Mestscheiding, waarom zou u hiermee aan de slag gaan?

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Mestscheiding, waarom zou u hiermee aan de slag gaan?"

Transcriptie

1 Mestscheiding, waarom zou u hiermee aan de slag gaan? Via project Langs de Linge is er op donderdag 8 december een demonstratie rondom mestscheiding gehouden. Deze demonstratie vond plaats op het melkveebedrijf van familie van der Hoog in Enspijk. Doel van deze demo is het stimuleren van optimaal mineralengebruik en beheer in de landbouw. Mede gestimuleerd vanuit het waterschap Rivierenland om op deze wijze zo min mogelijk nutriënten in het oppervlaktewater te krijgen. Tijdens deze demonstratie waren er 3 mestscheiders aanwezig, namelijk een Smicon schroefpersvijzel van Fa. Vermeulen uit Ophemert, een dubbele Bauer S855 separator van loonbedrijf van der Vaart uit Wilnis en een Pieralisi Jumbo 2 decanter (centrifuge) van de samenwerkende loonbedrijven Verberne en van Vugt uit Maren Kessel. Mestscheiding kunt u toepassen vanuit verschillende denkrichtingen, namelijk vanuit mestafvoer, reduceren van opslagcapaciteit, Natuurbeheer, weidevogelstimulering, bouwland, fruitteelt, boxvulling, ammoniakreductie en beter benutten van minerale stikstof uit de dunne fractie waardoor besparing op kunstmest goed haalbaar is. Het scheiden van mest laat in de praktijk echter heel veel variatie zien. De reden daartoe hangt onder andere af van de homogeniteit van de mest. Hoe beter de mest gemixt is, des te beter verloopt het scheidingsproces. Daarnaast speelt de rantsoensamenstelling ook een flinke rol. Het blijkt namelijk dat naarmate het aandeel snijmais in het rantsoen toeneemt, er meer dikke fractie per uur te produceren valt. Verder is ook de boxvulling in beperkte mate van invloed. Strooisel geeft veel vezel, compost daarentengen wil nog wel eens een forse hoeveelheid zand bevatten. Een aantal scheiders wil hier nog wel eens wat op dichtslibben waardoor capaciteit flink afneemt. Ook mest van jongvee of droogvee levert regelmatig een lagere capaciteit op. Veelal krijgen deze een flinke hoeveelheid herfstgras te verwerken waar relatief weinig vezels in zitten. Ook dan is er risico op dichtslibben van de filters bij de schroefscheiders.

2 Wat mag u verwachten van het scheiden? Bij scheiden van drijfmest in een dunne en een dikke fractie spreken wij over de term `scheidingsrendement`. Kortom, hoeveel fosfaat van de ingaande mest komt er in de dikke fractie terecht. Gemiddeld is dit ca. 30 %. Anders gezegd, hoeveel mest moet er door de scheider heen om 1 ton dikke fractie te krijgen? Voor mestafzet is dit gemiddeld 3,5 ton aan input. Bij afvoer voer je dus duidelijk meer fosfaat af bij een gelijke tot iets toenemende waarde an stikstof per ton. Hierbij is wel de vraag om welke reden u af moet zetten. Is dit vanwege de stikstof, of vanwege de fosfaat? Dikke fractie is een ontzettend dankbaar product voor het bodemleven. Zeker bij bedrijven die op de zware klei gedurende jaren mais telen op het zelfde perceel. Daar zie je het gehalte aan organische stof in de bouwvoor snel dalen met als gevolg dat de structuur kwetsbaarder wordt en de waterhuishouding van de bouwvoor slechter wordt. Bijkomend voordeel van de dikke fractie is dat je deze in de winterperiode op klei en veengrond uit mag rijden. Na directe onderwerking kun je de bouwvoor dus winterklaar maken door te ploegen o.i.d.. In voorjaar kun je dan starten met perfect zaaibed. Mais zaaien met rijenbemesting en aanvullend wat kunstmest is dan een perfecte methode. De dunne fractie gebruik je vervolgens op het grasland. Groot voordeel hiervan is dat het aandeel minerale stikstof toeneemt. Met als gevolg dat dit een hogere benutting geeft waardoor met een

3 zelfde mestgift minder kunstmest nodig is als aanvulling. Benutting van stikstof per ton dunne fractie loopt op tot ca. 85 %. Drijfmest komt in regel niet verder dan 60 %. Hier is dus wel een goede besparing te behalen. Onderzoek leert dat er in het voorjaar wel iets kunstmest nodig is om wisselende weersinvloeden op te vangen. Let wel, toediening van dunne fractie in het voorjaar bij voorkeur niet voor 15 maart. Anders ben je de werking van stikstof kwijt tegen tijd dat maaisnede volgroeit is. Bijkomend voordeel van dunne fractie is dat de mest veel beter verpompbaar wordt waardoor er minder water bijgevoegd hoeft te worden. Kosten mestscheiden? Een veel gestelde vraag is altijd: Wat kost dit dan? Op zich begrijpelijk, echter vanuit de verkeerde gedachte gesteld. Eerst maar eens nadenken wat je er mee bereiken wilt. Ga je dan vanuit die gedachte rekenen, dan kom je gemiddeld uit op 2 tot 3,5 per ton ingaande drijfmest. Stel u wilt 170 kg fosfaat afvoeren. Scheiding via een schroefscheider. Via reguliere afvoer is dit 170 kg : 1,7 kg/ton = 100 ton drijfmest à 12,- = 1.200,- Stel dat je dan dikke fractie afzet vanwege de fosfaat, dan heb je hier 50 ton dikke fractie voor nodig met 3,4 kg fosfaat/ton. Hiervoor moet u echter 250 à 300 ton drijfmest scheiden.

4 300 ton à 3,- = 900,- scheidingskosten Afvoer 50 ton 10,- = 500,-. Totaal bent u dan 1.400,- kwijt. Voordeel is wel dat u hiermee 250 ton dunne fractie maakt welke een voordeel geeft in kunstmest. Ofwel 250 ton met 20 % hogere benutting geeft een voordeel van 250 ton à 4 kg N per ton à 20 % is 200 kg zuivere stikstof. Ofwel ca. 750 kg KAS à 25,-/100 kg geeft besparing van 187,50 Bij deze uitgangspunten is het dus om het even of u drijfmest afvoert, of dikke fractie. Praktisch gezien boek je wel milieuwinst en heb je veel meer rendement van de mest die op het bedrijf blijft. En bovenal zal de capaciteit per uur uiteindelijk een grote invloed hebben op tarief per ton drijfmest die u kunst scheiden. Decanter/centrifuge Stel dat je dan kiest voor een andere techniek, zoals bijvoorbeeld de decanter/centrifuge, dan hangt het af van het fosfaatgehalte in de dikke fractie die je kunt halen. Deze ligt namelijk duidelijk hoger dan bij schroefscheiders. Hiermee bespaar je dus fors op de afzet van de dikke fractie en hou je nog meer dunne fractie op eigen bedrijf. Uiteindelijk bepaalt de prijs van afzet ook de keuze die u maakt. Heeft de beoogde afnemer graag dikke fractie, zoals bijvoorbeeld fruittelers, dan kan dit de keuze duidelijk vereenvoudigen.

5 Dikke fractie is op heden erg gewild bij fruittelers. Zij strooien dit tussen en onder de bomen ter verrijking van de bodem en optimaliseren van de teelt. Maar u kunt het eventueel ook op het eigen bedrijf inzetten ter vervanging van zaagsel in de ligboxen. Al met al is er technisch inmiddels al heel wat mogelijk en zal het voor u de vraag zijn op welke wijze u dit rendabel kunt krijgen op uw eigen bedrijf. > Contactpersoon Langs de Linge: Arja Doornbos, > Technisch advies: PPP-AGRO- advies.

6

Demonstratie scheiden van drijfmest blz 1.

Demonstratie scheiden van drijfmest blz 1. Demonstratie scheiden van drijfmest blz 1. Welkom: op deze demodag, welke georganiseerd is door - project "Langs de Linge" in opdracht van LTO Noord projecten - project opgezet door Waterschap Rivierenland.

Nadere informatie

Oplossing mestafzet voor de veehouderij in De Liemers

Oplossing mestafzet voor de veehouderij in De Liemers Oplossing mestafzet voor de veehouderij in De Liemers Presentatie Ing. Jaap Uenk MAB LTO Noord afdeling De Liemers, 3 november 2010 Inhoud presentatie Ontwikkeling mestsituatie in Nederland Ontwikkeling

Nadere informatie

Kosten/baten-analyse MC-installaties en gebruikerservaringen MC

Kosten/baten-analyse MC-installaties en gebruikerservaringen MC Kosten/baten-analyse MC-installaties en gebruikerservaringen MC LEI Wageningen UR: Co Daatselaar Aanleiding en doelstellingen onderzoek Veel mest elders af te zetten tegen hoge kosten, druk verlichten

Nadere informatie

De waarde van mest; bijdrage van mestmanagement aan betere bedrijfsvoering

De waarde van mest; bijdrage van mestmanagement aan betere bedrijfsvoering De waarde van mest; bijdrage van mestmanagement aan betere bedrijfsvoering Koos Verloop Koeien & Kansen is een samenwerkingsverband van 16 melkveehouders, proefbedrijf De Marke, Wageningen UR en adviesdiensten.

Nadere informatie

Wat kan mestscheiding bijdragen aan optimalisering van mineralen gebruik op het melkveebedrijf? Mark Rougoor Thijs Kampkuiper

Wat kan mestscheiding bijdragen aan optimalisering van mineralen gebruik op het melkveebedrijf? Mark Rougoor Thijs Kampkuiper Wat kan mestscheiding bijdragen aan optimalisering van mineralen gebruik op het melkveebedrijf? Mark Rougoor Thijs Kampkuiper ONDERZOEKSVERSLAG Wat kan mestscheiding bijdragen aan optimalisering van mineralen

Nadere informatie

Mestverwerking in De Peel

Mestverwerking in De Peel Mestverwerking in De Peel Mestverwerking Jan van Hoof, Jeanne Stoks, Wim Verbruggen Maart 2012 Agenda Doel van de avond Wat is mest? Wat is het mestprobleem? Waar komt mest vandaan? Hoeveel mest is er?

Nadere informatie

Valacon-Dairy v.o.f. www.duurzaammelkvee.nl

Valacon-Dairy v.o.f. www.duurzaammelkvee.nl B K L Valacon-Dairy v.o.f. www.duurzaammelkvee.nl Gebruik gescheiden mest in de ligboxen. Einde strooiseltijdperk in zicht? Risico s voor uiergezondheid en melkkwaliteit nog onduidelijk. Het gebruik van

Nadere informatie

Melkveebedrijf Familie Prinsen

Melkveebedrijf Familie Prinsen Project mestwaardering Open dag 4 maart 2015 Melkveebedrijf Familie Prinsen Mestvergistingsinstallatie Fermtec Systems Locatie KTC de Marke Het bedrijf Biomassa voor vergisting In de vergister wordt jaarlijks

Nadere informatie

www.veenhuis.com Mest bewerken NIEUW Mest bewerken

www.veenhuis.com Mest bewerken NIEUW Mest bewerken Mest bewerken www.veenhuis.com NIEUW Mest bewerken MEST BEWERKEN Als specialist op het gebied van mesttransport en mestaanwending breidt Veenhuis Machines BV haar assortiment uit met een complete range

Nadere informatie

Opgesteld door: Peter van de Ligt / Adviesbureau Pijnenburg Horst (077-3982921) Revisie: Inrichten of mijnbouwwerk oprichten of veranderen (milieu)

Opgesteld door: Peter van de Ligt / Adviesbureau Pijnenburg Horst (077-3982921) Revisie: Inrichten of mijnbouwwerk oprichten of veranderen (milieu) Aanvullingen aanvraag omgevingsvergunning milieu VOF Aarts De aanvullingen in deze bijlage gaan boven de van toepassing zijnde tekst zoals die in het aanvraagformulier van d.d. 3 oktober 2013 is opgenomen.

Nadere informatie

Milieu. Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen

Milieu. Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen Naam: Milieu Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen Slootrandenbeheer Baggeren Krabbescheer bevorderen

Nadere informatie

Scheiden van rundveemest met decanter van GEA Westfalia Separator

Scheiden van rundveemest met decanter van GEA Westfalia Separator Scheiden van rundveemest met decanter van GEA Westfalia Separator Testresultaten van scheiden met vergiste en onvergiste rundveemest September 2010 Rapport nr. 57 Colofon Uitgever Wageningen UR Livestock

Nadere informatie

Mestbeleid. Stelsel van verplichte mestverwerking. 13 januari 2014. Joke Noordsij. Rijksdienst voor Ondernemend Nederland

Mestbeleid. Stelsel van verplichte mestverwerking. 13 januari 2014. Joke Noordsij. Rijksdienst voor Ondernemend Nederland Mestbeleid Stelsel van verplichte mestverwerking 13 januari 2014 Joke Noordsij Rijksdienst voor Ondernemend Nederland 1 Inhoud Wat hebben we nu aan mestbeleid Wat gaat er veranderen Stelsel verplichte

Nadere informatie

Invulling verplichte mestverwerking

Invulling verplichte mestverwerking Invulling verplichte mestverwerking Ondernemersdag intensief Ben Rooyackers (Mestac), Jos van Gastel (ZLTO) Wat gaan we doen? Korte inleiding Behoefte aanvullende export fosfaat Inventarisatie Mestverwerkingscapaciteit

Nadere informatie

Separator Special is een uitgave van Distrimex Pompen & Service www.distrimex.nl 2009 / 2010

Separator Special is een uitgave van Distrimex Pompen & Service www.distrimex.nl 2009 / 2010 Separator Special Separator Special is een uitgave van Distrimex Pompen & Service www.distrimex.nl 2009 / 2010 L e e r v a n e r v a r i n g e n v a n c o l l e g a s Mestscheiding, door dik en dun voordelig

Nadere informatie

Wageningen UR Livestock Research

Wageningen UR Livestock Research Wageningen UR Livestock Research Partner in livestock innovations Rapport 421 Perspectief mestscheiding op melkveebedrijven December 2010 Colofon Uitgever Wageningen UR Livestock Research Postbus 65, 8200

Nadere informatie

Mestmarkt en mestverwerking

Mestmarkt en mestverwerking Mestmarkt en mestverwerking Jaap Uenk DOFCO BV, Twello VAB, 22 september 2015 Inhoud Introductie Stand van zaken mestverwerking (Technieken, producten, markten en capaciteit) (8) Waarom is verwerking nog

Nadere informatie

2013-2014 SPECIALIST MESTBEWERKING. capaciteit duurzaamheid

2013-2014 SPECIALIST MESTBEWERKING. capaciteit duurzaamheid 2013-2014 SPECIALIST capaciteit duurzaamheid MEST DUURZAAMHEID VEENHUIS Denkt u aan mest? Dan denkt u aan Veenhuis! Veenhuis Machines heeft 75 jaar ervaring in het ontwikkelen en bouwen van landbouwmachines

Nadere informatie

www.boerenverstand.nl/blog/projecten/praktijknetwerk-loonwerker-maakt-de-kringloop-wijzer/ 27 januari 2015

www.boerenverstand.nl/blog/projecten/praktijknetwerk-loonwerker-maakt-de-kringloop-wijzer/ 27 januari 2015 Loonwerker maakt melkveehouder kringloopwijzer! www.boerenverstand.nl/blog/projecten/praktijknetwerk-loonwerker-maakt-de-kringloop-wijzer/ 27 januari 2015 http://www.boerenverstand.nl/blog/projecten/praktijknetwerk-loonwerker-maakt-de-kringloop-wijzer/

Nadere informatie

Be- en verwerken van mest: een zegen voor water en milieu?

Be- en verwerken van mest: een zegen voor water en milieu? Kennisdag emissies, vergroening en verduurzaming in de landbouw Be- en verwerken van mest: een zegen voor water en milieu? Mark Heijmans 2 december 2014 Het speelveld: schaken op meerdere borden Opzet

Nadere informatie

Gezonde koeien en vruchtbare bodems met stro in de box

Gezonde koeien en vruchtbare bodems met stro in de box Gezonde koeien en vruchtbare bodems met stro in de box Stro is een perfect materiaal als strooisel voor in de ligboxen van onze koeien. Het is zacht en droog voor het melkvee, het zorgt voor een toename

Nadere informatie

Perspectieven mest verwerken

Perspectieven mest verwerken Perspectieven mest verwerken Jan Pijnenburg DLV Intensief Advies BV 06 26 54 87 88 j.pijnenburg@dlv.nl Wetsvoorstel Mogelijke uitwerkingen Het gaat om het overschot op bedrijfsnivo Rekeneenheid is fosfaat.

Nadere informatie

Meer en beter gras van Eigen land met onze nieuwe graslandverzorgingsmachine

Meer en beter gras van Eigen land met onze nieuwe graslandverzorgingsmachine Nieuwsbrief nr.1 maart 2015 Technieken en wetgeving veranderen continu. Middels de nieuwsbrief gaan we proberen u een aantal keer per jaar op de hoogte te houden van de actualiteiten en nieuwe ontwikkelingen

Nadere informatie

Mest, mestverwerking en wetgeving

Mest, mestverwerking en wetgeving Mest, mestverwerking en wetgeving Harm Smit Beleidsmedewerker Economische Zaken, DG AGRO Inhoud Feiten en cijfers. Huidig instrumentarium. Visie op mestverwerking en hoogwaardige meststoffen Toekomstig

Nadere informatie

Separator Special. Separator Special is een uitgave van Distrimex Pompen & Service www.distrimex.nl Zomer 2011. Mestscheiding is kostenbesparing

Separator Special. Separator Special is een uitgave van Distrimex Pompen & Service www.distrimex.nl Zomer 2011. Mestscheiding is kostenbesparing Separator Special Inhoudsopgave 2 Waarom mestscheiding? 3 Betere mestverwerking 4 Mestscheiding ook voor varkensbedrijf 5 Koe kiest mestscheider 6/7 Waarom Bauer? 8 Biogas levert energie 9 Mestscheider

Nadere informatie

Seminar: Mest(verwerking), compost en groene biomassa. 7 november 2013 Rob Aartssen

Seminar: Mest(verwerking), compost en groene biomassa. 7 november 2013 Rob Aartssen Seminar: Mest(verwerking), compost en groene biomassa 7 november 2013 Rob Aartssen Den Ouden Groep Wie zijn wij? Wat doen we nu? Wat doen we morgen? Een vruchtbare bodem! KOESTEREN OF (VER)KOPEN? Den Ouden

Nadere informatie

Maiszaden. Samen naar een optimaal rendement. www.cavdenham.nl

Maiszaden. Samen naar een optimaal rendement. www.cavdenham.nl Samen naar een optimaal rendement www.cavdenham.nl Maisteelt 2015 Ook voor het maisjaar 2015 hebben de rundveespecialisten van CAV Den Ham weer een keus gemaakt uit het grote aanbod van maisrassen in Nederland.

Nadere informatie

De bodem onder de kringloop Hou rekening met organische stof

De bodem onder de kringloop Hou rekening met organische stof Nutriënten Management Instituut B.V. Postbus 250, 6700 AG Wageningen T: 088 8761280 E: nmi@nmi-agro.nl I: www.nmi-agro.nl De bodem onder de kringloop Hou rekening met organische stof Marjoleine Hanegraaf

Nadere informatie

De business case: Mest verwaarden. Hans van den Boom Sectormanager Food & Agri Rabobank Nederland

De business case: Mest verwaarden. Hans van den Boom Sectormanager Food & Agri Rabobank Nederland De business case: Mest verwaarden Hans van den Boom Sectormanager Food & Agri Rabobank Nederland Hengelo 28 maart 2014 mln. kg fosfaat Export van fosfaat moet met 50% stijgen 200 175 150 125 100 75 50

Nadere informatie

Mestbeleid. Verplichte mestverwerking

Mestbeleid. Verplichte mestverwerking Mestbeleid Verplichte mestverwerking Eind december 2013 zijn de details van de verplichte mestverwerking bekend geworden. Dit betekent onder andere dat de verwerkingspercentages en de definitie van verwerken

Nadere informatie

Mestscheiding: relaties tussen techniek, kosten, milieu en landbouwkundige waarde

Mestscheiding: relaties tussen techniek, kosten, milieu en landbouwkundige waarde Mestscheiding: relaties tussen techniek, kosten, milieu en landbouwkundige waarde Jaap Schröder 1, Fridtjof de Buisonjé 2, Gerrit Kasper 2, Nico Verdoes 2 & Koos Verloop 1 1 2 Plant Sciences Group, Postbus

Nadere informatie

Bemestingsonderzoek Grasland voor paarden voor de sloot

Bemestingsonderzoek Grasland voor paarden voor de sloot Bemestingsonderzoek Grasland voor paarden voor de sloot Uw klantnummer: 5001382 Postbus 170 NL- 6700 AD Wageningen T +31 (0)88 876 1010 E klantenservice@blgg.agroxpertus.com I blgg.agroxpertus.nl T monstername:

Nadere informatie

PROEF MESTSCHEIDING WEIDEVOGELRESERVATEN FRYSLÂN EN GRONINGEN 2010

PROEF MESTSCHEIDING WEIDEVOGELRESERVATEN FRYSLÂN EN GRONINGEN 2010 PROEF MESTSCHEIDING WEIDEVOGELRESERVATEN FRYSLÂN EN GRONINGEN 2010 In opdracht van: RAPPORTAGE PROEF MESTSCHEIDING WEIDEVOGELRESERVATEN FRYSLÂN EN GRONINGEN 2010 JPMA Rapportnummer: 20100501 Opdrachtgever:

Nadere informatie

Programma 10 november 2015

Programma 10 november 2015 Programma 10 november 2015 Opening voorzitter Groene Uitweg Subsidie (Maike van der Maat) Presentatie 1 (PPP-Agro, Dick Jan Koster) Wat brengt grond op? Wat kan grond kosten? Korte pauze Presentatie 2

Nadere informatie

2.1.6 Grasland zonder klaver: Natrium

2.1.6 Grasland zonder klaver: Natrium 2.1.6 Grasland zonder klaver: Natrium Het natriumadvies voor grasland is niet gericht op verhoging van de opbrengst, maar wordt uitsluitend gegeven met het oog op de gezondheidstoestand van het rundvee

Nadere informatie

GroenLinks Bronckhorst. Themabijeenkomst Groengas Hoe groen is ons gas? 2 juni 2015

GroenLinks Bronckhorst. Themabijeenkomst Groengas Hoe groen is ons gas? 2 juni 2015 GroenLinks Bronckhorst Themabijeenkomst Groengas Hoe groen is ons gas? 2 juni 2015 Waarom co-vergisten Omdat de meststoffenwet veehouders verplicht de overtollige (mineralen in de) mest te ver(be)werken

Nadere informatie

PROEFPROJECT VASTEMESTVOORZIE- NING WEIDEVOGELRESERVATEN FRYSLÂN/GRONINGEN

PROEFPROJECT VASTEMESTVOORZIE- NING WEIDEVOGELRESERVATEN FRYSLÂN/GRONINGEN A&W-rapport 1109 PROEFPROJECT VASTEMESTVOORZIE- NING WEIDEVOGELRESERVATEN FRYSLÂN/GRONINGEN SAMENVATTING E.B. Oosterveld Altenburg & Wymenga ECOLOGISCH ONDERZOEK BV Veenwouden 2008 In samenwerking met

Nadere informatie

STRIPTILL IN DE MAISTEELT, MEER ERVARINGEN

STRIPTILL IN DE MAISTEELT, MEER ERVARINGEN STRIPTILL IN DE MAISTEELT, MEER ERVARINGEN Gert Van de Ven (Hooibeekhoeve/LCV) Koen Vrancken (PIBO Campus vzw) Jill Dillen (BDB) Mathias Abts (Departement Landbouw en Visserij) In het buitenland wordt

Nadere informatie

Bereken voor uw akker- en groentepercelen eenvoudig zelf: de organische koolstofevolutie de stikstof- en fosforbalans

Bereken voor uw akker- en groentepercelen eenvoudig zelf: de organische koolstofevolutie de stikstof- en fosforbalans Demetertool Vlaanderen is open ruimte Bereken voor uw akker- en groentepercelen eenvoudig zelf: de organische koolstofevolutie de stikstof- en fosforbalans LNE Groenbedekker Gele mosterd De online Demetertool

Nadere informatie

BASIS en Bodemkwaliteit op zandgrond:

BASIS en Bodemkwaliteit op zandgrond: BASIS en Bodemkwaliteit op zandgrond: Zoektocht naar een duurzaam bodembeheer op klei en zand Programma Bodem 5 juni 2012, Janjo de Haan en Derk van Balen Systeemonderzoek Ontwikkeling van strategieën

Nadere informatie

Verwerken van (groene) biomassa en mest:

Verwerken van (groene) biomassa en mest: Verwerken van (groene) biomassa en mest: kan dat samen? Hans Verkerk secretaris meststoffendistributie CUMELA Nederland Sector: 3.000 ondernemers 30.000 medewerkers Jaaromzet 4 miljard Cumelabedrijven:

Nadere informatie

Praktijkonderzoek EEE

Praktijkonderzoek EEE Praktijkonderzoek EEE Toepassing maatregel op praktijkbedrijven Jelle Koopman Niek Konijn Bart Kistemaker Maart 2012 Toepassing maatregelen bij netwerkdeelnemers Auteurs: Niek Konijn 910204002 3 e jaars

Nadere informatie

Stap 1. Ga naar www.koeienenkansen.nl en klik onder het kopje Producten en Tools op Kringloopwijzer.

Stap 1. Ga naar www.koeienenkansen.nl en klik onder het kopje Producten en Tools op Kringloopwijzer. De KringloopWijzer De KringloopWijzer brengt voor een specifiek bedrijf eenvoudig de mineralenkringlopen in beeld. Uit de kringlopen volgen dan weer kringloopscores als excreties van stikstof en fosfaat,

Nadere informatie

Bewerken rundveemest tot kunstmestvervangers; perspectieven voor de melkveehouderij

Bewerken rundveemest tot kunstmestvervangers; perspectieven voor de melkveehouderij juli 2008 rapport 1211.06 Bewerken rundveemest tot kunstmestvervangers; perspectieven voor de melkveehouderij D.J. den Boer T.A. van Dijk H. van der Draai nutriënten management instituut nmi bv postbus

Nadere informatie

Arbeidsefficiëntie op melkveebedrijven

Arbeidsefficiëntie op melkveebedrijven Arbeidsefficiëntie op melkveebedrijven Leader+ project Sterk met Melk Inhoud Verschillen in arbeidsefficiëntie Bedrijfsomvang Specialisatie Melken Voeren Veeverzorging Jongvee Teelten Onderhoud machines,

Nadere informatie

Organische stof in de bodem

Organische stof in de bodem Organische stof in de bodem Theorie C1 Wat is organische stof in de bodem? Organische stof in de bodem bestaat uit materiaal zoals bv. oogst- en plantenresten, compost en mest, maar ook het bodemleven

Nadere informatie

Voorsprong met mineralen

Voorsprong met mineralen Voorsprong met mineralen Samen staan de sectoren sterker Deze bijeenkomst werd mogelijk gemaakt door LTO Gelderland, Overijssel en de Rabobank. Circulaire Economie Nieuwe toverwoord of kansrijke uitdaging

Nadere informatie

Slimme mestverwerking voor rundveehouderij. Al dan niet met mestlevering

Slimme mestverwerking voor rundveehouderij. Al dan niet met mestlevering Slimme mestverwerking voor rundveehouderij Al dan niet met mestlevering Even Mestac voorstellen Mestac, een mestproducenten coöperatie Mestafzet in boerenhanden Structureren van mestmarkt (300.000 ton)

Nadere informatie

Rijenbemesting met mengmest bij maïs

Rijenbemesting met mengmest bij maïs Rijenbemesting met mengmest bij maïs Auteurs Gert Van de Ven 14/03/2014 www.lcvvzw.be 2 / 10 INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave... 3 Inleiding... 4 De technieken... 5 Mest toedienen voor het zaaien... 5 Rijenbemesting

Nadere informatie

Totale verwerking van mest en/of digestaat

Totale verwerking van mest en/of digestaat Totale verwerking van mest en/of digestaat Verwerking van slib, mest en/of digestaat is geen eenvoudige zaak. Zeker niet wanneer het doel is deze te verwerken tot loosbaar water en fracties die een toegevoegde

Nadere informatie

WEERBAAR Telen = Veerkracht in de plant brengen. Mijn naam: Eddo de Veer

WEERBAAR Telen = Veerkracht in de plant brengen. Mijn naam: Eddo de Veer WEERBAAR Telen = Veerkracht in de plant brengen Mijn naam: Eddo de Veer HOE? Begin met een goede bodem analyse Ik werk met de Bodem Balans Analyse Het gaat om de verhoudingen van de mineralen aan het complex

Nadere informatie

Kringloopmanagement KRINGLOOPMANAGEMENT. Waarom Kringloopmanagement Ontwikkelingsperspectief melkveehouders

Kringloopmanagement KRINGLOOPMANAGEMENT. Waarom Kringloopmanagement Ontwikkelingsperspectief melkveehouders Kringloopmanagement Waarom! KRINGLOOPMANAGEMENT VAB-expeditie: Aan de slag met de 16 oktober 2014 Jaap Gielen Management informatie - Benchmark Rekenmodel Balansen Achtergronden Kabinetsreactie op toekomstig

Nadere informatie

RE-gras. Bedrijfsspecifiek advies voor het sturen op ruw eiwit, grasopbrengst en stikstofbenutting

RE-gras. Bedrijfsspecifiek advies voor het sturen op ruw eiwit, grasopbrengst en stikstofbenutting Soil for life RE-gras Bedrijfsspecifiek advies voor het sturen op ruw eiwit, grasopbrengst en stikstofbenutting Een project van het Nutriënten Management Instituut NMI in opdracht van het Productschap

Nadere informatie

Waarom mestscheiding?

Waarom mestscheiding? Opdrachtnr.: 12061301 In opdracht van: Jan Feersma-Hoekstra Uitgevoerd door: Jan Siemen Atsma Datum: 13-6-12 Fermentatieproef dikke fractie koemest Doel Onderzoeken of de dikke fractie van koemest, afkomstig

Nadere informatie

5-3-2012. Mestverwerking in Nederland. Wat doet de afdeling Milieu: Kunstmestvervanging door stikstof uit mest. Waarom mestverwerken?

5-3-2012. Mestverwerking in Nederland. Wat doet de afdeling Milieu: Kunstmestvervanging door stikstof uit mest. Waarom mestverwerken? Mestverwerking in Nederland Wat doet de afdeling Milieu: Wageningen, 6 maart 2012 Fridtjof de Buisonjé, Afdeling Milieu gasvormige emissies, fijnstof, emissiearme huisvestingssystemen; bodemkwaliteit,

Nadere informatie

Mestsamenstelling in Adviesbasis Bemesting Grasland en Voedergewassen

Mestsamenstelling in Adviesbasis Bemesting Grasland en Voedergewassen Rapport 1 Mestsamenstelling in Adviesbasis Bemesting Grasland en Voedergewassen Januari 2012 1 Colofon Uitgever Commissie Bemesting Grasland en Voedergewassen p.a. Wageningen UR Livestock Research Postbus

Nadere informatie

Paarden 6 mnd., 250 450 kg 11 11,6 127,6 36,6 402,6 17,5 192,5 Paarden 6 mnd., > 450 kg 4 15,0 60,0 47,6 190,4 22,0 88,0 Totaal 204 645 303

Paarden 6 mnd., 250 450 kg 11 11,6 127,6 36,6 402,6 17,5 192,5 Paarden 6 mnd., > 450 kg 4 15,0 60,0 47,6 190,4 22,0 88,0 Totaal 204 645 303 Paardenhouderij in het nieuwe mestbeleid Oosterwolde, 13 januari 2006 Vanaf 1 januari 2006 vallen paarden en pony s onder de Meststoffenwet. Dit levert veel (nieuwe) problemen op. In dit bericht worden

Nadere informatie

Mestverwerkingtechnieken

Mestverwerkingtechnieken Mestverwerkingtechnieken Nu en over 3 jaar Oscar Schoumans (Alterra Wageningen UR) Symposium Kansen voor het verwaarden van dierlijke mest Goud voor Groenlo, Hengelo, 28 maart 2014 Inhoud 1. Achtergronden

Nadere informatie

Nota van Toelichting. 1 Inleiding

Nota van Toelichting. 1 Inleiding 1 Nota van Toelichting 1 Inleiding Het Besluit gebruik meststoffen (hierna: Bgm) heeft tot doel om de belasting van de bodem en het water door fosfaat- en stikstofverbindingen afkomstig uit dierlijke meststoffen,

Nadere informatie

13 Economie. Snijmaïs is een belangrijk gewas voor de melkveehouderij

13 Economie. Snijmaïs is een belangrijk gewas voor de melkveehouderij 13 Economie 13.1 Teeltkosten en opbrengsten... 188 13.2 Snijmaïs in bedrijfsverband... 190 13.3 Nieuw mestbeleid... 193 13.4 Aankoop en verkoop snijmaïs in melkveehouderij... 194 186 13 Economie Snijmaïs

Nadere informatie

Kringloop neutraal denken Emissie, mineralen, energie

Kringloop neutraal denken Emissie, mineralen, energie Kringloop neutraal denken Emissie, mineralen, energie Eddie ter Braack Waarom nieuwe generatie vergister-raffinage Ontwikkeling/Stand van zaken op dit moment Nog uit te voeren acties Problemen grootschalige

Nadere informatie

BIJLAGE 4 - NADERE BESCHRIJVING VAN HET VOORNEMEN

BIJLAGE 4 - NADERE BESCHRIJVING VAN HET VOORNEMEN BIJLAGE 4 - NADERE BESCHRIJVING VAN HET VOORNEMEN Het landelijk gebied is constant in beweging. Er worden nieuwe technieken toegepast in de agrarisch bedrijfsvoering en ruimte gezocht voor functies die

Nadere informatie

Biogas: In 2011 startte het samenwerkingsverband. Het doel van het project was Biogas

Biogas: In 2011 startte het samenwerkingsverband. Het doel van het project was Biogas Resultaten: Project Besloten kringloop door kleinschalig mestvergisting in de veehouderij. Biogas: In 2011 startte het samenwerkingsverband. Het doel van het project was Biogas produceren met betaalbare

Nadere informatie

2.2 Grasland met klaver

2.2 Grasland met klaver 2.2 Grasland met klaver Tot grasland met klaver wordt gerekend grasland met gemiddeld op jaarbasis meer dan 10 15 procent klaver. 2.2-1 2.2.1 Grasland met klaver: Kalk In deze paragraaf wordt alleen de

Nadere informatie

Kringloopdenken. centraal. op elk melkveebedrijf! ir. Frank Verhoeven

Kringloopdenken. centraal. op elk melkveebedrijf! ir. Frank Verhoeven Kringloopdenken centraal op elk melkveebedrijf! ir. Frank Verhoeven Inhoud - Introductie - Duurzame melk en de kringloopwijzer - Wetgeving geeft weinig andere opties - Van kringloopwijzer naar kringloopboer!

Nadere informatie

Gebruik van de dunne en dikke fractie van rundveemest getest op Koeien & Kansen-melkveebedrijven

Gebruik van de dunne en dikke fractie van rundveemest getest op Koeien & Kansen-melkveebedrijven Gebruik van de dunne en dikke fractie van rundveemest getest op Koeien & Kansen-melkveebedrijven Resultaten 2010, 2011 en 2012 Januari 2013 Rapport nr. 69 Rapport Plant Research International nr. 504 Koeien

Nadere informatie

Tips voor het uitvoeren van bemestingsproeven

Tips voor het uitvoeren van bemestingsproeven Commissie Bemesting Grasland en Voedergewassen Tips voor het uitvoeren van bemestingsproeven Inleiding De CBGV baseert haar adviezen bij voorkeur op zoveel mogelijk proefresultaten. Resultaten moeten daarbij

Nadere informatie

EM Onderzoek op blijvend grasland

EM Onderzoek op blijvend grasland /9/3 EM Onderzoek op blijvend grasland HOMEPAGE EMRO Nederland Agriton.com EM Onderzoek op blijvend grasland Wageningen, februari 999 EMRO Nederland Dr. Ir. M.G.M. Bruggenwert EM onderzoek op grasland.

Nadere informatie

esultaten en lessen van De Onderste Steen Boven

esultaten en lessen van De Onderste Steen Boven hand reiking Steen meel Resultaten en lessen van De Onderste Steen Boven inhoud COLOFON Deze uitgave is opgesteld in het kader van het praktijknetwerk De Onderste Steen Boven. In het praktijknetwerk werken

Nadere informatie

Samenvatting duurzaamheidscans bedrijven Amelisweerd

Samenvatting duurzaamheidscans bedrijven Amelisweerd Samenvatting duurzaamheidscans bedrijven Amelisweerd De gemeente Utrecht verpacht gronden aan drie agrarische bedrijven op het landgoed Amelisweerd. Dit betreft de gangbare melkveebedrijven van Van Dijk

Nadere informatie

Hergebruik van recirculatiewater in de aardbei stellingteelt

Hergebruik van recirculatiewater in de aardbei stellingteelt Hergebruik van recirculatiewater in de aardbei stellingteelt Bij de teelt van aardbeien op stellingen is het mogelijk om water en mineralen optimaler te gebruiken. Van de bemesting (stikstof en fosfaat)

Nadere informatie

Duurzame mestverwerking voor productie van schone energie en groene mineralen

Duurzame mestverwerking voor productie van schone energie en groene mineralen Duurzame mestverwerking voor productie van schone energie en groene mineralen MTS vd Lageweg Hendrikus van de Lageweg 1 Inhoud MTS vd Lageweg Mestplaatsing veehouderij sectoren / sector belang Doelen Wat

Nadere informatie

I N S T I T U U T. Kansen voor pluimveemest in de gehele biologische productieketen Wytze Nauta, Sjef Staps

I N S T I T U U T. Kansen voor pluimveemest in de gehele biologische productieketen Wytze Nauta, Sjef Staps I N S T I T U U T Kansen voor pluimveemest in de gehele biologische productieketen Wytze Nauta, Sjef Staps Verantwoording Het project Kippenmest & Kringloop is gefinancierd door het Ministerie van LNV/EL&I,

Nadere informatie

Kringloop neutraal denken (Emissie, mineralen, energie) Eddie ter Braack

Kringloop neutraal denken (Emissie, mineralen, energie) Eddie ter Braack Kringloop neutraal denken (Emissie, mineralen, energie) Eddie ter Braack Bio Energie Noord Missie: Het realiseren van meer en nieuwe activiteiten in Noord-Nederland op het gebied van energie uit biomassa

Nadere informatie

MEI Groningen. De Bodem voor Koegezondheid. 6 juni 2014. Gerrit Hegen. Bodem- plant- dier rela>es

MEI Groningen. De Bodem voor Koegezondheid. 6 juni 2014. Gerrit Hegen. Bodem- plant- dier rela>es MEI Groningen Bodem- plant- dier rela>es De Bodem voor Koegezondheid 6 juni 2014 Gerrit Hegen Kringloopwijzer KoeKompas: voorspellende risicoinventarisa:e Koe: 5 basisprocessen 1. Fokkerij: gene>ca nu

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Liquiditeitsbeheer: onmisbaar in deze tijd. Ruimte mestaanvoer akkerbouwer. Van der Woude Adviesbureau. ALGEMEEN vervolg ALGEMEEN

Nieuwsbrief. Liquiditeitsbeheer: onmisbaar in deze tijd. Ruimte mestaanvoer akkerbouwer. Van der Woude Adviesbureau. ALGEMEEN vervolg ALGEMEEN Pagina 2 ALGEMEEN vervolg Augustus 2015 Jaargang 16, nummer 4 ALGEMEEN Liquiditeitsbeheer: onmisbaar in deze tijd De prijzen van uw producten fluctueren de laatste jaren sterk. Of u nu melkveehouder, varkenshouder

Nadere informatie

OOK VOOR DE BODEM CONDITIESCORE EN EEN BEREKEND

OOK VOOR DE BODEM CONDITIESCORE EN EEN BEREKEND OOK VOOR DE BODEM CONDITIESCORE EN EEN BEREKEND RANTSOEN? Gert Van de Ven en An Schellekens Landbouwcentrum voor Voedergewassen vzw Dirk Coomans en Geert Rombouts Vlaamse Overheid, Departement Landbouw

Nadere informatie

1 Aanduiding van focusgebieden en focusbedrijven

1 Aanduiding van focusgebieden en focusbedrijven MAP V Aanduiding van focusgebieden en focusbedrijven Normen voor stikstofbemesting Normen voor fosforbemesting 1 Aanduiding van focusgebieden en focusbedrijven Gebieden waar de nitraatconcentraties in

Nadere informatie

De vaste fractie van gescheiden mest als biobedding in ligboxen van melkvee

De vaste fractie van gescheiden mest als biobedding in ligboxen van melkvee De vaste fractie van gescheiden mest als biobedding in ligboxen van melkvee Aandachtspunten en tips voor de praktijk Uitgave van Valacon-Dairy mei 2014 De vaste fractie van gescheiden mest als biobedding

Nadere informatie

Van generiek mestbeleid naar individuele verantwoordelijkheid. Harry Kager LTO Nederland

Van generiek mestbeleid naar individuele verantwoordelijkheid. Harry Kager LTO Nederland Van generiek mestbeleid naar individuele verantwoordelijkheid Harry Kager LTO Nederland Mestbeleid: schaken op vele borden Mestbeleid Nitraatrichtlijn leidend, daarnaast Kaderrichtlijn Water, Periodieke

Nadere informatie

Levende Grond; Voedsel Gezond! Stichting Wervel. De Zonnekouter. Machelen-aan-de-Leie 29 november 2014

Levende Grond; Voedsel Gezond! Stichting Wervel. De Zonnekouter. Machelen-aan-de-Leie 29 november 2014 Levende Grond; Voedsel Gezond! Stichting Wervel De Zonnekouter Machelen-aan-de-Leie 29 november 2014 De De boer boer de de dokter dokter van van de de toekomst toekomst?? De boer de dokter van de toekomst?

Nadere informatie

Mestverwerkingscapaciteit 2015

Mestverwerkingscapaciteit 2015 Landelijke inventarisatie Mestverwerkingscapaciteit 2015 Open innovatiedagen VIC Sterksel 19 juni 2015 Jos van Gastel Presentatie Waarom, wie, hoe Resultaten enquête Ontbrekende informatie Voorlopig beeld

Nadere informatie

Mestsituatie en de verwerkingsplicht Gelderse Vallei en Utrechts zandgebied

Mestsituatie en de verwerkingsplicht Gelderse Vallei en Utrechts zandgebied Mestsituatie en de verwerkingsplicht Gelderse Vallei en Utrechts zandgebied Jaap Uenk DOFCO Beheer BV, Ruurlo, 27 februari 2014, Barneveld j.uenk@dofco.nl INHOUD Introductie Mest- en mineralensituatie

Nadere informatie

Verbeter de water- en bodemkwaliteit én uw rendement subsidieregeling precisiebemesting voor agrarische ondernemers in Noord-Brabant en

Verbeter de water- en bodemkwaliteit én uw rendement subsidieregeling precisiebemesting voor agrarische ondernemers in Noord-Brabant en Verbeter de water- en bodemkwaliteit én uw rendement subsidieregeling precisiebemesting voor agrarische ondernemers in Noord-Brabant en informatiebijeenkomsten in oktober en november Nauwkeurig bemesten

Nadere informatie

Mineralen op Maat. Mineralen op Maat. Winterbijeenkomsten 5-11-2012. Doelstelling project:

Mineralen op Maat. Mineralen op Maat. Winterbijeenkomsten 5-11-2012. Doelstelling project: Winterbijeenkomsten Dit project wordt medegefinancierd door Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland Ed Boerboom Mineralen op Maat Indeling presentatie:

Nadere informatie

ECOLOGISCHE EN ECONOMISCHE VOORDELEN DIGESTAAT

ECOLOGISCHE EN ECONOMISCHE VOORDELEN DIGESTAAT ECOLOGISCHE EN ECONOMISCHE VOORDELEN DIGESTAAT 1. SITUERING Figuur 1 Materialenkringloop van organisch biologisch afval. Organisch biologische afvalstoffen kunnen op verschillende manieren verwerkt worden.

Nadere informatie

Bemestingsonderzoek Grasland voor paarden voorste deel Postbus 115

Bemestingsonderzoek Grasland voor paarden voorste deel Postbus 115 voorste deel Onderzoek Onderzoek-/ordernr: Datum monstername: Datum verslag: 110027/001746286 07-10-2010 22-10-2010 Monster genomen bij: A. Dierhouder 8822 XX ARUM Grondsoort: Bemonsterde laag: Monster

Nadere informatie

Belang van het project voor de provincie. Inhoud. Meststromen in het Duinboerengebied

Belang van het project voor de provincie. Inhoud. Meststromen in het Duinboerengebied Van bedrijfsbalans naar stalbalans Met de nieuwe mestwetgeving bepalen het aantal hectares en het aantal staarten de krijtlijnen waarbinnen een bedrijf kan manoeuvreren. Met de handreiking bedrijfsspecifi

Nadere informatie

Jaarlijks symposium Vlaco vzw, 16 juni 2011 Hof Ter Velden (Baasrode)

Jaarlijks symposium Vlaco vzw, 16 juni 2011 Hof Ter Velden (Baasrode) Eindproducten anaerobe vergisting Inleiding: Vlaco kwaliteitscontrole Wetgeving en normering Wat brengt de toekomst? De staat van digestaat Eindproducten uit de anaerobe vergisting Wim Vanden Auweele Vlaco

Nadere informatie

landbouw en natuurlijke omgeving 2010 plantenteelt open teelten CSPE BB minitoets bij opdracht 19

landbouw en natuurlijke omgeving 2010 plantenteelt open teelten CSPE BB minitoets bij opdracht 19 landbouw en natuurlijke omgeving 2010 plantenteelt open teelten CSPE BB minitoets bij opdracht 19 variant a Naam kandidaat Kandidaatnummer Meerkeuzevragen Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1). Geef

Nadere informatie

Bodemmonster Bodemmonster

Bodemmonster Bodemmonster Evenwicht in de volkstuin? Evenwichtige bemesting Bodemmonster Bodemmonster Belangrijk om te weten: Fosfaat laag: voldoende bemesten Kali laag: voldoende bemesten of bijsturen Magnesium laag: bijsturen

Nadere informatie

Lessen en Uitdagingen uit Duurzaam Bodembeheer Utrecht West.

Lessen en Uitdagingen uit Duurzaam Bodembeheer Utrecht West. Lessen en Uitdagingen uit Duurzaam Bodembeheer Utrecht West. Wim Honkoop Begeleiding 35 individuele melkveehouders. Al ruim 3 jaar actief in het opstellen en optimaliseren van Kringloopwijzer resultaten.

Nadere informatie

Visie en activiteiten KUMAC B.V. Even voorstellen: John Van Paassen

Visie en activiteiten KUMAC B.V. Even voorstellen: John Van Paassen 3/24/ CONFERENTIE Een nieuwe markt voor mest. Woensdag 16 maart Prov. Admin. Centrum, Gent Van drijfmest naar kunstmest door John van Paassen, Kumac 1 Kumac B.V. Lupinenweg 8a 5753 SC Deurne T: 0493-312721

Nadere informatie

Gezond verstandavond 14 juni bij Fam. Doodeman te Birdaard

Gezond verstandavond 14 juni bij Fam. Doodeman te Birdaard Gezond verstandavond 14 juni bij Fam. Doodeman te Birdaard Doelstelling na WO II: nooit meer honger enorme toename voedsel productie Bertold Brecht:,,Erst das Fressen, dann die Moral Boerderijen worden

Nadere informatie

Historie van melkvee en mineralen. aart.vandenham@wur.nl

Historie van melkvee en mineralen. aart.vandenham@wur.nl Historie van melkvee en mineralen Aart van den Ham aart.vandenham@wur.nl Duurzame ontwikkelingsstrategieën Nederland in Europees mineralenperspectief Nederland in Europees mineralenperspectief Nederland

Nadere informatie

Een bemestingsplan wat je meeneemt in de trekker

Een bemestingsplan wat je meeneemt in de trekker Een bemestingsplan wat je meeneemt in de trekker Albert-Jan Bos DLV Rundveeadvies 20 febr 2014 Het bemestingsplan? Het gemiddelde bemestingsplan Geeft goed inzicht in beschikbare dierlijke mest en Budget

Nadere informatie

Checklist Mestverwerking

Checklist Mestverwerking Checklist Mestverwerking Aandachtspunten bij de beoordeling van kosten en risico's van mestverwerkingstechnieken en -initiatieven 1 Aanvoer van mest 1.1 Transportkosten 1.2 Bemonstering & 1.3 Tussenopslag

Nadere informatie