Internetpesten. Een oud probleem in een nieuw jasje

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Internetpesten. Een oud probleem in een nieuw jasje"

Transcriptie

1 Internetpesten Een oud probleem in een nieuw jasje Master SEN (Special Educational Needs) Route Intern Begeleider (BIID2009) S (INCOND WS) Windesheim locatie Leeuwarden Februari 2011

2 Voorwoord Leren is fantastisch maar wat ben ik blij dat dit verslag klaar is. Er is geen verslag wat zo ontzettend veel tijd heeft gekost dat dit verslag. Ik heb uren achter de computer gezeten. Om dit allemaal te doorstaan heb ik mijzelf een heel ritme opgelegd. Het ritme van een half uur tot driekwartier werken met daarna als beloning een kwartier pauze. Met als hoofdactiviteit schoonmaken en de tuin onderhouden. De afgelopen weken is het huis nog nooit zo schoon geweest en de tuin ziet er uit alsof het allemaal net is aangeplant door Rob Verlinden van Eigen Huis en Tuin. Ondanks mijn opgelegde ritme heb ik ook gezeurd en gevloekt omdat niet alles in één keer wilde slagen. Mijn critical Friends hebben mij uitgelachen, toegesproken en mij gemotiveerd. Ik ben ze dan ook heel dankbaar. In het bijzonder heeft W. Bok veel moeten doorstaan, maar is rechtovereind gebleven en heeft mij door dik en dun gesteund. Ook M. Kui verdient het om genoemd te worden in mijn voorwoord. Al die keren dat ik heb gebeld met de meest onzinnige vragen heeft mij er doorheen gesleept. Ook wil ik mijn familie bedanken voor de getoonde interesse en de tips die ze gegeven hebben. Bedankt! Juni

3 Samenvatting Kinderen maken veel gebruik van het internet. Het internet is een prachtig medium maar het heeft ook zijn duistere kanten. Internet kan op een hele geraffineerde manier gebruikt worden om te pesten. Kinderen moeten zich veilig voelen om zich optimaal te kunnen ontwikkelen. Pesten is funest voor de sfeer in de groep en de veiligheid. Dit kan de leerprestaties negatief beïnvloeden. Deze leerprestaties zijn belangrijk omdat leerkrachten in het huidige onderwijssysteem afgerekend worden op leerprestaties. De praktijkvraag die centraal staat in het uitgevoerde onderzoek is: Wat is de aard en omvang van het digitaal pesten door kinderen van de basisschoolleeftijd van 8 tot 12 jaar? Deze vraag wordt beantwoord door middel van een literatuurstudie en doormiddel van een vragenlijst die is ingevuld door kinderen van de basisschoolleeftijd van 8 tot 12 jaar en door leerkrachten van het primair onderwijs. De uitkomsten van het onderzoek laten zien dat 91% van de kinderen een computer thuis tot zijn of haar beschikking heeft. Gemiddeld gezien besteden kinderen 89 minuten dag op het internet. Maar liefst 33% van de kinderen uit het onderzoek geeft aan dat ze het afgelopen schooljaar te maken hebben gehad met internetpesten, dat is 1 op de 3.Het platform waar het meest gepest wordt is de website Hyves. Van alle kinderen is 84% actief op Hyves. De meest voorkomende manier van pesten is Flaming. Dit is het sturen van agressieve, vernederende, beledigende, bedreigende of vijandige boodschappen via internet. Dit wordt door 57% van de kinderen beschreven als de meest voorkomende vorm van digitaal pesten. De andere vormen van direct pesten (fysiek digitaal pesten, verbaal digitaal pesten en non verbaal digitaal pesten) en indirect internet (outing, masquerade en identity fluidity) pesten wordt door 43% van de kinderen benoemd als de manier waarop ze gepest zijn. Leerkrachten noemen als de belangrijkste manier van pesten via internet het Flaming (81%). De andere mogelijke manieren die in de literatuur bekend zijn wordt door 19% van de leerkrachten genoemd. 3

4 Inhoudsopgave SAMENVATTING INLEIDING LEESWIJZER THEORETISCH KADER DE DEFINITIE VAN DIGITAAL PESTEN HET KLASSIEKE PESTEN TEN OPZICHTE VAN INTERNET PESTEN VORMEN VAN INTERNETPESTEN Direct pesten Indirect pesten DE CONSEQUENTIES VAN INTERNETPESTEN slachtoffer dader WIE ZIJN DE SLACHTOFFERS VAN INTERNETPESTEN? WIE ZIJN DE DADERS VAN INTERNETPESTEN? JONGENS EN MEISJES OP HET INTERNET DE AANTREKKINGKRACHT VAN INTERNET OP KINDEREN MOGELIJKE OPLOSSINGEN OM HET INTERNETPESTEN TE STOPPEN Wat kunnen ouders doen tegen internetpesten Wat kan school doen tegen internetpesten OPZET VAN HET ONDERZOEK INLEIDING ONDERZOEKSVRAGEN VERZAMELEN GEGEVENS VRAGENLIJSTEN DATARESULTATEN EN ANALYSE VRAGENLIJST KINDEREN Het internetgebruik Pesten via internet Het pesten VRAGENLIJST LEERKRACHTEN Het internetgebruik Internetpesten en preventie VERSCHILLEN TUSSEN KINDEREN EN LEERKRACHTEN CONCLUSIES AANBEVELINGEN SUGGESTIES VOOR VERDERE STUDIE DISCUSSIE REFLECTIE

5 1 Inleiding Wie is de stomste van de klas? Deze vraag is gesteld door een kind van groep acht op haar Hyves profiel. De bezoekers van haar profiel mochten kiezen tussen vier kinderen. De hele klas heeft gestemd inclusief een kind wat in de lijst stond, dit in de hoop de stemming te kunnen beïnvloeden. Zo volgden verschillende stemmingen met altijd dezelfde uitkomst. Er werden haat krabbels gestuurd en haat mailtjes. De leerkracht en de ouders wisten hier niks van totdat een Hyves account niet goed was afgesloten aan het einde van de dag. De leerkracht van groep acht was met stomheid geslagen door wat zij op het profiel aantrof. Dit is mijn collega die al vele jaren van lesgeven achter de rug heeft. Dit heeft ze echter nog nooit eerder meegemaakt. Toch is het niet ongewoon wat hier is gebeurd. De meeste kinderen zijn actief op het internet. Meer dan de helft heeft een eigen profiel op een platform van de sociale media. Ze spelen spelletjes, chatten met elkaar en ruilen games. Deze kinderen groeien op met de computer en al de mogelijke toepassingen. Ze zijn nauwelijks verbaasd over alles wat mogelijk is. Ze laten zich dagelijks onderdompelen en eximenteren lustig los op alles wat maar op het internet te vinden is. De kinderen weten niet beter dan dat je sociaal media hebt op het internet. Een leven zonder mail, chat en krabbels is ondenkbaar. Het leven op school en het internetleven vermengt met elkaar. Als leerkracht heb je heel weinig invloed op wat er zich op het Internet afspeelt. Maar de effecten zijn duidelijk merkbaar in de groep. De onderlinge sfeer verslechtert, dit uit zich in onderlinge spanningen en zelfs in hoogoplopende ruzies. Als leerkracht heb je invloed op je groep tot half vier. Na half vier gaat ieder kind zijn eigen weg. Maar als kinderen elkaar vinden op de platforms van de sociale media gaat het groepsproces door zonder toezicht. Pesten kan de kop opsteken zonder dat je als leerkracht hier weet van heb. Dit is funest voor de sfeer in de groep, bovendien beïnvloedt dit de leerprestaties negatief. Kinderen moeten zich veilig voelen om zich optimaal te kunnen ontwikkelen. In dit onderzoek wordt onderzocht wat de aard, vorm en frequentie van het digitaal pesten is bij kinderen van 8 tot 12 jaar. Internetpesten is alleen te begrijpen als duidelijk is wat er allemaal mogelijk is op het internet. Het internet is een medium wat pesters faciliteert om op een hele slinkse manier slachtoffers tot op het bot te raken. De literatuur wordt aangesproken om de volgende vragen te beantwoorden: Wat is internetpesten en wat kan een basisschool er aan doen. Om de aard, vorm en frequentie van het digitaal pesten bij kinderen van 8 tot 12 jaar in kaart te brengen is er een vragenlijst uitgezet. 1.2 Leeswijzer In dit verslag wordt in hoofdstuk 2 de definitie van pesten (paragraaf 2.1) nader verkend aan de hand van literatuuronderzoek. Het klassiek pesten ten opzichte van digitaal pesten wordt beschreven in paragraaf 2.2. De verschillende vormen van internetpesten komen aan de orde in paragraaf 2.3. De consequenties van het digitaal pesten wordt beschreven in paragraaf 2.4. Vervolgens wordt in paragraaf 2.5 de kenmerken van slachtoffers beschreven en in paragraaf 2.6 de kenmerken van pesters. Wat maakt het dat internet zo n aantrekkingkracht heeft op kinderen, dit wordt uitgelegd in paragraaf 2.7. Dit hoofdstuk eindigt met mogelijke oplossingen om digitaal pesten te stoppen. In hoofdstuk 3 wordt vervolgens de methode beschreven hoe het praktijk onderzoek is uitgevoerd. In paragraaf 3.2 komen de onderzoeksvragen aan de orde en in paragraaf 3.3 de vragenlijsten. In 5

6 paragraaf 3.4 wordt beschreven hoe de gegevens zijn verzamelt. De onderzoeksresultaten komen vervolgens in hoofdstuk 4 aan de orde. Aan de hand van een beschrijvende analyse wordt in paragraaf 4.1 inzicht verschaft in het gebruik van internet door kinderen, de manier van pesten via internet en de frequentie daarvan. In paragraaf 4.2 wordt door middel van een beschrijvende analyse inzicht verschaft in het gebruik van internet door leerkrachten, de manier waarop leerkrachten denken dat er gepest wordt en eventuele preventieve maatregelen. Hoofdstuk 5 is het hoofdstuk van de conclusies. In paragraaf 5.1 worden de aanbevelingen voor basisscholen beschreven. In paragraaf 5.2 worden enkele aanbevelingen gemaakt voor eventueel vervolgonderzoek. Het hoofdstuk (paragraaf 5.3) eindigt met een kritische kanttekeningen over dit onderzoek met als slot een korte reflectie. 6

7 2 Theoretisch kader 2.1 De definitie van digitaal pesten Pesten is iets dat altijd al heeft bestaan. Het komt tot uiting in verschillende vormen en bij alle leeftijdscategorieën. Het vindt plaats in scholen, op het werk, families, verenigingen etc. Het gebeurt al op hele jonge leeftijd en gaat door op hele oude leeftijd (Meer, 2000). Volgens (Delver en Hop, 2007) is het een feit dat er in de samenleving van vandaag op een andere manier wordt gepest dan hoe dat vroeger gebeurde. Er wordt meer en meer gebruik gemaakt van digitale mogelijkheden om te pesten. Het digitaal pesten kan als een verlengstuk worden beschouwd van het klassieke pesten. Pesten is het systematisch uitoefenen van psychische en/ of fysieke mishandeling door 1 of meerder sonen tegen een soon die niet in staat is zichzelf te verdedigen. Bij pesten is de macht ongelijk verdeeld. Pesten heeft negatieve effecten voor het slachtoffer. Deze mag niet voor zichzelf opkomen noch zich verweren. Doet hij dit wel, dan kan dat reden voor de pester zijn het slachoffer nog harder aan te pakken (Meer, 2000). Een aanvulling, digitaal pesten houdt in: alle manieren om een ander te pesten, maar dan via digitale wegen zoals internet en mobiele telefoon (Delver en Hop, 2007). 2.2 Het klassieke pesten ten opzichte van internet pesten Volgens VandeBosch,Cleemput, Mortelmans & Walrave (2006) ligt de oorsrpong van het klassieke pesten in een ver verleden. Door het internet zijn er vele nieuwe manieren van pesten mogelijk. Tussen klassiek pesten en pesten via internet zijn overeenkomsten. Het opzettelijk kwetsen van andere individuen en de ongelijke machtsverhouding zijn daar een voorbeeld van. Een belangrijk verschil tussen klassiek pesten en internetpesten is dat computerkennis een belangrijke rol speelt bij internetpesten. Hoe meer kennis over hardware en software hoe machtiger de positie is van de pestkop. Het internet biedt de mogelijkheid om anoniem te pesten. Daardoor is de drempel om te gaan pesten lager dan bij het klassieke pesten. Het internet maakt het daarnaast mogelijk om heel snel heel veel mensen te bereiken. Het neemt maar een paar minuten in beslag om een foto te bewerken en deze rond te sturen. Deze foto s kunnen jaren blijven staan op het internet. Bij klassiek pesten is de publieke vernedering vaak van korte duur (Meer, 2000). Het klassiek pesten vindt vooral plaats in de publieke omgeving. Bij internetpesten komt de pestkop binnen in de private sfeer. Het laatste verschil is dat de pester niet ziet welk effect zijn gedrag heeft op het slachtoffer. Bij het klassiek pesten is het makkelijker te beseffen hoe kwetsend de boodschap is door de reactie van de pester en de gepeste. Door via internet te pesten wordt de empathie minder op de proef gesteld (Olweus, 2006). 2.3 Vormen van internetpesten Bij Internetpesten kan onderscheid gemaakt worden tussen de directe en indirecte vorm van pesten. Het directe pesten houdt in dat het slachtoffer rechtstreeks betrokken is bij het voorval. Bij het indirecte pesten is dit niet noodzakelijk (Emmerechts, 2001). Vooral bij internet pesten biedt het indirecte pesten vele mogelijkheden. 7

8 2.3.1 Direct pesten Er zijn drie vormen van direct pesten. Fysiek digitaal pesten. Volgens Hinduja en Patchin (2009) is fysiek digitaal internetpesten het hacken en inbreken in een computersysteem van een slachtoffer om informatie te stelen, om wachtwoorden te wijzigen en wanorde te stichten in de computer. Ook wordt opzettelijk getracht de computer vast te laten lopen door enorme bestanden te sturen die de computer niet kan verwerken. Daarnaast worden virussen opzettelijk doorgestuurd naar een slachtoffer waardoor de software in de computer wordt beschadigd. Daarnaast is er volgens Hinduja en Patchin, (2009) het verbaal digitaal internetpesten. Bij deze vorm worden boodschappen verstuurd met seksueel suggestieve ladingen. Ook kunnen slachtoffers afgest worden. Dit wordt ook wel online steaming genoemd. Een groepje jongeren of een individu bedreigt en vernedert het slachtoffer als hij zijn geld of ander goed niet afgeeft. Bij verbaal digitaal pesten is ook flaming mogelijk. Flaming is het sturen van agressieve, vernederende, beledigende, bedreigende of vijandige boodschappen via internet, chat, of sms. Het non verbaal digitaal internetpesten is een vorm van direct pesten. Volgens Hinduja en Patchin (2009) is dit het verspreiden en doorsturen van pornografische, bedreigende en choquerende beelden, foto s of cartoons. Deze illustraties kunnen verminkingen, bloedige taferelen en geweld omvatten. Onder non verbaal digitaal pesten valt ook het bewerken en versturen van foto s van het slachtoffer. Een extreme vorm van deze manier van pesten is volgens Gielen (2007) het plaatsen van foto s op websites zoals uglypeople.nl. Deze foto s kunnen jaren lang op het internet rondzwerven Indirect pesten De drie vormen van indirect pesten zijn Outing, Masquerade en Identity Fluidity. Outing is volgens Combee (2008) een vorm van pesten waarbij geheime of genante informatie van het slachtoffer wordt verspreidt. Dit kan doormiddel van vertrouwelijke mails, chatgesprekken en sms berichten. Een ander voorbeeld is het verspreiden van indiscrete foto s op het internet zodat deze voor iedereen zichtbaar zijn. Masquerade is volgens Hinduja en Patchin (2009) een vorm van pesten waarbij de pestkop een andere identiteit aanneemt. Hij of zij gaat als het ware gemaskerd. Door het aannemen van iemand anders zijn online identiteit kan deze zich voordoen als het slachtoffer in chatboxen en op de sociale media. Zo is het mogelijk dat de pester het slachtoffer beledigende uitspraken laat doen. Andere voorbeelden zijn sonen inschrijven voor producten of abonnementen zonder dat het slachtoffer hier van op de hoogte is of dit wil. Daarnaast is er nog het Identitiy Fluidity. Deze vorm wordt beschreven door Hinduja en Patchin (2009) als een vorm waarbij de pester zich voordoet als een ander soon door het aannemen van een andere online identiteit met als doel het slachtoffer te misleiden. De pester komt zo aan vertrouwelijke informatie die gebruikt wordt om mee te pesten. 8

9 2.4 De consequenties van internetpesten Iedereen wordt geraakt als hij/ zij gepest wordt en niemand blijft buiten schot. Nu worden de gevolgen beschreven voor zowel het slachtoffer als de pester slachtoffer Het zelfvertrouwen van het slachtoffer wordt keer op keer bij elke pesterij geschaad. Het slachtoffer zal zich steeds minderwaardiger voelen (De Meyer, Heurckmans & Vanbilloen, 1994). Volgens Meer (2003) is het slachtoffer vaak onzeker en heeft weinig zelfvertrouwen. Er is vaak sprake van argwaan tegenover andere mensen. Grapjes en complimenten worden verkeerd opgevat. Vaak durven slachtoffers nauwelijks voor zichzelf op te komen. Angsten kunnen zich gaan ontwikkelen zoals pleinvrees, claustrofobie, angst voor nieuwe ontmoetingen, angst om te praten en of angst voor eenzaamheid. Initiatieven worden hoe langer hoe minder. Slachtoffers vertellen soms leugens om te ontkomen aan pesterijen. Zo worden ziekten geveinsd. Stress kan zich uiten in lichamelijke klachten zoals bedplassen, leerproblemen en buikpijn. De schoolprestaties kunnen er onder gaan leiden. Ook psychische klachten, zoals depressies kunnen de kop opsteken dader De dader mist net als het slachtoffer de sociale vaardigheden om goed om te gaan met andere sonen. (De Meyer et al., 1994) stelt dan ook dat pesten een symptoom is van dieliggende problemen. Volgens Livingstone (2002) heeft de dader de rol van pestkop gekregen en kan hier moeilijk van afkomen. Eens een pestkop, altijd een pestkop is de veronderstelling van betrokkenen. De gevolgen zijn dat een pestkop tegen wil en dank terecht blijft komen in conflictsituaties. Als pestkopen geen adequate hulp krijgen aangeboden, lopen zij een verhoogd risico om in hun latere leven in aanraking te komen met de autoriteiten en crimineel te worden. 2.5 Wie zijn de slachtoffers van internetpesten? Volgens VandeBosch et al. (2006) vertonen slachtoffers van digitaal pesten meer risicogedrag. Dit betekent dat ze sneller hun soonlijke gegevens geven aan derden. De meeste slachtoffers worden ook in de echte wereld gepest. Het risico op digitaal pesten wordt groter als een kind veel contacten heeft op internet die ze in het echt nog nooit ontmoet heeft. Veel slachtoffers vertellen weinig over de pesterijen. De redenen zijn dat slachtoffers bang zijn dat internet verboden terrein voor ze wordt. Ook willen slachtoffers ouders niet ongerust maken. Daarnaast is er angst om uitgelachten te worden, soms voelen ze schaamte en leggen ze de schuld bij zichzelf neer. Ook vertellen vele slachtoffers niets omdat ze denken dat ouders het probleem niet begrijpen. Veel slachtoffers denken dat ouders/ volwassenen een gebrek hebben aan ICT kennis. 2.6 Wie zijn de daders van internetpesten? Bij pesten op het internet is de fysieke kracht en sociale status minder belangrijk dan de kennis over computer en internettoepassingen. Daders van digitaal pesten hebben vaak een kennisvoorsprong ten opzichte van leeftijdsgenoten. Online pesters ervaren minder controle van hun ouders omdat deze vaak de kennis missen om te weten wat er gebeurd (Delver & Hop, 2007). De auteurs VandeBosch et al. (2006) stellen dat circa de helft van de 9

10 internetpesters slachtoffer zijn van pesterijen in het echte leven. Daarnaast laat de dader vaker crimineel en depressief gedrag zien in vergelijking met niet online pesters. Er zijn verschillende groepen pesters met elk hun eigen beweegredenen. Deze indeling is gegeven door Delver en Hop (2007). Vengeful Angels (vertaald wraakengelen): kinderen die via internet terugvechten omdat er overdag in het echte leven iets in hun ogen onrechtvaardigs is gebeurd. Power-hungry kids, revenge of the nerds (machtshongerige): kinderen die op school een nerd worden genoemd en buiten de boot vallen, maar online de macht grijpen. De wraak van de buitenbeentjes en kinderen die in de klas gepest worden. Mean Girls (gemene meiden): Kinderen die in een groepje een ander te pakken nemen. Dit is alleen voor de grap. Het hoeven niet altijd meisjes te zijn die dit leuk vinden. In advertent Cyberbullys ( ongeluk-digitale pesters) Kinderen die een ander helemaal niet willen kwetsen of willen beschadigen, maar niet door hebben dat hun acties voor een ander overkomen als pesterijen. 2.6 Jongens en meisjes op het internet Er zijn verschillen in pestgedrag tussen jongens en meisjes. Volgens VandeBosch et al. (2006) zijn jongens meer het slachtoffer van pesterijen als meisjes. Jongens worden meer geconfronteerd met direct fysiek en verbaal pestgedrag. Meisjes komen meer in aanraking met sociale en relationele vormen van pesten. Er zijn verschillen tussen wat jongens en meisjes op het internet doen. We volgen hier de indeling geven door Hinduja en Patchin (2009). Jongens - Besteden meer tijd op het internet - Internetafhankelijkheid is groter - Grotere internetkennis - Ontspanning is belangrijk - Praten meer met mensen die ze alleen kennen van internet - Grotere voorkeur voor games Meisjes - Internetgebruik om sociale reden - Ze zijn zich ervan bewust dat boodschappen via chat, mail, enz. soms fout geïnterpreteerd worden - Worden meer bekt door de ouders in internetgebruik - Geven vaker hun wachtwoord door aan een ander 2.7 De aantrekkingkracht van internet op kinderen De nieuwe technologieën oefenen een sterke aantrekkingskracht uit op kinderen vanwege een aantal belangrijke functies. Leren is een belangrijke reden voor kinderen om op het internet te surfen. Het internet kan beschouwd worden als een grote maar slecht gestructureerde encyclopedie (Emmerechts, 2001). Alle mogelijke informatie is er te vinden. Het makkelijk en snel communiceren is volgens Pardoen en Pijs (2005) een reden dat kinderen internet aantrekkelijk vinden. Het onderhouden van contacten is een belangrijk aspect in het leven van kinderen. Kinderen onderhouden, maar maken ook vriendschappen via internet. Het internet laat toe dat kinderen met heel veel sonen snel in contact kan komen. Dit wordt vergemakkelijkt door het anonimiteitsgevoel. Kinderen kunnen op internet zijn ze willen zijn zijn en het hebben over zaken die kinderen in het echte leven nooit zouden durven benoemen. Dit komt doordat op internet geen non-verbale lichaamstaal opgemerkt kan worden. Ook is het niet mogelijk om toonverschillen in de stem van de 10

11 tegenpartij te horen (VandeBosch et al., 2006). Vooral de sociale media zorgt er voor dat grenzen vervagen. Kinderen kunnen mensen ontmoeten die dezelfde interesses hebben, ook al wonen ze aan de andere kant van de wereld (Emmerechts, 2001). Te denken valt aan de groepen en pagina s die Hyves en Facebook hebben over verschillende onderwerpen. Volgens Delver en Hop (2007) is het internet ook de plaats waar geeximenteerd wordt met het zelfbeeld en de identiteit. Ieder kan zich anders voordoen dan dat hij of zij is. Je kan kruipen in de huid van iemand anders. Daarnaast is het volgens Pardoen en Pijs (2005) een stukje ontspanning. Internet biedt muziek, het spelen van games, het opzoeken van informatie over idolen, enzovoorts. Online gamen is iets wat veel kinderen graag doen. Vaak is er een combinatie van gamen en chatten tegelijk mogelijk. Gamen wordt door kinderen als een sociaal gebeuren gezien. 2.8 Mogelijke oplossingen om het internetpesten te stoppen Bij het klassieke pesten zijn er altijd meerdere partijen die schuld hebben. Belangrijke partijen die er bij het internetpesten toe doen zijn de ouders en de school (Meer, 2003) Wat kunnen ouders doen tegen internetpesten Bij basisschoolkinderen hoort de computer op een plaats te staan waar het gehele gezin bij kan (Delver & Hop, 2007). Ouders kunnen op die manier een oogje in het zeil houden. Ook weet het kind dat de ouder in de buurt is. Het kind kan betrapt worden als hij of zij gaat pesten via het internet. Maar het kind kan ook steun zoeken als het wordt gepest. Ouders kunnen computergebruik van kinderen monitoren. Dit moet altijd in overleg met het kind (Meer, 2003). Er zijn verschillende softwareprogramma s die het mogelijk maken om chatsessies op te slaan. Overleg is hierbij belangrijk. Het zou de vertrouwensband kunnen schaden als er geen overleg is. Ouders moeten altijd hun best doen om contact te krijgen en om contact te onderhouden met hun kind (Meyer et al., 1994). Oprechte interesse en het stellen van vragen kan veel leed voorkomen. Volgens Delvos, (2004) beginnen kinderen niet altijd zelf een gesprek. Vaak is het zo, dat door een vraag een kind een belangrijk onderwerp aansnijdt, bijvoorbeeld pesten. Volwassenen hebben dat niet altijd in de gaten. Pas doormiddel van doorvragen wordt duidelijk wat het kind bedoeld. Het is cruciaal om het pesten bij het beginstadium te stoppen (Meer, 2003). Een goede band met een kind zorgt ervoor dat het eerste signaal snel wordt opgepikt Wat kan school doen tegen internetpesten De meeste scholen in Nederland hebben een pestprotocol. Het pestprotocol dient een hoofdstuk over internetpesten te bevatten (Delver & Hop, 2007). In het protocol moet niet alleen de preventie beschreven worden maar ook eventuele acties na aanleiding van een pesterij. De voorspelbaarheid van het ingrijpen na ongewenst gedrag kan de sleutel zijn om dit gedrag te voorkomen (Meer, 2000). Scholen moeten mobieltjes tijdens schoolactiviteiten verbieden. Ook bij schoolreisjes en schoolkampen (VandeBosch et al., 2006). Leerkrachten moeten voorkomen dat ouders het 11

12 groepsgevoel doorbreken door te bellen. En de mogelijkheid om leerkrachten en medeleerlingen te pesten via de mobiel wordt door deze maatregel een halt toegeroepen. Elke school moet een vertrouwenssoon hebben. De beste vertrouwenssoon is de meest laagdrempelige soon van de school, dit is bijvoorbeeld de conciërge (Delver & Hop, 2007). Het is belangrijk dat vertrouwen georganiseerd wordt. Leerlingen moeten de mogelijkheid hebben om situaties te kunnen delen. Volgens Delver en Hop (2007) moet een vertrouwenssoon een betrouwbare indruk maken. Naast een vertrouwenssoon op school moet er volgens Hinduja en Patchin, (2009) de mogelijkheid zijn om anoniem pesten te melden. Het opzetten van een dergelijk systeem kan binnen een schoolvereniging en is relatief gezien niet duur. Leerkrachten moeten kennis hebben wat de mogelijkheden zijn van internet (Hinduja & Patchin, 2009). Kinderen zullen niet snel naar een volwassene stappen met het onderwerp internetpesten als deze weinig tot geen kennis heeft van software en de mogelijkheden van het internet. Bijscholing, workshops en een stukje interesse kunnen snel de kennisachterstand teniet doen (VandeBosch et al., 2006). Leerkrachten moeten niet proberen problemen alleen op te lossen (Delver & Hop, 2007). Zorg ervoor dat collega s op de hoogte worden gebracht, samenwerken is de sleutel. Als het probleem complex lijkt probeer dan externe hulp in te schakelen. Volgens Meer (2000) moeten scholen ouderavonden organiseren over internetpesten. Tijdens een ouderavond komen de volgende onderwerpen aan de orde: definitie van internetpesten, verschillen tussen pesten en plagen, onderzoeksresultaten, partijen die te maken hebben met internetpesten en adviezen aan ouders. In elke klas moet een sociogram worden afgenomen. Een sociogram maakt de sociale relaties en verbindingen die in een groep spelen zichtbaar. Een sociogram bestaat uit een aantal gerichte vragen waarvan de antwoorden later in een grafiek kunnen worden omgezet. Hierin wordt de aantrekking en afstoting tussen groepsleden weergegeven. Als een leerling onder het gemiddelde scoort is dit een signaal voor de leerkracht. Een signaal dat een leerling eventueel gepest wordt (Meer, 2003). 12

13 3 Opzet van het onderzoek 3.1 Inleiding Het algemene doel in het onderzoek is inzichtelijk krijgen van de aard en vorm van het digitaal pesten zijn bij kinderen van 8 tot 12 jaar. De informatie die naar voren komt kan dienen om leerkrachten in het primair onderwijs bewust te maken van het digitaal pesten. Daarnaast kan de informatie een aanzet geven om te kunnen komen tot handvatten voor leerkrachten om preventief te kunnen handelen ten opzichte van digitaal pesten. De praktijk vraag die gesteld is in dit onderzoek: Wat is de aard en omvang van het digitaal pesten door kinderen van de basisschoolleeftijd van 8 tot 12 jaar 3.2 Onderzoeksvragen De volgende vier onderzoeksvragen staan centraal om het doel van het onderzoek te verwezenlijken. 1. Wat is er in de literatuur bekend over digitaal pesten in de basisschoolleeftijd van 8 tot 12 jaar? 2. Wat staat er in de literatuur beschreven over hoe een basisschool om kan gaan met digitaal pesten? 3. Wat is de aard, vorm en frequentie van het digitaal pesten bij kinderen van 8 tot 12 jaar? 4. Hoe bekend zijn leerkrachten met de sociale platforms en digitaal pesten? De eerste twee onderzoeksvragen zijn beantwoord door middel van literatuuronderzoek. Om een antwoord te kunnen geven op de laatste twee onderzoeksvragen die centraal staan in dit werkstuk zijn twee vragenlijsten opgesteld. 3.3 Verzamelen gegevens Er is een online vragenlijst gemaakt via een serverbased programma met de naam LimeSurvey. Via dit programma is het redelijk eenvoudig om een vragenlijst te verspreiden door het plaatsen van een link, waardoor veel respondenten bereikt kunnen worden. Er is een korte instructie voorafgaand aan de vragen. In deze instructie wordt de nadruk gelegd op het anoniem blijven van de gegevens en dat de vragenlijst niet langer dan tien minuten zal duren. Elk onderdeel van de vragenlijst begint met een korte introductie. De vragenlijst is verspreid via Hyves op internet. Hyves is website waarop profielsites gemaakt en bezocht kunnen worden (www.hyves.nl). De vragenlijsten zijn verspreidt via verschillende groepshyves. Daarnaast is ook de profielenwebsite Linkedin ingezet op de vragenlijst te verspreiden (www.linkedin.com). Op deze manier is er geprobeerd een representatieve steekproef te krijgen. 3.4 Vragenlijsten De onderzoeksvraag: Wat is de aard, vorm en frequentie van het digitaal pesten bij kinderen van 8 tot 12 jaar wordt beantwoordt door een vragenlijst die via het internet is ingevuld. De kinderen zijn benaderd via verschillende groepshyves. Via deze groepshyves hebben kinderen een mail gekregen met daarin de vraag of ze een vragenlijst in willen vullen. Via een link in de mail zijn ze bij de vragenlijst terechtgekomen. Deze vragenlijst bestaat uit 23 vragen, waarvan 20 gesloten vragen en 3 open vragen. Deze vragenlijst is opgenomen in 13

14 Bijlage I. De vragenlijst bestaat uit 3 gedeelten. Het eerste gedeelte van de vragenlijst heeft 2 vragen om de juiste leeftijd te verifiëren. Het tweede gedeelte van de vragenlijst heeft betrekking op algemeen gebruik van internet, zoals wat voor internetsites er worden bezocht en hoe vaak, dit zijn de vragen 3 tot 7. In het laatste gedeelte, vraag 8 tot 17 komen vragen omtrent het gepest worden en het pesten zelf. Ook komen vragen aan bod over het preventief handelen die de school al dan niet als beleid hanteert. De onderzoeksvraag: Hoe bekend zijn leerkrachten met de sociale platforms en digitaal pesten wordt beantwoord door een vragenlijst die via internet ingevuld is. Deze vragenlijst bestaat uit 24 vragen, waarvan 17 gesloten vragen en 6 open vragen en is opgenomen in Bijlage II. De vragenlijst bestaat uit 4 gedeelten. Het eerste gedeelte van de vragenlijst heeft 2 vragen om te verifiëren of de respondent werkt in het onderwijs. Het tweede gedeelte van de vragenlijst heeft betrekking op algemeen gebruik van internet, zoals wat voor internetsites er worden bezocht en hoe vaak. Dit zijn vragen 3 tot 6. In het derde gedeelte, vraag 7 tot 12 komen vragen omtrent pesten en hoe er wordt gepest. Het laatste gedeelte van de vragenlijst, vraag 13 tot 24 komt het preventief handelen van de school en van de leerkracht aan de orde. 14

15 4 Dataresultaten en analyse 4.1 Vragenlijst kinderen De vragenlijst voor kinderen is ingevuld door 173 respondenten. Van deze respondenten zijn 46 vragenlijsten afgevallen, omdat deze onvolledig ingevuld waren. De overgebleven vragenlijsten zijn ingevuld door kinderen met een leeftijd van acht tot en met twaalf jaar die in groep 5 tot 8 zitten van de basisschool. Het aantal leerlingen wat groep de vragenlijst heeft ingevuld is opgenomen in Grafiek 1. Er zijn 14 kinderen uit groep 5 die de vragenlijst hebben ingevuld. Uit groep 6 zijn dat er 31 kinderen. Uit groep 7 zijn dat er 36 kinderen en uit groep 8 zijn dat er 47 kinderen. Vooral kinderen uit groep 5, twintig in totaal, hebben de vragenlijst onvolledig ingevuld. Deze vragenlijsten zijn daarom niet bruikbaar voor het onderzoek. Grafiek 1 Aantal leerlingen wat de vragenlijst heeft ingevuld groep Het internetgebruik Het centraal bureau voor de statistiek stelt dat 91 procent van de huishoudens een computer thuis heeft (2009). Deze cijfers worden in dit onderzoek bevestigd. Op de vraag: Heb jij een computer tot je beschikking? (tabel 2) Antwoordt 93% van de respondenten ja. Van alle kinderen geeft 7% aan geen computer tot zijn of haar beschikking te hebben. Van alle kinderen geeft 37% aan dat zij een computer hebben op hun eigen kamer. Iets meer dan 5% gebruikt de computer op school. Bijna de helft van alle kinderen geeft aan dat ze een computer thuis hebben, om precies te zijn 49%. Een kanttekening bij deze vraag is wel dat de veel mensen een laptop hebben. Deze computer kan meegenomen worden daar waar men wil. Tabel 2. Heb jij een computer tot je beschikking? Nee 9 7 Thuis op mijn eigen kamer Op school 7 5 Bij vrienden 0 0 Thuis

16 Hoeveel dagen wordt het internet gebruikt door kinderen (tabel 3)? Op deze vraag beantwoordt 5% van de kinderen dat ze minder dan 1 dag op internet vertoeven. Ook 5% van de kinderen zegt 1 dag aanwezig te zijn op het internet. Twee dagen geeft 10% van de kinderen aan. Drie dagen op het internet geeft 10% van de kinderen aan. Vier dagen geeft 5% van de kinderen aan. Vijf dagen geeft 17% van de kinderen aan. Van alle kinderen maakt 38% elke dag gebruik van het internet. Tabel 3. Hoeveel dagen gebruik je internet? Minder dan 1 dag 7 5% 1 dag 7 5% 2 dagen 11 8% 3 dagen 13 10% 4 dagen 6 5% 5 dagen 19 13% 6 dagen 8 9% 7 dagen 56 39% Gemiddeld gezien besteden kinderen 89 minuten dag op het internet. Dit is de uitkomst van de vraag: hoeveel tijd besteed je dag op het internet? (tabel 4). Naar boven schieten uit de 9% die meer dan 3 uren dag op het internet zijn. Naar beneden schieten uit de 15% die minder dan 15 minuten dag op het internet is. Een kanttekening bij dit resultaat is wel dat het voor kinderen van 8 tot 12 jaar lastig is om precies in te schatten hoelang ze ongeveer dag met iets bezig zijn. Ook is het moeilijk te definiëren wat een kind verstaat onder het gebruik van internet. Tabel 4. Hoeveel minuten ben je dag ongeveer op het internet? 15 minuten 20 15% 30 minuten 33 25% 1 uur 29 22% 1 uur en 30 minuten 21 16% 2 uren 9 7% 2 uren en 30 minuten 4 3% 3 uren 2 1% 3 uren en 30 minuten 0 0% meer dan 4 uren 9 7% 16

17 Kinderen zijn op verschillende websites actief (tabel 5). wordt door 68% van de kinderen gebruikt. MSN wordt door 66% van de kinderen. Hyves wordt van alle websites nog het meest bezocht. Meer dan 86% heeft een profiel op Hyves en kijkt daar ook geregeld op. Facebook, de tegenhanger van Hyves wordt door 16% van de kinderen gebruikt. Het spel Habbo Hotel wordt door 34% van de kinderen gespeeld. Games met Chat wordt door 61% van de kinderen gespeeld. Tabel 5. Wat doe je allemaal op het internet en hoe vaak? Nooit 1 dag 2 dagen 3 dagen 4 dagen 5 dagen 6 dagen 7 dagen 42% 25% 9% 9% 3% 3% 2% 7% MSN 44% 17% 8% 4% 2% 7% 5% 13% Hyves 14% 14% 13% 12% 4% 9% 9% 27% Facebook 84% 7% 3% 0% 3% 1% 0% 2% Habbo Hotel 76% 12% 5% 2% 0% 0% 0% 6% Games met chat 39% 23% 11% 5% 5% 6% 2% 9% Op de open vraag: Op welke site ben je het allermeest te vinden? (tabel 6). Hebben 114 respondenten een antwoord neergeschreven. Hyves wordt door 49% van de kinderen genoemd als site waar ze het meest op zijn te vinden. Bij overig komen antwoorden als webshops, Twitter en Youtube als antwoorden naar voren. Tabel 6. Op welke site ben je het allermeest te vinden? Naam website Hyves 56 49% Spelletjes 22 20% MSN 5 4% Habbo 2 2% Overig 29 25% Pesten via internet Op de vraag: Word je weleens gepest via internet? (tabel 7) zegt 67% van alle kinderen dat dit nog nooit is voorgekomen. Bij 27% is het al eens voorgekomen. Bij 4% gebeurt het twee tot drie keer maand. Bij 2% van de kinderen gebeurt het wekelijks. In totaal geeft 32% van de kinderen aan dit schooljaar gepest te zijn via internet. Tabel 7. Word je weleens gepest via internet? Nooit 86 67% Dat is pas 1 of 2 keer voorgekomen 34 26% 2 of 3 keer maand 5 4% 1 keer 0 0% Meerdere keren 2 2% Elke dag 0 0% 17

18 Op de vraag: Heb je weleens gepest via internet? (tabel 8) Zegt 80% van de kinderen dat dit niet zo is. Het antwoord dat dit 1 of 2 keer is voorgekomen is door 15% van de kinderen aangegeven. Tabel 8. Heb je weleens gepest via internet? Nooit % Dat is pas 1 of 2 keer voorgekomen 20 15% 2 of 3 keer maand 2 2% 1 keer 1 1% Meerdere keren 0 0% Elke dag 2 2% Op welke website wordt het meest gepest (tabel 9). Gepest worden via en MSN is door 90% van de kinderen nooit meegemaakt. Bij Facebook en Habbo hotel zijn de centages van kinderen die nog nooit zijn gepest via deze platforms meer dan 96%. Via Hyves zijn 26% van de kinderen gepest. Via Games met chat is18% van de kinderen weleens gepest. Tabel 9. Geef bij de volgende vragen aan hoe vaak dit is gebeurd? Nooit Dat is pas 1 2 of 3 1 keer Meerdere Elke dag of 2 keer voorgekomen keer maand keren Ben je weleens gepest 90% 7% 1% 1% 1% 0% via de Word je weleens gepest 90% 7% 2% 1% 0% 0% op de MSN Word je weleens gepest 73% 21% 2% 1% 2% 1% via Hyves Word je weleens gepest 97% 2% 1% 0% 0% 0% via Facebook Word je weleens gepest 96% 4% 0% 0% 0% 0% via Habbo Hotel Word je weleens gepest bij Games met chat 82% 11% 4% 3% 0% 0% Door hoeveel sonen word jij op dit moment gepest (tabel 10)? Deze vraag is door 86% van de kinderen beantwoordt met 0 sonen. Door 1 soon geeft 11% van de kinderen aan. Tenslotte geeft 3% van de kinderen aan dat ze gepest worden door meer dan 1 soon. Tabel 10. Door Hoeveel sonen word jij op dit moment gepest? Nooit % 1 soon 12 11% 2 sonen 4 3% 3 sonen 0 0% 4 sonen 0 0% 5 sonen 0 0% 18

19 Van alle kinderen geven 25 kinderen aan dat ze niet weten door wie ze gepest worden, dat is 16% van het totaal. De andere kinderen kunnen benoemen door wie ze gepest worden. Door een jongen wordt 15% gepest en door een meisje 9%. Van alle kinderen geeft 2% aan dat ze gepest worden door een groep jongens. Door een groep meisjes geeft 3% van alle kinderen aan. Van alle kinderen geeft 3% aan gepest te worden door iemand uit een hogere klas. Door iemand van een andere school wordt 6% van de kinderen gepest. Tabel 11. Door wie word jij op dit moment gepest? Een jongen 22 15% Een meisje 13 9% Door een groep jongens 2 2% Door een groep meisjes 0 0 % Door een groep jongens en meisjes 5 3% Door iemand uit mijn klas 5 3% Door iemand uit een hogere klas 4 3% Door iemand van een andere school 9 6% Door iemand die ik alleen van internet ken 3 2% Door onbekenden 2 2% Ik weet het niet 25 16% Niemand 61 40% Op de vraag: geef bij de volgende vragen aan hoe vaak dit is gebeurd (tabel 12) worden de volgende antwoorden gegeven. Het inbreken in de mailbox en het veranderen van een wachtwoord heeft 94% van de kinderen nooit meegemaakt. Daarentegen zegt 6% dat dit het afgelopen schooljaar is gebeurd. Het beledigen en bedreigen via internet komt vaker voor, 28% heeft er mee te maken, dat is iets meer dan 1 op de 4 kinderen. Van alle kinderen zegt 72% dat dit ze nog nooit is overkomen. Het uitsluiten uit een online groep gebeurt bij 10% van de kinderen. Bij 89% is dit nog nooit gebeurd. Een stemming houden over hoe leuk, knap, stom of mooi iemand al dan niet is, heeft 7% van de kinderen meegemaakt. Bij 93% is dit echter nog nooit gebeurd. Het vertellen van geheimen/ dingen die in vertrouwen zijn verteld en toen zijn doorgestuurd via de mail is bij 10% van de kinderen gebeurd. Bij 90% is dit nog nooit gebeurd. Het onderwerp van een roddel zijn is door 16% van de kinderen ingevuld met een bevestigend antwoordt. Bij 84% is dit nooit gebeurd. Tabel 12. Geef bij de volgende vragen aan hoe vaak dit is gebeurd? Nooit 1 of twee keer Elke maand wel een keer Elke wel een keer Een aantal keren Iemand heeft in mijn mailbox of 94% 6% 0% 0% 0% messenger ingebroken en mijn wachtwoord veranderd Iemand heeft mij beledigt of bedreigd 72% 26% 2% 0% 0% via internet Iemand heeft mij uitgesloten uit een 89% 9% 1% 0% 0% online groep Iemand heeft op een website een stemming gehouden over hoe leuk, 93% 7% 0% 0% 0% 19

20 knap, lelijk, stom of mooi ik al dan niet ben Iemand heeft dingen die ik hem/ haar in vertrouwen vertelde, op een website geplaatst of doorgestuurd via de mail Iemand heeft roddels verspreid over mij via het internet 90% 9% 1% 0% 0% 84% 14% 2% 0% 0% Zijn er nog andere manieren van pesten via internet? (tabel 13), deze vraag is door 49 kinderen beantwoord. Het bewerken en dan doorsturen van foto s wordt door 10 kinderen benoemd als een mogelijk optie om te pesten. Het gebruik van de mobiel wordt door 4 kinderen genoemd. Het blokkeren van iemand op bijvoorbeeld Hyves en daarmee iemand te isoleren wordt door 6 kinderen benoemd. Een nep account aanmaken en daarmee iemand te gaan pesten wordt door 5 kinderen benoemd als mogelijke optie om te pesten. Bij het antwoordt overig hebben de meeste kinderen de al eerder genoemde opties genoemd (zie tabel 12) Tabel 13. Kan je nog andere manieren van pesten beschrijven via internet? Foto bewerken en dan doorsturen 10 8% Via de mobiel 4 3% Iemand blokkeren 6 5% Een nep account aanmaken 5 4 % Overig 24 19% Ik weet het niet 78 61% Het spreken over pesten op het internet (tabel 14) gebeurt bij 12% van de kinderen. Van alle kinderen vult 68% in dat ze er niet over praten en 20% van de kinderen heeft geen antwoordt gegeven. De kinderen praten het meest onderling over digitaal pesten. Bijna 60% geeft aan dat hij/ zij met een vriend/ vriendin er over praat. Tabel 14. Heb je weleens gesproken met iemand over pesten op het internet? Ja 15 12% Nee 86 68% Geen antwoord 26 20% Met wie heb je erover gesproken? Juf/ meester 4 26% Vriend/ vriendin 9 60% Mijn ouders 1 7% Overig 1 7% 20

Basisschool t Maxend Maxend 6 5388 ZG Tel.: 0412-611366 E-mail: directie@maxend.nl. Protocol Nieuwe Pesten ( digitaal pesten )

Basisschool t Maxend Maxend 6 5388 ZG Tel.: 0412-611366 E-mail: directie@maxend.nl. Protocol Nieuwe Pesten ( digitaal pesten ) Basisschool t Maxend Maxend 6 5388 ZG Tel.: 0412-611366 E-mail: directie@maxend.nl Protocol Nieuwe Pesten ( digitaal pesten ) Inhoud 1. Inleiding 1.1 Doelstelling 3 1.2 Beleid 3 1.3 Voorwaarden beleid

Nadere informatie

Protocol Digitaal pesten

Protocol Digitaal pesten Protocol Digitaal pesten 2 1 Inleiding 1.1 Doelstelling 3 1.2 Beleid 3 1.3 Voorwaarden beleid 3 2. Achtergrondinformatie 2.1 Wat is digitaal pesten? 3 2.2 Waarom is digitaal pesten zo erg? 3 2.3 Signalen,

Nadere informatie

Internet protocol en Cyberpesten

Internet protocol en Cyberpesten E-mail & Internet Internet protocol en Cyberpesten Versie mei 2014 Algemeen Dit internet protocol is tot stand gekomen na overleg met directie, ICT en team. Er zit in de ICT-documentatie die elke collega

Nadere informatie

Inhoud. Schema procedure t.a.v. pesten. 1. Definitie van pesten 2. Signaleren 3. Hulp 4. Consequenties

Inhoud. Schema procedure t.a.v. pesten. 1. Definitie van pesten 2. Signaleren 3. Hulp 4. Consequenties Pestprotocol Inhoud Schema procedure t.a.v. pesten 1. Definitie van pesten 2. Signaleren 3. Hulp 4. Consequenties Anti pestcontract pester Anti pestcontract gepeste 2 Procedure t.a.v. pesten signalering

Nadere informatie

Pestprotocol BS de Kersenboom

Pestprotocol BS de Kersenboom Pestprotocol BS de Kersenboom Doel Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen

Nadere informatie

CYBERPESTEN BIJ JONGEREN IN VLAANDEREN Wat is cyberpesten?

CYBERPESTEN BIJ JONGEREN IN VLAANDEREN Wat is cyberpesten? SAMENVATTING CYBERPESTEN BIJ JONGEREN IN VLAANDEREN Wat is cyberpesten? Cyberpesten is pesten via de nieuwe informatie- en communicatietechnologieën (en daarmee bedoelen we vooral het internet en de gsm).

Nadere informatie

3 november 2014. Onderzoek: Pesten

3 november 2014. Onderzoek: Pesten 3 november 2014 Onderzoek: Pesten 1 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 30.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag

Nadere informatie

Kinderen en Veilig Internet. Prof. dr. R. Casimirschool 6 maart 2012

Kinderen en Veilig Internet. Prof. dr. R. Casimirschool 6 maart 2012 Kinderen en Veilig Internet Prof. dr. R. Casimirschool 6 maart 2012 Over mij Johan Lammers Geboren en getogen in Deurne Organisatiepsychologie in Nijmegen Nu weknowmore & socialemediatraining.nl in Amsterdam

Nadere informatie

Er is geen slachtoffer en dader; beide partijen zijn even sterk. Plagen kan de sociale weerstand van kinderen vergroten. Vaak speelt humor een rol.

Er is geen slachtoffer en dader; beide partijen zijn even sterk. Plagen kan de sociale weerstand van kinderen vergroten. Vaak speelt humor een rol. PESTPROTOCOL Doel Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen kinderen en volwassenen,

Nadere informatie

PESTPROTOCOL DE SCHELP

PESTPROTOCOL DE SCHELP PESTPROTOCOL DE SCHELP Pestprotocol De Schelp Dit pestprotocol heeft als doel voor de De Schelp: Alle kinderen moeten zich op school veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door

Nadere informatie

A1) Kennismakingsgesprek over sociale media en internetgebruik

A1) Kennismakingsgesprek over sociale media en internetgebruik Mediawijsheid A1) Kennismakingsgesprek over sociale media en internetgebruik Ik heb samen met de kinderen een gesprek gevoerd over de sociale media en het internet gebruik. Ik heb voor mezelf thuis een

Nadere informatie

OMSCHRIJVING ANALYSE EN AANPAK VAN PESTEN EN CYBERPESTEN IN KLAS- EN SCHOOLCONTEXT. Horen, zien en spreken. Samen op pad tegen pesten 10/13/2015

OMSCHRIJVING ANALYSE EN AANPAK VAN PESTEN EN CYBERPESTEN IN KLAS- EN SCHOOLCONTEXT. Horen, zien en spreken. Samen op pad tegen pesten 10/13/2015 Horen, zien en spreken. Samen op pad tegen pesten ANALYSE EN AANPAK VAN PESTEN EN CYBERPESTEN IN KLAS- EN SCHOOLCONTEXT Maurits.wysmans@ucll.be OMSCHRIJVING Pesten is een herhaaldelijk en langdurig blootstaan

Nadere informatie

PESTPROTOCOL DE BOOG. Koudenhovenseweg Zuid 202 5641 AC Eindhoven T: 040-2811760 E: deboog@skpo.nl

PESTPROTOCOL DE BOOG. Koudenhovenseweg Zuid 202 5641 AC Eindhoven T: 040-2811760 E: deboog@skpo.nl PESTPROTOCOL DE BOOG Pestprotocol De Boog Dit pestprotocol heeft als doel voor De Boog: Alle kinderen moeten zich op school veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door regels

Nadere informatie

Protocol Internetgebruik leerlingen

Protocol Internetgebruik leerlingen Protocol Internetgebruik leerlingen Inleiding De huidige tijd kenmerkt zich door een overvloed aan informatie die op eenvoudige wijze bereikbaar is. Sommige beelden en programma s zijn ongeschikt voor

Nadere informatie

4. Wanneer pesten ondanks alle inspanningen toch weer de kop opsteekt, beschikt de school over een directe aanpak. (Zie verderop in dit protocol)

4. Wanneer pesten ondanks alle inspanningen toch weer de kop opsteekt, beschikt de school over een directe aanpak. (Zie verderop in dit protocol) ANTI PEST PROTOCOL Er gelden drie uitgangspunten: n 1. Wij gaan met respect met elkaar om. 2. Wij pesten niet. 3. Wij accepteren niet dat er gepest wordt. Pesten op school. Hoe gaan we hier mee om? Pesten

Nadere informatie

Dit protocol beschrijft de manier waarop we als Montessorischool Bilthoven omgaan met pestproblemen.

Dit protocol beschrijft de manier waarop we als Montessorischool Bilthoven omgaan met pestproblemen. PESTPROTOCOL MONTESSORISCHOOL BILTHOVEN 1. Uitgangspunten Dit protocol beschrijft de manier waarop we als Montessorischool Bilthoven omgaan met pestproblemen. We hanteren de volgende definitie van pesten:

Nadere informatie

WERKBOEK SOCIALE MEDIA

WERKBOEK SOCIALE MEDIA WERKBOEK SOCIALE MEDIA door: GGD Hart voor Brabant Sociale media De volgende pagina s in dit werkboek gaan over internet en sociale media. Wat is sociale media? Opdracht 1 Wat is sociale media? Schrijf

Nadere informatie

Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen

Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen

Nadere informatie

KINDEREN EN INTERNET 9-10 jaar

KINDEREN EN INTERNET 9-10 jaar CASENUMMER: SAMPLE POINT NUMMER INTERVIEW ER NAAM ADRES: POSTCODE EN PLAATS TELEFOONNUMMER KINDEREN EN INTERNET 9-10 jaar HOE VUL JE DIT DEEL VAN DE VRAGENLIJST IN Hieronder wat eenvoudige instructies

Nadere informatie

PESTPROTOCOL OBS DE BONGERD. Pestprotocol obs de Bongerd

PESTPROTOCOL OBS DE BONGERD. Pestprotocol obs de Bongerd PESTPROTOCOL OBS DE BONGERD Pestprotocol obs de Bongerd Pesten is een probleem dat in alle geledingen van de maatschappij voorkomt. Pesten komt helaas op iedere school voor, ook bij ons. Het is een probleem

Nadere informatie

1. Voorwaarden voor het aanpakken van pesten.

1. Voorwaarden voor het aanpakken van pesten. Protocol pesten 1 Voorwoord Pesten is een probleem dat in alle geledingen van de maatschappij voorkomt. Pesten komt helaas op iedere school voor, ook bij ons. Het is een probleem dat wij onder ogen zien

Nadere informatie

Pestprotocol. Basisschool Kerensheide Stein

Pestprotocol. Basisschool Kerensheide Stein Pestprotocol Basisschool Kerensheide Stein Schooljaar 2016-2017 1 THEORETISCHE VERANTWOORDING Doelstelling: Wij, leerkrachten, leerlingen en ouders van basisschool Kerensheide, streven naar een pestvrije

Nadere informatie

Pestprotocol De Tandem

Pestprotocol De Tandem Pestprotocol De Tandem Inleiding Op De Tandem wordt gewerkt met de methode Leefstijl. Een methode voor de sociaalemotionele ontwikkeling van de leerlingen. In de methode ontwikkelen leerlingen opbouwend

Nadere informatie

De Linde / Theo Thijssen. Anti-pestprotocol. Obs Drieborg

De Linde / Theo Thijssen. Anti-pestprotocol. Obs Drieborg De Linde / Theo Thijssen 2013 Anti-pestprotocol Obs Drieborg Inhoud: Inhoud blz. 1 Algemeen blz. 2 Pesten of plagen blz. 2 De signalen van het pesten blz. 3 Regels die gelden in alle groepen blz. 3 Aanpak

Nadere informatie

HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL

HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL Stationsstraat 81 3370 Boutersem 016/73 34 29 www.godenotelaar.be email: directie.nobro@gmail.com bs.boutersem@gmail.com HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL 1. Het standpunt van de school: Pesten is geen

Nadere informatie

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO Page of 7 Enquête voortgezet onderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas

Nadere informatie

We hebben respect voor elkaar: elkaars denken, elkaars uiterlijk, voor de verschillen tussen elkaar.

We hebben respect voor elkaar: elkaars denken, elkaars uiterlijk, voor de verschillen tussen elkaar. Omgangsprotocol Waarom een omgangsprotocol? Een veilig gevoel bij kinderen is ontzettend belangrijk. Alleen als kinderen zich op hun gemak voelen en met plezier naar school gaan, zullen ze zich op een

Nadere informatie

Meten van mediawijsheid. Bijlage 6. Interview. terug naar meten van mediawijsheid

Meten van mediawijsheid. Bijlage 6. Interview. terug naar meten van mediawijsheid Meten van mediawijsheid Bijlage 6 Interview terug naar meten van mediawijsheid Bijlage 6: Het interview Individueel interview Uitleg interview Ik zal je uitleggen wat de bedoeling is vandaag. Ik ben heel

Nadere informatie

Onderzoek Wel eens gepest?

Onderzoek Wel eens gepest? Onderzoek Wel eens gepest? 5 februari 2013 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 31 januari tot 05 februari 2013, deden 817 jongeren mee uit het 1V Jongerenpanel die aangeven op de

Nadere informatie

Pestbeleid Rijnlands Lyceum Wassenaar

Pestbeleid Rijnlands Lyceum Wassenaar Pestbeleid Rijnlands Lyceum Wassenaar Inleiding In onze maatschappij komt het helaas nogal eens voor dat mensen gepest worden. Naar schatting zijn in Nederland dagelijks 350.000 kinderen en 250.000 volwassenen

Nadere informatie

Op De Schuthoek weten we hoe het hoort, daar doet niemand iets wat een ander stoort.

Op De Schuthoek weten we hoe het hoort, daar doet niemand iets wat een ander stoort. Pestprotocol Pestprotocol o.b.s. De Schuthoek Ieder kind heeft liefde en begrip nodig voor de volledige en harmonische ontplooiing van zijn persoonlijkheid. Beginsel 6 van de Universele Verklaring van

Nadere informatie

We onderscheiden 5 betrokkenen en gaan daarom uit van de vijf-sporen-aanpak.

We onderscheiden 5 betrokkenen en gaan daarom uit van de vijf-sporen-aanpak. Het Pestprotocol Inleiding Op onze school proberen we voor de kinderen een veilig klimaat te scheppen. De kinderen moeten zich geborgen weten op onze school. Toch komt pesten regelmatig voor, ook bij kinderen

Nadere informatie

Overzicht. Wat zijn social media? Voorbeelden van social media. Social media in de ICT-lessen. De gevaren van social media.

Overzicht. Wat zijn social media? Voorbeelden van social media. Social media in de ICT-lessen. De gevaren van social media. Overzicht Wat zijn social media? Voorbeelden van social media. Social media in de ICT-lessen. De gevaren van social media. Mindreader Wat zijn social media? Social media is een verzamelbegrip voor online

Nadere informatie

Bijlage 2: protocol pesten. Plagen of pesten?

Bijlage 2: protocol pesten. Plagen of pesten? Bijlage 2: protocol pesten Plagen of pesten? We plagen allemaal wel eens of we worden geplaagd. Plagerijen zijn niet kwaad bedoeld. Plager en geplaagde zijn aan elkaar gewaagd; ze houden elkaar over en

Nadere informatie

Pestprotocol. OBS De Trekvogel

Pestprotocol. OBS De Trekvogel Pestprotocol OBS De Trekvogel Pestgedrag Een kind dat zich veilig voelt, ontwikkelt zelfvertrouwen en een goed gevoel van eigen waarde. Wanneer een kind echter gepest wordt, verdwijnt dat zelfvertrouwen

Nadere informatie

Bij pesten zijn er altijd 5 partijen: de pester, het slachtoffer, de grote zwijgende groep, de leerkrachten en de ouders.

Bij pesten zijn er altijd 5 partijen: de pester, het slachtoffer, de grote zwijgende groep, de leerkrachten en de ouders. Versie nov. 2012 Pestprotocol. Inclusief regels en afspraken binnen de school. Wat is pesten? Pesten betekent iemand op een gemene manier lastig vallen: bewust iemand kwetsen of kleineren. Het gebeurt

Nadere informatie

Pestprotocol de Esdoorn

Pestprotocol de Esdoorn Pestprotocol de Esdoorn Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen November 2009 Door regels en

Nadere informatie

1 Ben of word jij weleens gepest?

1 Ben of word jij weleens gepest? Onderzoeksresultaten TipHorstaandeMaas.nl Pesten Pesten is van alle generaties. Het kan bijna overal plaatsvinden en is daarom dichterbij dan mensen soms denken 8 1 Ben of word jij weleens gepest? 7 6

Nadere informatie

Een interessante test om te zien welke positie jij inneemt tijdens een pestsituatie vind je hier: http://www.mindyourownlife.nl/je-gevoel/pest-test/

Een interessante test om te zien welke positie jij inneemt tijdens een pestsituatie vind je hier: http://www.mindyourownlife.nl/je-gevoel/pest-test/ Pesten is het regelmatig en langdurig lastigvallen van iemand met de bedoeling die persoon fysieke of emotionele schade toe te brengen. Pesten gaat verder dan ruziemaken (waarbij kinderen voor zichzelf

Nadere informatie

Mediaprotocol: Internet Mobiele telefoon Overige mobiele gadgets Sociale media E-mail. Protocol mediagebruik Odaschool Weert november 2011 1

Mediaprotocol: Internet Mobiele telefoon Overige mobiele gadgets Sociale media E-mail. Protocol mediagebruik Odaschool Weert november 2011 1 Mediaprotocol: Internet Mobiele telefoon Overige mobiele gadgets Sociale media E-mail Protocol mediagebruik Odaschool Weert november 2011 1 Inhoud: 1. Dit protocol 2. Afspraken voor alle kinderen 3. Praktisch

Nadere informatie

Rapportage. Onderzoek: mediawijsheid onder ouders en kinderen

Rapportage. Onderzoek: mediawijsheid onder ouders en kinderen Rapportage Onderzoek: mediawijsheid onder ouders en kinderen In opdracht van: Mediawijzer.net Datum: 22 november 2013 Auteurs: Marieke Gaus & Marvin Brandon Index Achtergrond van het onderzoek 3 Conclusies

Nadere informatie

Pestprotocol Gaspard de Coligny

Pestprotocol Gaspard de Coligny Pestprotocol Gaspard de Coligny Waarom een pestprotocol? Algemeen Pesten komt helaas op iedere school voor, ook bij ons. Pesten komt vooral voor bij kinderen in de leeftijd van 10 t/m 14 jaar, maar ook

Nadere informatie

Pestprotocol OBS Het Klokhuis

Pestprotocol OBS Het Klokhuis Pestprotocol OBS Het Klokhuis Op OBS Het Klokhuis vinden wij het belangrijk om kinderen een veilig pedagogisch klimaat te bieden, waarin zij zich harmonieus en op een prettige en positieve wijze kunnen

Nadere informatie

time-out : Protocol :

time-out : Protocol : Protocol : time-out : S P E C I A A L B A S I S O N D E R W I J S computers en internet 1. Waarom dit protocol Met dit protocol met betrekking tot het gebruik van computers en internet, beschrijven we

Nadere informatie

Pestprotocol ICBS de Tweemaster, Naarden

Pestprotocol ICBS de Tweemaster, Naarden Inleiding: Hoe gaan we om met pesten en agressief gedrag? Wij beseffen dat het klimaat van de school grote invloed heeft op de ontwikkeling van het kind. Wij stellen daarom een vriendelijk en veilig klimaat

Nadere informatie

Pestprotocol. Inleiding

Pestprotocol. Inleiding Pestprotocol Inleiding Definitie van pesten Pesten is het systematisch uitoefenen van psychische- en/of fysieke mishandeling door een kind of een groep kinderen van 1 kind dat niet in staat is zichzelf

Nadere informatie

Bij onderstaande fasen van pesten wordt steeds aangegeven om welke ernst het gaat, en welke actie zal ondernomen door medewerkers van de school.

Bij onderstaande fasen van pesten wordt steeds aangegeven om welke ernst het gaat, en welke actie zal ondernomen door medewerkers van de school. VCL- Pestprotocol Het VCL wil een veilige plek zijn voor alle leerlingen. De school stimuleert de leerlingen zich positief ten opzichte van elkaar te gedragen. Voor ongewenst gedrag zoals pesten is een

Nadere informatie

BURG. DE RUITERSCHOOL

BURG. DE RUITERSCHOOL BURG. DE RUITERSCHOOL Pestprotocol Een samenvatting van dit protocol hangt zichtbaar in de school. Dit protocol is vastgesteld op 14 maart 2013 Vastgesteld door team Burg. De Ruiterschool: 4 maart 2013

Nadere informatie

Pestprotocol Koningin Wilhelminaschool

Pestprotocol Koningin Wilhelminaschool Pestprotocol Koningin Wilhelminaschool Pestprotocol PCBS Koningin Wilhelmina 2011-2012 1 INHOUDSOPGAVE 1. Missie 2. Wat verstaan we onder pesten? a. Kenmerken van pesten b. Manieren van pesten c. Oorzaken

Nadere informatie

Een informatieve bundel en vragenlijst voor kinderen die gepest worden.

Een informatieve bundel en vragenlijst voor kinderen die gepest worden. Een informatieve bundel en vragenlijst voor kinderen die gepest worden. Er is een verschil tussen plagen en pesten. Iets van iemand afpakken kan plagen zijn, maar ook pesten. Het is plagen als het gaat

Nadere informatie

Pestprotocol Obs de Klaverwoid

Pestprotocol Obs de Klaverwoid Pestprotocol Obs de Klaverwoid 1 1. Inleiding blz. 3 2. Wat is pesten en wat is plagen? blz. 4 3. Hoe herken je pestgedrag? blz. 5 4. Stappenplan blz. 6 5. Dossiervorming en nazorg blz. 8 6. Preventie

Nadere informatie

Sssstttt!! Een geheim

Sssstttt!! Een geheim BLOGGEN WEBSITE BERICHTEN ZELF MAKEN HACKEN PASWOORD BLOKKEREN IDENTITEIT BINNENDRINGEN BLOKKEREN MSN CHATTEN ONLINE VIRUS KAPOT VIRUSSCAN BEVEILIGING PRIVACY FOTO VIDEO OPENBAAR KEUZES ONLINE DATEN CHATBOX

Nadere informatie

qwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwerty uiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasd fghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzx cvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq

qwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwerty uiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasd fghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzx cvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq qwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwerty uiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasd fghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzx cvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq Verdraagzaamheidsplan wertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyui Gemeentelijke

Nadere informatie

PESTPROTOCOL (versie april 2014)

PESTPROTOCOL (versie april 2014) PESTPROTOCOL (versie april 2014) Op de Lispeltuut willen wij de kinderen een veilige leeromgeving bieden. Kinderen moeten zich op een prettige en positieve manier kunnen ontwikkelen. Een gevoel van veiligheid

Nadere informatie

Pesten heeft veel te maken met de verhoudingen binnen een groep. Daarom is het niet eenvoudig om er een eind aan te maken. Als de leerkracht schelden

Pesten heeft veel te maken met de verhoudingen binnen een groep. Daarom is het niet eenvoudig om er een eind aan te maken. Als de leerkracht schelden Pesten heeft veel te maken met de verhoudingen binnen een groep. Daarom is het niet eenvoudig om er een eind aan te maken. Als de leerkracht schelden verbiedt, zoeken de kinderen andere manieren en andere

Nadere informatie

Pestprotocol Eerste Leidse Schoolvereniging

Pestprotocol Eerste Leidse Schoolvereniging Pestprotocol Eerste Leidse Schoolvereniging Inhoud 1. Inleiding a. Uitgangspunt b. Wat is pesten? 2. Schoolregels en afspraken 3. Pestgedrag op school a. Pestgedrag voorkomen b. Pestgedrag snel signaleren

Nadere informatie

Voor meer informatie over dit onderzoek kunt u contact opnemen met Lisette van Vliet: lisette.van.vliet@eenvandaag.

Voor meer informatie over dit onderzoek kunt u contact opnemen met Lisette van Vliet: lisette.van.vliet@eenvandaag. Onderzoek Sexting 7 april 2015 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 26 februari tot en met 9 maart 2015 deden 1852 jongeren mee, waaronder 961 middelbare scholieren. De uitslag is

Nadere informatie

GEDRAGSCODE VOOR HET GEBRUIK VAN COMMUNICATIEMIDDELEN DOOR LEERLINGEN BINNEN DE OMO SCHOLENGROEP BERGEN OP ZOOM E.O.

GEDRAGSCODE VOOR HET GEBRUIK VAN COMMUNICATIEMIDDELEN DOOR LEERLINGEN BINNEN DE OMO SCHOLENGROEP BERGEN OP ZOOM E.O. GEDRAGSCODE VOOR HET GEBRUIK VAN COMMUNICATIEMIDDELEN DOOR LEERLINGEN BINNEN DE OMO SCHOLENGROEP BERGEN OP ZOOM E.O. Besproken CD d.d. februari 2011 Instemming MR d.d. 4 juli 2011 Vastgesteld CD d.d. 5

Nadere informatie

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders Grafisch ontwerp: Ontwerpstudio 2 MAAL EE Bij huiselijk geweld tussen (ex-)partners worden kinderen vaak over het hoofd gezien. Toch hebben

Nadere informatie

Vertel aan je kind dat het nodig is de school in te lichten om het pesten te laten stoppen;

Vertel aan je kind dat het nodig is de school in te lichten om het pesten te laten stoppen; Pesten op school Veel gestelde vragen Wat doe je als je kind gepest wordt? Maak voldoende tijd voor een gesprek; laat je kind vertellen wat er zich afspeelt en hoe het zich voelt; Neem het verhaal van

Nadere informatie

>>> Dag tegen het Pesten 19-04-12 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1

>>> Dag tegen het Pesten 19-04-12 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1 Inhoudsopgave Colofon 3 Dag tegen het pesten 4 Highlights 4 Pesten gebeurt in mijn klas het meest met 5 Welke uitspraak

Nadere informatie

Dit is een rollenspel dat de volgende thema s behandelt: geweld tussen individuen, pesten.

Dit is een rollenspel dat de volgende thema s behandelt: geweld tussen individuen, pesten. Kan het anders? (Uit: Kompas) Dit is een rollenspel dat de volgende thema s behandelt: geweld tussen individuen, pesten. Behandelende onderwerpen het recht veilig in vrijheid te leven het recht op respect

Nadere informatie

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS WWW.PESTWEB.NL DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS Kinderen en jongeren willen je hulp, als je maar (niet)... Wat kinderen zeggen over pesten Kinderen gaan over het algemeen het liefst met hun probleem naar hun

Nadere informatie

De Z-generatie/ Wifi-Generatie: Hoe gaat u als ouder met de online wereld om?

De Z-generatie/ Wifi-Generatie: Hoe gaat u als ouder met de online wereld om? De Z-generatie/ Wifi-Generatie: Hoe gaat u als ouder met de online wereld om? Een ouderavond van Mijn Kind Online en Cyberpesten de Baas Even voorstellen Niels Baas 26 jaar Docent en onderzoeker aan de

Nadere informatie

Gedragsprotocol De Achtbaan

Gedragsprotocol De Achtbaan Gedragsprotocol De Achtbaan Aanbevelingen, consequenties en uitwerking INHOUD 1. Doelstelling van het protocol 2. Voorwaarden voor beleid 3. Wat wordt er onder pesten verstaan? 4. Signalen dat een kind

Nadere informatie

6f Hoe gaat men om met het internetgebruik van jongeren? 1

6f Hoe gaat men om met het internetgebruik van jongeren? 1 6f Hoe gaat men om met het internetgebruik van jongeren? 1 Herkent u deze vragen? Wat doet mijn jongere eigenlijk op internet? Is het schadelijk als mijn jongere veel achter de computer zit? Bestaat internetverslaving?

Nadere informatie

Door wie? - Henk den Ouden (zorgcoördinator) en Corine Lagendijk (schoolmaatschappelijk werker).

Door wie? - Henk den Ouden (zorgcoördinator) en Corine Lagendijk (schoolmaatschappelijk werker). Bijlage Pestprotocol Wat is het? - Een protocol met uitleg, regels en afspraken die leiden tot een veilige schoolomgeving waarin pestgedrag wordt tegengegaan. Dit is belangrijk gezien gepest worden één

Nadere informatie

Anti-pestprotocol. Brede school De Muldershof. Pestprotocol Brede school De Muldershof april 2013 1

Anti-pestprotocol. Brede school De Muldershof. Pestprotocol Brede school De Muldershof april 2013 1 Anti-pestprotocol Brede school De Muldershof Pestprotocol Brede school De Muldershof april 2013 1 April 2013 Anti-pestprotocol Brede school De Muldershof Pesten op school; hoe gaan wij er mee om? Pesten

Nadere informatie

Pesten in het voortgezet onderwijs

Pesten in het voortgezet onderwijs Pesten in het voortgezet onderwijs Aandacht voor Pesten Week tegen pesten: 22-26 september 2014 Het thema is Horen, Zien en Speak Up! Zie onderstaande link. week tegen pesten Wat is nu eigenlijk pesten?

Nadere informatie

Esther Göring - Adviseur Lezen en Media/Mediacoach Ouderavond Basisschool Brukelum Aarle-Rixtel

Esther Göring - Adviseur Lezen en Media/Mediacoach Ouderavond Basisschool Brukelum Aarle-Rixtel Esther Göring - Adviseur Lezen en Media/Mediacoach Ouderavond Basisschool Brukelum Aarle-Rixtel Share the fun: uw kind en nieuwe media ONDERWERPEN: INTERNET: Social media Wat is het en hoe wordt het gebruikt

Nadere informatie

Pestprotocol Basisschool de Nautilus

Pestprotocol Basisschool de Nautilus Pestprotocol Basisschool de Nautilus 1 Inhoud Inhoud 2 Inleiding 3 Doel van het pestprotocol Uitgangspunten Hoofdstuk 1 Wat is pesten? 4 Pesten gedefinieerd Vormen van pesten Hoofdstuk 2 Preventie 5 Hoofdstuk

Nadere informatie

Uit de reader "Van pesten naar een wij-gevoel" (VPNEW) van Theo Klungers van bureau Posicom.

Uit de reader Van pesten naar een wij-gevoel (VPNEW) van Theo Klungers van bureau Posicom. Uit de reader "Van pesten naar een wij-gevoel" (VPNEW) van Theo Klungers van bureau Posicom. Plagen / ruzie / pesten Er bestaat een verschil tussen plagen, pesten en ruzie maken. Maar wat is nu eigenlijk

Nadere informatie

Januari 2013. Pestprotocol Basisschool de Schrank

Januari 2013. Pestprotocol Basisschool de Schrank Januari 2013 Pestprotocol Basisschool de Schrank Inhoudsopgave 1. Waarom heeft de Schrank een pestprotocol 3 2. Pesten op school 3 3. Signalen van pesten 4 4. Oorzaken van pesten 4 5. Rollen bij pesten

Nadere informatie

t h e m a c o n f e r e n t i e

t h e m a c o n f e r e n t i e t h e m a c o n f e r e n t i e P e s t e n : L a a t h e t n i e t g e b e u r e n! Cyberpesten, weet jij het? Welkom en introductie Weet jij het Weten jullie het Afsluiting Het leveren van een bijdrage

Nadere informatie

Pestprotocol Prakticon

Pestprotocol Prakticon Pestprotocol Prakticon Pesten op school Hoe ga je er mee om? Pesten komt helaas op iedere school voor, ook bij ons. Het is een probleem dat wij onder ogen zien en op onze school serieus aan willen pakken.

Nadere informatie

Sociale veiligheid op school

Sociale veiligheid op school Sociale veiligheid op school 1 Inleiding In dit document staat omschreven welk beleid en welke protocollen gehanteerd worden op t Kofschip met betrekking tot de sociale veiligheid. Het is een weerslag

Nadere informatie

Achtergrond informatie:

Achtergrond informatie: Pestprotocol Inleiding Voor u ligt het pestprotocol van de Koningin Wilhelminaschool. Met behulp van dit protocol willen wij het pestgedrag binnen de school voorkomen en indien nodig aanpakken. In onze

Nadere informatie

Pestprotocol PCBS Willem van Oranje

Pestprotocol PCBS Willem van Oranje Pestprotocol PCBS Willem van Oranje Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en

Nadere informatie

Pestprotocol Christelijk Gymnasium Utrecht Versie 15 oktober 2014

Pestprotocol Christelijk Gymnasium Utrecht Versie 15 oktober 2014 Pestprotocol Christelijk Gymnasium Utrecht Versie 15 oktober 2014 Het pestprotocol vormt de verklaring van de vertegenwoordiging van de school en de ouders waarin is vastgelegd dat we pestgedrag op school

Nadere informatie

GEDRAGSPROTOCOL. (anti pestgedrag) Basisschool De Boomgaard Dieren

GEDRAGSPROTOCOL. (anti pestgedrag) Basisschool De Boomgaard Dieren GEDRAGSPROTOCOL (anti pestgedrag) Basisschool De Boomgaard Dieren Mei 2014 Gedragsprotocol de Boomgaard I. Doel van dit gedragsprotocol: Alle kinderen van De Boomgaard moeten zich veilig voelen, zodat

Nadere informatie

Protocol sociaal welbevinden (anti-pestprotocol)

Protocol sociaal welbevinden (anti-pestprotocol) Protocol sociaal welbevinden (anti-pestprotocol) Voorop staat dat op De Phoenix pesten in welke vorm en op welke manier dan ook als onacceptabel gedrag wordt beschouwd. Derhalve zal er altijd worden ingegrepen

Nadere informatie

Pestprotocol. Postadres. De Stroekeld 139. 7463 CB Rijssen. info@julianaschool.net. www.julianaschool.net. Locatie Roerdomp. Roerdomp 24, Rijssen

Pestprotocol. Postadres. De Stroekeld 139. 7463 CB Rijssen. info@julianaschool.net. www.julianaschool.net. Locatie Roerdomp. Roerdomp 24, Rijssen Pestprotocol Postadres De Stroekeld 139 7463 CB Rijssen info@julianaschool.net www.julianaschool.net Locatie Roerdomp Roerdomp 24, Rijssen Tel: 0548-636000 Locatie Stroekeld De Stroekeld 139, Rijssen Tel:

Nadere informatie

13 Jij en pesten. Ervaring

13 Jij en pesten. Ervaring 82 13 Jij en pesten Wat doe ik hier vandaag? P Ik word me ervan bewust hoe erg het is om iemand te pesten en gepest te worden. P Ik leer dat ik met anderen steeds weer respectvol moet omgaan. P Ik ken

Nadere informatie

Woudrichemstraat5, 1107 NE Amsterdam 020 6972176

Woudrichemstraat5, 1107 NE Amsterdam 020 6972176 Woudrichemstraat5, 1107 NE Amsterdam 020 6972176 Waarom een pestprotocol? Dit pestprotocol geeft kinderen, leerkrachten en ouders duidelijkheid over hoe wij handelen wanneer er gepest wordt. Door het protocol

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E.

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Page of 6 Enquête basisonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas zit je?

Nadere informatie

DEEL 1. Pesten aanpakken en voorkomen. De dynamiek van pesten en gepest worden. (c) hilde.leonard@pandora.be 1. Begeleiding: Hilde Leonard

DEEL 1. Pesten aanpakken en voorkomen. De dynamiek van pesten en gepest worden. (c) hilde.leonard@pandora.be 1. Begeleiding: Hilde Leonard Pesten aanpakken en voorkomen Info-avond voor ouders GILKO Merelbeke, 28 januari 2016 Begeleiding: Hilde Leonard opleiding pedagogiek KUL mama van een zoon van 13 jaar 10 jaar vormingswerk met jongeren

Nadere informatie

OBS De Vogels Jac.P. Thijsselaan 69 2341 PM Oegstgeest. PESTPROTOCOL De Vogels

OBS De Vogels Jac.P. Thijsselaan 69 2341 PM Oegstgeest. PESTPROTOCOL De Vogels OBS De Vogels Jac.P. Thijsselaan 69 2341 PM Oegstgeest PESTPROTOCOL De Vogels We willen graag dat alle kinderen op De Vogels zich in hun basisschoolperiode veilig voelen, zodat zij zich optimaal kunnen

Nadere informatie

Pestprotocol. Basisschool De Wilge Corn. Drebbelstraat 64 1222 SC Hilversum

Pestprotocol. Basisschool De Wilge Corn. Drebbelstraat 64 1222 SC Hilversum Pestprotocol Basisschool De Wilge Corn. Drebbelstraat 64 1222 SC Hilversum Opgesteld in schooljaar 2012-2013 Waarom een pestprotocol? In de missie van de Wilge staat dat wij een veilige, sfeervolle leeromgeving

Nadere informatie

waar heb jij op de basisschool gezeten?

waar heb jij op de basisschool gezeten? ouderavond Even voorstellen? waar heb jij op de basisschool gezeten? even nummers een stap naar voren tweetal gesprek hoe zat het met pesten op jouw basisschool? iedereen een stap naar links nieuw tweetal

Nadere informatie

1 Voorwoord. Beste ouders. Beste leerlingen

1 Voorwoord. Beste ouders. Beste leerlingen 1 Voorwoord Beste ouders Beste leerlingen Dit is het antipestplan van WICO campus Sint-Jozef. Het draaiboek pesten is geschreven voor de leerlingen, ouders en medewerkers van de school. Het geeft het beleid

Nadere informatie

Geachte ouders/ verzorgers, Nieuwsbrief oktober 2015

Geachte ouders/ verzorgers, Nieuwsbrief oktober 2015 CBS De Bron/ Christinaplaats Christinaplaats 1 3223XE Hellevoetsluis Telefoonnummer 0181 313638 E- mail: info@cbsdebron.vcodekring.nl Website: www.cbs-debrug.nl Nieuwsbrief oktober 2015 Geachte ouders/

Nadere informatie

WAT IS PESTEN ANDERS ZIJN

WAT IS PESTEN ANDERS ZIJN Pesten door; Luna, Kayleigh, Maartje en Tim WAT IS PESTEN Wat is pesten? Pesten is een vorm van vervelend doen. Tegen anderen bijvoorbeeld slaan, schoppen, uitschelden noem maar op. Maar een ding is zeker

Nadere informatie

Pestprotocol obs De Meerwaarde

Pestprotocol obs De Meerwaarde 1 Pestprotocol obs De Meerwaarde Dit pestprotocol heeft als doel: Alle kinderen mogen zich in hun basisschoolperiode veilig voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door regels en afspraken

Nadere informatie

Protocol pesten Eigenaar : Intern Begeleider Vastgesteld: september 2012 Herzien: september 2016. Een stappenplan bij pesten op school

Protocol pesten Eigenaar : Intern Begeleider Vastgesteld: september 2012 Herzien: september 2016. Een stappenplan bij pesten op school Protocol pesten Eigenaar : Intern Begeleider Vastgesteld: september 2012 Herzien: september 2016 Een stappenplan bij pesten op school Wat is pesten? Pesten is een verschijnsel dat op elke school en in

Nadere informatie

Protocol gedrag. Recht op veiligheid Iedere leerling heeft recht zich veilig te voelen in de klas en in de school.

Protocol gedrag. Recht op veiligheid Iedere leerling heeft recht zich veilig te voelen in de klas en in de school. Protocol gedrag Een goede school heeft geen pestprojecten nodig, of anders gezegd: doet dagelijks een pestproject, mits zij zich er steeds van bewust blijft welke processen in de groepsvorming een belangrijke

Nadere informatie

Pestprotocol It Twaspan

Pestprotocol It Twaspan Pestprotocol It Twaspan It Twaspan wil de kinderen een omgeving bieden waarin zij zich op een prettige en positieve wijze kunnen ontwikkelen. De leerkrachten willen deze ontwikkeling bevorderen door het

Nadere informatie

Anti Pest protocol Almere College Dronten 2014-2016

Anti Pest protocol Almere College Dronten 2014-2016 Anti Pest protocol Almere College Dronten 2014-2016 1 Inhoudsopgave: 1. Kernwaarden Almere College Dronten 3 2. Pesten wat is dat? 4 3. Signalen bij pesten 5 4. Het vijf sporen beleid van het Almere College

Nadere informatie

2. Hebben ze ooit al een geheim van je rondverteld via internet? 3. Hebben ze al eens een geheim doorvertelt dat jij iemand had toevertrouwd?

2. Hebben ze ooit al een geheim van je rondverteld via internet? 3. Hebben ze al eens een geheim doorvertelt dat jij iemand had toevertrouwd? Bijlage 1 Ben jij ooit gecyberpest? Cyberpesten kan iedereen overkomen. De meeste mensen weten niet wat cyberpesten is. Misschien ben zelfs jij ooit gecyberpest zonder dat je het zelf weet. Er zijn 2 reeksen

Nadere informatie