestegen. Door de aanhoudende opwarming zouden ook vissen die dieper in de zee leven wel eens sneller kunnen gaan groeien in de toekomst. Het is mogelijk dat sommige soorten door de snellere groei bestand zijn tegen de gevolgen van de visvangst. Voor vissen die langzamer groeien is de overbevissing een grotere bedreiging. Waarschijnlijk doen dergelijke veranderingen zich ook in andere oceanen voor. 12
13 Op bezoek bij Kees van Kaam. Voor het interview van deze maand was ik op bezoek gegaan bij Kees thuis. Kees woont aan de Ringvaart in Badhoevedorp, niet ver van de Sloterbrug. Johan interviewt Wanneer en hoe ben je ooit met een aquarium begonnen? Ongeveer 20 jaar geleden ben ik begonnen met een klein achtkantig bakje met neontetra s. Daarna kwam er een 60 centimeter bak, daar had ik zwaarddragers in, platy s en hoogvinnen. Toen ik dat te klein vond worden kocht ik een Juwel Panorama van 90 centimeter en hield er dezelfde vissen in. Nog weer later kwam er een 130 centimeter bak in huis, met neontetra s en diamant- en bijlzalmpjes. Ik ben toen ook begonnen met wildvang-maanvissen. Dat ging de eerste maanden goed maar daarna was het vechten geblazen en elkaar bijten. Daar moest ik dus mee stoppen. Een vriend van me ging verhuizen naar een tijdelijke woning, en kon z n aquarium daardoor niet meer houden, hij vroeg of ik de discusvissen van hem wilde hebben. Op een bepaald ogenblik vond ik de 130 cm. bak toch wat klein worden voor de discusvissen en daarom heb ik nu deze nieuwe bak laten bouwen. Ook omdat ik de discusvissen toch heel erg mooi en boeiend vind en er misschien nog wat bij wil nemen. Kees woont al z n hele leven aan de Ringvaart, maar niet alleen in dit huis. In de woonkamer staat het nieuw gebouwde aquarium met o.a. 5 Discusvissen. Ondanks dat Kees het nieuwe aquarium pas drie maanden in huis heeft vind ik dat het er al heel erg mooi bij staat. Onder het genot van een kop koffie begin ik aan het interview. Waarom heb je een aquarium? Het is gewoon een leuke hobby, het ermee bezig zijn, het onderhoud, e.d.. Het op je gemak kijken naar de vissen en hoe ze met elkaar omgaan. Als je dat ziet, dat geeft rust. Het is dus eigenlijk een levend schilderij. Waarom denk je dat mensen een aquarium hebben? Voor de hobby. De een heeft een hond, de ander een kat of vogels. Wat voor vissen en planten heb je zoal in je bak? Vissen: 5 discusvissen; 15 bijlzalmpjes; 10 bloedvlektetra s; 5 diamantzalmpjes; 5 corydoras arcuatus en er komen er nog 10 bij en ik heb ook nog 1 Meerval. Planten o.a.: Valesneria; Amazone zwaardplant; Echinadorus horizontales; Groene lotus; Leids plantje. Heb je een bepaald thema? Het is een gezelschapsbak, maar ik probeer zoveel mogelijk de planten en de vissen uit Zuid-Amerika erin te hebben. Wat voor een aquarium heeft Kees: Kees heeft het aquarium een paar maanden geleden laten bouwen. De maten zijn: Br=200 cm. D=60 cm. En ook de waterhoogte is 60 cm. 13
14 Er zijn 4 T.L.buizen in geplaatst die apart schakelen. Kleur 92 gaat om uur aan en om uur uit. Kleur 93 gaat om uur aan en om uur uit. Kleur 94 om uur aan en om uur weer uit. Een Grolux als nachtlamp gaat om uur aan en om uur weer uit. Kees is nog aan het experimenteren met de tijden want hij denkt dat het beter kan. In de kast onder het aquarium zit o.a. een biologisch filter. Hoe vaak deed je met een huiskeuring mee? Een paar jaar geleden heb ik met mijn 130 centimeter-bak mee gedaan. Maar ik kreeg toen nogal wat commentaar, o.a.: ik had geen achterwand (maar we hebben in de woonkamer achter het aquarium een stenen muur die je zo door mijn bak heen zag, dat vond ik mooi en had daarom toen geen achterwand in mijn bak), Vissen die niet bij elkaar zouden horen, te weinig planten en ook nog eens niet de goede planten, de reinigingsmagneet mocht niet op de ruit zitten, etc.. Wanneer en hoe ben je ooit lid geworden van Aqua Verniam? Ik ben in 2000 lid geworden. Mijn broer werd lid van Aqua Verniam. En ik wilde het blad Het Aquarium van de NBAT hebben. Maar het blad kreeg je alleen maar via een vereniging. Dus werd ik ook lid van Aqua Verniam. Ik wilde eerst niet naar de verenigingsavonden maar ben op een bepaald ogenblik toch gegaan. Ik vond het toch wel interessant en daarom ben ik nu bijna alle avonden aanwezig. Mijn broer kan helaas niet meer omdat hij het niet meer kan combineren met z n werk. 14
15 Wat vind je van het lidmaatschap? Contactavonden: Goed, afwisselend een spreker of een contactavond. Je steekt er altijd wel wat op. Wat mis je nog: Wat ik zoek en wil is er. Technische commissie die er nu is dat vind ik een goed initiatief. Ik ben zelf niet zo technisch dus misschien komt het nog wel eens van pas. Heb je nog ideeën om het beter/anders te doen? Nu nieuwe bestuursleden met misschien nieuwe ideeën dus maar even afwachten. Verder vind ik alles prima tot heden. Wat vinden je huisgenoten van je hobby? Ik woon samen met m n moeder en zij is er vol van. Moeder had vroeger zelf ook een aquarium in de keuken. Maar we hebben nu een nieuwe keuken en daarom moest haar aquarium weg. Ze heeft ook inspraak in wat er wel en niet in het aquarium in de woonkamer komt. Wat zijn/waren je dagelijkse bezigheden? Ik heb 25 jaar in een magazijn van autoonderdelen in Amsterdam gewerkt. Maar door ziektes moest ik stoppen met werken. Heb je nog andere hobby s naast het aquarium? Ja, modelbouwtreinen. Boven heb ik een kamer alleen daarvoor helemaal ingericht met een modelspoorbaan. De treinen etc. zijn van Märklin. Maar heel veel dingen op het emplacement maak ik zelf. Zoals de spoorboompjes, de lantaarntjes, de huisjes, de wanden, etc.. Johan Schipper. 15
16 Van vis tot vis Deel 1 Vissen hebben een taal, ze spreken met bepaalde tekens, gebaren, kleursignalen, handelingen enz. Als we ons in het onderlinge contact van de vissen verdiepen en daarbij de nodige hoeveelheid geduld opbrengen, kunnen we hun taal enigszins leren verstaan en daardoor een betere kijk krijgen op hun leven. Kweken Voor velen is een mooi ingericht aquarium als blikvanger in de huiskamer ruim voldoende. Toch zou het onze hobby verruimen als we de vissentaal een beetje zouden beheersen, vooral voor het kweken zou dit van nut kunnen zijn. Kweken is immers niet het op goed geluk bij elkaar brengen van een geslachtsrijp mannetje en vrouwtje. Er komt doorgaans meer bij kijken. Er zijn heel wat soorten waarbij het prille begin van een kweekpoging de nodige moeilijkheden oplevert. Een willekeurige combinatie van een man en een vrouw levert nog geen bruikbaar kweekstel. De lichamelijke toestand moet zo goed mogelijk zijn en het levensritme nauwkeurig gesynchroniseerd. De dieren dienen ook op elkaar ingespeeld te zijn. Op sociaal niveau moet dus alles kloppen. Zijn er communicatiestoornissen bij de partners dan komt er van de kweek niets terecht. Het is daarom nuttig dat men zich als aquariaan ook met de communicatie van de vissen gaat bezighouden. Men zal dan eerder in de gaten hebben als er ergens iets hapert en corrigerend optreden, bijvoorbeeld door andere individuen voor het kweekstel kiezen waarbij alles wat beter klikt. Geluid De moderne wetenschap heeft ons geleerd wat voor verbazingwekkende systemen er in de dierenwereld bestaan op gebied van communicatie en informatie. Kleur, licht, prikkels, geur, gebaar, actie, elektriciteit, geluid, al die verschijnselen blijken sleutels tot een wereld die de mens van de ene verbazing in de andere doet vallen. Zou het hier gaan over de communicatie van de mens, dan waren we met de geluidentaal begonnen. Die staat bij ons immers op de eerste plaats. Zonder die geluidentaal en de zichtbare vorm, het schrift, zouden onze samenleving en cultuur niet mogelijk zijn. Vanouds worden de vissen echter als stom beschouwd. Tegenwoordig weten we dat sommige vissen voor ons hoorbare geluiden produceren en dat bij geluidsversterking vermoedelijk zou blijken dat geen enkele soort volkomen stom is. Toch speelt dit voor de aquariaan een ondergeschikte rol. Slechts in uitzonderingsgevallen, bij de knorgoerami (Trichopsis vittata) bijvoorbeeld, kan men een kreetje van zijn pleegkinderen waarnemen. Dit communicatiegeluid valt volkomen in het niet wat we bij dieren op gebied van kleurencommunicatie kunnen zien. Zien vissen kleuren? Op grond van de prachtige kleuren die veel vissen hebben ligt het voor de hand 16
17 dat er bij deze waterdieren inderdaad kleurwaarneming bestaat. Vissen nemen de kleuren wel niet precies zo waar als wij mensen. Vissen die in modderig water leven waar het zicht slecht is zijn doorgaans grijsbruin en hebben kleine ogen. De ons bekende grottenvis (Astyanax jordani) is opvallend bleek van kleur en heeft met zijn ogen het gezichtsvermogen geheel verloren. Diepzeevissen leven eveneens in het donker, maar door de ontwikkeling van lichtgevende organen die vaak tot ingewikkelde patronen gerangschikt blijken te zijn, hebben de mogelijkheid van kleurenwaarneming niet ongebruikt gelaten. Ze hebben dan ook goed ontwikkelde ogen. Om de kleurentaal van vissen te begrijpen kan men zich best realiseren wat die vorm van communicatie bij ons mensen inhoudt. Bijvoorbeeld, een wit bord met een rode rand zegt niets maar men heeft daar een bepaalde betekenis aan gegeven die algemeen bekend is. Een dergelijk kleursignaal blijkt dus een zeer efficiënte methode van informeren te zijn. Zo hebben de kleuren bij vissen ook een functie te vervullen bijvoorbeeld om een partner te lokken of om een rivaal op afstand te houden. Kleurentaal Van de kleurentaal is men heel wat te weten gekomen bij de cichliden. Deze vissen hebben een broedzorg en voor deze broedverzorging is een nauwe samenwerking tussen beide partners vereist. Ze moeten elkaar leren kennen en weten wat ze aan elkaar hebben. Zo kwam met de paarvorming en de broedzorg de communicatie tot stand. De kleursignalen, gecombineerd met bepaalde gedragspatronen spelen hier een belangrijke rol. Hoe goed de samenwerking op die manier geworden is, blijkt uit het feit dat na maandenlange scheiding bij voorkeur weer de partner wordt gekozen waarmee reeds eerder met succes werd gepaard. De vissen zijn, bijvoorbeeld, in staat een plaats af te spreken waar de eieren moeten worden afgezet en over de verdeling van verdere werkzaamheden kan eveneens worden overlegd. Voorts moeten rivalen aan het verstand worden gebracht dat ze geen toegang hebben tot het broedgebied en dat grensoverschreiding onmiddellijk zal worden gestraft. Dit alles blijkt met kleurentaal mogelijk te zijn. De woorden daarvan komen door kleurvlekken tot stand en die worden weer mogelijk gemaakt door in kleurcellen aanwezige kleurstof. Zijn de kleustofkorrels tot alle vertakkingen van het cellichaam verspreid, dan vormen de cellen met elkaar een duidelijk zichtbaar kleurvlek. Stromen ze echter naar het centrum van de cel en verenigen ze zich daar tot een kleine, puntvormige bol, dan zijn de kleurvertakkingen volkomen onzichtbaar en is de kleurvlek verbleekt, eventueel zelfs totaal onzichtbaar geworden. Bij de ons bekende maanvis (Pterophyllum scalare) is deze kleurwisseling zeer goed te zien. De kleurverandering kan langzaam tot stand komen onder invloed van hormonen, zoals we zien bij het pronk-of prachtkleed in de voortplantingstijd. Een snelle verandering vindt door het zenuwstelsel plaats en deze speelt zowel bij de stemming alsook bij de communicatie een rol. Deze kleurverandering staan nauwkeuriger aflezen toe dan bewegingsgedrag. Het is 17
18 daarom niet eenvoudig om op die manier partner of vijand te bedriegen. Een kleursignaal, soms gepaard met het spreiden van vinnen en kieuwdeksels alsmede het bewegen van de kop, heeft een speciale betekenis voor soortgenoten. Bij de Afrikaanse vijfvlekcichlide (Hemichromis faciatus) komen zoveel verschillende kleurpatronen voor dat men dacht met verschillende soorten te maken te hebben. Deze fout is in het verleden zelfs door wetenschappers gemaakt. De verschillen in de kleurpatronen zijn zeer frappant. Een vlek die het ene ogenblik donker is, kan een moment later licht zijn, terwijl een duidelijke lengtestreep of dwarsband volkomen kan verdwijnen. Een mooi voorbeeld van verandering van de streep- en vlektekening zien we hiernaast op de kop van de Afrikaanse Burton muil-broeder (Haplochromis burtoni) tijdens een gevecht en in de fase van eiafzetting. In beide situaties zijn de kieuwdeksels uitgezet zodat de zich hierop bevindende kleurvlek bij het vooraanzicht van de kop te zien is. Tijdens het kuitschieten blijkt deze vlek lichtgekleurd te zijn en bij het gevecht donker. In het laatste geval is ook de donkere streeptekening van de kop intenser, wat een dreigend effect geeft doordat de indruk van een vervaarlijk masker ontstaat. Ook bij andere cichliden geeft de spreiding van de kieuwdeksels een totaal ander uiterlijk aan de voornamelijk vooraanzijde van de kop. Ook gekleurde vinnen kunnen bij cichliden eveneens bij de kleurentaal zijn ingeschakeld. Voorbeeld het leiden van de jongen bij de kersebuikcichlide (Pelvicachromis pulcher). In de voortplantingstijd zijn de buikvinnen fel rood gekleurd met een blauw randje. Is alles veilig dan houdt de moeder de buikvinnen uitgestrekt en zwemmen de jongen om de signaalvlag heen. Dreigt er echter gevaar, dan worden de buikvinnen ingetrokken, waardoor de signaalvlag verdwijnt, waarop de jongen onmiddellijk naar de bodem in dekking gaan. Door hun schutkleuren en omdat ze zich niet verroeren, vallen ze niet op. Deze reactie blijkt de eerste levensdagen het sterkst te zijn. Het einde van het alarm wordt weer door een signaal aangekondigd: Één van de ouders zwemt dan met een rode buik en buikvinnen over hen heen. Rood is dus hier geen stoplicht, maar komt overeen wat voor ons groen kan betekenen. Dit leiden met de rode signaalvlag speelt ook s avonds een rol bij het naar bed brengen van de jongen. Dit gebeurt in een rotshol, in het aquarium een halve bloempot of schelp van een cocosnoot. Eerst inspecteert de moeder het hol, is de kust veilig dan is het de bedoeling dat de jongen haar volgen. Die zijn echter bij dreigend gevaar op de bodem in dekking gegaan omdat de rode seinvlag in het hol was verdwenen. Verschillende malen kan dit stukje onderwater-toneel van inspectie en jongen halen worden opgevoerd. Bij verwante soorten wordt iets dergelijk gezien zij het soms met kleine variaties. Zo houd het vrouwtje van de Reitzigs dwergcichlide (Apistogramma reitzigi) de borstvinnen stil. De jongen gaan bij dit signaal onmiddellijk naar de bodem, waar ze 18
19 door hun schutkleur niet opvallen. Als de jongen wat groter zijn, zal het vrouwtje bij gevaar boven hen staan en op karakteristieke wijze met de kop trekken. Ook dan gaan de jongen naar de bodem in dekking. Het einde van het alarm wordt bekend gemaakt doordat het vrouwtje opnieuw boven de jongen plaats neemt, waarbij ze de borstvinnen en de kop beweegt en een bepaalde kleurpatroon laat zien. Ze zwemt dan zigzaggend weg waarop de jongen haar volgen. Dit zigzaggend zwemmen is een signaal om te volgen wat aangeboren is bij de jongen. Ook de kleur van de ouderdieren speelt hier een zeer belangrijke rol. Bij eenvoudige proeven met schijven van verschillende kleur en grootte die zigzaggend bewegen, zullen de jongen de schijf met de kleur en grootte van het ouderdier volgen. Tegen de tijd dat de jongen de ouders verlaten verdwijnt de voorkeur voor de grondkleur van de ouders. Voor de individuele herkenning speelt het kleurpatroon ook een zekere rol. Bij de balts wordt veelvuldig met die kleursignalen gewerkt. De dieren hebben meer interesse in een partner met snelle bewegingsmogelijkheden van dezelfde kleur dan in een die minder levendig is. Dit is zeer belangrijk, want een beweeglijke partner zal door zijn snelle reacties beter in staat zijn de eieren en jongen te beschermen. Bij het imponeren kan men bij de verschillende soorten overeenkomstige gedragshandelingen bemerken. Zo gebruikt de hoogvinkarper (Poecillia velifera) zijn grote rugvin als signaalvlag om rivaal of partner zijn wensen kenbaar te maken en kunnen twee mannen met wijd uitgespreide vinnen dreigend naast elkaar staan. Als regel ziet men dat het dier met de grootste rugvin het meest actief is en de groepsgenoten domineert. Ook bij de balts zet de man al zijn vinnen uit, waarmee heftig wordt gesidderd, en laat hij bovendien nog kleurvlekjes zien die slechts bij deze gelegenheid worden getoond. Ook van de taal van de labyrintvissen is heel wat ontcijfert. Bijvoorbeeld bij de Colisa labiosa. Is de man in de voortplantingstijd licht gekleurd met op de romp fel gekleurde, dunne dwarsbanden dan wil hij daarmee zeggen dat hij ter plaatse zijn nest heeft en voor niemand te spreken is. Wanneer hij daarentegen zeer donker gekleurd is, betekent dit dat hij dringend een vrouw zoekt om na wederzijdse kennismaking tot een gelukkig huwelijk te komen maar dat een andere man in het territorium met nest niet wordt geduld. Wordt volgende maand vervolgt. Bronnen: Van Vis tot Vis Communicatie in de vissenwereld Prof. Dr. A. Stolk Auteur: Antoinette Grudzien, Zilverhaai Beringen - 19
20 Weegschaal Een aquarium is als een weegschaal. Een weegschaal, zo n ouderwetse met twee schaaltjes. Is de weegschaal uit evenwicht dan slaat hij door naar links of rechts. Er hoeft maar een kleine verandering plaats te vinden en ook in het aquarium kan er iets veranderen. Dit zie je als er een algenplaag ontstaat, of de plantengroei achterblijft. En in het uiterste geval kan dit tot vissterfte leiden. Hoe gaat het met jouw bak is een veel gevraagde vraag op de clubavonden. Mijn antwoord is dan meestal goed. Niet omdat ik van korte antwoorden houd maar omdat het meestal goed gaat met mijn aquarium. Wat doe ik daar aan, of moet je zeggen wat doe ik er niet aan. Om te beginnen is er een stelregel die ik geleerd heb van een leraar van de tuinbouwschool, ieder levend wezen is gebaat bij regelmaat. Deze zin kwam regelmatig terug in de lessen plantenteelt en biologie. Een gouden regel duidelijk en makkelijk te gebruiken ook als het gaat om het aquarium. Regelmaat dat is wat wij nodig hebben in de aquariumhobby. Het begint al met het wekelijks onderhoud. Vervang wekelijks 20 procent van je aquariumwater. Zo voorkom je een te grote verontreiniging van je water. Het zijn niet alleen de vissen die het water belasten maar ook bacteriën, planten en plantenresten. Regelmatig plantenvoedsel toe dienen, niet te veel in een keer, beter is iedere dag een paar druppels. Regelmatig snoeien, knip niet in een keer je hele aquariumplanten bestand kort maar verdeel dit over de maand. Oersaai vindt een vriend mijn aquarium. Bij het verzorgingshuis waar hij werkt wordt maandelijks het aquariumplanten bestand vervangen of moet ik zeggen aangevuld. Dat levert iedere maand een ander aquariumplaatje op. Bij mij verandert niet veel, Cryptocoryne staan jaar na jaar op de zelfde plaats. Eigenlijk geldt dat voor al mijn planten. Ondanks dat mijn aquarium door sommige mensen saai gevonden wordt, is dit vaste plantenbestand de reden dat mijn aquarium redelijk in evenwicht is. Soms probeer ik wel eens nieuwe planten. Vaak zie je dan dat één zo n planten groep al invloed heeft op het aquarium. Snel groeiende planten kunnen bijvoorbeeld licht en voedsel weg nemen van andere planten. Dan moet ik even bijsturen door te snoeien of plantenvoedsel aan te brengen in de bodem. Er zijn leraren die door hun houding of levenswijsheid een blijvende indruk achter laten. Je hoeft maar te zeggen ieder levend wezen is gebaat bij regelmaat en de meeste oud leerlingen zullen zich deze leraar herinneren. Natuurlijk hebben jongere leraren later deze zin ook gebruikt en zo heeft iedere generatie aan zijn herinneringen. Regelmaat is in de kastuinbouw van groot belang, zelfs zo dat de meeste pro- 20
21 te sturen die er verder voor zorgt dat het gewas snel en optimaal groeit. cessen computer gestuurd worden. Sensoren hebben de mens al vervangen. Is het te droog dan wordt er automatisch verneveld. Is het te koud dan gaat de verwarming aan. Is het te warm dan gaan de ramen open en de verwarming uit. De computer zorgt voor een regelmatig, constant optimaal klimaat in de kas. Op het proefstation hebben de professionals precies uitgezocht wat de ideale groei omstandigheden zijn per gewas. Deze gegevens worden gebruikt om de computer aan Natuurlijk worden er in onze aquaria processen automatisch gestuurd bijvoorbeeld de verwarming of de Co2 toevoer. Maar veel is toch nog het werk van de aquariaan zelf. Water verversen, plantenvoedsel toe dienen en natuurlijk de vissen voeren. De meeste van ons hebben hun aquarium niet vol hangen met censoren en moeten dus zelf kijken of alles optimaal draait. Gaan de planten gebreken vertonen dan moeten we gaan sturen met planten voedsel of de belichting. Dit zijn processen die je uit ervaring moet leren. Regelmatig een lezing bijwonen op de clubavonden kan je hierbij op weg helpen. Ieder levend wezen is gebaat bij regelmaat, misschien wordt het dan geen spektakel aquarium maar wel een bak die enigszins in evenwicht is. Wouter Goudriaan. 21
22 22
23 Hoensbroekstraat MN Almere-Stad Tel.: info@discusvis.nl KvK: Voor vissen en visie Voor de verkoop van vissen, visvoer en overige aanverwante artikelen. Altijd minstens 200 Discusvissen op voorraad. Kijk op voor de actuele voorraad. Leden in het bezit van de NBAT pas, krijgen 10% korting op Discusvissen en Visvoer. 23
24 24
Aqua Spiegel. De Natuur In Huis. Maandblad van vivariumvereniging. Alphen aan den Rijn Opgericht 24 november 1936
Aqua Spiegel Maandblad van vivariumvereniging De Natuur In Huis Alphen aan den Rijn Opgericht 24 november 1936 November 2009 1 november 2009 Ons leveringsprogramma: Breek- en zeefinstallaties Bouw- en
SPREEKBEURT MAANVIS VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n
SPREEKBEURT MAANVIS l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE MAANVIS BIJ ELKAAR
Apistogramma cacatuoides
Apistogramma cacatuoides Geschreven door: Dirkje (man) (vrouw) 1.1 Aanleiding tot het schrijven van het artikel het is een leuke vis die steeds bekender aan het worden is. Maar er is nog geen artikel over,
10 Tips voor Beginners. De Beginnende. Aqauriaspecialist. Een introductie handleiding voor iedereen die een aquarium wilt. Aquariaspecialist.
10 Tips voor Beginners De Beginnende Aqauriaspecialist Een introductie handleiding voor iedereen die een aquarium wilt Aquariaspecialist.nl Gratis ebook TABLE OF CONTENTS Inhoud Introductie Tip 1 Tip 2
2011/2012. aquariumplantenvoeding. Catalogus www.syfiori.nl Festal. Sybren Brouwer
Catalogus www.syfiori.nl Festal aquariumplantenvoeding Sybren Brouwer 2011/2012 In deze catalogus treft u een overzicht aan van de Festal producten en krijgt u informatie over de diensten van www.syfiori.nl
Altolamprologus calvus. Geschreven door: Lubbito
Altolamprologus calvus Geschreven door: Lubbito 1. Inleiding 1.1 Aanleiding tot het schrijven van het artikel Aangezien ik veel informatie van dit forum afhaal, heb ik besloten een artikel toe te voegen,
December 2015. Jaargang 37
December 2015 Jaargang 37 Bij ons voelt uw viervoeter zich thuis! T 0162 437822 F 0162 437284 I www.teraalst.nl Aquariumvereniging De Siervis Ingeschreven onder 40258165 bij de K.v.K te Tilburg. Goedgekeurd
SPREEKBEURT NEONTETRA
SPREEKBEURT NEONTETRA l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE NEONTETRA BIJ
SPREEKBEURT Vissengroep Cichliden
SPREEKBEURT Vissengroep Cichliden l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE VISSENGROEP
Maanvis. Pterophyllum scalare. www.licg.nl. Serie vissen
Serie vissen Maanvis Pterophyllum scalare De maanvis behoort tot de familie van de cichliden. Het zijn scholenvissen, afkomstig uit het Amazonegebied. Maanvissen heten zo omdat hun lichaam een ronde, vertikaal
SPREEKBEURT DISCUSVIS
l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT DISCUSVIS VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE DISCUSVIS BIJ
HANDIG HET TROPISCH ZOETWATER- AQUARIUM
HANDIG HET TROPISCH ZOETWATER- AQUARIUM l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HET INRICHTEN
Voeding: Cichliden vlokken. Er zijn vele soorten voer, van levend voer tot droogvoer en diepvries. Ik zal er een aantal noemen.
Voeding: Er zijn vele soorten voer, van levend voer tot droogvoer en diepvries. Ik zal er een aantal noemen Droogvoer: Hikari droogkorrels rood en groen Cichliden vlokken Spirulina vlokken granulaat Diepvries:
Dus heb je tijd op donderdag 10 augustus kom dan om u naar Moershei 13 in Landgraaf.
Jaargang 37 Nummer 15 aug. 2017 www.terracollinaria.nl E-mail: info.terracollinaria@gmail.com TC Onze vakantie-hobby-avond bij Luc en Kristel. EXTRA, EXTRA, EXTRA, EXTRA, EXTRA, EXTRA, EXTRA, EXTRA,EXTRA
www.deschuttervis.nl Aan: Beste Leden, Als eerste wens ik u namens het bestuur een goed en gezond 2012 toe.
Beste Leden, Als eerste wens ik u namens het bestuur een goed en gezond 2012 toe. Even een terugblik naar onze jaarlijkse feestavond van december 2011. Met een goed gevulde zaal, blije mensen en vele mooie
Verenigingsblad Aquariumvereniging Aquaria Hoogezand-Sappemeer
Verenigingsblad Aquariumvereniging Aquaria Hoogezand-Sappemeer 44 ste jaargang Seizoen 2015-2016 Onze hobby avond, wat doen we deze maand 1 De Hobbyavond Op elke 1 e maandag van de maand is er een hobbyavond
Kardinaaltetra. Paracheirodon axelrodi. www.licg.nl. Serie vissen
Serie vissen Kardinaaltetra Paracheirodon axelrodi De kardinaaltetra is een veel gehouden aquariumvis die behoort tot de familie van de karperzalmen. Kardinaaltetra s zijn scholenvissen, afkomstig uit
Corydoras trilineatus. Geschreven door: colisa lalia
Corydoras trilineatus Geschreven door: colisa lalia 1. Inleiding 1.1 Aanleiding tot het schrijven van het artikel Ik heb deze vis nu al 4 jaar en zag dat er hier nog geen artikel was over deze vis, dus
SPREEKBEURT ZWAARDDRAGER
SPREEKBEURT ZWAARDDRAGER l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE ZWAARDDRAGER
40 jaar goed op weg! November Jaargang 40
40 jaar goed op weg! November 2018 Jaargang 40 Al 40 jaar goed op weg! Aquariumvereniging De Siervis Ingeschreven onder 40258165 bij de K.v.K te Tilburg. Goedgekeurd bij Koninklijk Besluit. Aangesloten
SPREEKBEURT GUPPY VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n
l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT GUPPY VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE GUPPY BIJ ELKAAR
SPREEKBEURT SLUIERSTAARTGOUDVIS
l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT SLUIERSTAARTGOUDVIS VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE SLUIERSTAARTGOUDVIS
SPREEKBEURT BETTA VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n
SPREEKBEURT BETTA l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE BETTA BIJ ELKAAR
Verenigingsblad Aquariumvereniging Aquaria Hoogezand-Sappemeer
Verenigingsblad Aquariumvereniging Aquaria Hoogezand-Sappemeer 44 ste jaargang Seizoen 2015-2016 Onze hobby avond, wat doen we deze maand 1 Op elke 1 e maandag van de maand is er een hobbyavond in Wijkcentrum
2.2 Beschrijver van de vis Deze killivis werd in 1846 door Cuvier en Valenciennes wetenschappelijk beschreven onder de naam Panchax lineatum.
Aplocheilus lineatus Geschreven door: RomboNUB 1. Inleiding 1.1 Aanleiding tot het schrijven van het artikel De Aplocheilus lineatus heb ik ontmoet op de beurs in Veenendaal. Daar had ik er die dag 6 gekocht
SPREEKBEURT VUURNEON VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n
SPREEKBEURT VUURNEON l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE VUURNEON BIJ ELKAAR
Aquariumvereniging ``A.V. Waterweelde ``
Heerlerheide Aquariumvereniging ``A.V. Waterweelde `` Opgericht: 7 oktober 1961 te Heerlerheide gemeente Heerlen. Koninklijk goedgekeurd bij besluit van 4 september 1975 Aangesloten bij de N.B.A.T. en
SPREEKBEURT Vissengroep Harnasmeervallen
SPREEKBEURT Vissengroep Harnasmeervallen l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER
Gezond thema: DE HUISARTS
Gezond thema: DE HUISARTS 1. Wat gaan we doen? Praten over de huisarts en wat de huisarts doet. Nieuwe woorden leren over de huisarts. Het gesprek met de huisarts oefenen. 2. Wat vind ik van? Als je een-op-een
Avontuur onder water Ontdek je nieuwe aquarium
Avontuur onder water Ontdek je nieuwe aquarium Capt n Sharky Coppenrath Verlag, Münster, Germany Ahoi piraat! Je hebt nu je eigen Capt n Sharky Aquarium. Laten we op avontuur gaan en een spannende onderwaterwereld
SPREEKBEURT PLATY VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n
SPREEKBEURT PLATY l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE PLATY BIJ ELKAAR
SPREEKBEURT VUURSTAARTLABEO
SPREEKBEURT VUURSTAARTLABEO l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE VUURSTAARTLABEO
Pterophyllum altum Orinoco
Pterophyllum altum Orinoco Categorie: Bijvissen De discusvis is dan wel de keizer van het Amazonegebied, maar wat is een keizer zonder onderdanen? De Pterophyllum altum Orinoco wordt ook wel eens de koning
MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1
MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden
Elke miskraam is anders (deel 2)
Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar
KEUZE VAN DISCUSVISSEN
Uit de bibliotheek van DISCUS PASSIE.nl 1 januari 2014 INFOBLAD KEUZE VAN DISCUSVISSEN DISCUS PASSIE.nl Passie maakt het verschil Keuze van discusvissen Er zijn zeer veel verschillende soorten discusvissen
Pleco algeneter. Hypostomus plecostomus. www.licg.nl. Serie vissen
Serie vissen Pleco algeneter Hypostomus plecostomus De pleco algeneter, ook wel zuignapharnasmeerval genoemd, behoort tot de familie van de harnasmeervallen. De naam pleco algeneter wordt ook wel gebruikt
Vissen Fotograferen. De voordelen van het gebruik van dit aquariumtype zijn:
Vissen Fotograferen Vissen fotograferen in een aquarium is iets dat tijd en geduld kost, vooral als de vissoort zijn tijd voornamelijk verborgen doorbrengt of erg snel zwemt. Een kleine maar goedkope truc
2.3 Familie De familie van de Corydoras panda is de Callichthyidae of terwijl, pantsermeervallen
Corydoras panda Geschreven door: Jeto 1. Inleiding 1.1 Aanleiding tot het schrijven van het artikel: Ik heb dit artikel geschreven, omdat ik zelf de Corydoras panda een leuk beestje vind om te houden maar
SPREEKBEURT SUMATRAAN
SPREEKBEURT SUMATRAAN l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE SUMATRAAN BIJ
De vereniging en uw Aquarium
De vereniging en uw Aquarium Aquarium houden is een veel eisende hobby. Maar al te veel mensen onderschatten dit, wat leid tot grote teleurstellingen en dat terwijl ze ooit zo lekker enthousiast waren
De ontelbaren is geschreven door Jos Verlooy en Nicole van Bael. Samen noemen ze zich Elvis Peeters.
Over dit boek De ontelbaren is geschreven door Jos Verlooy en Nicole van Bael. Samen noemen ze zich Elvis Peeters. Dit boek bestaat uit twee delen. Het eerste deel gaat over een man die vlucht naar Europa.
Neontetra. Paracheirodon innesi. www.licg.nl. Serie vissen
Serie vissen Neontetra Paracheirodon innesi De neontetra is een veel gehouden aquariumvis. Hij behoort tot de familie van de karperzalmen. Het zijn scholenvissen, afkomstig uit de bovenloop van het Amazonegebied
Maandag 23 januari 2012: D-day. Het maandblad van Aqua Verniam, de aquariumvereniging voor Amstelveen e.o.
Maandag 23 januari 2012: D-day Het maandblad van Aqua Verniam, de aquariumvereniging voor Amstelveen e.o. Januari 2012 Aqua Verniam Post Een uitgave van A.V. Aqua Verniam. www.aquaverniam.nl Aqua Verniam
Aquariumvereniging ``A.V. Waterweelde ``
Heerlerheide Aquariumvereniging ``A.V. Waterweelde `` Opgericht: 7 oktober 1961 te Heerlerheide gemeente Heerlen. Koninklijk goedgekeurd bij besluit van 4 september 1975 Aangesloten bij de N.B.A.T. en
Ieper. Ervaringen Schilderijen :
Ieper Ervaringen Schilderijen : Tijdens het schilderen wist ik niet zo goed waar ik moest beginnen. Bovenaan, onderaan, in het midden Ik heb gekozen om eerst de achtergrond te el schilderen. Bij mijn ontwerp
Communicatie in het horecabedrijf. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Wat is communicatie?
Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over communicatie in het horecabedrijf. In de horeca ga je om met gasten en communiceer je met ze. Je gaat als medewerker ook om met je collega s en je zult het
Guppy. Poecilia reticulata. Serie vissen
Serie vissen Guppy Poecilia reticulata De guppy is één van de bekendste aquariumvissen. Het zijn sterke vissen die zich gemakkelijk voortplanten. Van oorsprong komen ze uit Zuid-Amerika. De mannetjes hebben
Discusvis. Symphysodon aequifasciatus & Symphysodon discus. www.licg.nl. Serie vissen
Serie vissen Discusvis Symphysodon aequifasciatus & Symphysodon discus De discusvis behoort tot de familie van de cichliden. Het zijn scholenvissen, afkomstig uit het Amazonegebied. Discusvissen zijn genoemd
Melkweg. Een dagje ouder. Lezen van Alfa A naar Alfa B. Ouder worden
Melkweg Lezen van Alfa A naar Alfa B Een dagje ouder Ouder worden Colofon Melkweg Lezen van Alfa A naar Alfa B: Een dagje ouder, 2013 Auteurs: Merel Borgesius Kaatje Dalderop Willemijn Stockmann Dit katern
0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1
Zwanger Ik was voor het eerst zwanger. Ik voelde het meteen. Het kon gewoon niet anders. Het waren nog maar een paar cellen in mijn buik. Toch voelde ik het. Deel 1 0-3 maanden zwanger Veel te vroeg kocht
SPREEKBEURT MARMERBIJLZALM
SPREEKBEURT MARMERBIJLZALM l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE MARMERBIJLZALM
Take a look at my life week 5&6
Take a look at my life week 5&6 Maandag 27 januari 2014 Zou vandaag gaan werken, maar heb op het laatste moment afgezegd omdat het nogal glad was op de weg. Dus ik durfde het niet aan om op de fiets naar
SPREEKBEURT BRUINE ANOLIS
SPREEKBEURT BRUINE ANOLIS l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n REPTIELEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE BRUINE
Aquarius nieuwsbrief. Van de voorzitter 2019 FEBRUARI NO 2. Er komt weer leven in de brouwerij.
2019 FEBRUARI NO 2 Aquarius nieuwsbrief Van de voorzitter Er komt weer leven in de brouwerij. In dit nummer 1 van de voorzitter klaverjas Zoo Zajac Bakkentoer Dia lezing Leo Brand Artikelen bestellen Water
SPREEKBEURT MARMERBIJLZALM
SPREEKBEURT MARMERBIJLZALM l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE MARMERBIJLZALM
Haarlem, 11 oktober lieve moeder van me,
Haarlem, 11 oktober 2009 lieve moeder van me, speciaal vroeg opgestaan ben ik, omdat ik 's morgens vroeg makkelijker verhalen vertel. Want ik wilde u graag dit verhaal geven voor uw verjaardag, maar hoe
Dit is een download bij het artikel Omdat je het kunt uit JOP COACH magazine, nr
Honger! (voor jonge kinderen) Drie kinderen lopen naar school. Opeens zien ze een heel rare man in oude kleren. Hij vraagt om een beetje geld voor eten. Natuurlijk schrikken de kinderen en denken ze aan
Werkstuk Biologie Zee-otter
Werkstuk Biologie Zee-otter Werkstuk door een scholier 1340 woorden 8 maart 2003 5,8 129 keer beoordeeld Vak Biologie Waar leeft de zee-otter? Vroeger kwamen ze nog in het grootste deel van de grote oceaan
GEWONE ZEEHOND. Huiler
GEWONE ZEEHOND Huiler Je zou het bijna niet geloven, maar een gewone zeehond is een echt roofdier! De zeehond is met zijn gestroomlijnde lichaam, speciale neus en handige snorharen helemaal aangepast op
te gaan. Geen tv, grote gezinnen en ook de dochters liepen er al op jonge leeftijd nogal eigenaardig bij. Die leken door die truttige kleding ook
Fixed price. Bij de volgende klant, een alleenstaande oudere vrouw ergens in de regio, is het de bedoeling om de Amberboom in de voortuin en nog een aantal heesters in de borders te snoeien. Verder nog
Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd
Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen
Even. Ons. Kwijt. 2015-2016 nr??
Even Ons Ei Kwijt 2015-2016 nr?? Van de directie we ons eerste college van professor Henriette von Kessel. Special We hebben de afgelopen weken het project Raar maar Waar in de school gehad. Ter ere van
Waar gaan we het over hebben?
Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: Sommige meisjes zijn heel snel verliefd, andere meisjes zullen niet snel of misschien zelfs helemaal niet verliefd worden. Dit is bij ieder meisje anders. Wat gebeurt
1 Vinden de andere flamingo s mij een vreemde vogel? Dat moeten ze dan maar zelf weten. Misschien hebben ze wel gelijk. Het is ook raar, een flamingo die jaloers is op een mens. En ook nog op een paard.
De wereld van discusvissen. Maandag 6 oktober 2014 DISCUS PASSIE.nl Bob van Horne Lezing voor Aquariumvereniging De Siervis uit Oosterhout (nb)
De wereld van discusvissen Maandag 6 oktober 2014 DISCUS PASSIE.nl Bob van Horne Lezing voor Aquariumvereniging De Siervis uit Oosterhout (nb) Inhoud Over DISCUS PASSIE.nl Discusvissen vroeger en nu Herkomst:
Deze nieuwsbrief is een maandelijkse uitgave van VideoClub HOORN en de REGIO
augustus 2012 Deze nieuwsbrief is een maandelijkse uitgave van VideoClub HOORN en de REGIO http://www.videoclub-hoorn.nl blocq.x11@tiscali.nl Agenda juli: 25 juli Videokijkavond. Kanofimpjes etc. bekijken.
Waar gaan we het over hebben?
Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: Wat gebeurt er met je als je een leuk meisje of jongen tegenkomt? Je vindt de ander leuk en misschien word je wel verliefd. Eerst wil je heel vaak bij hem of haar
Weekje weg: shoppen, interview/fotoshoot en veel praten
Weekje weg: shoppen, interview/fotoshoot en veel praten Naar mijn vriendin 19 maart ging ik in de middag naar Den-Haag met de trein. Ik zag hier wel erg tegenop met 6 maanden zwangerschap zo,n lange reis
Jouw ecologische voetstap
Jouw ecologische voetstap Een project van IVN Veldhoven Eindhoven Vessem Najaar 16 Doelgroep: basisonderwijs: groepen t/m 8 Jaargetijde: najaar/ winter Plaats: op school. Dit project is een voorbereiding
Een geval van zwemblaasontsteking bij KOI.
Een geval van zwemblaasontsteking bij KOI. Auteur : Tim Barbé, Dierenarts/koidokter voor België en Zeeuws-Vlaanderen, tel. 0032- (0)477.64.06.74 Inleiding Het eerste wat ik steeds doe wanneer ik bij een
Zo het beton is gestoord en nu deze eerst even laten drogen voordat de staande binten er onder geplaatst kunnen worden.
Al een tijd hadden wij het idee om een zeeaquarium aan te schaffen. Na veel informatie te hebben ingewonnen bij Waterweelde en op het Zeewaterforum gaat onze voorkeur uit naar een bak van 130x50x60 waterhoogte.
HUISHOUDELIJK REGLEMENT VOGELWACHT UTRECHT
Lidmaatschap Art.1 Art. 2 De namen der leden, jeugdleden en donateurs worden door publikatie in het orgaan van de vereniging bekend gemaakt. Een lid, jeugdlid, of donateur wordt als zodanig toegelaten
De Viskoerier. Uitnodiging jaarvergadering. Jaargang 34 Nummer2 jan. 2014. Vrijdag 24 januari 2014 20.00 uur A Gen Ing Provincialeweg 1 Reijmerstok
TC De Viskoerier Jaargang 34 Nummer2 jan. 2014 Uitnodiging jaarvergadering Vrijdag 24 januari 2014 20.00 uur A Gen Ing Provincialeweg 1 Reijmerstok Agenda: 1 Opening. 2 Verslag jaarvergadering 2013. (bij
l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT AXOLOTL AMFIBIEËN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN
l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT AXOLOTL AMFIBIEËN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE AXOLOTL BIJ
Namens Jelle: Je kan heel goed verslagen schrijven. En je bent altijd gemotiveerd om te werken. Ga vooral zo door.
360 graden feedback groep sigma 7 2.0: Feedback aan Max: Dit project ben ik een stuk zelfverzekerder ingestapt dan het vorige project. Ik weet nu veel beter wat mijn eigen kwaliteiten zijn en ook die van
SPREEKBEURT LANDHEREMIETKREEFT
l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT LANDHEREMIETKREEFT ONGEWERVELDEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER
Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp!
Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Haring! Verse haring! Wie maakt me los! Ik heb verse haring! Ha... ja, nou heb ik jullie aandacht, hè? Sorry, ik ben uitverkocht. Vandaag geen haring
INHOUD. 3 Inleiding 4 Kiezen voor het leven DRIE GOUDEN TIPS OM VOLUIT TE LEVEN
INHOUD 3 Inleiding 4 Kiezen voor het leven DRIE GOUDEN TIPS OM VOLUIT TE LEVEN 7 Verdriet uit je hart en verdriet om je zorgen 11 De belangrijkste relatie is die met jezelf 14 In dankbaarheid ligt geluk
Het boek van VISJE BLUB. Gemaakt door iedereen die op de foto staat
Het boek van VISJE BLUB Gemaakt door iedereen die op de foto staat Het is 8 juni, een paar dagen voor de Slootjesdag in Diessen. Een vrijwilligster van de groep zit rustig wat te lezen bij t Turkaa tot
SPREEKBEURT GEELWANG-, GEELBUIK- en ROODWANGSCHILDPAD
l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT GEELWANG-, GEELBUIK- en ROODWANGSCHILDPAD REPTIELEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE
Inhoud. Mijn leven. mijn huishouden
Inhoud Inleiding...3 Hoofdstuk 1 Keuken... 4 Hoofdstuk 2 Woonkamer... 6 Hoofdstuk 3 Slaapkamer... 8 Hoofdstuk 4 Badkamer... 10 Hoofdstuk 5 Berging... 12 Hoofdstuk 6 Opruimen... 14 Hoofdstuk 7 Afval...
Vuurneon. Hemigrammus erythrozonus. www.licg.nl. Serie vissen
Serie vissen Vuurneon Hemigrammus erythrozonus De vuurneon is een vrij populaire aquariumvis. Vuurneons behoren tot de familie van de karperzalmen. Het zijn scholenvissen, afkomstig uit de Essequibo rivier
101. Weglopen. Wijsheid
101. Weglopen Wijsheid Leswijzer 1. Vertel de leerlingen over de redenen voor de concentratie oefening. Het is belangrijk ze actief door hun zintuigen verbinden maken met de buitenwereld en hun gedachten.
Aquarium. Groep 6, 7 en 8 van het basisonderwijs
Aquarium Groep 6, 7 en 8 van het basisonderwijs Hallo, welkom in Ouwehands Dierenpark! In het aquarium leven heel veel verschillende vissen en ook een paar amfibieën, zoals kikkers. In deze Doe Mee staan
Platy. Xiphophorus maculatus. Serie vissen
Serie vissen Platy Xiphophorus maculatus De platy, ook wel plaatje genoemd, is een bekende aquariumvis. Platy s zijn sterke vissen die zich gemakkelijk voortplanten. Van oorsprong komen ze uit Mexico,
SPREEKBEURT GEELWANG-, GEELBUIK- en ROODWANGSCHILDPAD
SPREEKBEURT GEELWANG-, GEELBUIK- en ROODWANGSCHILDPAD l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n REPTIELEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE
Sumatraan. Capoeta tetrazona. www.licg.nl. Serie vissen
Serie vissen Sumatraan Capoeta tetrazona De Sumatraan is een populaire aquariumvis uit de familie van de karperachtigen (Cyprinidae). Hij wordt in de literatuur teruggevonden onder de namen Capoeta tetrazona,
Pagodespreeuw (Sturnus Pagodarum)
Pagodespreeuw (Sturnus Pagodarum) Na een aantal jaren met zaadeters te hebben gekweekt heb ik toch weer besloten om spreeuwen te gaan houden. Een aantal jaren geleden heb ik ook verschillende koppels gehad
KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING
LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 HOE ZIEN HERSENEN ERUIT? VRAAG WIE KAN VERTELLEN WAT HERSENEN ZIJN? VRAAG HEBBEN KINDEREN KLEINERE HERSENEN DAN GROTE MENSEN? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE?
DE GEWONE ZEEHOND. Huiler
DE GEWONE ZEEHOND Huiler Je gelooft het bijna niet als je in die mooie zwarte ogen kijkt, maar een gewone zeehond is een echt roofdier. Zijn scherpe tanden en gestroomlijnde lichaam zijn perfect voor het
DE VLUCHT & andere spannende verhalen
DE VLUCHT & andere spannende verhalen 2 Bianca Kruger DE VLUCHT & andere spannende verhalen Enschede 2015 3 Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaarden auteur
T & T Portfolio. Loes. Klas ---
T & T Portfolio Loes Klas --- Inhoud In dit document leest uw over mijn persoonlijke informatie, ook ziet uw over mijn competenties en hoe ik daar in gegroeid ben. Uw ziet bewijs stukken van hoe de competenties
Mijn kat is plots een duivel geworden!
GEDRAG Kirsten Meijer is gedragstherapeut voor katten. Ze is aangesloten bij Tinley Gedragstherapie voor Dieren en schrijft regelmatig artikelen over kattengedrag op basis van wetenschappelijke inzichten
DE HUMBOLDT PINGUÏN. Een levend kostuum
DE HUMBOLDT PINGUÏN Een levend kostuum Er zijn verschillende soorten pinguïns. Die verschillen maar weinig van elkaar. Ze hebben immers allemaal een donkere rug en een witte buik. Toch zie je, als je goed
REVIEW: Aquamas Co2 set 300 profi Geschreven door: Bob Varkevisser
REVIEW: Aquamas Co2 set 300 profi Geschreven door: Bob Varkevisser Omdat ik het niet breed heb, en toch graag wil dat mijn bakkie voorzien van Co2, en de prijzen in de winkel en op Internet gigantisch
- VIOLET - Ninja Paap-Luijten
- VIOLET - Ninja Paap-Luijten Violet zat voor haar raam en keek naar buiten, zoals ze dat iedere dag deed. Ze keek naar de polderweg, waar vier auto s per dag overheen reden op een drukke dag. Aan de andere
Fout 1: Te veel voeding geven
Fout 1: Te veel voeding geven De eerst fout die we gaan bespreken, is er een die vrijwel elke koi hobbyist vroeg of laat gemaakt heeft namelijk het overvoeden van de koi. En het is niet eens zo heel gek,
Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy
Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?
Inleiding WIST JE DAT JE GEVOEL VAAK BEPAALT WAT VOOR HUMEUR JE HEBT?
Inleiding Gevoelens: we hebben ze allemaal. Maar soms is het lastig te weten hoe je je nu écht voelt. Je bent blij, maar ook zenuwachtig. Of je weet niet of je boos of verdrietig bent. Of je snapt niet