Mijn juk is zacht, mijn last is licht

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Mijn juk is zacht, mijn last is licht"

Transcriptie

1 Mijn juk is zacht, mijn last is licht

2

3 Teun Verduijn Mijn juk is zacht, mijn last is licht Navolging bij Luther en receptie daarvan bij Bonhoeffer Boekencentrum Academic, Zoetermeer

4 Deze uitgave is tot stand gekomen met steun van: Ridderlijke Duitsche Orde Balije van Utrecht Stichting Zonneweelde te Zuidland Stichting Aanpakken te Amsterdam Fonds Lidmatenhuis Evangelisch-Lutherse Gemeente Boekencentrum Academic is een onderdeel van Uitgeverij Boekencentrum Ontwerp omslag: Oblong, Jet Frenken ISBN NUR Uitgeverij Boekencentrum, Zoetermeer Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

5 Ik ben de alfa en de omega, zegt God, de Heer, Ik ben het die is, die was en die komt, de Almachtige. Openbaringen 1: 8 Hij heeft u bekend gemaakt, o mens wat goed is en wat de Heer van u vraagt, niet anders dan recht te doen en de trouw lief te hebben en ootmoedig te wandelen met uw God. Micha 6 vers 8 Komt tot Mij, allen, die vermoeid en belast zijt, en Ik zal u rust geven; neemt mijn juk op u en leert van Mij, want Ik ben zachtmoedig en nederig van hart, en gij zult rust vinden voor uw zielen; want mijn juk is zacht en mijn last is licht. Mattheüs 11 vers 28-30

6

7 Voorwoord Op de voorpagina van deze proeve van bekwaamheid tot het verkrijgen van de doctorstitel is een crucifix te zien. Een afbeelding van de gekruisigde Christus. Crucifix, het woord is afgeleid van het Latijnse cruci - fix, dat aan een kruis vastgemaakt betekent. Protestanten zullen denken of zeggen dat het kruis leeg is, de Heer is toch opgestaan? Katholieken daarentegen zullen verwijzen naar het opofferend karakter van de Heer. Mensen die in de lijn van Luther staan, zoals Bonhoeffer, maar ik zou ook de musicus Bach of de filosoof Kierkegaard kunnen noemen, hebben ontdekt dat er ook nog een andere dimensie aan de orde is. De dimensie van de gelijktijdigheid. Namelijk dat Christus nu leeft, nu sterft en nu opstaat. Juist dat maakt het mogelijk om in het kruisbeeld niet alleen Christus te zien, maar ook het lijden van anderen en van onszelf. De gekruisigde Heer komt zo heel dichtbij, geeft een diepe lading aan het leven in deze wereld, maar, zonder de moeite van het leven te bagatelliseren, tegelijkertijd ook een enorme vreugde. Ik ben als mens namelijk niet alleen. Christus is solidair en daarom mag ik ook solidair zijn met Christus en met de mensen. Samen vormen we één gemeente. Samen volgen we Christus na en leven in de kantlijn van Zijn leven. Christus die zegt: Mijn juk is zacht en mijn last is licht. Met deze uitspraak, die niet anders dan vanuit het geloof kan worden verstaan, is de titel van dit geschrift ontstaan. De boodschap van Luther heeft mij al van jongs af geraakt. Als kind las ik zijn Tischreden, waarin Luther op puntige wijze zaken wist te verwoorden. Niet allereerst de rechtvaardigmaking was voor mij de invalshoek, maar meer de navolging. Hoe maakt Luther de navolging mogelijk in de wereld en haar verbanden. Ouder geworden besef ik dat in het werk van Luther alles mee gaat resoneren. Navolging heeft alles te maken met rechtvaardigmaking, met heiliging, met coöperatie, met Luthers denken in twee regimenten, met de theologia crucis. Het is zelfs niet mogelijk om iets uit Luthers denken los te pellen, zonder het geheel geweld aan te doen. En toch, in een studie als deze moet men zich beperken en keuzes maken. Ik beperk me tot Luthers visie op navolging in zijn uitleg van de Bergrede. Hoewel het begrip navolging slechts tweemaal wordt genoemd in Luthers uitleg van de Bergrede speelt ze wel degelijk een grote rol. Dit blijkt onder andere uit het veelvuldig gebruik van het woord naaste. De keuze voor deze beperking komt enerzijds voort uit de inhoud van de Bergrede, anderzijds omdat ik in voorstudies heb ontdekt dat deze uitleg van de Bergrede in de verschillende preken van Luther wel veel genoemd wordt, maar in de analyse niet de aandacht heeft gekregen die het verdient. Al met al was het een enorme onderneming. Tijdens het schrijven van dit proefschrift zijn er momenten geweest dat ik me heel alleen voelde. Het was als een wandeling door een groot bos. Een bos met vele paden en zijpaden, waardoor en waarin je gemakkelijk kunt verdwalen en jezelf kunt verliezen. Maar ook een bos waar je jezelf soms zomaar weer tegenkomt of andere mensen je pad kruisen en een stukje met je oplopen. Daarbij is een proefschrift schrijven in de pastorie een grote opgave die veel discipline vereist. Desalniettemin heeft juist dit een vii

8 verdiepende dimensie gegeven aan mijn dissertatie. Veel van wat ik heb geschreven is namelijk doortrokken van de pastorale praktijk. Mede door het toedoen van mensen die ik mijn naasten noem, mensen die met mij meetrokken en meetrekken is dit proefschrift tot stand gekomen. Tegelijkertijd neem ik wel alle verantwoordelijkheid voor het geschrevene op me. Het is geheel mijn werk, of misschien wel beter: mijn compositie. Het schrijven van deze dissertatie was als het langdurig kijken naar een schilderij. In het bestuderen van het onderwerp kwamen steeds meer details op me af, die soms dreigend, soms verrassend, vreemd, nieuw en soms ook bekend waren. Al die verschillende ervaringen brachten steeds ook andere gevoelens met zich mee. Telkens na het bestuderen van een detail was het weer een zoeken naar de gehele compositie om als het ware in het lijnen - en kleurenspel weer de figuur terug te zien. Zeker ook door de tijdspanne en de onregelmatigheid die een pastoriepromotie vergt, was dit geen eenvoudige opgave. Steeds waren er mensen die mij daarbij hielpen, hetzij door advies of kritisch commentaar, hetzij door intellectuele verbondenheid of eenvoudig door hun aanwezigheid en hun vriendschap. Een aantal van hen wil ik speciaal vermelden. Prof. dr. Herwi Rikhof, van de Katholieke Theologische Universiteit te Utrecht en later van de Faculteit Katholieke Theologie van de Universiteit van Tilburg, wil ik danken voor het feit dat hij mijn promotor heeft willen zijn. Op deskundige, maar zeker ook pastorale wijze heeft hij mij vertrouwensvol begeleid. Prof. dr. M. Matthias, mijn copromotor, wil ik bedanken voor zijn nauwgezette lezing, zijn commentaar en handreikingen, maar vooral voor zijn vertrouwen. Als volgende noem ik mijn vriend en in de studie ook medereiziger, Willem de Jong, zonder wiens inzet ik waarschijnlijk deze studie nooit had voltooid. Hem wil ik danken voor al zijn werk, voor zijn geloof in mij en voor alle uren waarin we samen spraken over het werk van Luther en Bonhoeffer. Ik dank Prof. dr. Wim Balke (Vrije Universiteit Amsterdam) en dr. Theo Bell (Katholieke Theologische Universiteit te Utrecht), die in een eerdere fase ook bij de dissertatie betrokken waren. Daarnaast noem ik Prof. dr. Christoph Burger (Vrije Universiteit Amsterdam) die het hoofdstuk over Luther kritisch heeft bestudeerd en dr. Sijtze Meijers, wiens aanwijzingen mij, zeker in het begin, telkens op goede sporen zette. Ook in het bijzonder dank aan mijn zoon Bram, die in de afgelopen twee en een half jaar mij tot een grote steun was in de verdere verwerking van de dissertatie. Verder dank ik hen die soms heel praktisch hun hulp gaven, vragen stelden en mij nabij waren. Ik noem daarbij ds. Diepenbroek en dhr. Hougee die corrigerend meegelezen en meegedacht hebben. Ook dank aan Theresa Neunes, Diakonin uit Hamburg en Nicola Eisenbart, Dipl. Pädagoge die meehielpen met de Zusammenfassung. Zeer tot mijn spijt kan mijn overleden vriend en vader geen getuige zijn van deze dag. Het is voor mij een reden temeer om hem hier te gedenken. Hij was voor mij een voorganger pur sang, in goede en kwade dagen. November 2009 was voor mij en mijn gezin een bewogen maand. Op de 27 e van deze maand kreeg ik een groot herseninfarct. De titel van deze scriptie heeft voor mij op die wijze een diepere, onvoorziene lading gekregen. Ook met die moeilijke periode in het achterhoofd wil ik tot slot mijn dank uitspreken naar mijn familie, mijn lieve kinderen, viii

9 maar in het bijzonder naar mijn vrouw Corrie, voor haar hulp die vele vormen heeft aangenomen, voor haar geduld en, vóór alles, voor haar vriendschap, liefde en vertrouwen. In en door haar heb ik vaak Gods nabijheid mogen ervaren. Zo, in dank bovenal ook aan God, draag ik deze studie op aan allen met wie ik in zielsverbondenheid mag leven. Ik sluit dit voorwoord af met onderstaand gedicht van Bonhoeffer, welke mij tijdens mijn klinische revalidatieperiode te Rijndam als avond - en morgengebed tot grote steun is geweest: Von guten Mächten treu und still umgeben, behütet und getröstet wunderbar, so will ich diese Tage mit euch leben und mit euch gehen in ein neues Jahr. Noch will das alte unsre Herzen quälen, noch drückt uns böser Tage schwere Last. Ach Herr, gib unsern aufgeschreckten Seelen das Heil, für das Du uns geschaffen hast. Und reichst Du uns den schweren Kelch, den bittern, des Leids, gefüllt bis an den höchsten Rand, so nehmen wir ihn dankbar ohne Zittern aus Deiner guten und geliebten Hand. Doch willst Du uns noch einmal Freude schenken an dieser Welt und ihrer Sonne Glanz, dann woll n wir des Vergangenen gedenken und dann gehört Dir unser Leben ganz. Lass warm und hell die Kerzen heute flammen die Du in unsre Dunkelheit gebracht, führ, wenn es sein kann, wieder uns zusammen! Wir wissen es, Dein Licht scheint in der Nacht. Wenn sich die Stille nun tief um uns breitet, so lass uns hören jenen vollen Klang der Welt, die unsichtbar sich um uns weitet, all Deiner Kinder hohen Lobgesang. Von guten Mächten wunderbar geborgen erwarten wir getrost, was kommen mag. Gott ist bei uns am Abend und am Morgen und ganz gewiss an jedem neuen Tag. Culemborg, 2 november 2012, Allerzielen Teun Verduijn ix

10 x

11 Inhoudsopgave Voorwoord vii Hoofdstuk 1: Doctrina est coelum, vita terra Algemene inleiding op het thema van de navolging Tijdspiegel Stand van het Lutheronderzoek Vragen en probleemstelling van de studie 10 Hoofdstuk 2: Navolging bij Maarten Luther met name in de Bergrede De uitleg van de Bergrede in Das fünffte, sechste und siebend Capitel S. Matthei Gepredigt uns ausgelegt (1532, WA 32) De Bronnen De Bergrede uit WA 32 in de persoonlijke ontwikkeling van Luther Exegetische methode van Luther Eerste lezing van de uitleg van de Bergrede bij Luther Onderscheidingen Woorden Nadere bestudering van de woordvelden Wet en Evangelie Geistlichen Armut Verhouding tussen de goede werken en de eis tot volkomenheid in de Bergrede: Person en Amt Het Amt in de uitleg van de Bergrede bij Luther Amt und Welt Niemand kan twee heren dienen Hoofdgerechtigheid, wereldlijke gerechtigheid De Paradox Samenvatting Welke woorden vallen op in Luthers uitleg van de Bergrede? Vasten Bidden Aalmoezen 43 xi

12 2.5 Voegen de overige preken van Luther nog iets toe aan bovenstaande uitwerking? Innerlich und ausserlich Niedrigkeit und Hofart Gefühlte und ungefühlte Vergebung Freier Wille und Eigenwille Samenvatting Slotsom 48 Hoofdstuk 3: Het tweeërlei regiment bij Maarten Luther Inleiding Aanleiding voor Luthers onderscheiding in twee regimenten Historische aanleiding voor de onderscheiding in twee regimenten De pastorale inzet van Luthers denken in twee regimenten Hermeneutische en antropologische motieven voor de onderscheiding Denken in twee regimenten als hulplijn voor de navolging De oorsprong van Luthers denken in twee regimenten Invloed van Aurelius Augustinus Invloed van Marsilius van Padua en Willem van Ockham? De twee-zwaarden-leer in de middeleeuwen Slotsom De ontwikkeling van het denken in twee regimenten bij Luther De rechterhand en de linkerhand van God De terminologie De verhouding tussen beide regimenten Beschrijving van de regimenten Het geestelijk regiment Het wereldlijk regiment De verborgen God Tegelijk zondaar en rechtvaardig Samenhang Vermenging van de twee regimenten De Rooms Katholieke vermenging De Doperse vermenging Misbruik van de wereldlijke overheid in geestelijke aangelegenheden Conclusie 77 xii

13 3.8 Uitleiding 78 Hoofdstuk 4: Luthers denken in twee regimenten gewogen Inleiding Is Luthers denken in twee regimenten dualistisch? De Dubbele moraal Eigengesetzlichkeit als gevolg van Luthers denken in twee regimenten? Is Luthers denken in twee regimenten een anachronisme? Evaluatie van de kritiek Verwerpen, verwerken, of overname van het denken in twee regimenten? Verwerping van Luthers denken in twee regimenten Verwerking van Luthers denken in twee regimenten D. Bonhoeffer H. Thielicke Evaluatie Overname van Luthers denken in twee regimenten W. Elert P. Althaus F. Lau J. Heckel Positiebepaling Uitleiding 110 Hoofdstuk 5: Navolging bij Bonhoeffer Inleiding Korte levensschets Nachfolge Plaatsing van het boek Inhoud Goedkope dure genade Gedeelten uit de bespreking van de Bergrede in Nachfolge Tussenbalans I Die Kirche Jesu Christi und die Nachfolge Tussenbalans II Voortgezette bestudering 134 xiii

14 5.4.1 Laatste voorlaatste Etsi Deus non daretur Diciplina Arcani bij Dietrich Bonhoeffer Inleiding Oorsprong Wat betekent Diciplina Arcani bij Bonhoeffer? Tussenbalans III Balanceren op Nachfolge Luther en Bonhoeffer 149 Hoofdstuk 6: Dwarsverbindingen Inleiding De leesregel van Chalcedon als hermeneutische sleutel bij Luther en Bonhoeffer Chalcedon bij Luther Chalcedon bij Bonhoeffer Conclusie De stelling: geen dualisme, wel dualiteit houdt het God-zijn van God 168 in de navolging zuiver 6.4 De navolging plaatst God in het centrum van de menselijke geschiedenis De stelling: geen dualisme, wel dualiteit bevestigt en onderbouwt Luthers leer van de justificatie De navolging veronderstelt geen dualisme binnen de antropologie Het denken in twee regimenten heeft een stimulerend karakter dat tot navolging leidt De stelling: geen dualisme, wel dualiteit voorkomt zowel een scheiding als een vermenging tussen kerk en politiek Het denken in twee regimenten biedt een breed pastoraal kader voor kerk en samenleving Het denken in twee regimenten actualiseert het eschatologisch tegoed in het leven van alle dag Tenslotte 180 Epiloog 183 Zusammenfassung 189 Summary 195 Literatuurlijst 201 Persoonlijke noot 213 xiv

DORPSKERK WASSENAAR 17 JANUARI 2016 TWEEDE ZONDAG NA EPIFANIE VON GUTEN MÄCHTEN WUNDERBAR GEBORGEN

DORPSKERK WASSENAAR 17 JANUARI 2016 TWEEDE ZONDAG NA EPIFANIE VON GUTEN MÄCHTEN WUNDERBAR GEBORGEN DORPSKERK WASSENAAR 17 JANUARI 2016 TWEEDE ZONDAG NA EPIFANIE VON GUTEN MÄCHTEN WUNDERBAR GEBORGEN Von guten Mächten treu und still umgeben, Behütet und getröstet wunderbar, So will ich diese Tage mit

Nadere informatie

Mijn juk is zacht, Mijn last is licht Navolging bij Luther en receptie daarvan bij Bonhoeffer

Mijn juk is zacht, Mijn last is licht Navolging bij Luther en receptie daarvan bij Bonhoeffer Mijn juk is zacht, Mijn last is licht Navolging bij Luther en receptie daarvan bij Bonhoeffer Geachte mensen, gasten en leden van het Dietrich Bonhoeffer werkgezelschap, Mij is door Edward van t Slot gevraagd

Nadere informatie

Pleidooi voor Postmoderne devotie

Pleidooi voor Postmoderne devotie Pleidooi voor Postmoderne devotie Mink de Vries Pleidooi voor Postmoderne devotie Navolging vanuit vrijheid en gemeenschap Uitgeverij Boekencentrum, Zoetermeer Bij de productie van dit boek is gebruikgemaakt

Nadere informatie

Kerkorde van de Protestantse Kerk in Nederland

Kerkorde van de Protestantse Kerk in Nederland Kerkorde van de Protestantse Kerk in Nederland Kerkorde van de Protestantse Kerk in Nederland inclusief de ordinanties, overgangsbepalingen en generale regelingen (bijgewerkt tot mei 2013) Uitgeverij

Nadere informatie

Geloven in Jezus Christus

Geloven in Jezus Christus Geloven in Jezus Christus Zoon van God Jezus krijgt God een menselijk gezicht. Immanuel wordt Hij genoemd: God met ons. Het is de naam die Hij bij zijn geboorte krijgt. ZIn Daar begint zijn bijzondere

Nadere informatie

DIETRICH BONHOEFFER Een thematisch dagboek

DIETRICH BONHOEFFER Een thematisch dagboek DIETRICH BONHOEFFER DIETRICH BONHOEFFER Een thematisch dagboek Samengesteld door Gerard Dekker Meinema / Averbode www.uitgeverijmeinema.nl Ontwerp omslag: Geert de Koning ISBN 978 90 211 4300 2 (Nederland)

Nadere informatie

Doop van kinderen Orde II

Doop van kinderen Orde II Doop van kinderen Orde II Indien mogelijk verzamelen allen zich rond de doopvont De doopvont is of wordt nu gevuld met water onderwijzing Niemand leeft voor zichzelf en niemand sterft voor zichzelf; wij

Nadere informatie

OPENING VAN DE VIERING

OPENING VAN DE VIERING OPENING VAN DE VIERING KRUISTEKEN EN BEGROETING INLEIDING GEBED Pastor: Laat ons samen bidden tot God, in wiens Naam wij hier samengekomen zijn, en in wiens Naam deze kinderen zullen worden gedoopt. Heer

Nadere informatie

18. Evangelist in eigen land 19. Onder Jezus zegen Een bereide plaats 20. Water 21. Een gebed om de Heilige Geest Doorwaai mijn hof 22.

18. Evangelist in eigen land 19. Onder Jezus zegen Een bereide plaats 20. Water 21. Een gebed om de Heilige Geest Doorwaai mijn hof 22. Inhoudsopgave Voorwoord 1. Een gebed bij het begin van het nieuwe jaar Ik ben met u 2. Gods hand 3. Zegen Vrede met God 4. In de kerk 5. Is Deze niet de Christus? Deze ontvangt zondaars 6. Echte vrienden

Nadere informatie

Brunelleschi. De Dom van Florence

Brunelleschi. De Dom van Florence Copyright 2011 Uitgeverij Lambo bv, Arnhem Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatisch gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of

Nadere informatie

Rekenen Groep 7-2e helft schooljaar.

Rekenen Groep 7-2e helft schooljaar. Sweelinck & De Boer B.V., Den Haag 2016 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm

Nadere informatie

TWAALFDE ZONDAG VAN DE ZOMER gezamenlijke startzondag HG en GK Heino 4 september 2011

TWAALFDE ZONDAG VAN DE ZOMER gezamenlijke startzondag HG en GK Heino 4 september 2011 TWAALFDE ZONDAG VAN DE ZOMER gezamenlijke startzondag HG en GK Heino 4 september 2011 Geloof, hoop en liefde maar de meeste van deze is de Liefde kleur: groen voorganger: ds. Hans van Solkema organist:

Nadere informatie

Evelien Bos-de Greef en Ruben Vlot

Evelien Bos-de Greef en Ruben Vlot Evelien Bos-de Greef en Ruben Vlot Uitgeverij Jes! Zoetermeer Bij de productie van dit boek is gebruikgemaakt van papier dat het keurmerk Forest Stewardship Council (FSC ) draagt. Bij dit papier is het

Nadere informatie

Wat er in de Bijbel staat.en andere liederen

Wat er in de Bijbel staat.en andere liederen Wat er in de Bijbel staat.en andere liederen Wat er in de Bijbel staat.en andere liederen Liedbundel voor kinderevangelisatie Melodieën Bijbelteksten en samenstelling liederen: A.M. Brouwer- Karels Harmonisaties:

Nadere informatie

Geen fabriekswerk. Roeien met de wind mee en de stroom tegen. Jac Willekens

Geen fabriekswerk. Roeien met de wind mee en de stroom tegen. Jac Willekens Copyright 2011 Uitgeverij Lambo bv Arnhem Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatisch gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of

Nadere informatie

Weg uit he t moeten. Religie als verstrikking en ontknoping. Just van Es. Uitgeverij Meinema, Zoetermeer

Weg uit he t moeten. Religie als verstrikking en ontknoping. Just van Es. Uitgeverij Meinema, Zoetermeer Weg uit het moeten Weg uit he t moeten Religie als verstrikking en ontknoping Just van Es Uitgeverij Meinema, Zoetermeer www.uitgeverijmeinema.nl Ontwerp omslag: Geert de Koning Illustratie omslag: Jos

Nadere informatie

Belijdenis (en doop) van volwassenen en doop van kinderen Orde II

Belijdenis (en doop) van volwassenen en doop van kinderen Orde II Belijdenis (en doop) van volwassenen en doop van kinderen Orde II Indien mogelijk verzamelen allen zich rond de doopvont De doopvont is wordt nu gevuld met water onderwijzing Niemand leeft voor zichzelf

Nadere informatie

GEBEDEN AMEN. beland. zodat ik niet in moeilijkheid. Leid mij veilig aan Uw hand, vandaan. gaan, haal me daar dan vlug. Mocht ik verkeerde wegen

GEBEDEN AMEN. beland. zodat ik niet in moeilijkheid. Leid mij veilig aan Uw hand, vandaan. gaan, haal me daar dan vlug. Mocht ik verkeerde wegen ijn lieve engel, bewaar en help mij altijd goed. God heeft U aan mij gegeven, als een helper in dit leven. Mocht ik verkeerde wegen gaan, haal me daar dan vlug vandaan. Leid mij veilig aan Uw hand, zodat

Nadere informatie

Mag ik jou een vraag stellen?

Mag ik jou een vraag stellen? Mag ik jou een vraag stellen? Mag ik jou, die dit leest, een zeer belangrijke vraag stellen? Stel dat je vandaag zou sterven, doordat er iets verschrikkelijks gebeurt, bijvoorbeeld een auto ongeluk of

Nadere informatie

Jouw avontuur met de Bijbel

Jouw avontuur met de Bijbel Nieske Selles-ten Brinke Jouw avontuur met de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Uitgeverij Jes! is een samenwerking tussen Uitgeverij Boekencentrum en de HGJB. Kijk voor meer informatie

Nadere informatie

Uitvaart. Orde I Gebedsdienst. Allen staan terwijl de gestorvene wordt binnengedragen Kaarsen kunnen worden aangestoken

Uitvaart. Orde I Gebedsdienst. Allen staan terwijl de gestorvene wordt binnengedragen Kaarsen kunnen worden aangestoken In kerk aula Uitvaart Orde I Gebedsdienst Allen staan terwijl de gestorvene wordt binnengedragen Kaarsen kunnen worden aangestoken bemoediging Onze hulp is in de naam van de Heer, die hemel en aarde gemaakt

Nadere informatie

Openluchtdienst! speelruimte om te leven!

Openluchtdienst! speelruimte om te leven! Openluchtdienst speelruimte om te leven liturgie bij de openluchtdienst op zondag 15 juni 2014 in de tuin van het Wooldhuis uitgaande van de Protestantse Gemeente Heino-Laag Zuthem voorganger: ds. Hans

Nadere informatie

Belijdenis en doop van volwassenen Orde II

Belijdenis en doop van volwassenen Orde II Belijdenis en doop van volwassenen Orde II Indien mogelijk verzamelen allen zich rond de doopvont De doopvont is of wordt nu gevuld met water onderwijzing Niemand leeft voor zichzelf en niemand sterft

Nadere informatie

Doop van kinderen Orde I

Doop van kinderen Orde I Indien mogelijk verzamelen allen zich rond de doopvont De doopvont is of wordt nu gevuld met water onderwijzing Niemand leeft voor zichzelf en niemand sterft voor zichzelf; wij leven en sterven voor God

Nadere informatie

Uitvaart voorbede Voorbeeld 1.

Uitvaart voorbede Voorbeeld 1. Uitvaart voorbede Voorganger: Genadige en barmhartige God. U ziet ons hier bijeen in ons verdriet rond het sterven van N. Hij / zij was één van ons, wij zullen hem / haar missen. Geef ons de kracht samen

Nadere informatie

tussen haakjes voor bezinning en gebed Allerheiligen/Allerzielen 2010

tussen haakjes voor bezinning en gebed Allerheiligen/Allerzielen 2010 tussen haakjes voor bezinning en gebed Allerheiligen/Allerzielen 2010 Welkom en inleiding 1 Goede mensen, van harte welkom in deze gebedsviering naar aanleiding van het feest van Allerheiligen en Allerzielen.

Nadere informatie

Rekenen Groep 4-2e helft schooljaar.

Rekenen Groep 4-2e helft schooljaar. Sweelinck & De Boer B.V., Den Haag 2013 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm

Nadere informatie

Rekenen Groep 4-2e helft schooljaar.

Rekenen Groep 4-2e helft schooljaar. Sweelinck & De Boer B.V., Den Haag 2016 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm

Nadere informatie

het vuur van de liefde pinksteren 2008

het vuur van de liefde pinksteren 2008 het vuur van de liefde pinksteren 2008 + J. van den Hende het vuur van de liefde pinksteren 2008 + J. van den Hende Pinksteren is het feest van de heilige Geest, het is de afronding van de Paastijd. We

Nadere informatie

Uitvaart. Orde II Schrift en Gebed. Allen staan terwijl de gestorvene wordt binnengedragen Kaarsen kunnen worden aangestoken

Uitvaart. Orde II Schrift en Gebed. Allen staan terwijl de gestorvene wordt binnengedragen Kaarsen kunnen worden aangestoken Uitvaart Orde II Schrift en Gebed In de kerk intrede Allen staan terwijl de gestorvene wordt binnengedragen Kaarsen kunnen worden aangestoken groet en inleidend woord Genade zij u en vrede van God, onze

Nadere informatie

Oosterkerk Zwolle Protestantse gemeente. Vesper uur, 17 maart Zondag Judica Doe mij recht, o God

Oosterkerk Zwolle Protestantse gemeente. Vesper uur, 17 maart Zondag Judica Doe mij recht, o God Oosterkerk Zwolle Protestantse gemeente Vesper 19.00 uur, 17 maart 2013 Zondag Judica Doe mij recht, o God Voorganger: Ds. Andries den Besten Organist: Rudie Altelaar Lector: Corrie Apotheker Orgelspel:

Nadere informatie

MUZIEKEDITIE B O E K E N C E N T R U M

MUZIEKEDITIE B O E K E N C E N T R U M OP TOON HOOGTE LIEDEREN BUNDEL HGJB MUZIEKEDITIE B O E K E N C E N T R U M Op Toonhoogte is ontwikkeld door de HGJB. Deze landelijke jongerenorganisatie in de Protestantse Kerk in Nederland wil jongeren

Nadere informatie

Stille week 2014 levend water

Stille week 2014 levend water Stille week 2014 levend water Stille week 2014 Dit jaar is er voor de stille week gekozen voor het thema water. De verbeelding in het midden van de kerk laat dit duidelijk zien. Iedere dag van de stille

Nadere informatie

Doop van een kind vanaf zes jaar Orde I

Doop van een kind vanaf zes jaar Orde I Indien mogelijk verzamelen allen zich rond de doopvont De doopvont is of wordt nu gevuld met water onderwijzing Niemand leeft voor zichzelf en niemand sterft voor zichzelf; wij leven en sterven voor God

Nadere informatie

BIJBELSTUDIE. De brief van Paulus aan de ROMEINEN. Leren wandelen in de Geest. Kees de Vlieger. Een Kerygma cursus

BIJBELSTUDIE. De brief van Paulus aan de ROMEINEN. Leren wandelen in de Geest. Kees de Vlieger. Een Kerygma cursus BIJBELSTUDIE De brief van Paulus aan de ROMEINEN Leren wandelen in de Geest Kees de Vlieger Een Kerygma cursus Copyright Stichting Kerygma Nederland Baron van Nagellstraat 9a 3781 AP Voorthuizen Tel. 0342-475048

Nadere informatie

Licht van hogerhand. gedachten, gedichten, gebeden. André F. Troost. Uitgeverij Boekencentrum, Zoetermeer

Licht van hogerhand. gedachten, gedichten, gebeden. André F. Troost. Uitgeverij Boekencentrum, Zoetermeer Licht van hogerhand Licht van hogerhand gedachten, gedichten, gebeden André F. Troost Uitgeverij Boekencentrum, Zoetermeer Bij de productie van dit boek is gebruikgemaakt van papier dat het keurmerk Forest

Nadere informatie

Rekenen Groep 6-2e helft schooljaar.

Rekenen Groep 6-2e helft schooljaar. Sweelinck & De Boer B.V. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze,

Nadere informatie

1 Korintiёrs 1:9. Marcus 10:45. Handelingen 4:12. Johannes 17:3. 1 Korintiёrs 3:16. Johannes 15:9,10. Psalm 32:8

1 Korintiёrs 1:9. Marcus 10:45. Handelingen 4:12. Johannes 17:3. 1 Korintiёrs 3:16. Johannes 15:9,10. Psalm 32:8 [1] [2] [3] Johannes 3:16 1 Korintiёrs 1:9 Johannes 3:19 God wil met ons omgaan God wil met ons omgaan Zonde brengt scheiding [4] [5] [6] Romeinen 3:23 Marcus 10:45 Romeinen 5:8 Zonde brengt scheiding

Nadere informatie

n de naam van de Vader en de Zoon en de Heilige Geest. AMEN

n de naam van de Vader en de Zoon en de Heilige Geest. AMEN GEBEDEN n de naam van de Vader en de Zoon en de Heilige Geest. AMEN nze Vader, die in de hemelen zijt, geheiligd zij Uw naam. Uw Rijk Kome, Uw wil geschiede op aarde als in de hemel. Geef ons heden

Nadere informatie

Rivieren van levend water zullen stromen uit het hart van wie in mij gelooft (Joh. 7:3 8)

Rivieren van levend water zullen stromen uit het hart van wie in mij gelooft (Joh. 7:3 8) - Identiteit - Hogeschool Viaa heeft als grondslag de Bijbel. Zij erkent deze als het betrouwbare en geïnspireerde Woord van God, zoals dat verwoord is in het gereformeerde belijden en zij beschouwt de

Nadere informatie

Luther zijn mooiste citaten

Luther zijn mooiste citaten Luther zijn mooiste citaten Luther zijn mooiste citaten Samengesteld door Henk Florijn Tweede druk uitgeverij boekencentrum, zoetermeer Tweede druk 2016 www.uitgeverijboekencentrum.nl Ontwerp omslag:

Nadere informatie

Avondwake. Mientje van Dijk - van Halteren. Dinsdag 27 juli 2010 om 19:00 uur Sint Jozefkerk Achterveld

Avondwake. Mientje van Dijk - van Halteren. Dinsdag 27 juli 2010 om 19:00 uur Sint Jozefkerk Achterveld Avondwake Mientje van Dijk - van Halteren Dinsdag 27 juli 2010 om 19:00 uur Sint Jozefkerk Achterveld 1 2 Begroeting Tijdens begroeting steken zusjes van Mientje kaarsen aan: Nel, Joke, Corry, Marjan en

Nadere informatie

DIENST VAN DE VOORBEREIDING

DIENST VAN DE VOORBEREIDING Eredienst in de Morgensterkerk 15 juli 2012 Dienst van Schrift en Tafel Muziek bij binnenkomst DIENST VAN DE VOORBEREIDING Welkom door de ouderling Stilte (gemeente gaat staan) Bemoediging en drempelgebed

Nadere informatie

Orde van Dienst voor de Oecumenische Vredesdienst op 22 september 2013 In de Heilige Familie Kerk in het Kruis

Orde van Dienst voor de Oecumenische Vredesdienst op 22 september 2013 In de Heilige Familie Kerk in het Kruis Orde van Dienst voor de Oecumenische Vredesdienst op 22 september 2013 In de Heilige Familie Kerk in het Kruis m.m.v. Cantorij Protestantse gemeente o.l.v mevr. Coby Moens; voorgangers: dhr. Sjaak Stegers,ds.

Nadere informatie

Stilte vooraf. Wees stil voor het aangezicht van God, want heilig is de Heer. Uitleg

Stilte vooraf. Wees stil voor het aangezicht van God, want heilig is de Heer. Uitleg Stilte vooraf Wees stil voor het aangezicht van God, want heilig is de Heer. Uitleg Witte donderdag. Nacht van de overlevering, met een dubbelzinnige betekenis. Het is de overlevering (de traditie) van

Nadere informatie

DUINZICHTKERK zondag 30 september 2012

DUINZICHTKERK zondag 30 september 2012 Zijn wij in U één, samen op uw wegen, dan wordt ons tot zegen lachen en geween. DUINZICHTKERK zondag 30 september 2012 PROTESTANTSE WIJKGEMEENTE DUINZICHTKERK/VREDESKAPEL Hartelijk welkom in de Duinzichtkerk.

Nadere informatie

haben / hatten / hätten können / konnten / könnten dürfen / durften / dürften werden / wurden / würden

haben / hatten / hätten können / konnten / könnten dürfen / durften / dürften werden / wurden / würden ein Missverständnis an der Rezeption haben / hatten / hätten bin / war / wäre können / konnten / könnten dürfen / durften / dürften werden / wurden / würden sich entschuldigen Es tut mir leid! Das wollte

Nadere informatie

Preekschets voor 26 mei 2013 Trinitatis. Lezingen : Spreuken 8:22-31 en Johannes 3:1-13

Preekschets voor 26 mei 2013 Trinitatis. Lezingen : Spreuken 8:22-31 en Johannes 3:1-13 Preekschets voor 26 mei 2013 Trinitatis Lezingen : Spreuken 8:22-31 en Johannes 3:1-13 De teksten gelezen De twee schriftlezingen geven twee manieren van kijken naar God : Spreuken (het lied van de wijsheid)

Nadere informatie

Witte Donderdag 24 maart uur in de Protestantse Zionskerk

Witte Donderdag 24 maart uur in de Protestantse Zionskerk Witte Donderdag 24 maart 2016 19 uur in de Protestantse Zionskerk DEEL 1: DIENST VAN DE VOORBEREIDING Orgelspel: variaties op Mijn ziel, aanvaard uw luister (Crüger) Welkom en mededelingen door de ouderling

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Onze Vader. Amen. www.bisdomdenbosch.nl

Onze Vader. Amen. www.bisdomdenbosch.nl Onze Vader Onze Vader Onze Vader, die in de hemel zijt, Uw Naam worde geheiligd, Uw Rijk kome, Uw wil geschiede op aarde zoals in de hemel, Geef ons heden ons dagelijks brood, en vergeef ons onze schuld,

Nadere informatie

Orde I Schrift, zegen en gebed

Orde I Schrift, zegen en gebed Orde I Schrift, zegen en gebed groet en inleidend woord Vrede voor jou N en vrede voor jou N. Alles wat goed is en gelukkig maakt, het kome over jullie beiden. Vrede voor u allen, zoals wij hier bij elkaar

Nadere informatie

In gesprek met God. In gesprek met God. In gesprek met God. m n. Marlies Medema & Agnes Huizenga

In gesprek met God. In gesprek met God. In gesprek met God. m n. Marlies Medema & Agnes Huizenga Voelt bidden voor jou soms als het doen van een lange reeks verzoekjes aan God? Mis je inspiratie om met God in gesprek te gaan? Dit werkboekje geeft je handvatten om je gesprekken met God eens over een

Nadere informatie

Dat zetten we gewoon op de beamer

Dat zetten we gewoon op de beamer WERKBOEKJES VOOR DE EREDIENST, NR 39 Dat zetten we gewoon op de beamer Bezinning op vragen rond beamergebruik in de kerk Uitgeverij Boekencentrum, Zoetermeer Deze publicatie wordt in de reeks Werkboekjes

Nadere informatie

Het normale christelijk leven. Watchman Nee. Samengesteld en beschikbaargesteld door. G.J. Korpershoek

Het normale christelijk leven. Watchman Nee. Samengesteld en beschikbaargesteld door. G.J. Korpershoek 1 VRAGEN BIJ BIJBELSTUDIES PAULUS BRIEF AAN DE ROMEINEN N.A.V. Het normale christelijk leven Watchman Nee Samengesteld en beschikbaargesteld door G.J. Korpershoek VRAGEN BIJBELSTUDIE I ROMEINEN N.A.V.

Nadere informatie

GOD IS MET ONS ELKE NIEUWE DAG!

GOD IS MET ONS ELKE NIEUWE DAG! GOD IS MET ONS ELKE NIEUWE DAG! (Dietrich Bonhoeffer) Orde van dienst op zondag 4 januari 2015 in de Remonstrantse Kerk te Den Haag Aanvang 10.30 uur Voorganger: ds. Reinhold Philipp Organist: Hans Jacobi

Nadere informatie

Jezus, de gnosis en het dogma

Jezus, de gnosis en het dogma Jezus, de gnosis en het dogma Riemer Roukema Jezus, de gnosis en het dogma Uitgeverij Meinema, Zoetermeer www.uitgeverijmeinema.nl Ontwerp omslag: Studio Anton Sinke, Nieuwerkerk a/d IJssel Illustratie

Nadere informatie

Dit product wordt u aangeboden door ComputerBijbel (http://www.computerbijbel.com) ComputerBijbel Alle rechten voorbehouden 1/6

Dit product wordt u aangeboden door ComputerBijbel (http://www.computerbijbel.com) ComputerBijbel Alle rechten voorbehouden 1/6 ComputerBijbel Alle rechten voorbehouden 1/6 EEN MAN NAAR GOD'S HART. Handelingen 13:22 INTRODUCTIE. 1. In zijn toespraak in Antiochië, gaat Paulus kort in op de geschiedenis van Israël, hij citeert een

Nadere informatie

Augustinus zijn mooiste citaten

Augustinus zijn mooiste citaten Augustinus zijn mooiste citaten Augustinus zijn mooiste citaten Samengesteld door Henk Florijn Derde druk uitgeverij boekencentrum, zoetermeer Derde druk 2016 www.uitgeverijboekencentrum.nl Ontwerp omslag:

Nadere informatie

OM TE BEGINNEN Welkom en mededelingen Muziek Allen gaan staan. Genade zij u en vrede van God onze Vader en van Jezus Christus, onze Heer!

OM TE BEGINNEN Welkom en mededelingen Muziek Allen gaan staan. Genade zij u en vrede van God onze Vader en van Jezus Christus, onze Heer! WILHELMINAKERK SOEST 27 september 2015 Voorganger: Ambtsdrager: Lector: Organist: ds. Sj. van der Zee, Gorinchem Fred Heidinga, Dênise Smit Loes Paul Theo van der Woude OM TE BEGINNEN Welkom en mededelingen

Nadere informatie

EVANGELIE. hoogfeest christus koning. Bidden met het Evangelie. Bidden met dit Evangelie: zie achterzijde

EVANGELIE. hoogfeest christus koning. Bidden met het Evangelie. Bidden met dit Evangelie: zie achterzijde Bidden met dit Evangelie: zie achterzijde EVANGELIE hoogfeest christus koning I MATTEÜS 25:31-46 n die tijd zei Jezus tot zijn leerlingen: Wan neer de Mensenzoon komt in zijn heerlijkheid en vergezeld

Nadere informatie

Het DIER is MENS geworden

Het DIER is MENS geworden Het DIER is MENS geworden Marijke Verduyn Het DIER is MENS geworden Van huisdier tot gezelschapsdier Uitgeverij Meinema, Zoetermeer www.uitgeverijmeinema.nl Ontwerp omslag: Mulder van Meurs, Amsterdam

Nadere informatie

Zondagmiddag 28 december 2008 Welkomkerk Ds. J. Schep

Zondagmiddag 28 december 2008 Welkomkerk Ds. J. Schep Preek over het Bidden - bij Zondag 45 Lezingen: Lucas 11: 1-11 Zondag 45 Intro Waarom heeft een christen het gebed nodig? Het is eigenlijk een wat vreemde vraag, die we uit de Catechismus horen. Hebben

Nadere informatie

4. Welk geloof wordt bedoeld? Het gaat om het zaligmakende geloof. Dus niet om een historiëel, tijd- of wondergeloof.

4. Welk geloof wordt bedoeld? Het gaat om het zaligmakende geloof. Dus niet om een historiëel, tijd- of wondergeloof. NGB artikel 1: DE ENIGE GOD Wij geloven allen met het hart en belijden met de mond, dat er een Enig en eenvoudig geestelijk Wezen is, dat wij God noemen: eeuwig, ondoorgrondelijk, onzienlijk, onveranderlijk,

Nadere informatie

Duinzichtkerk, zondag 20 november 2016 Gedachtenis van de gestorvenen

Duinzichtkerk, zondag 20 november 2016 Gedachtenis van de gestorvenen Hierheen, naar mij toe, allen die vermoeid en belast zijt, en ík zal u rust geven! Duinzichtkerk, zondag 20 november 2016 Gedachtenis van de gestorvenen Wijkgemeente Archipel- Benoordenhout voorganger

Nadere informatie

ONVOORWAARDELIJKE LIEFDE GEDICHTEN EN GEDACHTEN. Jelly Verwaal

ONVOORWAARDELIJKE LIEFDE GEDICHTEN EN GEDACHTEN. Jelly Verwaal ONVOORWAARDELIJKE LIEFDE GEDICHTEN EN GEDACHTEN Jelly Verwaal ISBN 9789086030651 2013, Jelly Verwaal Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd

Nadere informatie

Leven met angst voor ernstige ziektes

Leven met angst voor ernstige ziektes Leven met angst voor ernstige ziektes Van A tot ggz De boeken in de reeks Van A tot ggz beschrijven niet alleen oorzaak, verloop en behandeling van de onderhavige problemen, maar geven ook antwoord op

Nadere informatie

GROTE VERRASSING Efeze 3:9; Colosse 1:26

GROTE VERRASSING Efeze 3:9; Colosse 1:26 DE GROTE VERRASSING Efeze 3:9; Colosse 1:26 De bovenvermelde Bijbelteksten spreken van het geheimenis dat eeuwen en geslachten lang verborgen is ge weest en verborgen is gebleven in God. Dit geheimenis

Nadere informatie

Wij zeggen dat onze wel met de mond, maar niet met het hart.

Wij zeggen dat onze wel met de mond, maar niet met het hart. Kerkbesef In een preek over zondag 46 van de Heidelbergse Catechismus heeft prof. B. Holwerda gewezen op het grote belang van kerkbesef.[1] Hieronder geven wij dit deel van zijn preek weer. Als ik u de

Nadere informatie

Johannes 20, 1-18 20 april Pasen 2014 Wehl. (ds. A. Oude Kotte-de Boon) Thema: 'Het verhaal van Maria van Magdala ' Gemeente,

Johannes 20, 1-18 20 april Pasen 2014 Wehl. (ds. A. Oude Kotte-de Boon) Thema: 'Het verhaal van Maria van Magdala ' Gemeente, Johannes 20, 1-18 20 april Pasen 2014 Wehl (ds. A. Oude Kotte-de Boon) Thema: 'Het verhaal van Maria van Magdala ' Gemeente, We zijn er doorheen gegaan, Veertig dagen en nachten, Tijd van voorbereiding...

Nadere informatie

Navolging is een zaak van vreugde

Navolging is een zaak van vreugde Navolging is een zaak van vreugde 25 citaten Discipelschap Niet groot van zichzelf denken en een nederige plaats innemen betekent in alle nuchterheid: zichzelf beschouwen als de grootste zondaar. Dit wekt

Nadere informatie

Liturgie Goede Vrijdag. Lezing van het lijdensverhaal. Voorganger: Ds. Dick Steenks Organist: Berend van Surksum Violiste: Carla van der Heijden ***

Liturgie Goede Vrijdag. Lezing van het lijdensverhaal. Voorganger: Ds. Dick Steenks Organist: Berend van Surksum Violiste: Carla van der Heijden *** Liturgie Goede Vrijdag Lezing van het lijdensverhaal Voorganger: Ds. Dick Steenks Organist: Berend van Surksum Violiste: Carla van der Heijden *** Stilte Jezus is in doodstrijd tot nu toe (Blaise Pascal)

Nadere informatie

Hoe kunnen we dit praktiseren? Wat is hierbij van belang? Waar dienen we voor onszelf op te letten?

Hoe kunnen we dit praktiseren? Wat is hierbij van belang? Waar dienen we voor onszelf op te letten? 1 2 het functioneren van geestelijke gaven in de gemeente, gaat het over het functioneren van geestelijke mensen in het lichaam van Christus. Jezus wil alle mensen die tot Hem komen een plaats geven in

Nadere informatie

De rijkdom van het evangelie. Ik ervaar meer dood dan leven Gods Geest en het echte leven

De rijkdom van het evangelie. Ik ervaar meer dood dan leven Gods Geest en het echte leven 22 sep 07 20 okt 07 17 nov 07 15 dec 07 12 jan 08 23 feb 08 22 mrt 08 De rijkdom van het evangelie De gerechtigheid van God God maakt levend Ik ervaar meer dood dan leven Gods Geest en het echte leven

Nadere informatie

Gebeden voor jongeren

Gebeden voor jongeren Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Gebeden voor jongeren... 2 Gebed van het licht... 2 Mijn leven tot een licht... 2 Gebed voor sterke benen... 2 Dankgebed... 3 Gebed van Franciscus... 3 Dankgebed als je

Nadere informatie

Keuzeteksten. Voor de maaltijd zie Dienstboek een proeve, deel I blz. 1136v.

Keuzeteksten. Voor de maaltijd zie Dienstboek een proeve, deel I blz. 1136v. Keuzeteksten Voor de maaltijd zie Dienstboek een proeve, deel I blz. 1136v. opening 1. Allen zien ernaar uit dat u brood geeft, op de juiste tijd. Geeft u het, dan doen zij zich te goed, opent zich uw

Nadere informatie

AANTEKENINGEN WAAROM WERD GOD EEN MENS?

AANTEKENINGEN WAAROM WERD GOD EEN MENS? AANTEKENINGEN Alles draait om de visie op Jezus Christus. Door de eeuwen heen is er veel discussie geweest over Jezus. Zeker na de Verlichting werd Hij zeer kritisch bekeken. De vraag is waar je je op

Nadere informatie

Liturgie DV 11 oktober 2015. Bediening heilige Doop aan Sara Nathania Buck. -Zingen: Liedboek gezang 434: 1, 2 en 3 (Vers 3 Duits)

Liturgie DV 11 oktober 2015. Bediening heilige Doop aan Sara Nathania Buck. -Zingen: Liedboek gezang 434: 1, 2 en 3 (Vers 3 Duits) Liturgie DV 11 oktober 2015. Bediening heilige Doop aan Sara Nathania Buck Welkom en mededelingen -Zingen: Liedboek gezang 434: 1, 2 en 3 (Vers 3 Duits) 1 Lof zij de Heer, de almachtige Koning der ere.

Nadere informatie

Thomas a Kempis zijn mooiste citaten

Thomas a Kempis zijn mooiste citaten Thomas a Kempis zijn mooiste citaten Thomas a Kempis zijn mooiste citaten Samengesteld door Henk Florijn Tweede druk uitgeverij boekencentrum, zoetermeer Tweede druk 2016 www.uitgeverijboekencentrum.nl

Nadere informatie

Orde van dienst voor zondag 3 april 2016 Tweede zondag van Pasen Oosterlichtkerk Huizen

Orde van dienst voor zondag 3 april 2016 Tweede zondag van Pasen Oosterlichtkerk Huizen Orde van dienst voor zondag 3 april 2016 Tweede zondag van Pasen Oosterlichtkerk Huizen De Emmaüsgangers Doop van Leah Michelle Petter Op de tafel achter in de kerk liggen gekleurde briefjes. Daarop kunt

Nadere informatie

Kleine gids voor christelijke meditatie

Kleine gids voor christelijke meditatie Kleine gids voor christelijke meditatie Kleine gids voor christelijke meditatie Oefeningen voor jezelf en het begeleiden van je groep Lex Boot Uitgeverij Boekencentrum, Zoetermeer www.uitgeverijboekencentrum.nl

Nadere informatie

Tienduizenden redenen tot dankbaarheid Opwekking 733

Tienduizenden redenen tot dankbaarheid Opwekking 733 De zon komt op, maakt de morgen wakker; mijn dag begint met een lied voor U. Heer, wat er ook gebeurt en wat mij mag overkomen, laat mij nog zingen als de avond valt. Zondag 7 april CGK Onstwedde Voorganger:

Nadere informatie

DE HERE JEZUS GAAT IN ONS LEVEN DOOR ZIJN GEEST.

DE HERE JEZUS GAAT IN ONS LEVEN DOOR ZIJN GEEST. Zondag 12 / gehouden op 9-12-2007 / p.1 DE HERE JEZUS GAAT IN ONS LEVEN DOOR ZIJN GEEST. Liturgie: (middagdienst) Votum & groet Zi: Ps. 89:1.2 Gebed Schriftlezing: Gal. 2:15-21 Zi: Gez. 91 (GKB) Preek:

Nadere informatie

Jaar A - Jezus! Samen op weg

Jaar A - Jezus! Samen op weg B I J L A G E B I J J A A R A Gebeden en liederen GEBEDEN GEKEND IN HEEL DE WERELD INHOUDSTAFEL Onze Vader Onze Vader, die in de Hemel zijt, Uw Naam worde geheiligd, Uw Rijk kome, Uw wil geschiede op aarde

Nadere informatie

Eucharistieviering van 8 juni 2014 Pinksteren

Eucharistieviering van 8 juni 2014 Pinksteren Eucharistieviering van 8 juni 2014 Pinksteren Afscheidsviering van Z.E.H. Deken Johan De Baere Processie met Pinkstericoon doorheen de kerk, voor Pinkstericoon zevenarmige kandelaar. Intredelied: ZJ 409:

Nadere informatie

Initiatiefgroep Roze Vieringen Rotterdam

Initiatiefgroep Roze Vieringen Rotterdam Initiatiefgroep Roze Vieringen Rotterdam Oecumenisch Roze Viering zondag 6 maart 2016 om 15.00 uur THEMA Hoe ik ook ben Voorganger ds. Ilse Hogeweg Paradijskerk Nieuwe Binnenweg 25, Rotterdam Gedachten

Nadere informatie

De doop in de Heilige Geest

De doop in de Heilige Geest Door het geloof in Jezus Christus uit te spreken leeft de gelovige, als ziel, via het lichaam (de mond) in relatie met God de Vader. Dit wordt uitgelegd in de studie Bekering. 1 Door Jezus de autoriteit

Nadere informatie

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Orde van dienst voor donderdag 24 december 2015, kerstnachtdienst muzikale medewerking Elien Meijer, Suzanne Schrijver en Raymon Arnold Kerk: Brugkerk, Kroonplein 1 te Lemelerveld Aanvang: 22.00 uur Organist:

Nadere informatie

U hebt hier het activiteitenprogramma voor de periode van 20 juli t/m 2. augustus. Het zijn de activiteiten zoals deze georganiseerd worden door

U hebt hier het activiteitenprogramma voor de periode van 20 juli t/m 2. augustus. Het zijn de activiteiten zoals deze georganiseerd worden door Beste lezer, U hebt hier het activiteitenprogramma voor de periode van 20 juli t/m 2 augustus. Het zijn de activiteiten zoals deze georganiseerd worden door de vereniging voor Evangelisatie & Recreatie.

Nadere informatie

Noveen tot de H. Teresia van het kindje Jezus III

Noveen tot de H. Teresia van het kindje Jezus III Noveen tot de H. Teresia van het kindje Jezus III Bijgedragen door Johfrael Tuesday 14 April 2009 Laatst bijgewerkt op Tuesday 14 April 2009 in de Geest van Gebed Noveen tot de H. Teresia van het kindje

Nadere informatie

Cadeautjes. Aangepaste dienst Zondag 27 november 2016 Ds. Henk Bondt

Cadeautjes. Aangepaste dienst Zondag 27 november 2016 Ds. Henk Bondt Cadeautjes Aangepaste dienst Zondag 27 november 2016 Ds. Henk Bondt Welkom Mededelingen Votum en groet Zingen: Opwekking 32 Dit is de dag, dit is de dag, die de Heer ons geeft, die de Heer ons geeft. Wees

Nadere informatie

Eucharistieviering Eerste zondag van de Advent Aanvang van Jaar B 30 november 2014 Oud-katholieke parochie van de H. Georgius, Amersfoort

Eucharistieviering Eerste zondag van de Advent Aanvang van Jaar B 30 november 2014 Oud-katholieke parochie van de H. Georgius, Amersfoort Eucharistieviering Eerste zondag van de Advent Aanvang van Jaar B 30 november 2014 Oud-katholieke parochie van de H. Georgius, Amersfoort Van harte welkom! Vandaag vieren we eerste zondag van Advent. Advent

Nadere informatie

Een huwelijk sluit je niet, maar een huwelijk open je.

Een huwelijk sluit je niet, maar een huwelijk open je. Een huwelijk sluit je niet, maar een huwelijk open je. Zo komt het dat een man zich losmaakt van zijn vader en moeder en zich hecht aan zijn vrouw, met wie hij één van lichaam wordt. - Genesis 2:24 samen_bw_v3.indd

Nadere informatie

k Heb het leven lief Janiu Leyssens

k Heb het leven lief Janiu Leyssens k Heb het leven lief Janiu Leyssens JANIU LEYSSENS Eerste druk, mei 2014. ISBN 9789460791505 Uitgegeven door Uitgeverij Het Punt www.deleeswinkel.be Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag

Nadere informatie

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. L.W. Smelt (Voorthuizen)

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. L.W. Smelt (Voorthuizen) Welkom in deze dienst Voorganger is ds. L.W. Smelt (Voorthuizen) Schriftlezingen: Jesaja 11 en 53 Mattheüs 2, 3 en 4 Lied: Dit is de dag en Psalm 33 vers 2 Avondzang vers 1 (Schoolpsalm) Psalm 84 vers

Nadere informatie

Tilburg University. Publication date: Link to publication

Tilburg University. Publication date: Link to publication Tilburg University Mijn juk is zacht, mijn last is licht: Leven in de kantlijn van Christus: Navolging bij Luther en de receptie daarvan bij Bonhoeffer Verduijn, T. Publication date: 2012 Link to publication

Nadere informatie

Waarom was het noodzakelijk dat Jezus stierf?

Waarom was het noodzakelijk dat Jezus stierf? Les 5 - Redding Vier feiten die je moet kennen om het Evangelie goed te begrijpen In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Dag 1 Waarom was het noodzakelijk dat Jezus stierf? In

Nadere informatie

Gemeente van onze Here Jezus Christus,

Gemeente van onze Here Jezus Christus, Gemeente van onze Here Jezus Christus, Echt gelukkig! Dat is het thema waar we vanochtend over na gaan denken. En misschien denkt u wel: Wat heeft dat thema nu met deze tekst te maken, Die gaat toch over

Nadere informatie

Orde voor de voortzetting van het heilig Avondmaal

Orde voor de voortzetting van het heilig Avondmaal Orde voor de voortzetting van het heilig Avondmaal Na Lied of Klein Gloria verloopt de dienst als volgt: Apostolische geloofsbelijdenis (gezongen, of gelezen en beantwoord met een lied) Nodiging De Heer

Nadere informatie

Liturgie in de afscheidsdienst van. Lijpje Walrave - Schram

Liturgie in de afscheidsdienst van. Lijpje Walrave - Schram Liturgie in de afscheidsdienst van Lijpje Walrave - Schram * 18 januari 1924 30 maart 2016 Op maandag 4 april 2016 om 13.00 uur in de Hervormde Kerk van Kapelle met aansluitend de begrafenis op de Begraafplaats

Nadere informatie