Ter Inzage. Najaar 06. INHOUDSOPGAVE P1 Ter Inzage P2/3/4/5 Programma 2 - Klinisch programma met schematherapie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ter Inzage. Najaar 06. INHOUDSOPGAVE P1 Ter Inzage P2/3/4/5 Programma 2 - Klinisch programma met schematherapie"

Transcriptie

1 Verwijzersnieuwsbrief van de Praktijk voor Persoonlijkheidsstoornissen INHOUDSOPGAVE P1 Ter Inzage P2/3/4/5 Programma 2 - Klinisch programma met schematherapie P2 Schemagerichte therapie P4 PPS Programma 2 scoort goed in STEP-benchmark P6 Landelijke dag psychische gezondheid Najaar 06 Ter Inzage Dit nummer van Ter Inzage is hoofdzakelijk gewijd aan ons klinische Programma 2. De PPS staat bekend als een behandelsetting voor cliënten met een hoog en uitgebreid klachtenniveau. Wij willen dat deze groep goed bij ons terecht kan, maar beperken ons niet hiertoe. Met Programma 2 en de Deeltijd hebben we programma s die ook bij uitstek geschikt zijn voor de meer high-level cliënten. Zo behandelen wij bij Programma 2 vooral high en medium level borderline, narcistische, afhankelijke en ontwijkende persoonlijkheidsproblematiek. Effectief We werken op Programma 2 al zo n zes jaar met onder andere de schematherapie van Jeffrey Young, door ons aangepast naar de klinische praktijk. Recent is er veel aandacht geweest voor deze therapie vanwege het onlangs gepubliceerde onderzoek van Arntz e.a. Uit dit onderzoek kwam de effectiviteit van de schematherapie naar voren. Ook het behandelprogramma van Programma 2 van de PPS is bewezen effectief. Dit komt onder meer opnieuw naar voren uit het STEP-benchmark onderzoek waar de PPS aan mee doet. Meer over de resultaten van dit onderzoek voor Programma 2 is elders in dit nummer te lezen. Duur en intensiteit Bij de ambulante schematherapie zoals door Arntz e.a. onderzocht, gaat het over resultaten waarbij de therapieperiode al gauw zo n drie á vier jaar beslaat. Zolang cliënten sociaal en maatschappelijk redelijk kunnen blijven functioneren, hoeft de looptijd van de therapie geen probleem te zijn. Waar de problematiek echter dusdanig van aard is dat iemand, ondanks een ambulante aanpak, op meerdere levensterreinen vast dreigt te lopen, kan een gespecialiseerde deeltijd- of klinische behandeling uitkomst bieden. Neem bijvoorbeeld (dreigende) uitval uit werk. Dit kan met de huidige wet- en regelgeving al na één jaar leiden tot ontslag. Uit onderzoek is bekend hoe moeilijk het vervolgens voor cliënten is om later weer aan het werk te komen en wat het belang van werk juist is om ook op langere termijn goed te kunnen blijven functioneren. Een intensievere (deeltijd of klinische) gespecialiseerde behandeling die niet al te lang duurt (therapieduur van deeltijd- en klinische programma s van de PPS zitten op zo n zeven tot acht maanden), kan dan de voorkeur verdienen. Indien enigszins mogelijk gecombineerd met werk, kan dit een versnelling geven waarmee het werk behouden kan blijven of een ander gewenst resultaat sneller bereikt wordt. Ervaringen We vertellen in dit nummer van Ter Inzage niet alleen zelf of door middel van onderzoek over Programma 2, maar we laten ook onze cliënten aan het woord komen. Zij vertellen over hun ervaringen met dit programma. Nog meer ervaringen met onze programma s kunt u lezen op onze weblog. Bij de PPS willen we geen gesloten bolwerk zijn en we vinden het dan ook belangrijk om u een idee te geven van wat er zich binnen onze muren afspeelt. Ons informatieboekje en de nieuwsbrief zijn middelen hiervoor. In het kader van de Dag van de Psychische Gezondheid op 10 oktober, met als thema borderline, doen we hiervoor nog wat extra s. De komende weken houden cliënten en medewerkers van een klinische en een deeltijdafdeling een weblog bij. Hierop kunt u hun dagelijkse wederwaardigheden volgen en eventueel hierop reageren. De weblog is te vinden via Gerard de Roos, manager PPS. Zie voor de weblogs van cliënten en medewerkers van de Praktijk voor Persoonlijkheidsstoornissen.

2 Programma 2 - Klinisch programma met schematherapie Uit recent onderzoek van o.a. de onderzoeksgroep van Arnoud Arntz en anderen komt de schematherapie van Jeffrey Young naar voren als een krachtig instrument voor de behandeling van mensen met borderline persoonlijkheidsproblematiek. Programma 2 van de Praktijk voor Persoonlijkheidsstoornissen (PPS) gebruikt deze therapievorm in haar kliniek. Doelgroep Onze doelgroep bij Programma 2 van de PPS bestaat uit mensen met cluster B en cluster C persoonlijkheidsproblematiek. Bij cluster B problematiek gaat het met name om de borderline en narcistische groep en bij cluster C voornamelijk om de vermijdende en afhankelijke groep. Deze cliënten kunnen zich niet goed hechten aan belangrijke anderen. Ze weten niet goed om te gaan met gevoelens van overstuur-zijn en hebben onvoldoende een eigen identiteit ontwikkeld. Ze zijn overmatig geremd in het uiting geven aan hun behoeften en emoties of kunnen geen evenwicht vinden tussen hun wensen, strevingen en realistische beperkingen. Marjan: Ik had al veel ambulante therapie gehad. Telkens had ik weer uitvluchten om niet met mijn problemen aan de gang te hoeven gaan. Mensen mochten niet bij mij in de buurt komen en er zat geen vooruitgang in. Toen was ik een tijd heel depressief en kwam ik in het ziekenhuis terecht. Er werd een persoonlijkheidsstoornis gediagnosticeerd. Ik schrok van dat ik borderline zou hebben. Ik had er een heel ander beeld bij. Ik zag mensen voor me die heel erg automutileerden of heel erge woedeaanvallen hadden. Daar kon ik me niet mee identificeren. Is het dan zo erg met me?, vroeg ik me af. Kan ik niet gewoon weer naar huis toe gaan en kijken hoe het gaat? Ik werd verwezen naar Programma 2 van de PPS. Veelal bestaat er een grote biologische kwetsbaarheid. Daarnaast is er vaak sprake van een achtergrond van emotionele of pedagogische verwaarlozing en van fysieke of geestelijke mishandeling, zoals seksueel misbruik of ernstige pestervaringen. Mensen met dergelijke problematiek hebben niet goed geleerd zelf richting te geven aan hun leven of om te gaan met de eisen die het leven stelt, doordat zij bijvoorbeeld te weinig grenzen geboden kregen of juist overmatig ingeperkt en gecontroleerd werden. Schemagerichte therapie De schemagerichte therapie is ontwikkeld voor patiënten met ingewikkelde problematiek, met name mensen met een persoonlijkheidsstoornis. Deze mensen hebben vaak onvoldoende baat bij de meer traditionele cognitieve gedragstherapie. Een schema is een uitgebreid en hardnekkig idee over zichzelf, de ander en de wereld om hen heen, bestaande uit herinneringen, beelden, lichamelijke gewaarwordingen en gedachten. Dit idee ontstaat in de kindertijd en heeft in die periode de functie te overleven in moeilijke omstandigheden. In het huidige leven van de patiënt kan zo n schema dysfunctioneel zijn en de persoon last bezorgen. In de schematherapie wordt de oorsprong van deze schema s verkend en wordt patiënten geleerd om anders te denken, om op adequate wijze zorg te dragen voor hun wensen en behoeften en om problemen met zichzelf en met anderen aan te pakken. 2

3 Ester: Na een zelfmoordpoging heb ik depressief thuisgezeten. De schrik van thuis was groot: Er moet nu echt iets gebeuren. Dat was voor mij de ommekeer: nu kon ik niet meer zo door blijven gaan. Ik kreeg folders over cursussen voor mijn agressieprobleem maar ik vond dat dat niet bij mij paste. Ik ben helemaal geen agressief figuur, ik ben agressief door de emoties die ik heb. Ik heb heel duidelijk last van emoties niet onder controle kunnen krijgen, de trekken van borderline. Hier heb ik ontdekt dat ik ook wel last heb van een soort identiteitscrisis. Behandelintensiteit Soms is een ambulante of deeltijdbehandeling aangewezen voor deze cliënten. Dit is het geval als zij door de druk van een klinisch behandelmilieu te veel controleverlies ervaren of als het risico op regressie of psychotische decompensatie te groot is omdat ze juist te gemakkelijk de verantwoordelijkheid voor hun dagelijks leven uit handen geven. In andere situaties echter kan een klinische - intensievere - behandeling juist uitkomst bieden. De kliniek kan een veilige omgeving zijn om contacten te leren verdragen en te leren omgaan met heftige en wisselende gemoedstoestanden, om de identiteitsontwikkeling op gang te brengen, om meer risico s te leren nemen en om overcompensatiegedrag los te durven laten. Youngs schematherapie Beschouwingen op de mogelijk werkzame factoren van Youngs schematherapie gaan over de bewerking van cognitieve factoren en het emotioneel doorwerken hiervan in imaginatieen gedragsoefeningen. De nadruk ligt hierbij vooral op de belangrijke rol van wat Young limited reparenting noemt. Zelf merkte hij hier ooit over op dat deze factor in een klinische behandeling eigenlijk nog krachtiger kan werken dan in een individueel contact. Daarvoor moet de individuele schematherapie vertaald worden naar een klinische setting. Marjan: Ik snap mezelf meer, ik kan mezelf wel herkennen in al die modussen die er zijn. Het zet je voornamelijk aan het denken. Eerst raakte ik overstuur en wist ik niet wat me overkwam. Ik vroeg me dan af waarom doet het allemaal zo n pijn? Nu weet ik waar het vandaan komt. Dat maakt me een stuk rustiger. Ik weet dat als ik een slechte week heb, er ook wel weer een goede komt. Toepassing in kliniek Het klinische behandelmilieu biedt cliënten de mogelijkheid om in directe interactie met verschillende therapeuten, de groep en de verschillende leden van de groep limited reparenting te ervaren als tegenwicht tegen de tekorten uit hun vroege jeugd. Voordeel van een klinische setting is dan dat het multidisciplinair behandelteam in staat is om vanuit verschillende rollen reparenting te bieden. Iemand met forse hechtingsproblemen kan bijvoorbeeld een ouderfiguur aanvankelijk moeilijk verdragen terwijl een teamlid in een meer coachende rol wel een werkrelatie met hem/haar aan kan gaan. En een cliënt met narcistische problematiek kan enige tijd de glans in de ogen van groepsgenoten nodig hebben om tegelijk gebruik te kunnen maken van non-traumatische realiteitsconfrontatie van de therapeut. Zo kan het team overdrachtsrelaties verdunnen waardoor het angstniveau niet te hoog oploopt. Het is belangrijk om contact te houden met de wereld buiten de kliniek. Voor cliënten met narcistische problematiek en mensen met afhankelijkheid en vermijding kunnen de eisen die de realiteit buiten stelt een noodzakelijke prikkel vormen om gemotiveerd te blijven voor verandering. Oefenen in de eigen leefomgeving vergroot bovendien de kans dat ervaringen binnen de kliniek gegeneraliseerd worden naar de buitenwereld. Marjan: Mijn vader en moeder heb ik hier op een verwantendag uitgenodigd. Vooral mijn vader heeft veel respect voor wat ik hier doe. Hij zei: Ik wist niet dat het zo zwaar kon zijn, gaat dat allemaal in jouw hoofd om? Hij vond de therapieën open en met weinig mogelijkheden om er aan te ontsnappen. Emotionele basisbehoeften Een psychisch gezond individu is volgens Young iemand die in staat is om zelf op een goed aangepaste manier in de onderstaande emotionele basisbehoeften te voorzien: veilige hechting aan anderen (veiligheid, stabiliteit, koestering en acceptatie); autonomie, competentie en identiteitsgevoel; spontaniteit en spel; 3

4 PPS Programma 2 scoort goed in STEP-benchmark De Stichting Klinische Psychotherapie heeft een onderzoeksproject ontwikkeld om de kwaliteit, effectiviteit en kosten van klinische psychotherapie te kunnen inventariseren. De PPS doet al jaren mee aan dit zogenaamde Standaard Evaluatie Project, kortweg STEP. Recentelijk is de STEP-rapportage (Timman, Verstraten & Trijsburg, 2006) verschenen waarin over de periode juli 2002 tot en met december 2005 de effecten van klinische behandelprogramma s van de PPS vergeleken worden met acht vergelijkbare behandelprogramma s in Nederland, verder aangeduid als de benchmark. Er zijn gegevens beschikbaar van vragenlijsten die afgenomen zijn op moment van opname, bij ontslag en bij een half en een heel jaar na ontslag. Onderstaand vatten we de uitkomsten van Programma 2 over de therapieduur en de effecten op klachtniveau, kwaliteit van leven en patiënttevredenheid voor u samen. Therapieduur en klachtniveau bij opname De gemiddelde therapieduur van Programma 2 (7,4 maanden) is statistisch significant korter dan die van de benchmark (10,3 maanden). Bij opname hebben de patiënten van dit programma een significant hoger klachtniveau dan patiënten van de benchmark (gemeten met de totaalscore van de SCL-90). Klachtafname en kwaliteit van leven De klachten van de PPS-patiënten (gemeten met de SCL-90) nemen tijdens de behandeling sterk af, net als bij de benchmark en deze verbeteringen blijven op lange termijn behouden. Tussen de benchmark en Programma 2 bestaan geen significante verschillen in niveau van kwaliteit van leven, zoals gemeten met de EuroQol-5D. Het verloop in kwaliteit van leven is gelijk aan de benchmark; er treedt in de loop van de behandeling een middelgrote tot grote verbetering op die tijdens de follow-up behouden blijft. Hierbij dient overigens opgemerkt te worden dat de onderzoeksresultaten over de langere termijn gebaseerd zijn op een beperkte data-set. de benchmark in hun waardering van de geboden informatie, hoeveelheid inspraak, de hulpverlener en resultaat van de behandeling alsook op het rapportcijfer (PPS Programma 2: 7,4 tegenover de benchmark: 7,2). Op itemniveau is nog te zien dat de PPS-patiënten meer tevreden waren over de informatie die zij kregen over de te verwachten resultaten van de behandeling dan patiënten van de benchmark. Hier hebben we binnen onze afdelingen de laatste jaren veel aandacht aan besteed en het is mooi te zien dat deze inspanningen effect sorteren. Samengevat kun je zeggen dat Programma 2 vergelijkbare resul-taten behaalt als de benchmark, maar wel met een kortere therapieduur en een zwaardere patiëntenpopulatie. Machteld Ouwens Researchfunctionaris Spatie Patiënttevredenheid Wat betreft de tevredenheid van de patiënten, gemeten met de GGZ-clientthermometer, blijkt dat patiënten over het algemeen tevreden zijn over de behandeling, vergelijkbaar met de benchmark. Programma 2 scoort vergelijkbaar met de vrijheid om uitdrukking te geven aan gerechtvaardigde behoeften en emoties; realistische beperkingen en zelfbeheersing. Onze cliënten kunnen dit onvoldoende zodat wij het omgaan met deze basisbehoeften opgenomen hebben in ons behandelprogramma. Marjan: Eerder had ik nooit zo door dat het me raakte om afgewezen te worden, dan ging ik heel vrolijk doen. Alles spaarde zich op en dan voelde ik me ineens zo slecht en had ik niet door waar het door kwam. Nu merk ik dat het me wel degelijk iets doet. Ik kan mijn gedrag vaak nog niet veranderen, maar ik weet nu hoe het zit. 4

5 Veilige hechting: Therapeuten geven de cliënt terug wat diens gedrag bij hen oproept en bieden een voorspelbare, veilige en begrensde omgeving waarin cliënten kunnen leren contact te verdragen en zich te hechten, waarin ze zelfvertrouwen kunnen opbouwen door het opdoen van succeservaringen en waarin ze durven experimenteren met nieuw gedrag. Dit experimenteren is een basisvoorwaarde voor cliënten om oude en vertrouwde maar dysfunctionele patronen los te laten en ander gedrag aan te durven leren. Autonomie, competentie en identiteitsgevoel: Cliënten kunnen werken aan identiteitsontwikkeling door mee te doen in de groep, door te leren zich te onderscheiden van groepsgenoten en door in het leefmilieu te verkennen welke normen en waarden bij hen passen. Spontaniteit en spel: Zowel het experimenteren in de non-verbale therapievormen als het organiseren van bijvoorbeeld deelname aan de wandelvierdaagse of het samen ondernemen van ontspannende activiteiten, dragen bij aan het ontwikkelen van spontaniteit en het vermogen om te spelen. Ester: Uit muziektherapie heb ik veel gehaald omdat je je niet zo bewust bent van je houding. Je basis valt ineens weg als het basisritme wegvalt. Waarom moet jij altijd voor de basis zorgen? zei de therapeut. Toen kon ik het ook eens loslaten. Vrijheid om uitdrukking te geven aan behoeften en emoties: We stimuleren en begeleiden cliënten in het op gepaste wijze uiting geven aan hun gevoelens, verlangens en behoeften. Ook bespreken we het verschil tussen het hebben van verlangens en het nastreven ervan. Realistische beperkingen en zelfbeheersing: In de eerste behandelfase stellen cliënten doelen op het gebied van werk en opleiding. Zo leren zij rekening te houden met beperkingen, zoals eisen van een werkgever. Daarnaast komt zelfbeheersing aan bod, om sociale contacten niet te beschadigen. Drie behandellijnen We hebben gekozen voor een basisprogramma met daarnaast een modulair behandelaanbod. Op het moment dat de draagkracht van een cliënt overschreden wordt, is het mogelijk om tijdelijk het basisprogramma aan te passen en om op indicatie in individuele therapie focaal persoonlijke thema s uit te werken. Een individuele therapie kan cliënten eventueel helpen bij het overstappen naar het werken in de groep. We werken met drie behandellijnen: 1. Sociaal functioneren: De kliniek is een sociaal oefenveld waarin cliënten, met de hulp van het behandelteam en de groep, sociale vaardigheden kunnen oefenen en aanleren. Ze kunnen gebruik maken van de steun en adviezen van groepsgenoten om dingen eens anders aan te pakken. Ook kunnen ze in de groep soms voor het eerst ervaren dat ze erbij horen en onderdeel zijn van een groep mensen. In een veilige omgeving kunnen ze zo ontdekken wat er niet loopt in het sociale verkeer en experimenteren met nieuwe manieren om contact aan te gaan met anderen. Ester: Eerst dacht ik: Het gaat daar in de kliniek niet zo als het thuis gaat, je wordt weggestopt. Maar je komt er wél dingen tegen. Ze worden groter gemaakt en dus ook duidelijker. Vooral in contact met andere mensen. In je eigen therapiegroep van maximaal 9 mensen weet je het verhaal van iedereen, daar komen de dingen naar voren die je persoonlijk raken. In de grote groep kun je oefenen om het anders te doen. In de huiskamer, in de huisvergadering, in de CSB enz. Cliënten met borderline problemen kunnen bijvoorbeeld leren om afstand-nabijheid te doseren zodat ze niet overspoeld worden in het contact met de ander. Narcistische cliënten kunnen oefenen met het loslaten van hun overcompensatiegedrag en zich kwetsbaarder tonen naar een ander zodat gelijkwaardiger en betrokkener relaties mogelijk worden. Vermijders kunnen leren zich actief op te stellen in contact met anderen. Marjan: Eigenlijk is de leefgroep de oefengroep, je therapiegroep is de bespreekgroep. 2. Gedragsverandering: We proberen verandering aan te brengen in hoe cliënten zich voelen over zichzelf, hoe ze denken en hoe ze met anderen omgaan. Dit doen we met verschillende therapievormen, zowel verbaal (cognitieve analyse, groepspsychotherapie) als nonverbaal (beeldende therapie, muziektherapie). In het doorwerken van emotioneel moeilijk toegankelijke schema s maken we ook gebruik van psychodrama. Door het uitspelen van vroegere situaties kunnen krachtige nieuwe leerervaringen worden opgedaan, vergelijkbaar met de imaginatie-oefeningen in inidividuele schematherapie. Ester: Ik ging altijd de confrontatie aan. Nu leer ik dat het ook sterk is om dat af en toe uit de weg te gaan en dan te zeggen ik kom er later op terug. Ik heb hier leren praten op een rustige manier, dat kon ik niet. Dat heb ik van thuis uit nooit geleerd, dat was alleen gescheld, en geschreeuw en getier. Dan weet je niet wat het is om dingen onder woorden te brengen, hoe iets je raakt. Dan hou je het van je af. Zonder dat ik het verleden ondersteboven heb gezet, snap ik nu waar mijn agressieve gedrag vandaan kwam. 3. Maatschappelijk functioneren: Voor het functioneren in de maatschappij zijn drie typen vaardigheden nodig: (1) algemene dagelijkse vaardigheden zoals lichaamsverzorging, koken of budgetbeheer; (2) maatschappelijke vaardigheden bij het vervullen van maatschappelijke rollen; (3) professionele vaardigheden om een beroep of functie te kunnen uitoefenen. Tekorten op deze gebieden worden geïnventariseerd en 5

6 werkhypothese, een beschrijving van de kernschema s en sterke kanten en uit individuele, concrete en haalbare (langetermijn)doelen. Zowel cliënten als behandelstaf committeren zich aan de inspanning die nodig is om de gestelde doelen te bereiken. Gedurende de behandeling toetsen we regelmatig aan de doelen of de behandeling effect sorteert. Ook vindt middels monitoronderzoek evaluatie en bijstelling van de behandeling plaats. Renate Hulshof & Thom van den Heuvel vertaald naar werkbare, haalbare doelen. Cliënten kunnen gebruik maken van trajectbegeleiding in het uitzoeken van en starten met een opleiding of werk. In de eerste acht weken van de behandeling vindt een inventarisatie plaats van het functioneren van de cliënt op deze drie gebieden. Daarna stellen we samen met de cliënt een behandelovereenkomst op. Deze bestaat uit een Landelijke Dag Psychische Gezondheid Elk jaar in oktober wordt de Landelijke Dag Psychische Gezondheid gehouden. Het thema van dit jaar is borderline. Het Fonds Psychische Gezondheid organiseert landelijk allerlei activiteiten. Spatie en de PPS sluiten hierbij aan met tal van regionale activiteiten. Daarnaast houden een aantal cliënten en medewerkers van de PPS gedurende enige tijd een weblog bij. Hiermee is te volgen wat er in de kliniek gebeurt. De weblogs zijn vanaf 29 september voor iedereen te lezen via de website Colofon Redactie Hoofdredacteur: Gerard de Roos Eindredacteur: Marjolein Rohde Redacteur: Manon Bruinsma Thom van den Heuvel Ter Inzage is de nieuwsbrief voor de verwijzers van de Praktijk voor Persoonlijkheidsstoornissen van Spatie, Centrum voor geestelijke gezondheid. De nieuwsbrief verschijnt 2 keer per jaar (voor- en najaar) in een oplage van 850 exemplaren. Redactie-adres: Spatie, Centrum voor geestelijke gezondheid Praktijk voor Persoonlijkheidsstoornissen T.a.v. Redactie Ter Inzage Postbus 928, 7301 BD Apeldoorn tel: internet: Vormgeving en opmaak: BRP Communicatie te Apeldoorn

Centrum voor Psychotherapie

Centrum voor Psychotherapie Centrum voor Psychotherapie Je zit al een langere tijd niet goed in je vel. Op steeds dezelfde punten in je leven loop je vast. Je hebt al geprobeerd te veranderen. Waarschijnlijk heb je ook al behandelingen

Nadere informatie

Veranderingen. Contact. Voorjaar. INHOUDSOPGAVE P1 Veranderingen P2/3 Werklocatie Nijmegen P4/5 Jaar deeltijdprogramma

Veranderingen. Contact. Voorjaar. INHOUDSOPGAVE P1 Veranderingen P2/3 Werklocatie Nijmegen P4/5 Jaar deeltijdprogramma Verwijzersnieuwsbrief van de Praktijk voor Persoonlijkheidsstoornissen INHOUDSOPGAVE P1 Veranderingen P2/3 Werklocatie Nijmegen P4/5 Jaar deeltijdprogramma Praktijk voor Persoonlijkheidsstoornissen P5/6

Nadere informatie

Schemagerichte cognitieve gedragstherapie; de groepspsychotherapievariant

Schemagerichte cognitieve gedragstherapie; de groepspsychotherapievariant Schemagerichte cognitieve gedragstherapie; de groepspsychotherapievariant 3 3.1 Schemagerichte cognitieve gedragstherapie in groepsverband De schemagerichte cognitieve gedragstherapie in groepsverband

Nadere informatie

Lievegoed Kliniek. Ons aanbod. Behandeldoelen. Opname Je kunt bij ons terecht voor een kortdurende

Lievegoed Kliniek. Ons aanbod. Behandeldoelen. Opname Je kunt bij ons terecht voor een kortdurende Lievegoed Kliniek De kliniek staat in een rustige, groene omgeving. Er zijn verschillende mogelijkheden: groepsbehandeling en individuele behandeling, dat kan poliklinisch of in. Ook een korte opname in

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling. Barneveld. volwassenen deeltijd

Deeltijdbehandeling. Barneveld. volwassenen deeltijd Deeltijdbehandeling Barneveld volwassenen deeltijd Inhoudsopgave Wat is deeltijdbehandeling? 2 Voor wie is de behandeling bedoeld? 2 De behandeling 3 Doel 3 Behandelplan 3 Inhoud 3 Programma 4 Individuele

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen

Persoonlijkheidsstoornissen Persoonlijkheidsstoornissen cluster Zuid-Hollandse Eilanden informatie voor verwijzers Inleiding Het cluster Zuid-Hollandse Eilanden is actief in de regio Voorne-Putten, Goeree-Overflakkee en de Hoekse

Nadere informatie

SCHerp Deeltijd Voor wie? Hoe? Waar en wanneer?

SCHerp Deeltijd Voor wie? Hoe? Waar en wanneer? SCHerp Deeltijd In SCHerp Deeltijd combineren we schematherapie (SCH) met cognitieve gedragstherapie (Exposure en ResponsPreventie). Zie de bijlage voor meer uitleg over schematherapie, exposure en responspreventie.

Nadere informatie

Zorgprogramma Angststoornissen

Zorgprogramma Angststoornissen Zorgprogramma Angststoornissen Doelgroep Het Zorgprogramma Angststoornissen is bedoeld voor volwassenen die een angststoornis hebben. Mensen met een angststoornis hebben last van angsten zonder dat daar

Nadere informatie

Workshop: Groepsschematherapie: tegengif bieden aan verslaving. Werken met modi: praten, voelen, doen.

Workshop: Groepsschematherapie: tegengif bieden aan verslaving. Werken met modi: praten, voelen, doen. Workshop: Groepsschematherapie: tegengif bieden aan verslaving. Werken met modi: praten, voelen, doen. FPC de Oostvaarderskliniek & Victas Philip Jonkers, Psychotherapeut OVK Thecla van Meer - Doll, GZ-psycholoog

Nadere informatie

Stabilisatiegroep deeltijdbehandeling

Stabilisatiegroep deeltijdbehandeling Psychiatrie Stabilisatiegroep deeltijdbehandeling www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl PSY005 / Stabilisatiegroep deeltijdbehandeling / 16-10-2013

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod U bent niet de enige Een op de tien Nederlanders heeft te maken met een persoonlijkheidsstoornis of heeft trekken hiervan. De Riagg Maastricht is gespecialiseerd

Nadere informatie

Voor welke toekomst leiden we op? Opleidersmiddag NVGP 5 februari 2015

Voor welke toekomst leiden we op? Opleidersmiddag NVGP 5 februari 2015 Voor welke toekomst leiden we op? Opleidersmiddag NVGP 5 februari 2015 Schematherapie in de groep: een uitdaging voor supervisoren! Els Loeb, klinisch psycholoog/psychotherapeut/teamleider schemagerichte

Nadere informatie

therapieën [ therapie voor positieve gedragsverandering ]

therapieën [ therapie voor positieve gedragsverandering ] therapieën [ therapie voor positieve gedragsverandering ] In het noorden en oosten van Nederland behandelen en begeleiden wij kinderen, jongeren en volwassenen met een licht verstandelijke beperking. Therapieën

Nadere informatie

Nieuw Rijsenburg. Ons aanbod. Behandeldoelen

Nieuw Rijsenburg. Ons aanbod. Behandeldoelen Nieuw Rijsenburg Op de biologisch- dynamische boerderij Nieuw Rijsenburg bieden we psychiatrische zorg voor jongeren van 18 tot 28 jaar. Ons aanbod Je volgt een intensief behandelprogramma. We combineren

Nadere informatie

Kliniek: SCHerp Voor wie Hoe?

Kliniek: SCHerp Voor wie Hoe? Kliniek: SCHerp In de klinische SCHerp behandeling combineren we schematherapie (SCH) met cognitieve gedragstherapie (Exposure en ResponsPreventie). Zie de bijlage voor meer uitleg over schematherapie,

Nadere informatie

EENDAAGSE GROEPSPSYCHOTHERAPEUTISCHE DAGBEHANDELING

EENDAAGSE GROEPSPSYCHOTHERAPEUTISCHE DAGBEHANDELING 1 2 EENDAAGSE GROEPSPSYCHOTHERAPEUTISCHE DAGBEHANDELING 3 INFORMATIE OVER PSYMENS PsyMens is een kleinschalige GGZ instelling met vestigingen in Utrecht, Nieuwegein, Woerden en Amersfoort. Wij bieden een

Nadere informatie

Schemagerichte groepstherapie Scelta Nijmegen

Schemagerichte groepstherapie Scelta Nijmegen Schemagerichte groepstherapie Scelta Nijmegen Informatie voor cliënten Inleiding Schemagerichte therapie is ontworpen voor cliënten met diverse, al lange tijd bestaande emotionele problemen, waarbij ervan

Nadere informatie

ik? Houd je spreekbeurt over GGNet

ik? Houd je spreekbeurt over GGNet ik? Houd je spreekbeurt over GGNet 1 Houd je spreekbeurt over GGNet Krijg je zelf hulp van GGNet Jeugd? Of je vader/moeder/broer(tje)/zus(je) of iemand anders die je kent? Werkt één van je ouders bij GGNet?

Nadere informatie

Acute deeltijdbehandeling

Acute deeltijdbehandeling Volwassen Acute deeltijd Acute deeltijdbehandeling Locatie Harderwijk Acute deeltijdbehandeling Locatie Harderwijk U bent aangemeld voor de acute deeltijdbehandeling bij GGz Centraal. Dat kan vragen oproepen.

Nadere informatie

Bijlage Programma van Eisen

Bijlage Programma van Eisen Bijlage Programma van Eisen Functie: een interventie (groepsschematherapie) gericht op verminderen van borderline symptomen op herstelt niveau, het terugdringen van bijkomende psychische stoornissen, zinvolle

Nadere informatie

ERVAREN DOE JE MET HET LICHAAM

ERVAREN DOE JE MET HET LICHAAM ERVAREN DOE JE MET HET LICHAAM DAN ONTVOUWT ZICH BETEKENIS Schematherapie Pessotherapie EMDR 3 manieren om het verleden toegankelijk te maken Doel: realistisch perspectief op de werkelijkheid Lichamelijke

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

HOE JE IN 5 STAPPEN ECHT ZELFVERTROUWEN OPBOUWT

HOE JE IN 5 STAPPEN ECHT ZELFVERTROUWEN OPBOUWT HOE JE IN 5 STAPPEN ECHT ZELFVERTROUWEN OPBOUWT DOOR ANN VAN RIET WWW.ALTHEA-COACHING.BE Hallo! In dit e-book ga je leren hoe je echt zelfvertrouwen kan opbouwen. En daarmee bedoel ik dus niet gewoon denken

Nadere informatie

Informatie deeltijdbehandeling

Informatie deeltijdbehandeling PAAZ Informatie deeltijdbehandeling Voor verwijzers en deelnemers Deze brochure geeft u informatie over de deeltijdbehandeling van de psychiatrische afdeling in ziekenhuis Lievensberg te Bergen op Zoom.

Nadere informatie

Schematherapie bij persoonlijkheidsstoornissen en verslaving. Tineke van der Linden GGz Breburg

Schematherapie bij persoonlijkheidsstoornissen en verslaving. Tineke van der Linden GGz Breburg Schematherapie bij persoonlijkheidsstoornissen en verslaving Tineke van der Linden GGz Breburg Tineke van der Linden Gz-psycholoog in opleiding tot specialist Schematherapeut Cognitief gedragstherapeut

Nadere informatie

Interpersoonlijke psychotherapie

Interpersoonlijke psychotherapie Interpersoonlijke psychotherapie in een groep een behandelprotocol voor depressie Dina Snippe, Opleider-supervisor IPT en groepspsychotherapie Cora Versteeg, supervisor IPT en groepspsychotherapeut i.o.

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij autisme

Cognitieve gedragstherapie bij autisme Cognitieve gedragstherapie bij autisme Caroline Schuurman, gz-psycholoog Centrum Autisme Rivierduinen Nieuwe ontwikkelingen in de behandeling van autisme bij volwassenen Utrecht, 14 juni 2011 CGT bij autisme

Nadere informatie

Samen spreken over Herstel bij Hersenletsel. Henriette Visser 23-09-2010

Samen spreken over Herstel bij Hersenletsel. Henriette Visser 23-09-2010 Samen spreken over Herstel bij Hersenletsel Henriette Visser 23-09-2010 Werken aan herstel bij hersenletsel Hoe vanzelfsprekend is het? Marjan en Henk: Ze moeten vragen wat we willen. Je moet zelf ook

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie

Cognitieve gedragstherapie Cognitieve gedragstherapie Een succesvolle psychotherapie voor diverse emotionele stoornissen en problemen Afdeling Psychiatrie en Medische Psychologie Wat is Cognitieve Gedragstherapie? Cognitieve gedragstherapie

Nadere informatie

Werk aan je winkel. Jongeren leren communiceren en zichzelf presenteren. Kirsten Barkmeijer & Johan Brokken

Werk aan je winkel. Jongeren leren communiceren en zichzelf presenteren. Kirsten Barkmeijer & Johan Brokken Werk aan je winkel Jongeren leren communiceren en zichzelf presenteren Kirsten Barkmeijer & Johan Brokken Voorwoord Dit boek is geschreven voor jou als trainer, docent of hulpverlener om aan te bieden

Nadere informatie

THERAPIE. Samen werken aan jouw toekomst. Introductiefolder voor jongeren, ouders en verwijzers

THERAPIE. Samen werken aan jouw toekomst. Introductiefolder voor jongeren, ouders en verwijzers THERAPIE Samen werken aan jouw toekomst Introductiefolder voor jongeren, ouders en verwijzers Soms gebeurt er iets naars. Je wilt er wel over praten, maar je weet niet met wie. Of misschien kun je er niet

Nadere informatie

Schematherapie in groepen

Schematherapie in groepen 11 Schematherapie in groepen.1 Inleiding schematherapie in de groep 12.2 Groepsdynamica in schemagroepstherapie 1.2.1 Startfase: sessie 1 1.2.2 Werkfase: sessie 4 15 14.2. Afrondende fase: sessie 16 18

Nadere informatie

Tweedaagse dagklinisch programma 'Acceptatie en resocialisatie'

Tweedaagse dagklinisch programma 'Acceptatie en resocialisatie' Tweedaagse dagklinisch programma 'Acceptatie en resocialisatie' Informatie voor cliënten door cliënten Welkom op het deeltijdprogramma Acceptatie en resocialisatie van Scelta Apeldoorn Binnen het tweedaagse

Nadere informatie

Kortdurende Behandeling. Afdelingsbrochure

Kortdurende Behandeling. Afdelingsbrochure Afdelingsbrochure HET PZ SINT-CAMILLUS Het PZ Sint-Camillus is een acuut psychiatrisch ziekenhuis opgericht in 1936 door de Mariazusters van Franciscus van Waasmunster. Het PZ Sint-Camillus beschikt over

Nadere informatie

persoonlijkheidsstoornissen

persoonlijkheidsstoornissen GGzE centrum persoonlijkheidsstoornissen GGzE centrum persoonlijkheidsstoornissen Algemene informatie >> De basis van een behandeling is dat de cliënt en de behandelaar het eens zijn over concrete veranderdoelen.

Nadere informatie

Psychiatrie. Therapieprogramma. www.catharinaziekenhuis.nl

Psychiatrie. Therapieprogramma. www.catharinaziekenhuis.nl Psychiatrie Therapieprogramma www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Het therapieprogramma... 3 Waarom groepstherapie?... 3 De groepsindeling... 4 De observatiegroep... 4 De behandelgroep... 4 Werkwijze therapeuten...

Nadere informatie

Vaktherapie en groepstrainingen bij De Hoenderloo Groep

Vaktherapie en groepstrainingen bij De Hoenderloo Groep Vaktherapie en groepstrainingen bij De Hoenderloo Groep Therapie en training, iets voor jou? Als je bij De Hoenderloo Groep komt wonen, heb je vaak al veel meegemaakt in je leven. Het valt niet altijd

Nadere informatie

Mentaliseren Bevorderende Therapie (MBT) voor cliënten met een borderline persoonlijkheidsstoornis

Mentaliseren Bevorderende Therapie (MBT) voor cliënten met een borderline persoonlijkheidsstoornis Mentaliseren Bevorderende Therapie (MBT) voor cliënten met een borderline persoonlijkheidsstoornis Informatie voor cliënten en hun verwijzers Mentaliseren Bevorderende Therapie voor cliënten met een borderline

Nadere informatie

Orthopsychiatrie en ambulante forensische kinderen jeugdpsychiatrie. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers

Orthopsychiatrie en ambulante forensische kinderen jeugdpsychiatrie. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers Orthopsychiatrie en ambulante forensische kinderen jeugdpsychiatrie Kinderen en Jeugdigen Informatie voor ouders/verzorgers Orthopsychiatrie en ambulante forensische kinderen jeugdpsychiatrie Inleiding

Nadere informatie

Chronische pijn. Informatie en behandeling

Chronische pijn. Informatie en behandeling Chronische pijn Informatie en behandeling Chronische pijn Bij chronische pijn is meer aan de hand dan alleen lichamelijk letsel. We spreken van chronische pijn als pijnklachten langer blijven bestaan dan

Nadere informatie

Kortdurende Klinische Psychotherapie (KKP)

Kortdurende Klinische Psychotherapie (KKP) Kortdurende Klinische Psychotherapie (KKP) Informatie voor patiënten en verwijzers Brinkveld 2 Wanneer u deze informatie leest, overweegt u waarschijnlijk een behandeling bij het team Kortdurende Klinische

Nadere informatie

PERSOONLIJKHEIDSSTOORNIS

PERSOONLIJKHEIDSSTOORNIS PERSOONLIJKHEIDSSTOORNIS PATIËNTENINFORMATIE ALGEMEEN Wat is een persoonlijkheidsstoornis? Ieder mens heeft een persoonlijkheid. Een persoonlijkheid is de optelsom van hoe u als persoon bent, hoe u zich

Nadere informatie

Zorgpad Persoonlijkheidsproblematiek

Zorgpad Persoonlijkheidsproblematiek Zorgpad Persoonlijkheidsproblematiek Iedereen heeft zo zijn eigenaardigheden. Echter, soms heeft iemand extreme persoonlijke eigenschappen en vertoont hij hinderlijk gedrag. Dit kan zo ernstig zijn dat

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis: schematherapie en dialectische gedragstherapie

Cognitieve gedragstherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis: schematherapie en dialectische gedragstherapie Cognitieve gedragstherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis: schematherapie en dialectische gedragstherapie Informatie voor mensen die hun probleem willen aanpakken 2 Cognitieve gedragstherapie:

Nadere informatie

Stabilisatiecursus Scelta Nijmegen

Stabilisatiecursus Scelta Nijmegen Stabilisatiecursus Scelta Nijmegen Informatie voor cliënten Inleiding Als iemand zich onveilig heeft gevoeld tijdens de jeugd of later in een intieme relatie, kan dat in zijn of haar verdere leven klachten

Nadere informatie

Zorgprogramma. Emergis, kinder- en jeugdpsychiatrie. Amares

Zorgprogramma. Emergis, kinder- en jeugdpsychiatrie. Amares Zorgprogramma Amares Emergis, kinder- en jeugdpsychiatrie Deze folder is bedoeld voor kinderen en jongeren die behandeling krijgen bij Amares. De folder is ook bedoeld voor ouder(s)/verzorger(s) die binnenkort

Nadere informatie

GGzE centrum psychotrauma

GGzE centrum psychotrauma GGzE centrum psychotrauma GGzE centrum psychotrauma Mensen helpen met complexe traumaproblematiek en het (her)vinden van hun weg in de samenleving. Algemene informatie >> Complexe trauma s kunnen grote

Nadere informatie

Behandelprogramma. Pijnrevalidatie

Behandelprogramma. Pijnrevalidatie Behandelprogramma Pijnrevalidatie Iedereen is anders. Elke situatie is anders en elk herstelproces verloopt anders. Dat realiseren wij ons heel goed. Om u voorafgaand aan uw opname en/of behandeling bij

Nadere informatie

Uit de burn-out Therapiegroep werkstresshantering

Uit de burn-out Therapiegroep werkstresshantering Uit de burn-out Therapiegroep werkstresshantering Albert Schweitzer ziekenhuis mei 2009 pavo 0202 Inleiding Als u last heeft van een burn-out door stress op het werk kunt u de therapiegroep werkstresshantering

Nadere informatie

Transit. deeltijd en klinische behandeling. Volwassenen en

Transit. deeltijd en klinische behandeling. Volwassenen en Transit deeltijd en klinische behandeling Volwassenen en deeltijd en klinische behandeling Inhoud Wat is Transit? 3 - Welke problemen? 3 - Welke problemen niet? 4 De behandeling 5 - Ambulante behandeling

Nadere informatie

GGzE centrum psychotrauma

GGzE centrum psychotrauma GGzE centrum psychotrauma GGzE centrum psychotrauma Mensen helpen met complexe traumaproblematiek en het (her)vinden van hun weg in de samenleving. Algemene informatie >> COMPLEXE TRAUMA S KUNNEN GROTE

Nadere informatie

Informatie voor ouders/verzorgers. Speltherapie en creatieve therapie

Informatie voor ouders/verzorgers. Speltherapie en creatieve therapie Informatie voor ouders/verzorgers Speltherapie en creatieve therapie Voor wie is speltherapie en creatieve therapie bedoeld? Spel- en creatieve therapie is voor kinderen en jeugdigen met emotionele problemen

Nadere informatie

Tuut-tuut-tuut, opzij, ik ben hulpverlener en maak mij druk. Eric van der Meijden 16 september 2011

Tuut-tuut-tuut, opzij, ik ben hulpverlener en maak mij druk. Eric van der Meijden 16 september 2011 Tuut-tuut-tuut, opzij, ik ben hulpverlener en maak mij druk. Eric van der Meijden 16 september 2011 Opbouw workshop Inleiding Ervaren van stress Wat is druk/stress? Pesso therapie Ervaren van basisbehoeften

Nadere informatie

Weerbaarheid en zelfsturing voor particulieren. Bouwen aan zelfvertrouwen. Jeugd

Weerbaarheid en zelfsturing voor particulieren. Bouwen aan zelfvertrouwen. Jeugd Weerbaarheid en zelfsturing voor particulieren Bouwen aan zelfvertrouwen Jeugd 1. Weerbaarheidstrainingen voor kinderen Heeft uw kind moeite met voor zichzelf op te komen? Of is uw kind wellicht te weerbaar?

Nadere informatie

Behandeling in de algemene kinder- en jeugdpsychiatrie. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers

Behandeling in de algemene kinder- en jeugdpsychiatrie. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers Behandeling in de algemene kinder- en jeugdpsychiatrie Kinderen en Jeugdigen Informatie voor ouders/verzorgers Behandeling in de algemene kinder- en jeugdpsychiatrie Inleiding In deze brochure geven wij

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling onbegrepen lichamelijke klachten

Deeltijdbehandeling onbegrepen lichamelijke klachten Deeltijdbehandeling onbegrepen lichamelijke klachten 2 Deze folder geeft u informatie over het deeltijdprogramma (gedeeltelijk) onbegrepen lichamelijke klachten op de zorgeenheid Psychiatrie van het CWZ.

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling. Ouderen

Deeltijdbehandeling. Ouderen Deeltijdbehandeling Ouderen Deeltijdbehandeling Mondriaan Ouderen geeft behandeling, ondersteuning en begeleiding aan mensen met psychische en psychiatrische problemen vanaf de derde levensfase. Mondriaan

Nadere informatie

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline ggz voor doven & slechthorenden Borderline Als gevoelens en gedrag snel veranderen Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline Herkent u dit? Bij iedereen gaat wel

Nadere informatie

Beeldende therapie groep voor persoonlijkheidsproblematiek

Beeldende therapie groep voor persoonlijkheidsproblematiek Productbeschrijving Beeldende therapie groep voor persoonlijkheidsproblematiek Dialectische gedragstherapie en schemagerichte therapie als basis voor beeldende therapie suzanne haeyen zorgprogramma werkwijze

Nadere informatie

Psychisch of Psychiatrie? 12-06-2012

Psychisch of Psychiatrie? 12-06-2012 Wat is een psychische stoornis? Een psychische stoornis is een patroon van denken, voelen en gedrag dat binnen de geldende cultuur ongebruikelijk is. Het patroon veroorzaakt last bij de persoon zelf en/of

Nadere informatie

In behandeling bij het NPI

In behandeling bij het NPI In behandeling bij het NPI Optimale begeleiding In behandeling bij NPI U ontvangt deze folder omdat u in behandeling gaat bij het NPI. Hierin leest u hoe we te werk gaan bij het NPI en wat u van ons kunt

Nadere informatie

PEDAGOGISCH BELEID VAN DE SKPC

PEDAGOGISCH BELEID VAN DE SKPC PEDAGOGISCH BELEID VAN DE SKPC Veilige, kindvriendelijke opvang creëren. Dat is het hoofddoel van de SKPC. Het klinkt eenvoudig, maar hoe gaat dat in de dagelijkse praktijk van de diverse opvangvormen

Nadere informatie

Resocialiserende dagbehandeling

Resocialiserende dagbehandeling Resocialiserende dagbehandeling Een driedaagse dagbehandeling voor volwassenen met psychiatrische problemen Afdeling Psychiatrie en Medische Psychologie Resocialiserende dagbehandeling betekent dat u 3

Nadere informatie

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers Cursus en Thema 2015 voor mantelzorgers en vrijwilligers VRIJWILLIGERS Basiscursus (voor nieuwe vrijwilligers) Aantal bijeenkomsten: 4 In vier bijeenkomsten maken nieuwe vrijwilligers kennis met diverse

Nadere informatie

Cursusspel. GGNet Communicatie

Cursusspel. GGNet Communicatie Cursusspel Bij GGNet worden verschillende dingen (activiteiten) gedaan om mensen te helpen. Bepaalde therapieën (zo word het wel genoemd om je ergens mee te leren omgaan) of cursussen. Denk aan muziektherapie,

Nadere informatie

Schematherapie bij dubbeldiagnose

Schematherapie bij dubbeldiagnose Schematherapie bij dubbeldiagnose (verslaving & persoonlijkheidsproblematiek) Handvaten voor diagnostiek en psychotherapie Lieve De Backer & Liesbet Cornelis Afdeling 3 Broeders Alexianen Boechout Agenda

Nadere informatie

Behandeling bij Jongeren en Middelengebruik. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers

Behandeling bij Jongeren en Middelengebruik. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers Behandeling bij Jongeren en Middelengebruik Kinderen en Jeugdigen Informatie voor ouders/verzorgers Behandeling bij Jongeren en Middelengebruik Inleiding In deze brochure geven wij u informatie over de

Nadere informatie

Behandelprogramma chronische pijn. Almere

Behandelprogramma chronische pijn. Almere Behandelprogramma chronische pijn Almere Voor wie is het behandelprogramma zinvol? Als eerdere behandelingen zoals fysiotherapie of een operatie niet geholpen hebben komen mensen met chronische pijn vaak

Nadere informatie

Wat je voelt is wat je denkt! De theorie van het rationeel denken

Wat je voelt is wat je denkt! De theorie van het rationeel denken Wat je voelt is wat je denkt! De theorie van het rationeel denken Mensen zoeken hulp omdat ze overhoop liggen met zichzelf of met anderen. Dit kan zich op verschillende manieren uiten. Sommige mensen worden

Nadere informatie

Evaluatieverslag mindfulnesstraining

Evaluatieverslag mindfulnesstraining marijke markus spaarnestraat 37 2314 tm leiden Evaluatieverslag mindfulnesstraining 06 29288479 marijke.markus@freeler.nl www.inzichtinzicht.nl kvk 28109401 btw NL 079.44.295.B01 postbank 4898261 14 oktober

Nadere informatie

Kijkopdracht communicatie tussen jongere en therapeut

Kijkopdracht communicatie tussen jongere en therapeut Kijkopdracht communicatie tussen jongere en therapeut Inleidende context: het onderstaande gesprek vindt plaats in een therapiesessie in het kader van Dialectische Gedragstherapie (DGT, zie bijlage voor

Nadere informatie

Psychiatrie. Therapieprogramma.

Psychiatrie. Therapieprogramma. Psychiatrie Therapieprogramma www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Het therapieprogramma... 3 Waarom groepstherapie?... 3 De groepsindeling... 4 De observatiegroep... 4 De behandelgroep... 4 Werkwijze therapeuten...

Nadere informatie

Psychosomatiek Eikenboom

Psychosomatiek Eikenboom specialistische geestelijke gezondheidszorg informatie voor patiënten en verwijzers Psychosomatiek Eikenboom Er zijn mensen, die jarenlang tobben met lichamelijke klachten waarvoor artsen geen afdoende

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Pijnrevalidatie. Locatie Spijkenisse Medisch Centrum VAN WEEL-BETHESDA

PATIËNTEN INFORMATIE. Pijnrevalidatie. Locatie Spijkenisse Medisch Centrum VAN WEEL-BETHESDA PATIËNTEN INFORMATIE Pijnrevalidatie Locatie Spijkenisse Medisch Centrum VAN WEEL-BETHESDA In deze folder geven het Maasstad Ziekenhuis, het Spijkenisse Medisch Centrum en Het Van Weel-Bethesda Ziekenhuis

Nadere informatie

Mindfulness bij ASS en arbeidsparticipatie. Annelies Spek Klinisch psycholoog / Senior onderzoeker GGZ Eindhoven

Mindfulness bij ASS en arbeidsparticipatie. Annelies Spek Klinisch psycholoog / Senior onderzoeker GGZ Eindhoven Mindfulness bij ASS en arbeidsparticipatie Annelies Spek Klinisch psycholoog / Senior onderzoeker GGZ Eindhoven Volgorde lezing Overbelasting bij mensen met autisme Werk en overbelasting Begeleiding Mindfulness

Nadere informatie

Naast deze hoofdbehandelgroepen zijn er nog mogelijkheden voor eendaagse nazorgtrajecten en werken sommige groepen met een voorwerktraject.

Naast deze hoofdbehandelgroepen zijn er nog mogelijkheden voor eendaagse nazorgtrajecten en werken sommige groepen met een voorwerktraject. Dagbehandeling PAAZ 2 U bent aangemeld voor psychiatrische dagbehandeling op de PAAZ van CWZ. In deze folder vindt u informatie over de aanmeldingsprocedure en de behandelmogelijkheden. Heeft u na het

Nadere informatie

Behandelaanbod in groepen. Informatie voor verwijzers

Behandelaanbod in groepen. Informatie voor verwijzers Behandelaanbod in groepen Informatie voor verwijzers In deze folder vindt u informatie over het behandelaanbod in groepen bij SymforaMeander. Aanmelden van patiënten U kunt uw patient op de volgende manieren

Nadere informatie

Hantering van chronische suïcidaliteit bij patiënten met een persoonlijkheidsstoornis

Hantering van chronische suïcidaliteit bij patiënten met een persoonlijkheidsstoornis Hantering van chronische suïcidaliteit bij patiënten met een persoonlijkheidsstoornis Werken vanuit de functie van suïcidaliteit Brugge, 2 juni 2017 Fanny Dumarey, psycholoog-gedragstherapeut Coördinator

Nadere informatie

wijzer centrum voor ambulante behandeling van Amsta

wijzer centrum voor ambulante behandeling van Amsta wijzer centrum voor ambulante behandeling van Amsta Wie zijn we? Wijzer is het centrum voor ambulante behandeling van Amsta (voorheen DkJ). Wijzer biedt expertise op het gebied van ondersteuning en behandeling

Nadere informatie

Emoties, wat is het signaal?

Emoties, wat is het signaal? Emoties, wat is het signaal? Over interpretatie en actieplan dr Frits Winter Functie van Emoties Katalysator, motor achter gedrag Geen emoties, geen betrokkenheid, geen relaties Te veel emoties, te veel

Nadere informatie

De Emiliehoeve. Geïntegreerd behandelen van verslavings-, persoonlijkheids- en aanverwante problematiek.

De Emiliehoeve. Geïntegreerd behandelen van verslavings-, persoonlijkheids- en aanverwante problematiek. Geïntegreerd behandelen van verslavings-, persoonlijkheids- en aanverwante problematiek. Voor wie is de Emiliehoeve bedoeld? Voor jou, als je iemand bent die al langere tijd last hebt van verslavingsproblemen,

Nadere informatie

Topklinisch Centrum voor Korsakov. en alcoholgerelateerde cognitieve stoornissen. Informatie voor verwijzers

Topklinisch Centrum voor Korsakov. en alcoholgerelateerde cognitieve stoornissen. Informatie voor verwijzers Topklinisch Centrum voor Korsakov en alcoholgerelateerde cognitieve stoornissen Informatie voor verwijzers Via deze folder willen wij u graag nader kennis laten maken met de behandelmogelijkheden van het

Nadere informatie

M. Helleman Rn MScN T. van Achterberg Rn PhD P.J.J. Goossens Rn PhD APRN A. Kaasenbrood, MD, PhD

M. Helleman Rn MScN T. van Achterberg Rn PhD P.J.J. Goossens Rn PhD APRN A. Kaasenbrood, MD, PhD De interventie Bed op Recept voor patiënten met een borderline persoonlijkheidsstoornis laat patiënten groeien in autonomie, zelfmanagement en vaardigheden M. Helleman Rn MScN T. van Achterberg Rn PhD

Nadere informatie

Bijlage 17: Informatie voor de individuele behandelaar

Bijlage 17: Informatie voor de individuele behandelaar Bijlage 17: Informatie voor de individuele behandelaar N.b.: stuur deze informatie (inclusief de drie bijlagen) naar de individuele behandelaar vóórdat de training van start gaat Emotieregulatietraining

Nadere informatie

Trauma en verslaving. Patiënten

Trauma en verslaving. Patiënten Trauma en verslaving Patiënten Trauma en verslaving Informatie voor patiënten Als u naast uw verslaving ook last heeft van een nare of ingrijpende gebeurtenis uit uw verleden Trauma en verslaving 1 Trauma

Nadere informatie

Beoordeel de twee vas-schalen. Indien niet van toepassing omcirkel: A. In hoeverre waren bovenstaande methoden en technieken op z n plaats?

Beoordeel de twee vas-schalen. Indien niet van toepassing omcirkel: A. In hoeverre waren bovenstaande methoden en technieken op z n plaats? Schaal voor therapietrouw en competentie van de therapeut (NL) (Afgeleid van de Therapy Adherence and Competence Scale voor Schema Focused Therapie voor de Borderline Persoonlijkheidsstoornis) Jeffrey

Nadere informatie

Klinische module Eetstoornissen Informatie voor jongeren en ouders Afdeling Westkust

Klinische module Eetstoornissen Informatie voor jongeren en ouders Afdeling Westkust Klinische module Eetstoornissen Informatie voor jongeren en ouders Afdeling Westkust - 1 - Inleiding Dit is een informatiefolder voor de klinische module eetstoornissen. In deze folder zullen we je informeren

Nadere informatie

SPOED competenties en gedragsindicatoren

SPOED competenties en gedragsindicatoren SPOED competenties en gedragsindicatoren Leidraad voor coaches Situering: Fase 2 Analyse Gebruik: - Doel: door de vragenlijst in te vullen krijgt de coachee een zicht op zijn/haar competenties - Doelgroep:

Nadere informatie

Wier. Behandelcentrum voor mensen die moeilijk leren, met gedragsproblemen en/of psychiatrische problemen. Patiënten & familie

Wier. Behandelcentrum voor mensen die moeilijk leren, met gedragsproblemen en/of psychiatrische problemen. Patiënten & familie Wier Behandelcentrum voor mensen die moeilijk leren, met gedragsproblemen en/of psychiatrische problemen Patiënten & familie 2 Voor wie is Wier? Wier is er voor mensen vanaf achttien jaar (en soms jonger)

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling. Mondriaan. Informatie voor cliënten. Ouderen. voor geestelijke gezondheid

Deeltijdbehandeling. Mondriaan. Informatie voor cliënten. Ouderen. voor geestelijke gezondheid Deeltijdbehandeling Informatie voor cliënten Ouderen Mondriaan voor geestelijke gezondheid Ouderen Deeltijdbehandeling De Divisie Ouderen is een onderdeel van Mondriaan. We verlenen hulp aan mensen van

Nadere informatie

Deeltijd angst- en stemmingsstoornissen Nieuwegein

Deeltijd angst- en stemmingsstoornissen Nieuwegein Deeltijd angst- en stemmingsstoornissen Nieuwegein Informatie voor patiënten en verwijzers Brinkveld 2 Brinkveld Deeltijd angst- en stemmingsstoornissen is gehuisvest in Nieuwegein en biedt: behandeling

Nadere informatie

Wat is Altrecht? centrum seksuologie

Wat is Altrecht? centrum seksuologie centrum seksuologie Centrum Seksuologie Seksualiteit is een belangrijk thema in het leven van ieder mens. 2 Inhoud Algemene informatie 4 Problemen 4 Aanmelding 4 Behandeling 5 Behandelteam 7 Ontwikkeling

Nadere informatie

INTER-PSY Vechtdal Kliniek

INTER-PSY Vechtdal Kliniek Informatie voor verwijzers INTER-PSY Vechtdal Kliniek Polikliniek, deeltijdbehandeling en kliniek /opname Informatie voor verwijzers INTER-PSY Vechtdal Kliniek Algemene informatie INTER-PSY Vechtdal Kliniek

Nadere informatie

GGZ aanpak huiselijk geweld

GGZ aanpak huiselijk geweld GGZ aanpak huiselijk geweld Wat is er nodig en wat helpt Jeannette van Borren Mei 2011 Film moeder en zoon van Putten Voorkomen van problemen is beter en goedkoper dan genezen Preventieve GGZ interventies

Nadere informatie

De kracht van Houd me Vast. Pieter Dingemanse en Karin Wagenaar NVRG 20 september, 2013

De kracht van Houd me Vast. Pieter Dingemanse en Karin Wagenaar NVRG 20 september, 2013 De kracht van Houd me Vast Pieter Dingemanse en Karin Wagenaar NVRG 20 september, 2013 Ervaring met Houd me vast : een echtpaar Wat is Houd me vast? Programma van 8 x 2 uur. Heldere structuur EFT proces

Nadere informatie

Training Omgaan met Agressie en Geweld

Training Omgaan met Agressie en Geweld Training Omgaan met Agressie en Geweld 2011 Inleiding In veel beroepen worden werknemers geconfronteerd met grensoverschrijdend gedrag, waaronder agressie. Agressie wordt door medewerkers over het algemeen

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornis Cluster C

Persoonlijkheidsstoornis Cluster C Persoonlijkheidsstoornis Cluster C Deze folder geeft informatie over de diagnostiek en behandeling van cluster C persoonlijkheidsstoornissen. Wat is een cluster C Persoonlijkheidsstoornis? Er bestaan verschillende

Nadere informatie

Interpersoonlijke psychotherapie

Interpersoonlijke psychotherapie Interpersoonlijke psychotherapie in een ambulante groep een behandelprotocol voor depressie Dina Snippe, psychotherapeut Opleider-supervisor NVGP en NVIPT De genezing van de krekel Geacht somber gevoel,

Nadere informatie

Trauma en verslaving. Mondriaan. Verslavingszorg. Informatie voor patiënten

Trauma en verslaving. Mondriaan. Verslavingszorg. Informatie voor patiënten Verslavingszorg Trauma en verslaving Als u naast uw verslaving ook last heeft van een nare of ingrijpende gebeurtenis uit uw verleden Informatie voor patiënten Mondriaan voor geestelijke gezondheid Trauma

Nadere informatie