Diversiteit en eigenschappen van Legionella-bacteriën

Maat: px

Weergave met pagina beginnen:

Download "Diversiteit en eigenschappen van Legionella-bacteriën"

Heidi Janssen
10 jaren geleden
Aantal bezoeken:

1 Diversiteit en eigenschappen van Legionella-bacteriën Dick van der Kooij ISSO Congres, Nijkerk, 27 november 2014 Inhoud Inleiding Ontdekking van Legionella Incidentie van Legionnaires Disease (LD)/veteranenziekte Besmettingsbronnen Soorten, serogroepen en genotypen Invloed temperatuur Samenvatting/conclusies 2 1

Incidentie van Legionnaires Disease (LD)/veteranenziekte Besmettingsbronnen

2 Joseph E. McDade (CDC, Atlanta) ontdekt Legionella in december 1976 In 2014: > 59 soorten L. pneumophila L. longbeachae L. micdadei L. anisa, etc. 3 DvdK Locatie 8 e Internationale Legionellacongres in Melbourne, oktober

3 Incidentie van LD in Europa in 2012 (ECDC)* Land aantal/miljoen Slovenië 39,9 Denemarken 22,8 Frankrijk 19,9 Nederland 18,2 Duitsland 7,7 United Kingdom (Engeland) 6,4 Bulgarije, Roemenië 0,1 Totaal (Europa) 11,5 (5852 zieken) *ECDC European Centre for Disease Control 5 Meldingen van legionellapneumonie (Legionnaires Disease) in Nederland 2006/2010 warme natte zomer 1999: uitbraak Bovenkarspel 6 3

Totaal (Europa) 11,5 (5852 zieken) *ECDC European Centre for Disease Control 5 Meldingen van

4 Herkomst van Legionellapneumonie in Europa in 2012 (ECDC)* Herkomst Denemarken NL BRD EU Community Ziekenhuis Reis Overig < 1 <1 <1 3 +, inclusief zorginstellingen *ECDC European Centre for Disease Control 7 Veroorzakers van LD in Europa in 2012 (ECDC)* Legionella soort n aandeel (%) L. pneumophila L. bozemanii 3 <1 L. longbeachea 2 < 1 L. micdadei 1 <1 L. anisa 1 <1 L. dumoffi 1 <1 Andere soort 2 <1 Onbekende soort 2 <1 Totaal *ECDC European Centre for Disease Control 8 4

in Europa in 2012 (ECDC)* Legionella soort n aandeel (%) L. pneumophila 649 98 L. bozemanii 3 <1 L. longbeachea 2 < 1 L.

5 Diagnose, detectie en typering -1- Diagnose LD in Europa 2012 Urine-antigeen test (UAg) 79 % Kweekmethode 10 % PCR 6 % Opmerkingen In Denemarken ca. 20% van LD door L. pneumophila sg 3 (niet waargenomen met UAg) UAg-test detecteert geen MAb 3/1-negatieve infecties, Frankrijk: toepassing van LP SG1 specifieke PCR, Duitsland Typering m.b.v. monoclonale antilichamen (MAb) en Sequence Typing (ST) 9 Enkele voorbeelden van uitbraken gerelateerd aan koeltorens Amsterdam, juli 2006 (30; 2 ) Ulm, januari 2010 (65; 4 ) Quebec, augustus 2012 Edinburgh, juni 2012 Warstein, september 2013 (165 zieken) Jülich, augustus/september 2014; > 60? Sabadeli/Ripollet (bij Barcelona), september 2014 > 40 zieken Alcoy, Spanje, october/november 2014 Vila Franca de Xira, Portugal, november 2014; (311, 7 ) Uitbraken meestal in (na)zomer Veel aandacht in de media Aanleiding voor invoering/verbetering regelgeving?? 10 5

6 Het geslacht Legionella Meer dan 59 beschreven soorten L. pneumophila; L. longbeachae, L. micdadei, L. anisa, L. gormanii, L. bozemanii, L. dumoffi, etc. en nog veel meer nog niet beschreven (nog niet kweekbare) soorten Legionella pneumophila 15 polyclonale serogroepen (SGs) > 23 monoclonale serogroepen (Mabs) Veel meer sequentietypen (STs); eind september 2014 zijn in totaal 1901 STs geregistreerd (meestal SG1) Whole Genome Sequencing (WGS): nog meer diversiteit 11 Ontwikkelingen m.b.t. typering en detectie Tim Harrison, PHE Colindale, Londen UK) (Melbourne, 2013) 1578 sequentietypen (ST) van L. pneumophila in (EWGLI) collectie van 7900 isolaten uit 55 landen (stand oktober 2013) 6 ST s verantwoordelijk voor 41% van de LD-gevallen in ca. 50 landen (LP sg 1: ST1, ST23, ST37, ST42, ST47 en ST62); vrijwel niet waargenomen in milieumonsters. In UK: 25% LD door ST47; specifieke qpcr ontwikkeld WGS duidt op diversiteit binnen ST s (met name ST1, ST37 en ST62). ST47 is nagenoeg homogeen WGS wordt goedkoper; toepassing bij diagnose en bronopsporing; Onderzoek naar aanwezigheid van virulente STs in het milieu met selectieve qpcr 12 6

september 2014 zijn in totaal 1901 STs geregistreerd (meestal SG1) Whole Genome Sequencing (WGS): nog meer diversiteit 11 Ontwikkelingen m.b.t. typering en detectie Tim Harrison, PHE Colindale, Londen UK) (Melbourne, 2013) 1578 sequentietypen (ST) van L.

7 Legionella groeit in vrijlevende protozoa ( gastheer ) in biofilms Kuiper et al Appl. Environ. Microbiol 70 (11): Invloed van temperatuur op groei en inactivatie van L. pneumophila PYNFH= + protozoa A: based on States et al B: Schultze-Rőbbecke et al. 1987; Dennis et al. 1984; van der Kooij et al. 14 7

Microbiol 70 (11):6826-6833 13 Invloed van temperatuur op groei en inactivatie

8 Legionella in drinkwater in Nederland* Onderzoek Drinkwatermonsters van 97 productiebedrijven (16 oppervlaktewater en 81 grondwater) Watertemperatuur <15º C Resultaten Legionella niet gekweekt met BCYE-Agar (< 100 KVE/L) L. pneumophila niet gevonden met PCR (< 500 cellen/l) Legionella spp. waargenomen met PCR in alle monsters (1,1x10 3 7,8x10 5 cellen/l); 202 Legionella-typen; 35% geïdentificeerd, b.v. L. worsleisensis, LLAP-types etc.; 65% nieuw 15 *Wullings and van der Kooij (2006), Appl. Environ Microbiol. 72: L. pneumophila incidenteel waargenomen (met Q-PCR) in oppervlaktewater in NL Lokaal waargenomen in relatie met behandeld afvalwater Grote verschillen in aantallen van LP in behandeld afvalwater temperatuur (<20 ºC) blijkbaar te laag voor groei van LP 16 8

waargenomen met PCR in alle monsters (1,1x10 3 7,8x10 5 cellen/l); 202 Legionella-typen; 35% geïdentificeerd, b.v. L. worsleisensis, LLAP-types etc.

9 Invloed van temperatuur op groei van L. pneumophila en L. anisa op BCYE-agar L. pneumophila L. anisa 17 Samenvatting/conclusies -1- LD is een groot, wereldwijd, probleem gerelateerd aan watersystemen en -installaties Legionella pneumophila is verreweg de voornaamste veroorzaker van LD Moleculaire methoden van groot belang voor detectie en typering van Legionella en voor bronopsporing Hoge diversiteit binnen de soort L. pneumophila (STs, WGS) Enkele STs verantwoordelijk voor meer dan 40% van LD meldingen; worden vrijwel niet in milieumonsters aangetroffen L. pneumophila groeit goed bij temperaturen > 40 C Temperatuur beïnvloedt/bepaalt de aard van de dominante Legionella soort(en) en STs 18 9

veroorzaker van LD Moleculaire methoden van groot belang voor detectie en typering van Legionella en voor bronopsporing Hoge diversiteit binnen de soort L.

10 Samenvatting/conclusies -2- Groeicondities van Legionella kunnen met eenvoudige testsystemen worden opgehelderd L. pneumophila kan groeien bij zeer lage biofilmconcentraties Nader onderzoek in koeltorens - biofilmconcentraties, temperatuur en L. pneumophila typen - effect waterbehandeling 19 Verantwoording Onderzoek naar eigenschappen en gedrag van Legionella is uitgevoerd in BTO-verband en in opdracht van Min. VROM (thans Min. IM) 20 10

pneumophila kan groeien bij zeer lage biofilmconcentraties Nader onderzoek in koeltorens -

11 (IWA 2014) 21 11

Vergelijkbare documenten

Eisen aan microbiologisch veilig drinkwater 2. Gertjan Medema Cursus Drinkwatermicrobiologie

Eisen aan microbiologisch veilig drinkwater 2 Gertjan Medema Cursus Drinkwatermicrobiologie Microbiologisch onberispelijk drinkwater? EU Drinking Water Directive en Waterleidingbesluit NL Algemene eis: