Toezicht op de werkvloer

Transcriptie

1 Toezicht op de werkvloer Wat mag (of moet) de werkgever? Henriëtte Dekker en Peter de Waal 23 september 2010

2 Toezicht: ja Toe maar: nee

3 Op het programma 1. Wettelijk kader, doel en vormen werkgeverstoezicht 2. Casus Linked In : controle 3. Casus Candid Camera : cameracontrole 4. Uitleiding en vragen

4 Wettelijk kader werkgeverstoezicht Art. 7:610 BW: kenmerken arbeidsovereenkomst: - loon - arbeid - gezagsverhouding (..in dienst van.. ) Art. 7:611 BW: goed werkgever- en goed werknemerschap

5 Wettelijk kader werkgeverstoezicht Art. 7:660 BW: Instructierecht werkgever: Werknemer verplicht zich te houden aan (..) voorschriften omtrent verrichten van de arbeid en (..) ter bevordering van de goede orde in de onderneming

6 Doel werkgeverstoezicht Beperken eventuele aansprakelijkheden Voorkomen bedrijfsongevallen (art. 7:658 en 7:611 BW) Naleving veiligheidseisen (Arbowet c.a.) Voorkomen discriminatie/intimidatie (art. 7:646 BW), etc. Tijdige opsporing onregelmatigheden Fraude Onrechtmatige concurrentie Wangedrag, ag, etc.

7 Vormen werkgeverstoezicht Onder andere: Controle internet- en Cameratoezicht Telefoontap Alcohol- en drugscontrole Particuliere recherche en detectives ( private justice ) GPS

8 Casus 1 - LinkedIn Onderneming X Moordende concurrentie PC getalenteerde salesmanager staat nog aan Lid MT ziet LinkedIn pagina openstaan Salesmanager is gelinked met salesmanagers concurrenten. Geheimhouding en non-concurrentiebeding

9 Vraag Is het nu toegestaan om het verkeer van deze salesmanager na te gaan? Is er onderscheid tussen zakelijke en privé ?

10 Privacy en Europa Recht op eerbiediging persoonlijke levenssfeer, art. 8 EVRM: recht op privéleven, familie- en gezinsleven, zijn woning en correspondentie Recht op privacy,ook voor de werkplek EHRM 16 december 1992, NJ 1993,400

11 Privacy en Europa Europees Hof voor de rechten van de mens: (EHRM 25 juni 1997, NJ 1998, 506; EHRM 3 april 2007, JAR/233) Controle verkeersgegevens telefoon, en internet = inbreuk op privacy Werknemers mogen redelijke verwachting van privacy hebben

12 Privacy en Nederland Nederlandse rechtssfeer: Art. 10 GW (recht op eerbiediging persoonlijke levenssfeer) en art. 7:611 BW Art. 13 GW (Brief-, telefoon- en telegraafgeheim): Art. 10 lid 2 en 3 GW: wetgever stelt regels ter bescherming persoonlijke levenssfeer Wbp (Wet bescherming persoonsgegevens)

13 Wbp Wbp: regels voor verwerken persoonsgegevens en dus ook voor controle , internet en telefoongebruik Cbp: normen Wbp vertaalt naar een aantal concrete regels (o.a. cameratoezicht en /internetbeleid)

14 Uitwerking casus 1 Toetsingscriteria: Geldige grondslag Proportionaliteit (evenredigheid): is onderzoekshandeling evenredig aan het doel? Subsidiariteit (noodzakelijkheid) : is doel tot inzage op minder bezwarende wijze mogelijk? Nadeel: subjectief en sterk afhankelijk van feiten

15 Discussie casus 1 Standpunten voor inzage Standpunten tegen inzage Onderscheid zakelijk - privé

16 Varia casus 1 Ktr (KG) Alphen a/d Rijn 5 januari 2010, JAR 2010/ 93: inzien Hotmail account zonder aanleiding onrechtmatig, niet uitdrukkelijk als bewijs uitgesloten, maar verdenking niet hard gemaakt. Nieuwsgierigheid werkgever afgestraft Social media (Hyves/Twitter/Facebook): nog geen rechtspraak, gebruik kan niet verboden worden maar valt wel onder instructierecht werkgever en goed werknemerschap

17 Casus 2 Candid Camera Productiebedrijf Personeel moet beschermende kleding dragen Medewerkers verkleden in een aparte kleedruimte Regelmatig diefstal De directie overweegt de plaatsing van een camera.

18 Vraag Is plaatsing camera toegestaan? Indien ja, wat zijn de risico s? Is een verborgen camera mogelijk?

19 Niet Wbp Niet Wbp: waarnemen, niet registreren geen inbreuk privacy Voorbeelden: (bewakings)camera s van personen, gebouwen, productieprocessen

20 Wel Wbp Wel Wbp (art. 8) : camera s die beeldopnamen vastleggen en systematisch raadpleegbaar zijn Dus: geldige grondslag, evenredigheid en noodzakelijkheid

21 Instemming en informatie Instellen cameratoezicht: voorafgaande instemming OR noodzakelijk Kenbaarheidvereiste: voorafgaande informatieplicht werknemers (ongeacht of OR is ingesteld) Cbp: camera s in niet-openbare ruimten (toilet, kleedruimten) nooit toegestaan Bron: Informatieblad Cbp Camera s op de werkplek

22 Verborgen cameratoezicht? Verborgen cameratoezicht toegestaan? in beginsel niet, tenzij serieus vermoeden van onrechtmatigheid..die niet via andere weg kan worden voorkomen ( bewijsnood werkgever ) ook nu: instemmingsrecht i OR en voorafgaande informatieplicht werknemers

23 Verborgen cameratoezicht Wet uitbreiding strafbaarstelling heimelijk cameratoezicht: Art.139f, 441b WvSR: heimelijk cameratoezicht strafbaar Onder bijzondere omstandigheden toegestaan: vermoedens onrechtmatig handelen onder voorwaarde dat voor werknemers eventuele plaatsing verborgen camera kenbaar is

24 Onrechtmatig verkregen? De wijze van verkrijgen bewijs kan onrechtmatig zijn (bijv. inbreuk persoonlijke levenssfeer), Bewijs aandragen (in rechte overleggen) niet: HR 16 oktober 1987, NJ 1988, 850 Kan onrechtmatig verkregen bewijs wel bewijs opleveren? Ja, onrechtmatige bewijsgaring is geen reden voor bewijsuitsluiting (idem HR)

25 Voorbeelden rechtspraak Ktr Haarlem 25 oktober 2005, LJN AU5582: verborgen camera in kleedruimte toegestaan ( diefstal=diefstal ) Ktr Delft 6 december 2007, JAR 2008/45: heimelijk video-opnamen van werknemer toegelaten als bewijs Ktr Groningen 18 maart 2008, LJNBC8703: verborgen, niet kenbare camera op werkplek toegestaan (onderzoek onregelmatigheden weegt zwaarder dan privacy)

26 Voorbeelden rechtspraak Kr Haarlem 31 december 2008, RAR 2009,43: overgelegde s als bewijs uitgesloten: geen concrete verdenking en zonder enige beperking privé- s geopend Ktr Middelburg 8 april 2010, JAR/173: heimelijke camerabeelden bij cliënt thuis is onrechtmatig verkregen en mag niet als bewijs worden gebruikt, namelijk gebruik niet kenbaar gemaakt en geen evenredig middel

27 Risico s s Schending art.139f, 441b WvSR: geldboete Onrechtmatige daad: schadevergoeding Verwijtbaarheid werkgever: hogere vergoeding

28 Discussie casus 2 Argumenten voor plaatsing camera Argumenten tegen plaatsing camera Onderscheid verborgen camera

29 Uitleiding Transparantie en proportionaliteit zijn kernbegrippen. De werkgever die dat veronachtzaamt t speelt met vuur. (artikel lustrumbundel PLP, Mr Steven Palm)

30 Vragen?

31 Tekst casus - LinkedIn Onderneming X is actief in een verdringingsmarkt. De markt is tussen een aantal grote ondernemingen verdeeld. De concurrentie is moordend. Aan het einde van een werkdag verzuimt de meest getalenteerde salesmanager van X om zijn computer af te sluiten. Dat wordt opgemerkt door een lid van het managementteam. Als hij het verzuim wil herstellen ziet hij dat de salesmanager de LinkedIn pagina heeft openstaan. In een oogopslag g stelt de manager vast dat de salesmanager is gelinked met salesmanagers van de nodige concurrenten. De salesmanager is gebonden aan geheimhouding en non- concurrentie.

32 Tekst casus - Candid Camera In een productiebedrijf dient het personeel tijdens het werk beschermende kleding te dragen. De medewerkers verkleden zich in een aparte kleedruimte. Deze ruimte blijkt niet veilig voor diefstal: regelmatig wordt er uit de kleedruimte gestolen. De directie overweegt de plaatsing van een verborgen camera.