Duurzame energie begrijpen in 10 minuten!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Duurzame energie begrijpen in 10 minuten!"

Transcriptie

1 Duurzame energie begrijpen in 10 minuten! Over energie, exergie, WKO, Warmtepomp en Hybride Systemen Colt International Postbus AA Cuijk Tel:

2 Duurzame energie begrijpen in 10 minuten! Over het thema duurzaamheid raken we niet uitgepraat de laatste jaren. Wie het begrip erop naslaat in Wikipedia of de Dikke van Dale, krijgt de volgende betekenissen: lang durend; het milieu weinig belastend; een strategie of productiemethode die natuurlijke hulpbronnen of grondstoffen niet uitput. Met z n allen hebben we afspraken gemaakt om dit te bereiken: Reduceer > 20% in broeikasgas emissies uit primaire energie bronnen in 2020 (ref nivo); Kyotoprotocol; 50% minder CO 2 in 2050 (ref niveau) ; Max. globale Temperatuur T< 2 C (ref. pre-niveau). Energiezuinig, minder CO 2 -uitstoot, meer alternatieve energiebronnen gebruiken en tegelijkertijd comfortabel, gezond en kostenbewust zijn kernbegrippen in de huidige bouw. Kennis van energie is hiervoor onontbeerlijk. 2 Satellietfoto s van de Noordpool met 30 jaren tijdsverschil Energie en Exergie Een hoofdrol is hierin weggelegd voor het zorgvuldig omgaan met energie. In opeenvolgende stappen. Te beginnen met het reduceren van de energievraag, gevolgd door het opslaan en hergebruik van energie, gevolgd door het gebruik van duurzame energie voor de resterende vraag en tot slot het ultieme doel door waar mogelijk energie te leveren. Energie Wat energie inhoudt, daar kan iedereen zich wel iets bij voorstellen. Energie is nodig om arbeid te verrichten, warmte, licht of geluid te produceren of om iets te laten bewegen. Energie kan opgeslagen liggen in brandstoffen zoals kolen, olie, gas of hout, maar is ook in de natuur aanwezig in de vorm van zonne-, wind, getijde- of geothermische energie. Vormen van energie zijn: kinetische energie potentiële energie elektromagnetische energie nucleaire energie warmte straling chemische energie elektrische energie 2 Volgens de eerste hoofdwet van de thermodynamica gaat energie nooit verloren. Energie kan wel omgezet worden in een andere vorm van energie. Die andere vorm van energie kan een andere kwaliteit hebben. Die kwaliteit wordt uitgedrukt met de term exergie. Een begrip dat lastiger voor te stellen is en daarom hieronder kort uitgelegd zal worden. Exergie De definitie van exergie in Wikipedia: Exergie is de maximale hoeveelheid arbeid die (in theorie) uit een medium (vloeistof, gas) gewonnen kan worden bij het in evenwicht brengen met de omgeving. Anders gezegd; exergie geeft aan op welk hoogwaardig of laagwaardig niveau de energie zich bevindt. Bijvoorbeeld een gasvlam heeft een temperatuur van 600/700ºC. Dat is een hoge temperatuur, wat een krachtig niveau inhoudt. Dat betekent dat een gasvlam hoogwaardige energie is. Het gaat dus niet om de hoeveelheid energie maar om de kwaliteit van de energie. Ook elektriciteit is bijzonder hoogwaardig. Daarentegen is een stuwdam met een dusdanig klein verval, dat er nauwelijks een turbine mee aangedreven kan worden, laagwaardig. Alleen als de exergie van een bron hoger is dan van het doel vindt energietransport plaats. Een eenvoudig voorbeeld: een balletje laten vallen vanaf 2 meter hoogte is een hogere exergie dan vanaf 1 meter hoogte omdat dit tegen de gravitatie in gaat. De potentiële energie is hoger. Energie, Exergie en verspilling Energie kan op vele manieren opgeslagen worden, zoals o.a. in druk, kracht, beweging, licht, geluid, elektriciteit, warmte, chemisch, latent, kernenergie. Energie gaat altijd van een hoog niveau naar een laag niveau (2e hoofdwet van de thermodynamica). Omdat de energie verandert van kwaliteit en niet meer voor hetzelfde doel gebruikt kan worden, is het voor een duurzaam gebruik van energie aan te raden om het

3 (exergie-)verlies zo laag mogelijk te houden. Het verbranden van aardgas, bijvoorbeeld, heeft een hoge waarde van 700ºC. Wanneer je daarmee water gaat verwarmen naar 40ºC is dat eigenlijk jammer van de hoge exergie. Je kunt het beschouwen als een soort verspilling. Warmte- en Koude Opslag (WKO) Warmte- en koude opslag in de bodem is een duurzame techniek die veel energie bespaart. In de bodem bevindt zich koel grondwater dat in de zomer gebruikt kan worden om een gebouw te koelen. Is na gebruik het water opgewarmd dan wordt dit opgeslagen in de bodem en kan het in de winter gebruikt worden om een gebouw te verwarmen. Natuurlijk is het zo dat de bodem hiervoor geschikt moet zijn. In Nederland is ca. 70% van de bodemsamenstelling in diverse regio s passend. Zo bieden de zandgronden goede mogelijkheden voor een open bronssysteem en kleigronden voor een gesloten systeem. Voor kleine toepassingen (woningen) wordt vaak gebruik gemaakt van een gesloten bron, de zgn.bodemlussen, terwijl voor de middelgrote en grote toepassingen (kantoren, utiliteitsbouw, appartementencomplexen) open bronnen worden ingezet. In veel provincies is voor een gesloten WKO-systeem een thermisch vermogen van 70 kw en voor open WKO-systeem een debiet van 10 m 3 /h of een jaarlijkse onttrekking van m 3 de grens waarboven een vergunning aangevraagd moet worden. Een wat groter (utiliteits-)gebouw zit al snel aan die grens. Het vergunningtraject is relatief complex. Daarnaast zijn open bronnen in de zgn. waterwingebieden in Nederland verboden. Daarentegen zijn er steeds meer inventieve mogelijkheden om grote gebouwen op een kleine bron aan te sluiten, zoals met behulp van een mini WKO. Duurzame hybride systemen Bij hybride systemen draait alles om uitwisseling van meerdere bronnen. Het doel van een hybride systeem is om energiestromen en exergieniveaus die zo dicht mogelijk bij elkaar liggen, aan elkaar te koppelen om zo tot de meest praktische oplossing, lees met het minste exergieverlies, te komen. Bijvoorbeeld: een propeller met een vastgelegde snelheid van 1m/sec. wordt aangedreven door een waterval die daarvoor een hoogte van 10 m. nodig heeft. Het is niet efficiënt om in dit geval een waterval met een hoogte van 100 m. te gebruiken. Dan zou de klep voor 90% dicht moeten, wat een aanzienlijk smoorverlies van energie inhoudt. In hybride systemen worden daarom bronnen aan elkaar gekoppeld met een exergieverschil dat klein is en in de ogen van velen zelfs nutteloos is. Zo is de grondtemperatuur in Nederland gemiddeld 10-12ºC. Toch worden gebouwen veelal nog elektrisch of met opgewekte energie gekoeld. De vele stappen die tussen het opwekken van de koude en het transport zitten, leveren veel energieverlies en exergieverlies. Jammer, want menig gebouw kan met koude uit de grond gekoeld worden. Ook voor verwarmen geldt hetzelfde principe. Het belangrijkste kenmerk van duurzame verwarming is het gebruik van laagwaardige warmte. De toegepaste methode zorgt er ook voor dat de afgifte op een zo laag mogelijke, passende, temperatuur geschiedt. Duurzaam denken, betekent voor nu en in de toekomst dan ook vooral anders denken. Een duurzaam hybride systeem is opgebouwd uit vier onderdelen: 1. Aanbieders van energie 2. Buffering van energie 3. Transport van energie 4. Gebruikers van energie 3

4 1. Aanbieders van energie Onder aanbieders van energie verstaan we alle vormen en bronnen van energie. Van hoogwaardige energie zoals aardgas, kolen, olie, kernenergie, zonne-energie, hout, biomassa, windenergie en blauwe energie uit osmose of elektrodialyse tot laagwaardige varianten zoals restwarmte, bodemopslag, oppervlaktewater, afvalstromen etc. Met vaak elektriciteit als vorm van de energie. Hierbij moet aangetekend worden dat laagwaardige energie zeker ook hoogwaardig kan zijn. In de industrie zijn de reststromen vaak laagwaardig (20º - 30º). In vergelijking met de hoogwaardige energie van een cv (80 º) lijkt het nutteloze energie. Op de juiste manier gekoppeld kunnen echter veel van de stromen in de industrie ingezet worden voor zowel het opwekken als de buffering van energie. Belangrijk bij het maken van de juiste keuze is om er op te letten dat de laagwaardige energie hoogwaardig genoeg is voor de toepassing. Wanneer meerdere bronnen op een intelligente manier met elkaar gecombineerd worden, is er sprake van een hybride ontwerp. De bronnen, energiestromen, die hierin gebruikt worden, hoeven niet noodzakelijk onderdeel van het eigen gebouw (of complex) uit te maken. In veel gevallen levert het veel op wanneer ook de omgeving of de buren er bij betrokken worden. Welke aanbieder de juiste keuze is, is sterk afhankelijk van de lokale situatie. In veel gevallen zijn meerdere keuzes en/of een combinatie van keuzes mogelijk. 2. Buffering van energie Uit bovenstaande wordt al duidelijk dat ook laagwaardige energie nuttig wordt wanneer je deze op een ander moment voor iets kunt inzetten. Opslag of buffering maakt dit mogelijk. Er zijn echter meer redenen waarom het bufferen van energie aan te bevelen is: 1. Buffering lost het probleem van het wisselende vraag en aanbodpatroon per etmaal, week of seizoen op. 2. Het kan ingezet worden om de dimensionering van de aanbieder te verkleinen. Een kleine aanbieder en een grote buffer betekent nog steeds voldoende vermogen op het moment dat het nodig is. Zo kan bijvoorbeeld een klein zonnepaneel op een caravan met een toereikende accu er nog steeds voor zorgen dat de hele avond van duurzame stroom gebruik gemaakt kan worden. 3. Buffering biedt de mogelijkheid om gebruik te maken van verschillende tarieven voor energie. Het energietarief wordt steeds meer afhankelijk van schaarste. We kenden al een nachttarief, met intelligente meters worden ook de tarieven intelligent. 4. Buffering leidt tot energiebesparing omdat niets weggegooid wordt wat later nog gebruikt kan worden. Elektriciteit Elektriciteit (hoogwaardig) laat zich moeilijk opslaan. Iedereen is bekend met de snelheid waarmee batterijen leeglopen. Op dit moment is het nog zo dat centrales elektriciteit opwekken om te voldoen aan de pieken waarop de hele samenleving 4 stroom nodig heeft. Willen we in de toekomst duurzaam met energie omgaan, dan is het zaak om anders met elektriciteit om te gaan. De smart grid is hiervoor een uitstekende tool. De smart grid is een intelligent elektriciteitsnetwerk waarin aanbod en verbruik van elektriciteit in zowel plaats als tijd op elkaar afgestemd wordt. Het rekent af met overschotten en tekorten. De energieleverancier is een partner bij het herplaatsten van de elektrische energie in tijd en plaats. Energie wordt op deze manier niet echt gebufferd maar mondiaal gedeeld. Daarin ligt ook het grote verschil tussen elektriciteit en thermische energie, die wel gebufferd kan worden. Thermische energie (water) In water laat energie zich goed opslaan. Water heeft de hoogste soortelijke warmte van alle gangbare stoffen en is daarmee niet alleen geschikt voor opslag maar ook een ideaal medium om energie mee te verplaatsen aangezien water per volume-eenheid veel energie kan opnemen. In de praktijk worden verschillende methoden toegepast om energie met water op te slaan: Getijden Stuwdammen Thermische tanks, Sprinkler tanks, Proceswater tanks Thermische gebouwactivering, betonkernactivering WKO gesloten en open Open water, rivieren PCM (zout en water) en Thermo chemische opslag In de hybride gedachte is water al decennialang de transportdrager van thermische energie. Het is natuurlijk, veilig, goedkoop, overal beschikbaar, breed geaccepteerd en beheersbaar. 3. Transport van energie Macroniveau De meest gebruikelijke wijze van het transporteren van energie is via elektrische stroom. Andere conventionele manieren zijn het rondvaren en/of rondpompen van olie, kolen en aardgas over de wereldbol. Microniveau Op locale schaal kennen we o.a. onderstaande transportmiddelen: Lucht De energie-inhoud en dichtheid van lucht is gering. Om lucht voor het transport van energie te gebruiken, zijn dan ook grote installaties nodig. Koudemiddelen Koudemiddelen zijn zeer efficiënt in het verplaatsen van energie. Inmiddels vormen de milieu-effecten van synthetische koudemiddelen een probleem. Daarom staan de natuurlijke koudemiddelen, zoals CO2, Ammoniak en Koolwaterstoffen, volop in de belangtelling. Bij het gebruik van deze koudemiddelen moet wel rekening met de veiligheidsvoorschriften gehouden worden en met de beperking van de vulling. Batterijen Batterijen zijn (nog) groot en zwaar in verhouding met de energie die er in kan. Stadsverwarming Hierbij wordt de energie naar de huizen gebracht om deze te

5 verwarmen, vaak met water. Dit kan restwarmte zijn, die in de zomer vaak vernietigd wordt. Water De soortelijke warmte van water is 4,18 kj/kgk. Daarmee is water een ideaal transportmedium. Niet nieuw. De Romeinen bouwden al aquaducten om hun thermen te verwarmen. Water kan over lange afstanden getransporteerd worden. Welk transportmedium ook gekozen wordt, het is zaak er voor te zorgen dat het medium zo goed mogelijk past bij het energieniveau dat aangeboden wordt. Anders betekent het onherroepelijk efficiencyverlies. Hoogwaardige energie transporteren, betekent een risico op extra verliezen onderweg. 4.Gebruikers van energie De gebruiker van energie bevindt zich over het algemeen in het gebouw waarin mensen wonen, leven, werken of recreëren. Het zijn de huishoudelijke apparaten, de ventilatie-, verwarming- en koelsystemen en de warmtepomp. In de industrie komen daar ook nog de processen bij. In een hybride systeem zijn alle gebruikers koppelbaar aan elkaar, de opwekkers en de buffers. In formule: Waarbij: Tk = temperatuur koel Tw = temperatuur warm (Temperatuur in Kelvin) Uit deze formule volgt dat EER = COP + 1 bij dezelfde temperaturen. De Warmtepomp De warmtepomp neemt onder de gebruikers van energie een speciale plaats in. Een warmtepomp wordt namelijk ingezet om het exergieniveau van de energie op een hoger peil te brengen. Daar waar de laagwaardige energie niet voldoende is en deze hoogwaardiger gemaakt moet worden, is de warmtepomptechniek een manier om tot een zeer gunstige energieprestatie te komen. Een warmtepomp heeft vaak elektriciteit als aandrijfkracht, maar kan echter ook aangedreven worden door andere vormen van energie, zoals restwarmte, aardgas, zonne-energie, magnetisme en geluid. Het rendement Wat bij het gebruik van warmtepompen vooral van belang is, is het rendement van het systeem. Dit is van veel factoren afhankelijk. Bij iedere omzetting van energie naar een andere vorm gaat energie verloren. Het rendement kan nooit 100% zijn. Vaak wordt het rendement van een warmtepomp uitgedrukt in de COP (Coëfficiënt of Performance). De warmtepomp is echter slechts een deel van een systeem en het verdient dan ook aanbeveling het rendement over het totale systeem te meten, over het gehele jaar door gebruik te maken van de SPF, de Seasonal Performance Factor. De SPF geeft het conversierendement per seizoen aan in een verhoudingsgetal van de geproduceerde energie en de gebruikte primaire energie. De SPF van een systeem is afhankelijk van het type bron, het opweksysteem en het afgiftesysteem in het gebouw. Ieder seizoen heeft een eigen rendement en ook het rendement van een warmtepomp varieert van moment tot moment. We drukken het rendement voor verwarmen uit in COP, in combinatie met de SPF wordt dat de SCOP. Het rendement voor koelen wordt uitgedrukt in de EER (Energy Efficiency Ratio), in combinatie met de methode SPF wordt dat de SEER. Voor alle energie omzetting is de exergie een maat voor het rendement. De Fransman Sadi Carnot formuleerde in 1825 als eerste het Carnotrendement: het hoogst theoretisch haalbare rendement van een cyclus met twee temperaturen (2e hoofdwet van de thermodynamica). 5 Energielabel voor warmtepompen volgens aankomende richtlijn EU2009/125/EG

6 Nieuwe wetgeving Op 1 januari 2013 wordt Europese wetgeving van kracht (EU verordening nr. 206/2012) ter uitvoering van de richtlijn 2009/125/EG inzake het ecologisch ontwerp van luchtgerelateerde airconditioners en ventilatoren. De wetgeving heeft als doel producten met een te lage SCOP en SEER van de EU markt te weren. Er wordt voor de SCOP onderscheid gemaakt in 3 klimaatzones voor verwarmen: gemiddeld, warmer en kouder gebied. Voor de SEER worden er 4 buitentemperaturen gehanteerd: 20 C, 25 C, 30 C en 35 C. Per klimaatgebied wordt er per uur berekend en gesommeerd over alle in deze zones voorkomende uren volgens tabellen. De eisen voor minimale SCOP en SEER worden per 1 januari 2014 nog verder opgehoogd. Voor toestellen voorzien van een koudemiddel met een hoog broeikaseffect (GWP>150) zijn de eisen nog scherper: de minimale SEER eis voor toestellen onder 6 kw wordt 4,60. Nadere informatie kan gevonden worden in genoemd publicatieblad van de EU en de normen NEN:EN 14825:2012, en Stijging van het gebruik van PV cellen per werelddeel Energie gaat nooit verloren Energie gaat nooit verloren, maar het is wel aan de mens het niet te verspillen. Geen enkele deskundige twijfelt er nog aan dat er een einde komt aan het gebruik van fossiele energie. Hoe lang we nog toekomen met de reserves olie, aardgas, steenkool en uranium is onderzocht door KEMA. De conclusie is dat onze reserves beperkt zijn. Volgens KEMA hebben we nog voor slechts 55 jaar voldoende, eventueel 75 jaar als nog een aantal velden kunnen worden geëxploiteerd. Wanneer dat nog niet voldoende reden is om de weg naar duurzame energie in te slaan, dan toch wellicht de onmiskenbare klimaatverandering van de laatste decennia. In 2007 kwam het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPPC) tot de conclusie dat de mens wel degelijk een invloed heeft op de opwarming van de aarde. Eerder al bevestigde het IPPC dat er een ongekende klimaatverandering plaatsvindt. Door de grote schaal waarop de mens in de afgelopen eeuw steenkool, olie en gas is gaan verstoken, is verhoogd CO 2 vrijgekomen. Dit in combinatie met de uitstoot van methaangas, veroorzaakt door het fossiele energiegebruik, heeft directe gevolgen voor de opwarming van de aarde. De gevolgen kunnen desastreus zijn. Redenen in overvloed om hier iets aan te doen. Duurzaam bouwen betekent rekening houden met de reserves die de aarde ons biedt en er voor zorgen dat ook toekomstige generaties in hun eigen behoeften kunnen voorzien (Brundtland commissie, 1987). Stap één is het zorgvuldig omgaan met energie, wees bewust van de exergie en kies vervolgens de meest duurzame oplossing.. Bronnen - Publicatieblad van de Europese Unie C172/1, Publicatieblad van de Europese Unie C172/25, Energie EU 626, Agentschap.nl - Whitepaper Duurzaamheid & Energie BouwKennis - IPPC, Climate Change Al Gore, An inconvenient thruth - IAEA GreenCogEU - Green BizWorld Over Colt Colt is een internationale onderneming die al meer dan 80 jaar gespecialiseerd is in de ontwikkeling, productie, installatie en het onderhoud van systemen die zorgen voor eenwerk- en leefomgeving waarin luchtkwaliteit, daglicht en veiligheid gewaarborgd zijn. Zowel voor de industrie als voor de utiliteitsbouw is Colt actief op het gebied van: Klimaattechniek Brandveiligheid Daglichttechniek Buitenzonwering Zorgvuldig omgaan met natuurlijke hulpbronnen en het ontwikkelen van energiezuinige oplossingen zijn voor Colt het speerpunt voor de toekomst. Innovaties, energiebesparende technieken én het combineren van bestaande technieken met nieuwe ontwikkelingen die daarmee bijdragen aan duurzame oplossingen vormen de basis hiervoor. 6

Vermijden van verliezen bij het gebruik van industriële restwarmte

Vermijden van verliezen bij het gebruik van industriële restwarmte Vermijden van verliezen bij het gebruik van industriële restwarmte Exergie eenvoudig uitgelegd In opdracht van AgentschapNL Divisie NL Energie en Klimaat CCS B.V. Welle 36 7411 CC Deventer The Netherlands

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

2016-04-15 H2ECOb/Blm HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling

2016-04-15 H2ECOb/Blm HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling Op de internationale milieuconferentie in december 2015 in Parijs is door de deelnemende landen afgesproken, dat de uitstoot van broeikasgassen

Nadere informatie

Homelab 2050, serie 4: Optimaal gebruik van beschikbare energiebronnen

Homelab 2050, serie 4: Optimaal gebruik van beschikbare energiebronnen Energie en exergie in de gebouwde omgeving Door Sabine Jansen (TU Delft) 7 April 2015 Homelab 2050, serie 4: Optimaal gebruik van beschikbare energiebronnen Exergie voor de gebouwde omgeving Statements

Nadere informatie

[Samenvatting Energie]

[Samenvatting Energie] [2014] [Samenvatting Energie] [NATUURKUNDE 3 VWO HOOFDSTUK 4 WESLEY VOS 0 Paragraaf 1 Energie omzetten Energiesoorten Elektrisch energie --> stroom Warmte --> vb. de centrale verwarming Bewegingsenergie

Nadere informatie

Thermische Centrales voor Elektriciteit

Thermische Centrales voor Elektriciteit Thermische Centrales voor Elektriciteit College spm1520 5 maart 2013 Dr.ir. Gerard P.J. Dijkema Universitair Hoofddocent Energie en Industrie Faculty of Technology, Policy and Management Industry and Energy

Nadere informatie

Concept Ecovision. Il sole come partner. Concept Ecovision. schermature solari Colt

Concept Ecovision. Il sole come partner. Concept Ecovision. schermature solari Colt Il sole come partner Concept Ecovision schermature solari Colt Concept Ecovision Verantwoord ondernemen, zorgvuldig omgaan met natuurlijke hulpbronnen en gebruik maken Energie besparen: een visie Energie

Nadere informatie

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen De toekomst van de energievoorziening Gemeenten, provincies, bedrijven en projectontwikkelaars gaan zich steeds meer richten op duurzame energiedoelstellingen,

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Duurzaam verwarmen en koelen met gas

Duurzaam verwarmen en koelen met gas Duurzame gaswarmtepompen voor o.a.: Kantoorgebouwen Frisse Scholen Verzorgingstehuizen (P4) (P6) (P7) www.gasengineering.nl Duurzaam verwarmen en koelen met gas De voordelen van verwarmen en koelen met

Nadere informatie

Warmtepompen en warmtebronnen. Warmtepompen

Warmtepompen en warmtebronnen. Warmtepompen Warmtepompen en warmtebronnen (augustus 2006) Warmtepompen Wat is een warmtepomp? Warmtepompen zijn duurzame energiesystemen die energie uit de omgeving, zoals buitenlucht, bodem of grondwater, omzetten

Nadere informatie

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort Historisch perspectief 1945-1970 Keerpunten in de jaren 70 oliecrisis en milieu Tsjernobyl (1986) ramp door menselijke fouten Kyoto protocol (1997) (CO 2 en global warming problematiek) Start alternatieven

Nadere informatie

Net voor de Toekomst. Frans Rooijers

Net voor de Toekomst. Frans Rooijers Net voor de Toekomst Frans Rooijers Net voor de Toekomst 1. Bepalende factoren voor energie-infrastructuur 2. Scenario s voor 2010 2050 3. Decentrale elektriciteitproductie 4. Noodzakelijke aanpassingen

Nadere informatie

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Werkblad 1, mbo Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Inleiding De wereldbevolking groeit al jaren vrij stevig. En de wereldwijde behoefte aan energie groeit mee: we kúnnen simpelweg niet meer zonder

Nadere informatie

Flipping the classroom

Flipping the classroom In dit projectje krijg je geen les, maar GEEF je zelf les. De leerkracht zal jullie natuurlijk ondersteunen. Dit zelf les noemen we: Flipping the classroom 2 Hoe gaan we te werk? 1. Je krijgt of kiest

Nadere informatie

Alle ins en outs van warmtepompen

Alle ins en outs van warmtepompen Alle ins en outs van warmtepompen nu en in de toekomst Rimme van der Ree Zonder (lucht)warmtepomp geen 0 op de meter! Nul op de meter Standaard elektriciteitsverbruik + verbruik warmtepomp = capaciteit

Nadere informatie

Thermodynamische analyse van het gebruik van een warmtepomp voor residentiële verwarming

Thermodynamische analyse van het gebruik van een warmtepomp voor residentiële verwarming H01N2a: Energieconversiemachines- en systemen Academiejaar 2010-2011 Thermodynamische analyse van het gebruik van een warmtepomp voor residentiële verwarming Professor: Martine Baelmans Assistent: Clara

Nadere informatie

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd 1E SCHOOL duurzaam gerenoveerd DUURZAAM RENOVEREN investeren in MEERVOUDIGE OPBRENGST INHOUD PRESENTATIE 1 Niet duurzame school 2 Duurzaam bouwen & leven 3 Duurzame energie, kleinschalig opgewekt 4 Passief

Nadere informatie

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Als facilitair manager bent u verantwoordelijk voor de huisvesting. Daarmee ook voor het energiegebruik van de huisvesting. In deze

Nadere informatie

Alternatieve energiebronnen

Alternatieve energiebronnen Alternatieve energiebronnen energie01 (1 min, 5 sec) energiebronnen01 (2 min, 12 sec) Windenergie Windmolens werden vroeger gebruikt om water te pompen of koren te malen. In het jaar 650 gebruikte de mensen

Nadere informatie

Brandstofcel in Woning- en Utiliteitsbouw

Brandstofcel in Woning- en Utiliteitsbouw Brandstofcel in Woning- en Utiliteitsbouw Leo de Ruijsscher Algemeen directeur De Blaay-Van den Bogaard Raadgevende Ingenieurs Docent TU Delft faculteit Bouwkunde Inleiding Nu de brandstofcel langzaam

Nadere informatie

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Verplicht aandeel hernieuwbare energie in nieuwbouw Vanaf 1 januari 2014 moet elke nieuwe woning, kantoor

Nadere informatie

Thermische Centrales voor Elektriciteit College TB142Ea, 12 mei 2014

Thermische Centrales voor Elektriciteit College TB142Ea, 12 mei 2014 Thermische Centrales voor Elektriciteit College TB142Ea, 12 mei 2014 Dr.ir. Gerard P.J. Dijkema E.On kolencentrales, Maasvlakte, Rotterdam. G.P.J. Dijkema 5 mei 2014 Faculty of Technology, Policy and Management

Nadere informatie

Inleiding Basisbegrippen Energie Materialen Vormgeving Bruikbaarheid Binnenklimaat Kosten

Inleiding Basisbegrippen Energie Materialen Vormgeving Bruikbaarheid Binnenklimaat Kosten Bruikbaarheid Binnenklimaat Kosten Wat kan er gebeuren in de wereld als de productie niet kan voldoen aan de stijgende vraag? Fossiele brandstof en delfstoffen zijn eindig. Probleemstelling is dus eenvoudig

Nadere informatie

Duurzame stroom in het EcoNexis huis

Duurzame stroom in het EcoNexis huis Groepsopdracht 1 Duurzame stroom in het EcoNexis huis Inleiding De wereldbevolking groeit, en de welvaart stijgt ook steeds meer. Daarom neemt de vraag naar energie (elektriciteit, gas, warmte) wereldwijd

Nadere informatie

Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies

Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies 2013 Inleiding In het kader van de CO 2 prestatieladder is een ketenanalyse uitgevoerd naar de CO 2 productie door verwarming

Nadere informatie

Kom verder. Saxion. Kenniscentrum Design en Technologie Trends in energie voor bedrijven en bedrijventerreinen. Welkom. Jan de Wit, 20 juni 2012

Kom verder. Saxion. Kenniscentrum Design en Technologie Trends in energie voor bedrijven en bedrijventerreinen. Welkom. Jan de Wit, 20 juni 2012 Kenniscentrum Design en Technologie Trends in energie voor bedrijven en bedrijventerreinen Welkom Jan de Wit, 20 juni 2012 Vragen? Trends: 1. Energiebesparing door monitoring & procesbeheersing 2. Energiebesparing

Nadere informatie

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Leerkrachtinformatie Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Lesduur: 30 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten wat de gevolgen zijn van energie verbruik. De leerlingen weten wat duurzaamheid is. De leerlingen

Nadere informatie

H e t W A d u s E P C p a k k e t

H e t W A d u s E P C p a k k e t Uw partner in duurzame energie H e t W A d u s E P C p a k k e t De ultieme oplossing voor uw woning v1.0 april 2009 Voorwoord WAdus BV is een jong en dynamisch bedrijf. Het bedrijf is opgericht in 2008

Nadere informatie

Champignon kwekerij t Voske. Klimaatneutraal door Duurzame energie

Champignon kwekerij t Voske. Klimaatneutraal door Duurzame energie Champignon kwekerij t Voske Klimaatneutraal door Duurzame energie Jan Gielen Manager / Specialist Klimaat & Energie DLV Plant MUSHROOMS E-mail: j.gielen@dlvplant.nl 1 Onderwerpen Schone en Zuinige Paddenstoelensektor:

Nadere informatie

Introductie. Ernst van Tongeren. Directeur Besseling Installatietechniek

Introductie. Ernst van Tongeren. Directeur Besseling Installatietechniek Introductie Ernst van Tongeren Directeur Besseling Installatietechniek Programma 1. Presentatie duurzame technieken (E. vantongeren) 2. Bouwkundige randvoorwaarden (H. Nieman) 3. Presentatie praktijkvoorbeeld

Nadere informatie

Warmtekrachtkoppeling Wat, waarom en wanneer? Tine Stevens COGEN Vlaanderen Studiedag Slimme netten en WKK 29 februari 2012

Warmtekrachtkoppeling Wat, waarom en wanneer? Tine Stevens COGEN Vlaanderen Studiedag Slimme netten en WKK 29 februari 2012 Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen Warmtekrachtkoppeling Wat, waarom en wanneer? Tine Stevens COGEN Vlaanderen Studiedag Slimme netten en WKK 29 februari 2012 1 COGEN Vlaanderen Doelstelling:

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

De Energiezuinige Wijk - De opdracht

De Energiezuinige Wijk - De opdracht De Energiezuinige Wijk De Energiezuinige Wijk De opdracht In deze opdracht ga je van alles leren over energie en energiegebruik in de wijk. Je gaat nadenken over hoe jouw wijk of een wijk er uit kan zien

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Verwarming en sanitair warm water: ontwerp en regeling Leefmilieu Brussel Overzicht van de belangrijkste warmteopwekkers Jonathan FRONHOFFS CENERGIE Doelstelling(en) van de presentatie

Nadere informatie

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo Maak werk van zon & wind Tynaarlo Aanleiding Najaarsnota 2008 aankondiging plannen voor duurzame energie Voorjaar 2009 ontwikkelen scenario s Mei 2009 raadpleging inwoners Tynaarlo Juni 2009 voorstellen

Nadere informatie

HISTORIE Van steenkool naar mijnwater

HISTORIE Van steenkool naar mijnwater HISTORIE Van steenkool naar mijnwater Jaar Tot 1974 Actie Steenkoolwinning 1974 2003 Mijngangen vulden zich met grondwater, natuurlijke opwarming door aarde 2003 Diep gelegen water = warm (28 graden),

Nadere informatie

Gas als zonnebrandstof. Verkenning rol gas als energiedrager voor hernieuwbare energie na 2030

Gas als zonnebrandstof. Verkenning rol gas als energiedrager voor hernieuwbare energie na 2030 Gas als zonnebrandstof Verkenning rol gas als energiedrager voor hernieuwbare energie na 2030 1 Inhoudsopgave 1 2 3 4 5 Introductie Meer hernieuwbare energie Extra hernieuwbare energie in Nederland? Verkennen

Nadere informatie

De opkomst van all-electric woningen

De opkomst van all-electric woningen De opkomst van all-electric woningen Institute for Business Research Jan Peters Directeur Asset Management Enexis Inhoud Beeld van de toekomst Veranderend energieverbruik bij huishoudens Impact op toekomstige

Nadere informatie

Ecodesign LOT10. Ecodesign

Ecodesign LOT10. Ecodesign Ecodesign De ErP richtlijn of Ecodesign maakt het mogelijk om de milieu-impact van producten vanaf de ontwerp- en ontwikkelingsfase te beperken. Duurzaamheid in de 2020 strategie van Europa De EU 2020-strategie

Nadere informatie

PRO GAHP ROBUR GASABSORPTIEWARMTEPOMPEN

PRO GAHP ROBUR GASABSORPTIEWARMTEPOMPEN PRO GAHP ROBUR GASABSORPTIEWARMTEPOMPEN ROBUR GASABSORPTIEWARMTEPOMPEN CoolingWays ontwikkelt en levert, in samenwerking met Robur, verwarmingssystemen die werken op aardgas. Hierdoor kunnen wij zeer hoge

Nadere informatie

White Paper Warmtepompsysteem

White Paper Warmtepompsysteem White Paper Warmtepompsysteem Inleiding Een warmtepompsysteem is voor veel mensen inmiddels een bekend begrip, toch ontstaat er nog steeds veel onduidelijkheid over de werking van het systeem. Dit blijkt

Nadere informatie

Duurzame klimaatinstallaties in Etten-Leur Woonbond Kennis- en Adviescentrum 6-11-2015 Siem Goede

Duurzame klimaatinstallaties in Etten-Leur Woonbond Kennis- en Adviescentrum 6-11-2015 Siem Goede Duurzame klimaatinstallaties in Etten-Leur Woonbond Kennis- en Adviescentrum 6-11-2015 Siem Goede Vraagstelling Inventariseren van de WKO-installaties van de complexen Wachter-Valpoort en Contrefort-Chrispijn.

Nadere informatie

Hoofdstuk 3. en energieomzetting

Hoofdstuk 3. en energieomzetting Energie Hoofdstuk 3 Energie en energieomzetting Grootheid Energie; eenheid Joule afkorting volledig wetenschappelijke notatie 1 J 1 Joule 1 Joule 1 J 1 KJ 1 KiloJoule 10 3 Joule 1000 J 1 MJ 1 MegaJoule

Nadere informatie

Notitie Betreft Power2Nijmegen Inleiding figuur 1: overzicht ecodorp Vraagstelling

Notitie Betreft Power2Nijmegen Inleiding figuur 1: overzicht ecodorp Vraagstelling Notitie Aan : Ad Vlems, Bert Lagerweij Van : Arjan van Bon Datum : 28 augustus 2012 Kopie : Anne Pronk Onze referentie : 9X3809.A2/N00001/110412/Nijm2 HASKONING NEDERLAND B.V. BUILDINGS Betreft : Power2Nijmegen

Nadere informatie

Ecodesign LOT10. Ecodesign

Ecodesign LOT10. Ecodesign Ecodesign De ErP richtlijn of Ecodesign maakt het mogelijk om de milieu-impact van producten vanaf de ontwerp- en ontwikkelingsfase te beperken. Duurzaamheid in de 2020 strategie van Europa De EU 2020-strategie

Nadere informatie

Minder, anders en efficiënter

Minder, anders en efficiënter De Zonne-arc vzw Energiezuinig anders De warmtepomp, de natuur als bron van verwarming. Willy Lievens, Z.O.T. (Zacht Onthechte Technoloog) N.U.L. (Niet Uitgebluste Leraar) Minder, anders en efficiënter

Nadere informatie

Toelichting Instrument 5. Onderdeel Toolbox voor energie in duurzame gebiedsontwikkeling

Toelichting Instrument 5. Onderdeel Toolbox voor energie in duurzame gebiedsontwikkeling Toelichting Instrument 5 Onderdeel Toolbox voor energie in duurzame gebiedsontwikkeling Instrument 5, Concepten voor energieneutrale wijken De gehanteerde definitie voor energieneutraal is als volgt: Een

Nadere informatie

Kinderuniversiteit (Groene) energie?

Kinderuniversiteit (Groene) energie? Kinderuniversiteit (Groene) energie? Johan Driesen, Elektrotechniek Lieve Helsen, Werktuigkunde Leuven, 15 oktober 2011 Transport 15.10.2011 Kinderuniversiteit (Groene) Energie? 2 Transport 15.10.2011

Nadere informatie

De warmtepomp. Dominique Hendrikx Bram Oosterbos Maarten Reuskens

De warmtepomp. Dominique Hendrikx Bram Oosterbos Maarten Reuskens De warmtepomp Dominique Hendrikx Bram Oosterbos Maarten Reuskens A2 A2 A1 Introduction Environmental issues: Solutions: Greenhouse effect Air and water pollution Wind and water turbines Solar cells Heat

Nadere informatie

Hoe kan ik de restwarmte van datacenters hergebruiken? APAC Airconditioning Martijn Kolk

Hoe kan ik de restwarmte van datacenters hergebruiken? APAC Airconditioning Martijn Kolk Hoe kan ik de restwarmte van datacenters hergebruiken? APAC Airconditioning Martijn Kolk De APAC groep staat voor persoonlijke en betrouwbare dienstverlening. Met meer dan 25 jaar ervaring zijn wij uitgegroeid

Nadere informatie

Wat is energie? Als een lichaam arbeid kan leveren bezit het energie Wet van het behoud van energie:

Wat is energie? Als een lichaam arbeid kan leveren bezit het energie Wet van het behoud van energie: ENERGIE Wat is energie? Als een lichaam arbeid kan leveren bezit het energie Wet van het behoud van energie: energie kan noch ontstaan, noch verdwijnen (kan enkel omgevormd worden!) Energie en arbeid:

Nadere informatie

Het technische rendement van zonnepanelen Opdracht 2.5 Warmteopslag Aquifer, WKO Ondergrondse warmte en koudeopslag

Het technische rendement van zonnepanelen Opdracht 2.5 Warmteopslag Aquifer, WKO Ondergrondse warmte en koudeopslag van de stroomkosten en een actuele rentestand. Zo kunt u de juiste keuze of u wilt investeren in zonnepanelen. Lees meer informatie over de Standaard Rekenmethode. Het technische rendement van zonnepanelen

Nadere informatie

echt Nul op de meter HRsolar : Robbert van Diemen Techneco : Niels van Alphen

echt Nul op de meter HRsolar : Robbert van Diemen Techneco : Niels van Alphen echt Nul op de meter HRsolar : Robbert van Diemen Techneco : Niels van Alphen Agenda Wie is HRsolar Zonnewarmte V1.0 De markt Zonnewarmte V2.0 Zonnewarmte NOM Wie is HRsolar Nederlandse fabrikant van complete

Nadere informatie

HOE GELD VERDIENEN MET ENERGIE UIT EIGEN BODEM? ONDIEPE GEOTHERMIE: DE DUURZAME ENERGIE-OPLOSSING 4 NOVEMBER 2014 ZWIJNAARDE

HOE GELD VERDIENEN MET ENERGIE UIT EIGEN BODEM? ONDIEPE GEOTHERMIE: DE DUURZAME ENERGIE-OPLOSSING 4 NOVEMBER 2014 ZWIJNAARDE Ir.L.François HOE GELD VERDIENEN MET ENERGIE UIT EIGEN BODEM? ONDIEPE GEOTHERMIE: DE DUURZAME ENERGIE-OPLOSSING 4 NOVEMBER 2014 ZWIJNAARDE Programma 17u00 Smart Geotherm-project: Potentieel, EPB-verloop,

Nadere informatie

ENERGIE MET RESPECT VOOR DE TOEKOMST

ENERGIE MET RESPECT VOOR DE TOEKOMST ENERGIE MET RESPECT VOOR DE TOEKOMST Duurzame energie helpt klimaatverandering tegen te gaan en voorkomt dat energie opraakt. De bronnen van duurzame energie, zoals de wind en de zon, kunnen niet opraken.

Nadere informatie

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam GREEN PACKAGE Energie uit de lucht - 100% duurzaam Het comfort van vloerverwarming, koeling en warmtapwater in een duurzaam energiesysteem voor bij u thuis. Frisse Lucht Green Package, duurzame energie

Nadere informatie

Duurzaam, mvo, energiezuinig & klimaatneutraal

Duurzaam, mvo, energiezuinig & klimaatneutraal Duurzaam, mvo, energiezuinig & klimaatneutraal Huidge situatie aarde Het klimaat verandert, de aarde warmt op Huidge situatie energie Energievoorraad stagneert Huidge situatie bevolking De arbeidsmarkt

Nadere informatie

GREENPORTKAS IN VOGELVLUCHT

GREENPORTKAS IN VOGELVLUCHT 12 GREENPORTKAS IN VOGELVLUCHT Duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen staan bij Greenportkas ondernemer Joep Raemakers hoog aangeschreven. De ondernemer wil tomaten telen, de uitputting

Nadere informatie

Wavin Diensten BV. Energiebesparing. warmte-koudeopslag restwarmte. Door Thom Cremer Manager locatiebeheer Wavin Diensten B.V.

Wavin Diensten BV. Energiebesparing. warmte-koudeopslag restwarmte. Door Thom Cremer Manager locatiebeheer Wavin Diensten B.V. Wavin Diensten BV Energiebesparing warmte-koudeopslag restwarmte Door Thom Cremer Manager locatiebeheer Wavin Diensten B.V. Inhoud 2 Inhoud Wavin locatie algemeen Koude opslagsysteem Ombouw naar warmte-koude

Nadere informatie

Goedkoopste alternatief op dit moment De grond onder de molens is gewoon te gebruiken Eigen coöperatie mogelijk (zelfvoorziening)

Goedkoopste alternatief op dit moment De grond onder de molens is gewoon te gebruiken Eigen coöperatie mogelijk (zelfvoorziening) WIND OP LAND 11% (10% BESCHIKBAAR LANDOPPERVLAK) VOORDELEN Goedkoopste alternatief op dit moment De grond onder de molens is gewoon te gebruiken Eigen coöperatie mogelijk (zelfvoorziening) NADELEN Bij

Nadere informatie

Warmte Koude Opslag. Wat is WKO? Diep onder Drenthe

Warmte Koude Opslag. Wat is WKO? Diep onder Drenthe Warmte Koude Opslag Wat is WKO? Diep onder Drenthe Klimaatbestendig Drenthe Klimaatveranderingen van vele eeuwen zijn nog steeds zichtbaar in het Drentse landschap. Voorbeelden hiervan zijn de Hondsrug

Nadere informatie

Alternatieve energievormen. Vakgroep Mechanica van Stroming, Warmte en Verbranding Universiteit Gent UGent

Alternatieve energievormen. Vakgroep Mechanica van Stroming, Warmte en Verbranding  Universiteit Gent UGent Alternatieve energievormen Actieve technieken Prof. M. De Paepe 13u15 tot 14u45 www.floheacom.ugent.be Inhoud Inleiding Verwarming Biomassa WKK Warmtepompen KWO BEO- betonkernactivering Gaswarmtepompen

Nadere informatie

Learnshop INDUSTRIE & MILIEU 24/03/10. Duurzaam hergebruik van warmte-energie uit afvalwater! Ir. Marc Feyten

Learnshop INDUSTRIE & MILIEU 24/03/10. Duurzaam hergebruik van warmte-energie uit afvalwater! Ir. Marc Feyten Learnshop INDUSTRIE & MILIEU 24/03/10 Duurzaam hergebruik van warmte-energie uit afvalwater! Ir. Marc Feyten WWW.AAQUA.BE Onze referenties zijn onze visitekaartjes Meerderheid mensheid erkent klimaatopwarming

Nadere informatie

Het kan minder! ing. P. Hameetman

Het kan minder! ing. P. Hameetman Het kan minder! ing. P. Hameetman manager innovatie BAM Vastgoed bv Inleiding Afbakening: Presentatie is toegespitst op woningbouw Verdieping van technische mogelijkheden 2 Klimaatakkoord Gemeenten en

Nadere informatie

Inleiding: energiegebruik in bedrijven en gebouwen

Inleiding: energiegebruik in bedrijven en gebouwen Inleiding: energiegebruik in bedrijven en gebouwen Energie Energie is een eigenschap van de materie die kan worden omgezet in arbeid, warmte of straling. De eenheid van energie is de Joule. De fundamentele

Nadere informatie

Condenserende Ketels. Energiezuinig : niet enkel tegen de sterk gestegen energieprijzen... Laurent Vercruysse Viessmann Belgium

Condenserende Ketels. Energiezuinig : niet enkel tegen de sterk gestegen energieprijzen... Laurent Vercruysse Viessmann Belgium Condenserende Ketels Laurent Vercruysse Viessmann Belgium Vorlage 1 05/2008 Viessmann Werke Energiezuinig : niet enkel tegen de sterk gestegen energieprijzen... Maar ook : Reserve van fossiele brandstoffen

Nadere informatie

Energie Rijk. Lesmap Leerlingen

Energie Rijk. Lesmap Leerlingen Energie Rijk Lesmap Leerlingen - augustus 2009 Inhoudstafel Inleiding! 3 Welkom bij Energie Rijk 3 Inhoudelijke Ondersteuning! 4 Informatiefiches 4 Windturbines-windenergie 5 Steenkoolcentrale 6 STEG centrale

Nadere informatie

Wordt (diepe) geothermie de nieuwe energiebron voor datacenters? Strukton Worksphere Raymond van den Tempel

Wordt (diepe) geothermie de nieuwe energiebron voor datacenters? Strukton Worksphere Raymond van den Tempel Wordt (diepe) geothermie de nieuwe energiebron voor datacenters? Strukton Worksphere Raymond van den Tempel Deze lezing wordt u aangeboden door Introductie Strukton STRUKTON GROEP Strukton Rail Strukton

Nadere informatie

Klimaatverandering. Klimaatverandering. Klimaatverandering. Klimaatverandering. Klimaatverandering 8-10-2012. Klimaatverandering

Klimaatverandering. Klimaatverandering. Klimaatverandering. Klimaatverandering. Klimaatverandering 8-10-2012. Klimaatverandering Zonne-energie 2012: prijs 21 ct per kwh; 2020 prijs 12 ct kwh Groen rijden; energiehuizen, biologisch voedsel Stimular, de werkplaats voor Duurzaam Ondernemen Stichting Stimular www.stimular.nl 010 238

Nadere informatie

Introductie eco2heat. Duurzaam verwarmen op basis van natuurlijke straling. Gezond, duurzaam en voordelig verwarmen

Introductie eco2heat. Duurzaam verwarmen op basis van natuurlijke straling. Gezond, duurzaam en voordelig verwarmen Introductie eco2heat Duurzaam verwarmen op basis van natuurlijke straling Wie is Eco2heat? Eco2heat kiest voor duurzame, groene warmte. Aangezien ongeveer 30% van het wereld energie verbruik verwarming

Nadere informatie

Warmte Nieuwegein Raads Informatie Avond

Warmte Nieuwegein Raads Informatie Avond Warmte Nieuwegein Raads Informatie Avond Frank Kersloot & Alex Kaat 21 april 2016 Inhoud presentatie 1. Stadswarmte in Nieuwegein 2. Het equivalent opwek rendement (EOR) 3. Tarieven voor klanten 4. Afsluitkosten

Nadere informatie

Koelen zonder airco? Cool!

Koelen zonder airco? Cool! Koelen zonder airco? Cool! Luk Vandaele en Luc François, WTCB Iedereen snakt wel naar de zon en s zomers verdragen we wel wat hogere temperaturen, maar dan toch liever niet binnenskamers. In werkomstandigheden,

Nadere informatie

Begrippen. Broeikasgas Gas in de atmosfeer dat de warmte van de aarde vasthoudt en zo bijdraagt aan het broeikaseffect.

Begrippen. Broeikasgas Gas in de atmosfeer dat de warmte van de aarde vasthoudt en zo bijdraagt aan het broeikaseffect. LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Informatieblad Begrippen Biobrandstof Brandstof die gemaakt wordt van biomassa. Als planten groeien, nemen ze CO 2 uit de lucht op. Bij verbranding van de biobrandstof komt

Nadere informatie

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Bron 1: Elektrische auto s zijn duur en helpen vooralsnog niets. Zet liever in op zuinige auto s, zegt Guus Kroes. 1. De elektrische auto is in

Nadere informatie

DE RYCK Klima. 1 kw primaire energie 2,25 kw warmte. ŋ verlies op motor 10% netto vermogen op WP 34% geeft warmte afvoer verwarmingscircuit

DE RYCK Klima. 1 kw primaire energie 2,25 kw warmte. ŋ verlies op motor 10% netto vermogen op WP 34% geeft warmte afvoer verwarmingscircuit DE RYCK Klima LUWAGAM : pomp lucht-water aangedreven met gasmotor PAUL DE RYCK Werking op laag niveau (buitenlucht min. 0 C) omzetten naar warmte op hoog niveau (buiswater max. 50 C) Serreverwarming buis

Nadere informatie

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting DUTCH Wedstrijd Correspondentie en notuleren De wedstrijdtekst bevindt zich in de derde kolom van de lettergrepentabel in art. 19.1 van het Intersteno

Nadere informatie

Restwarmte en riothermie

Restwarmte en riothermie Restwarmte en riothermie Early Morning Toast Bijeenkomst Stichting kiemt, netwerk Arnhem Hoenderloo, 26 maart 2014 Rada Sukkar gfs@tauw.nl 06-15945727 Tauw introductie TAUW BV In Top 10 van Nederlandse

Nadere informatie

DE WERKING VAN DE WARMTEPOMP

DE WERKING VAN DE WARMTEPOMP De duurzame energiebron is onuitputtelijk, maar heeft een te laag temperatuurniveau om de CV rechtstreeks op aan te kunnen sluiten. De temperatuur zal dus eerst verhoogd moeten worden, waardoor wij onze

Nadere informatie

Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder

Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder 16/12/2010 Cogen Vlaanderen Daan Curvers COGEN Vlaanderen Houtige biomassa in de landbouw 16

Nadere informatie

De initiële investering en installatie van onze infrarood panelen zijn laag in vergelijking met conventionele verwarmingssystemen.

De initiële investering en installatie van onze infrarood panelen zijn laag in vergelijking met conventionele verwarmingssystemen. Here comes the Over Onze Producten Onze infrarood panelen behoren kwalitatief tot de absolute wereldtop en geven duurzame energie een extra dimensie. De filosofie achter deze energiebesparende producten

Nadere informatie

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs 28 november 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

Economie kernenergie versus andere opties

Economie kernenergie versus andere opties Economie kernenergie versus andere opties Bert Dekker KIVI NIRIA stuurgroep Energie Symposium De economie van kerncentrales 9 november 2007 Uitgangspunten SEM Maximalisatie van renderende besparingen (payback

Nadere informatie

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort WARMTEPOMPTECHNIEK Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort Voor verwarming en productie van sanitair warm water in nieuwbouw en renovatie Warmtepomptechniek in nieuwbouwprojecten Nieuw bouwen?

Nadere informatie

et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces

et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces H 2 et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces Bij het ontstaan van de aarde, 4,6 miljard jaren geleden, was er geen atmosfeer. Enkele miljoenen jaren waren nodig voor de

Nadere informatie

Warmte in Nederland. Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk

Warmte in Nederland. Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk Warmte in Nederland Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk Warmte kost veel energie Warmtevoorziening is verantwoordelijk voor bijna 40% van het energiegebruik in Nederland.

Nadere informatie

warmte en licht energie omzetting elektriciteit In een lamp wordt energie omgezet

warmte en licht energie omzetting elektriciteit In een lamp wordt energie omgezet Energieomzetting We maken veel gebruik van elektrische energie. Aan elektrische energie hebben we niet zoveel. Elektrische energie is maar een tussenvorm van energie. Bij een elektrische verwarming, willen

Nadere informatie

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort WARMTEPOMPTECHNIEK Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort Voor verwarming en productie van sanitair warm water in nieuwbouw en renovatie Warmtepomptechniek in nieuwbouwprojecten Nieuw bouwen?

Nadere informatie

Duurzame energie in balans

Duurzame energie in balans Duurzame energie in balans Duurzame energie produceren en leveren binnen Colruyt Group I. Globale energievraag staat onder druk II. Bewuste keuze van Colruyt Group III. Wat doet WE- Power? I. Globale energievraag

Nadere informatie

Wat kunnen we nog meer met onze restwarmte? 15 november 2007 Tom den Hartog Consultant Energy Systems Cumae BV

Wat kunnen we nog meer met onze restwarmte? 15 november 2007 Tom den Hartog Consultant Energy Systems Cumae BV Wat kunnen we nog meer met onze restwarmte? 15 november 2007 Tom den Hartog Consultant Energy Systems Cumae BV Overzicht van de presentatie Overzicht aanbod van restwarmte. Aanpak restwarmte in de papierindustrie.

Nadere informatie

WARMTE UIT KOUDE. Inzet van warmte uit koude (koelinstallaties) Kansen en rentabiliteit. warmte uit koude is geld waard

WARMTE UIT KOUDE. Inzet van warmte uit koude (koelinstallaties) Kansen en rentabiliteit. warmte uit koude is geld waard Inzet van warmte uit koude (koelinstallaties) Kansen en rentabiliteit warmte uit koude is geld waard Fons Pennartz (KWA) Jan Grift (Energy Matters) 1 Wetgeving & timing 1 januari 2010 (bij)vullen met nieuw

Nadere informatie

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015 Duurzame systemen Comfortabel genieten, maximale energiebesparing 01-10 - 2015 Het goede gevoel, het juiste te doen. Onbezorgde luxe, duurzaam leven! Energiezuinig dankzij bodem-, lucht- en zonnewarmte

Nadere informatie

Ervaar het duurzame comfort van het nieuwe verwarmen met de Daikin Intergas Hybride.

Ervaar het duurzame comfort van het nieuwe verwarmen met de Daikin Intergas Hybride. minimaal 50% minder co 2 -uitstoot door halvering van uw gasverbruik Ervaar het duurzame comfort van het nieuwe verwarmen met de Daikin Intergas Hybride. Verwarm uw huis zoals u altijd gedaan heeft. Maar

Nadere informatie

Verdeling gemiddeld energieverbruik NL. Auto (benzine)

Verdeling gemiddeld energieverbruik NL. Auto (benzine) Warmtepomp Het gebruik van verwarming en warm water bepalen een zeer groot deel van het energieverbruik van een woning. Het gebruik van een warmtepomp is een (gedeeltelijk of volledig) alternatief voor

Nadere informatie

Hoe kunnen we dat probleem oplossen? Door er zelf een te maken! Wij maken in dit project een bloem die reageert op het licht.

Hoe kunnen we dat probleem oplossen? Door er zelf een te maken! Wij maken in dit project een bloem die reageert op het licht. Bloemen hebben zonlicht nodig om te bloeien, sommigen gaan zelfs dicht als het donker wordt. We moeten ze ook steeds kunnen verzetten zodat ze kan geplaatst worden in de tuin, op de vensterbank, op het

Nadere informatie

Duurzame stroom in het EcoNexis huis

Duurzame stroom in het EcoNexis huis Groepsopdracht 1, vmbo Duurzame stroom in het EcoNexis huis Vooraf Er zijn steeds meer mensen op de wereld. En die hebben gemiddeld ook steeds meer geld te besteden. Daarom is er steeds meer energie nodig.

Nadere informatie

Bouwen is Vooruitzien

Bouwen is Vooruitzien Bouwen is Vooruitzien Energie van visie tot projecten Peter Op t Veld Inhoud Waar staan we? Europees energie en klimaatbeleid Tegenstelling collectief belang individueel belang Waar gaan we naar toe?

Nadere informatie

tapwater warmtepompen - overzicht Warmtepompen voor warm tapwater Voordelen die overtuigen :

tapwater warmtepompen - overzicht Warmtepompen voor warm tapwater Voordelen die overtuigen : - overzicht Warmtepompen voor warm tapwater Voordelen die overtuigen : GECERTIFICEERD RENDEMENTRECORD Het hoogste rendement ooit, zo blijkt uit de testen. Het is de eerste ventilatiewarmtepomp met EHPA-label.

Nadere informatie

THERMODYNAMISCHE RENDEMENTEN BIJ DE PRODUCTIE VAN WARMTE VAN LAGE TEMPERATUUR

THERMODYNAMISCHE RENDEMENTEN BIJ DE PRODUCTIE VAN WARMTE VAN LAGE TEMPERATUUR THERMODYNAMISCHE RENDEMENTEN BIJ DE PRODUCTIE VAN WARMTE VAN LAGE TEMPERATUUR Nico Woudstra, TU Delft, 3ME-P&E-ET Leeghwaterstraat 44, 2628 CA Delft e-mail: n.woudstra@tudelft.nl 1 INLEIDING De kwaliteit

Nadere informatie