Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies"

Transcriptie

1 Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies 2013 Inleiding In het kader van de CO 2 prestatieladder is een ketenanalyse uitgevoerd naar de CO 2 productie door verwarming en koude in ziekenhuizen in Nederland. Een van de mogelijke technieken die in staat is om tot CO 2 reductie te leiden bij een ziekenhuis is de toepassing van Warmte en Koude Opslagsystemen (WKO) in combinatie met een (omkeerbare) warmtepomp. Met een dergelijk systeem kan warmte en koude geleverd worden tegen een lager energiegebruik dan wanneer een aardgasketel en koelmachine gebruikt wordt. Eerste worden de uitgangspunten voor de analyse gegeven. Vervolgens de uitgangspunten voor de berekening. Daarna wordt de berekening uitgevoerd, en gevolg door de conclusies en de formulering van een doelstelling. Uitgangspunten Ten behoeve van de ketenanalyse is gebruik gemaakt van informatie in het artikel Zorgsector laat jaarlijks 115 miljoen euro liggen geschreven in 2010 door TNO Centrum Zorg en Bouw medewerkers Roberto Traversari en Stefan van Heumen. Uit dit artikel blijken de volgende relevante uitgangspunten voor de ketenanalyse: Ziekenhuizen in Nederland Uitgangspunten (2008) Bruto vloeroppervlak m² Aardgasverbruik Nm³/jaar Elektriciteitsverbruik MWh/jaar Aandeel gasgebruik voor verwarming 76% Aandeel elektriciteitsgebruik voor klimatiseren 40% Huidige penetratiegraad warmtepompen (2008) 4% Penetratiegraad warmtepompen potentieel (volgens TNO, op basis van 30% economische haalbaarheid) De term penetratiegraad zoals in de tabel gehanteerd betekent het aandeel van het aantal ziekenhuizen dat is uitgerust met deze techniek. In het vervolg van deze analyse zal (bij gebrek aan informatie hierover) worden aangenomen dat deze penetratiegraad ook gelijk is aan het aandeel van de totale warmtevraag van de ziekenhuizen dat door de betreffende techniek wordt opgewekt. Om de potentiele besparing door toepassing van WKO en warmtepompen voor ruimteverwarming en koeling te berekenen zijn de volgende aannames gehanteerd. Deze aannames zijn gebaseerd op de ervaring van Deerns met de installatietechnische voorzieningen in ziekenhuizen en zullen kort gemotiveerd worden. Ter informatie: De afkorting COP in het vervolg van deze analyse staat voor Coefficient Of Performance en is een maat voor de energie-efficiëntie van een warmte- of koudeopwekker. Een COP van 1 betekent dat 100% van de gebruikte energie wordt omgezet in warmte (of koude). Een COP van 4 betekent dat er vier keer zoveel warmte (of koude) wordt opgewekt per eenheid gebruikte energie. Hoe hoger de COP, hoe hoger de efficiëntie en hoe minder het energiegebruik. De

2 COP van een koude- of warmteopwekker wordt zowel bepaald door de technische kwaliteit van de opwekker als door thermodynamische grenzen (ten gevolge van thermodynamische hoofdwetten) die worden gesteld aan thermodynamische processen. Uitgangspunten voor berekening van besparing door toepassing van WKO en warmtepompen 1 COP van een WKO en warmtepomp systeem voor verwarming, uitgaande van inpassing 4 in een bestaand ziekenhuis 2 Penetratiegraad van verwarming met WKO en warmtepompen in een bestaand 70% ziekenhuis 3 COP van een WKO en warmtepomp systeem voor koeling, uitgaande van inpassing in 8 een bestaand ziekenhuis 4 Penetratiegraad van koeling met WKO en warmtepompen in een bestaand ziekenhuis 80% 5 Aandeel van elektriciteitsgebruik voor koeling in een ziekenhuis (klimaatbeheersing 30% totaal is 40%) 6 CO2 intensiteit van aardgasverbranding kg/nm³ 1,7 7 CO2 intensiteit van elektriciteitsgebruik kg/kwh 0,6 1) De COP (Coëfficiënt of Performance) voor ruimteverwarming van een bestaand ziekenhuis met WKO en warmtepompen wordt bepaald door het te bereiken ontwerptemperatuurniveau van het CV (Centrale Verwarming) water systeem. In een bestaand ziekenhuis (zonder warmtepompen) wordt veelal gebruik gemaakt van CV watertemperaturen die te hoog liggen om warmtepompen zinvol in te zetten. Echter, het is in principe mogelijk om gedurende een groot deel van het jaar met een lagere CV temperatuur te werken. Hiertoe moet de regeling van het CV systeem aangepast worden. In dat geval is het afgegeven vermogen van de diverse warmteafgifteapparatuur van het CV systeem ook lager (vanwege het kleinere temperatuurverschil tussen het oppervlak van de apparatuur en de te verwarming luchtstroom of ruimte), maar de warmtevraag vanuit de ruimtes is ook lager wanneer het niet zeer koud is. Bij zeer koud winterweer moet het systeem wel met de hoge ontwerptemperaturen werken. Het een en ander zoals hierboven besproken is tot uitdrukking gebracht in de gehanteerde penetratiegraad van het WKO en warmtepompsysteem van 70%. 30% van de energie voor verwarming zal dus nog door een aardgasketel geleverd worden (gedurende zeer koud weer). 2) De penetratiegraad zoals hier bedoeld is gelijk aan het aandeel van het totale energiegebruik dat gedekt wordt. Dit aandeel is als percentage verschillend van het percentage van het totaal opgesteld vermogen. Bijvoorbeeld: het vermogen van een WKO+warmtepomp installatie voor verwarming kan 40% zijn (met de resterende 60% in de vorm van een aardgasketel), toch zal op jaarbasis 70% van de energie voor verwarming geleverd kunnen worden door de WKO+warmtepomp installatie, omdat deze installatie preferent wordt toegepast. De aardgasketel zal alleen gebruikt worden bij hoge warmtevraag en dergelijke hoge vraag komt relatief weinig voor. In de praktijk is de penetratiegraad van een WKO+warmtepomp installatie met een geïnstalleerd vermogen van 40% van het totale opgestelde verwarmingsvermogen zo tussen de 70% en 85%, afhankelijk van de relatie tussen de warmtevraag van het gebouw en de buitentemperatuur. Er is voor 70% gekozen bij wijze van voorzichtige aanname. 3) De COP voor koeling van een bestaand ziekenhuis met WKO en warmtepompen wordt net als voor verwarming bepaald door de benodigde GKW (GeKoeld Water) temperatuur. Dit is in bestaande ziekenhuizen meestal lager dan wat direct door een WKO systeem (zonder tussenkomt van de warmtepomp) geleverd kan worden. Een deel van de koeling zal dus door de warmtepomp geleverd worden. Dit is verdisconteerd door een penetratiegraad van slechts 80% te hanteren in combinatie met een COP voor koeling van slechts 8. 20% van de energie voor koeling wordt (bij zeer warm weer) volledig door koelmachines en/of door de omgekeerde warmtepomp geleverd. 80% van de koeling wordt door de WKO in combinatie met een bescheiden bijdrage van de warmtepompen geleverd. Gedurende dagen met niet te hoge buitentemperaturen kan de WKO installatie zelfstandig koeling leveren, dus zonder tussenkomst van de warmtepomp. 4) In navolging van wat besproken is onder punt 2) geldt een analoge beschouwing ten aanzien van de penetratiegraad van een WKO+warmtepomp installatie inzetbaar voor koeling. De penetratiegraad is iets hoger aangenomen, namelijk op 80%, omdat het maximale koelvermogen van een WKO+warmtepomp installatie groter is dan het verwarmingsvermogen. Dat is omdat bij koeling zowel de WKO opslag (direct) als de warmtepomp (in zomerbedrijf) inzetbaar zijn voor koudelevering, terwijl bij verwarming met zo n installatie alle warmte door de

3 warmtepomp warmte moet worden geleverd omdat de warmte in het WKO systeem te koud is om direct in te zetten. Afhankelijk van de verhouding tussen warmtevraag en koudevraag van het gebouw welke een tamelijk complexe functie is van de gebouwvorm, het gebouwgebruik, het installatieprincipe en de bouwkundige eigenschappen - zal de penetratiegraad van warmte versus koudevoorziening per gebouw verschillen. De in deze analyse gehanteerde 80% wordt gehanteerd als een voor deze analyse bruikbare aanname voor een gemiddeld ziekenhuis. 5) Elektriciteit voor klimaatbeheersing wordt gebruikt voor het verpompen van gekoeld en verwarmd water, voor het aandrijven van ventilatoren en voor het aandrijven van koelmachines. Afhankelijk van de specifieke installatietechniek zal het grootste deel van de elektriciteit voor klimaatbeheersing door de koelmachines worden gebruikt. Dit verschilt per gebouw en is afhankelijk van diverse factoren ook genoemd onder punt 4). Er is voor deze analyse (conservatief) uitgegaan van een aandeel van 75% voor de koelmachines, oftewel: de waterpompen en ventilatoren verbruiken de overige 25% van de elektriciteit voor klimaatbeheersing. 75% van 40% is 30%. 6) en 7). Deze getallen voor de co2 emissiefactoren voor aardgasverbranding en elektriciteitgebruik zijn standaard getallen en gebaseerd op de Nederlandse mix voor elektriciteitopwekking. Berekeningen De berekening wordt uitgevoerd door op basis van de uitgangspunten te berekenen wat de reductie van elektriciteitsgebruik en aardgasverbruik wordt in de nieuwe situatie, dus wanneer 30% van de ziekenhuizen zijn uitgevoerd met een WKO en warmtepompensysteem. Aardgasgebruikreductiepotentieel De primaire energie-efficiëntie van warmteopwekking met aardgasketels in de bestaande situatie is 85%. Dit betekent dat van de warmte opgewekt door verbranding van aardgas 85% te goede komt aan de verwarming van ruimtes in het gebouw. De overige 15% gaat verloren door verliezen via de rookgassen en/of condensafvoer, en door verliezen in de distributie. Er is gekozen voor 85% omdat onbekend is wat het gewogen gemiddelde systeemrendement voor verwarming is van de beschouwde ziekenhuizen in Nederland. Ten overvloede: een ziekenhuis met HR-ketels kan een primair systeemrendement voor warmtevoorziening hebben van meer dan 90%, terwijl een ziekenhuis met VR ketels of gewone ketels 80% of (veel)minder rendement heeft. 85% is gekozen als bruikbare waarde voor deze analyse. De primaire energie efficiëntie voor verwarming van een WKO en warmtepompsysteem in de nieuwe situatie is 137,5%, uitgaande van 70% penetratiegraad WKO en warmtepompen (COP = 4) en 30% aandeel aardgasketels (COP = 0,85). Ten opzichte van de bestaande situatie met alleen aardgasketels (COP=0,85) betekent de nieuwe situatie (COP=1,375) een energiegebruikreductie van 38%. Nota Bene: Bij de berekening van de primaire energie efficiëntie moet de COP van de warmtepomp worden vermenigvuldigd met de primaire energie efficiëntie van elektriciteitopwekking in Nederland. Hiervoor is de waarde 40% gehanteerd. Aldus is de berekening 4*70%*40%+0,85*30%=1,375. Het energiegebruik voor verwarming is 76% van het totale aardgasgebruik in ziekenhuizen. Het aantal ziekenhuizen waar warmtepompen economisch kunnen worden toegepast stijgt van 4% naar 30%, dus 26% meer van de verwarming wordt in de nieuwe situatie voorzien door een WKO en warmtepomp systeem (met aardgas piekketel). Deze verwarming wordt met 38% minder energiegebruik opgewekt. De totale besparing op aardgasgebruik over alle ziekenhuizen, in geval 26% van de ziekenhuizen worden uitgevoerd met WKO en warmtepompsystemen is in dan geval 76% * 26% * 38% = 7,5%. De bestaande CO 2 uitstoot ten gevolge van aardgasverbranding in ziekenhuizen is, op basis van de uitgangspunten, 404 kton per jaar. 7,5% hiervan is 30,5 kton per jaar. De CO 2 besparing door

4 toepassing van WKO en warmtepompen in 26% van de ziekenhuizen is dus 30,5 kton CO 2 per jaar. Indien alle ziekenhuizen zouden worden voorzien van WKO en warmtepompen, dan zou een CO 2 reductie van 117 kton per jaar gerealiseerd kunnen worden. Elektriciteitgebruikreductiepotentieel 30% van het elektriciteitsgebruik in ziekenhuizen is voor ruimtekoeling. 26% van de ziekenhuizen kunnen (economisch) worden uitgevoerd met WKO en warmtepompsystemen. De elektrische energie efficiëntie van koudeopwekking met koelmachines in de bestaande situatie is 300% (COP = 3). Deze waarde is typisch voor bestaande koudeopwekkingsinstallaties werkend op basis van luchtgekoelde koelmachines. In de praktijk kan deze waarde variëren van 3,5 voor goed onderhouden installaties met natte koeltorens, tot minder dan 3 voor inefficiënte installaties met droge koelers. Voor deze analyse is aangenomen dat de waarde 3 bruikbaar is voor de bedoeling van de analyse bij gebrek aan informatie over de werkelijke gewogen gemiddelde COP van koelinstallatie in bestaande Nederlandse ziekenhuizen. De elektrische energie efficiëntie voor koeling van een WKO en warmtepompsysteem in de nieuwe situatie is 700% (COP=7), uitgaande van 80% aandeel WKO en warmtepompen in zomerbedrijf (COP = 8) en 20% aandeel koelmachines/warmtepompen zomerbedrijf (COP = 3). Ten opzichte van de bestaande situatie met alleen koelmachines (COP=3) betekent de nieuwe situatie (COP=7) een energiegebruiksreductie van 57%. Nota Bene: In tegenstelling tot hetgeen besproken is onder de kop Aardgasreductiepotentieel hoeven de COP s in dit geval niet te worden gecorrigeerd om de primaire energie-efficiënte van elektriciteitopwekking te verrekenen, omdat voor koeling in dit geval altijd elektriciteit gebruikt wordt. Oftewel, de berekende reductie van primaire energiegebruik als percentage veranderd niet door de (beide!) COP s te vermenigvuldigen met het primaire opwekkingrendement van de Nederlandse elektriciteitmix. Vandaar dat dat ook niet is gedaan. Het energiegebruik voor koeling is 30% van het totale elektriciteitgebruik in ziekenhuizen. Het aantal ziekenhuizen waar warmtepompen economisch kunnen worden toegepast stijgt van 4% naar 30%, dus 26% meer van de koeling wordt in de nieuwe situatie voorzien door een WKO en warmtepomp systeem in zomerbedrijf (met koelmachines voor pieklast). Deze koeling wordt met 57% minder energiegebruik opgewekt. De totale besparing op elektriciteit over alle ziekenhuizen, in geval 26% van de ziekenhuizen worden uitgevoerd met WKO en warmtepompsystemen, is in dan geval 30% * 26% * 57% = 4,5%. De bestaande CO 2 uitstoot ten gevolge van elektriciteitsgebruik in ziekenhuizen is, op basis van de uitgangspunten, 445 kton per jaar. 4,5% hiervan is 19,8 kton per jaar. De potentiele CO 2 besparing door toepassing van WKO en warmtepompen in 26% van de ziekenhuizen is dus 19,8 kton CO 2 per jaar. Indien alle ziekenhuizen zouden worden voorzien van WKO en warmtepompen, dan zou een CO 2 reductie van 76 kton per jaar gerealiseerd kunnen worden. Conclusie Het toepassen van WKO en warmtepompen in 26% van de ziekenhuizen is (volgens TNO) economisch haalbaar. Hiermee kan koude en warmte worden opgewekt met een hogere energie efficiëntie in vergelijking met aardgasketels en koelmachines. De potentiele CO 2 reductie is 7,5% en 4,5%

5 respectievelijk, voor aardgas en elektriciteit. Dit vertaald zich in een CO 2 reductie potentieel van 30,5 kton en 19,8 kton respectievelijk, in totaal zo n 50 kton CO 2 per jaar. Indien alle ziekenhuizen met deze technologie worden uitgevoerd (wat volgens TNO economisch niet zonder meer haalbaar is) dan zou een totale CO 2 reductie van 193,5 kton per jaar gerealiseerd kunnen worden. De totale CO 2 uitstoot in Nederland is ongeveer 200 mton CO 2 equivalenten per jaar. Het uitvoeren van alle ziekenhuizen in Nederland met WKO en warmtepompen zou dus voor een CO 2 reductie in Nederland van ongeveer 0,1% kunnen leiden. Indien slecht 26% van de ziekenhuizen hiermee wordt uitgevoerd is een nationale CO 2 (equivalente) emissiereductie van 0,026% haalbaar. Doelstelling (Voorstel) Uitgaande van een economische levensduur van installaties voor warmteopwekking bij ziekenhuizen van minimaal 15 jaar zou gedurende de komende 15 jaren de volledige economisch haalbaar omschakeling naar WKO en warmtepompen kunnen worden geïmplementeerd in alle geschikte ziekenhuizen. In dat geval is de gemiddelde CO 2 besparing door toepassing van deze techniek 50/15=3,3 kton CO 2 per jaar.

Ketenanalyse downstream van de twee meest materiele emissies Ziekenhuizen en datacenters

Ketenanalyse downstream van de twee meest materiele emissies Ziekenhuizen en datacenters Ketenanalyse downstream van de twee meest materiele emissies Ziekenhuizen en datacenters Deerns Nederland BV Rijswijk, 12 december 2013 HOMEPAGE www.deerns.nl PROJECTNUMMER 100-05-01256-03 STATUS DOCUMENTCODE

Nadere informatie

Voorwaarden aansluiting appartementen en woningen op WKO bron DSKII

Voorwaarden aansluiting appartementen en woningen op WKO bron DSKII Voorwaarden aansluiting appartementen en woningen op WKO bron DSKII Stichting Spaarnesant 04 februari 2014 9X3803 Entrada 301 Postbus 94241 1090 GE Amsterdam +31 20 569 77 00 Telefoon 020-5697701 Fax info@amsterdam.royalhaskoning.com

Nadere informatie

EfficiEncy Duurzaam. EnErgiEbEsparing. Warmte en koude. KEnnis industrie. energie financiering. instrumenten. GebouwDe omgeving

EfficiEncy Duurzaam. EnErgiEbEsparing. Warmte en koude. KEnnis industrie. energie financiering. instrumenten. GebouwDe omgeving Warmte en koude Kennis, advies, instrumenten en financiële steun EfficiEncy Duurzaam GebouwDe omgeving energie financiering KEnnis industrie instrumenten EnErgiEbEsparing De Nederlandse overheid streeft

Nadere informatie

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Als facilitair manager bent u verantwoordelijk voor de huisvesting. Daarmee ook voor het energiegebruik van de huisvesting. In deze

Nadere informatie

Beoordeling project Weideveld

Beoordeling project Weideveld oktober 2007 Beoordeling project Weideveld Hans van Wolferen TNO - Apeldoorn Beoordelingsaspecten Energieprestatie verwarming warmtapwater koeling Volksgezondheid (hier niet uitgewerkt) Legionella verbrandingsrisico

Nadere informatie

Energievoorziening nieuwbouw. Hans van Wolferen 24 november Wageningen

Energievoorziening nieuwbouw. Hans van Wolferen 24 november Wageningen Energievoorziening nieuwbouw Hans van Wolferen 24 november 2016 - Wageningen Van Wolferen Research Ervaring Verwarming, warmtapwater, koeling Rapporteur EPG en EMG (NEN 7120 / 7125) Betrokken bij CEN normen

Nadere informatie

Auteurs: Roberto Traversari Stefan van Heumen Centrum Zorg en Bouw van TNO, Utrecht

Auteurs: Roberto Traversari Stefan van Heumen Centrum Zorg en Bouw van TNO, Utrecht Auteurs: Roberto Traversari Stefan van Heumen Centrum Zorg en Bouw van TNO, Utrecht De zorgsector laat op jaarbasis zeker EURO 115 miljoen aan energiekostenbesparing liggen. Energiegebruik in de zorg kan

Nadere informatie

Gelijkwaardigheidsberekening warmtenet Delft

Gelijkwaardigheidsberekening warmtenet Delft NOTITIE PROJECT ONDERWERP Gelijkwaardigheidsberekening warmtenet Delft Bepalingsmethode DATUM 20 april 2006 STATUS Definitief 1 Inleiding...2 2 Uitgangspunten...2 3 Bepalingsmethode...2 3.1 Principe...2

Nadere informatie

Hoe kan ik de restwarmte van datacenters hergebruiken? APAC Airconditioning Martijn Kolk

Hoe kan ik de restwarmte van datacenters hergebruiken? APAC Airconditioning Martijn Kolk Hoe kan ik de restwarmte van datacenters hergebruiken? APAC Airconditioning Martijn Kolk De APAC groep staat voor persoonlijke en betrouwbare dienstverlening. Met meer dan 25 jaar ervaring zijn wij uitgegroeid

Nadere informatie

Waar zijn we met het verduurzamen van onze woningen in Nederland?

Waar zijn we met het verduurzamen van onze woningen in Nederland? Waar zijn we met het verduurzamen van onze woningen in Nederland? We hebben veelal nog verouderde woningen waarbij ongeveer een kwart van de huiseigenaren een hypotheekschuld heeft boven de huidige marktwaarde.

Nadere informatie

THERMODYNAMISCHE RENDEMENTEN BIJ DE PRODUCTIE VAN WARMTE VAN LAGE TEMPERATUUR

THERMODYNAMISCHE RENDEMENTEN BIJ DE PRODUCTIE VAN WARMTE VAN LAGE TEMPERATUUR THERMODYNAMISCHE RENDEMENTEN BIJ DE PRODUCTIE VAN WARMTE VAN LAGE TEMPERATUUR Nico Woudstra, TU Delft, 3ME-P&E-ET Leeghwaterstraat 44, 2628 CA Delft e-mail: n.woudstra@tudelft.nl 1 INLEIDING De kwaliteit

Nadere informatie

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug CONCEPT Omgevingsdienst regio Utrecht Mei 2015 opgesteld door Erwin Mikkers Duurzame energie per Kern in gemeente Utrechtse Heuvelrug

Nadere informatie

Thermodynamische analyse van het gebruik van een warmtepomp voor residentiële verwarming

Thermodynamische analyse van het gebruik van een warmtepomp voor residentiële verwarming H01N2a: Energieconversiemachines- en systemen Academiejaar 2010-2011 Thermodynamische analyse van het gebruik van een warmtepomp voor residentiële verwarming Professor: Martine Baelmans Assistent: Clara

Nadere informatie

Nieuwe wetgeving koelinstallaties versnelt toepassing warmtepompen

Nieuwe wetgeving koelinstallaties versnelt toepassing warmtepompen Nieuwe wetgeving koelinstallaties versnelt toepassing warmtepompen Door: Robin Sommers en Erik Deliege, Van Beek DIT IS EEN PUBLICATIE VAN: VAN BEEK INGENIEURS B.V. UTRECHTSESTRAAT 59 6811 LW ARNHEM +31

Nadere informatie

Duurzame klimaatinstallaties in Etten-Leur Woonbond Kennis- en Adviescentrum 6-11-2015 Siem Goede

Duurzame klimaatinstallaties in Etten-Leur Woonbond Kennis- en Adviescentrum 6-11-2015 Siem Goede Duurzame klimaatinstallaties in Etten-Leur Woonbond Kennis- en Adviescentrum 6-11-2015 Siem Goede Vraagstelling Inventariseren van de WKO-installaties van de complexen Wachter-Valpoort en Contrefort-Chrispijn.

Nadere informatie

Vermijden van verliezen bij het gebruik van industriële restwarmte

Vermijden van verliezen bij het gebruik van industriële restwarmte Vermijden van verliezen bij het gebruik van industriële restwarmte Exergie eenvoudig uitgelegd In opdracht van AgentschapNL Divisie NL Energie en Klimaat CCS B.V. Welle 36 7411 CC Deventer The Netherlands

Nadere informatie

Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water. 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015. ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder

Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water. 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015. ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015 ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder Titel: CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015 Auteurs: R. Hurkmans

Nadere informatie

Chain analysis datacenters and hospitals update Q4 2015

Chain analysis datacenters and hospitals update Q4 2015 Chain analysis datacenters and hospitals update Q4 2015 Deerns Nederland BV Rijswijk, 10-5-2016 HOME PAGE: PROJECT NUMBER www.deerns.com ONL100.00037-MVO.00.0001 STATUS Version 1.1 H:\PRJ\100\00037-CSR\00\0003-CO2\Ber-Ontw\DRI

Nadere informatie

Duurzaam verwarmen en koelen met gas

Duurzaam verwarmen en koelen met gas Duurzame gaswarmtepompen voor o.a.: Kantoorgebouwen Frisse Scholen Verzorgingstehuizen (P4) (P6) (P7) www.gasengineering.nl Duurzaam verwarmen en koelen met gas De voordelen van verwarmen en koelen met

Nadere informatie

Restwarmtebenutting in de vleesverwerkende industrie. Case. A.(Fons)M.G. Pennartz Ir. Manager team Energie KWA Bedrijfsadviseurs B.V.

Restwarmtebenutting in de vleesverwerkende industrie. Case. A.(Fons)M.G. Pennartz Ir. Manager team Energie KWA Bedrijfsadviseurs B.V. Restwarmtebenutting in de vleesverwerkende industrie d.m.v. HT-warmtepompen Case A.(Fons)M.G. Pennartz Ir. Manager team Energie KWA Bedrijfsadviseurs B.V. Aan bod komen: Situatie omschrijving case vleesbedrijf

Nadere informatie

Verdeling gemiddeld energieverbruik NL. Auto (benzine)

Verdeling gemiddeld energieverbruik NL. Auto (benzine) Warmtepomp Het gebruik van verwarming en warm water bepalen een zeer groot deel van het energieverbruik van een woning. Het gebruik van een warmtepomp is een (gedeeltelijk of volledig) alternatief voor

Nadere informatie

Module 4.4. Koeling in EPU. Versie 2.0

Module 4.4. Koeling in EPU. Versie 2.0 Module 4.4 Koeling in EPU Versie 2.0 Overzicht Inleiding Netto energiebehoefte Bruto energiebehoefte Eindenergieverbruik Primair energieverbruik 2 Hoofdstukkenoverzicht EPU 5.4 Transmissieverliezen 5.5

Nadere informatie

Opwekking duurzame energie en terugverdientijden. Niek Tramper

Opwekking duurzame energie en terugverdientijden. Niek Tramper en terugverdientijden Niek Tramper en terugverdientijden Zonneboiler geeft warm tapwater Zonnepanelen geven elektriciteit Warmtepomp geeft verwarming Pelletkachel geeft verwarming Zonneboiler Uitgangspunt:

Nadere informatie

Hybride warmtepomp-concept

Hybride warmtepomp-concept DHPA vanaf Oktober 2016 VAKGROEP WONINGBOUW VAKGROEP UTILITEIT Technische commissie Technische commissie Communicatie Statistieken 1 Hybride warmtepomp-concept Energie neutraal? 2 1 Hartelijk welkom Frans

Nadere informatie

Haalbaarheidsstudie naar het gebruik van restwarmte van Jaap Eden IJsbanen

Haalbaarheidsstudie naar het gebruik van restwarmte van Jaap Eden IJsbanen Haalbaarheidsstudie naar het gebruik van restwarmte van Jaap Eden IJsbanen Deerns raadgevende ingenieurs bv Rijswijk, 29-3-2012 HOMEPAGE www.deerns.nl PROJECTNUMMER 160-11-03872-03 STATUS DOCUMENTCODE

Nadere informatie

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam GREEN PACKAGE Energie uit de lucht - 100% duurzaam Het comfort van vloerverwarming, koeling en warmtapwater in een duurzaam energiesysteem voor bij u thuis. Frisse Lucht Green Package, duurzame energie

Nadere informatie

Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water. 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015. ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder

Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water. 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015. ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015 ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder Titel: CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015 Auteurs: R. Hurkmans

Nadere informatie

Vergelijking tussen twee warmteopties voor het Nautilus-complex op het Zeeburgereiland

Vergelijking tussen twee warmteopties voor het Nautilus-complex op het Zeeburgereiland GJ vs GJ Vergelijking tussen twee warmteopties voor het Nautilus-complex op het Zeeburgereiland Rapport Delft, december 2013 Opgesteld door: B.L. (Benno) Schepers Colofon Bibliotheekgegevens rapport: B.L.

Nadere informatie

een toekomst zonder gas Warmtepomp Het Warmte Effect

een toekomst zonder gas Warmtepomp Het Warmte Effect een toekomst zonder gas Warmtepomp Het Warmte Effect Programma 20.00 uur Opening door de dagvoorzitter 20.05 uur De initiatiefnemers: ZMF & Zeeuwind Andre Berger, vrijwilliger bij Zeeuwind 20.15 uur Alles

Nadere informatie

Energie-efficient koelen in de ICT

Energie-efficient koelen in de ICT Energie-efficient koelen in de ICT GB versus GWh Niels Sijpheer en Robert de Boer www.ecn.nl Energie en ICT: Datahotels en serverruimten 2 10-12-2009 ICT voor de energievoorziening en omgekeerd B.v. Inpassing

Nadere informatie

Hoe duurzaamheid in de zorgsector verhogen?

Hoe duurzaamheid in de zorgsector verhogen? Hoe duurzaamheid in de zorgsector verhogen? Pascal Debbaut Probis Corporate nv materiaal- en middelengebruik in de zorgsector Jason Van Driessche Profex energie in de zorgsector Ludo Timmermans Directeur

Nadere informatie

Warmtepompen en warmtebronnen. Warmtepompen

Warmtepompen en warmtebronnen. Warmtepompen Warmtepompen en warmtebronnen (augustus 2006) Warmtepompen Wat is een warmtepomp? Warmtepompen zijn duurzame energiesystemen die energie uit de omgeving, zoals buitenlucht, bodem of grondwater, omzetten

Nadere informatie

In deze bijlage wordt de aangevraagde verandering uitgebreid beschreven. De verandering in deze aanvraag is:

In deze bijlage wordt de aangevraagde verandering uitgebreid beschreven. De verandering in deze aanvraag is: Bijlage 1: Veranderingen in de bedrijfsactiviteiten In deze bijlage wordt de aangevraagde verandering uitgebreid beschreven. De verandering in deze aanvraag is: Het plaatsen van een tweede turbine met

Nadere informatie

Green IT GDC. Henk Veldwijk Technisch Consultant 29 Juni Lelystad

Green IT GDC. Henk Veldwijk Technisch Consultant 29 Juni Lelystad Green IT GDC Henk Veldwijk Technisch Consultant 29 Juni Lelystad Waarom? Green IT Fossiele energievoorraden zijn ongelijk verdeeld! Noord-Amerika 9 10 17 Er dreigen tekorten. Europa en Eurazië 62 306 Azië

Nadere informatie

Hulpenergie in de EPW

Hulpenergie in de EPW Module 3.5 Hulpenergie in de EPW Versie 2.0 1 Hoofdstukkenoverzicht EPW 8 Controle oververhitting 10.5 Verbruik voor koeling 7.7 Transmissieverliezen 7.8 Ventilatie verliezen 7.9 Interne winsten 7.10 Zonnewinsten

Nadere informatie

All-electric voorbij, op weg naar 0 CO 2

All-electric voorbij, op weg naar 0 CO 2 All-electric voorbij, op weg naar 0 CO 2 2050 alles duurzaam Ing. Marco J. Bijkerk Manager innovative technologies New Business Development Remeha 24-1-2017 remeha.nl ALL GAS Nul op de meter PV Groen Gas

Nadere informatie

Zoektocht naar de optimale mix van energiedragers voor een duurzame, gebouwde omgeving

Zoektocht naar de optimale mix van energiedragers voor een duurzame, gebouwde omgeving Samen bouwen aan Duurzaam Groningen #DGcongres Zoektocht naar de optimale mix van energiedragers voor een duurzame, gebouwde omgeving Piet Nienhuis en Paul Friedel Nederlandse Gasunie Zoektocht naar de

Nadere informatie

oefenopgaven wb oktober 2003

oefenopgaven wb oktober 2003 oefenopgaven wb1224 2 oktober 2003 Opgave 1 Stoom met een druk van 38 bar en een temperatuur van 470 C wordt geëxpandeerd in een stoom-turbine tot een druk van 0,05 bar. De warmteuitwisseling van de turbine

Nadere informatie

een toekomst zonder gas Warmtepomp Het Warmte Effect

een toekomst zonder gas Warmtepomp Het Warmte Effect een toekomst zonder gas Warmtepomp Het Warmte Effect Programma 20.00 uur Opening 20.05 uur De initiatiefnemers: ZMF & Zeeuwind 20.15 uur Alles over de warmtepomp Niek Tramper, Zeeuwind 21.00 uur Ervaringen

Nadere informatie

nergiebesparing in de ICT

nergiebesparing in de ICT nergiebesparing in de ICT Een koud kunstje? 10 April Green IT Energy Solutions Niels Sijpheer 3671 Meter (Q=m.g.h) 100 kg massa en 1 kwh arbeid: Hoe hoog kom ik? A Minder dan100 meter B Tussen 100 en 1000

Nadere informatie

Condenserende Ketels. Energiezuinig : niet enkel tegen de sterk gestegen energieprijzen... Laurent Vercruysse Viessmann Belgium

Condenserende Ketels. Energiezuinig : niet enkel tegen de sterk gestegen energieprijzen... Laurent Vercruysse Viessmann Belgium Condenserende Ketels Laurent Vercruysse Viessmann Belgium Vorlage 1 05/2008 Viessmann Werke Energiezuinig : niet enkel tegen de sterk gestegen energieprijzen... Maar ook : Reserve van fossiele brandstoffen

Nadere informatie

Module 3.4. EPW: warm tapwater. Versie 2.0

Module 3.4. EPW: warm tapwater. Versie 2.0 Module 3.4 EPW: warm tapwater Versie 2.0 1 Overzicht Algemeen Netto energiebehoefte voor warm tapwater Systeemrendement Tapleidingen Circulatieleidingen Opwekkingsrendement Invoer in het rekenprogramma

Nadere informatie

Duurzaam verwarmen en koelen op gas

Duurzaam verwarmen en koelen op gas Duurzame gaswarmtepompen voor o.a.: Kantoorgebouwen Frisse Scholen Verzorgingstehuizen (P4) (P6) (P7) www.gasengineering.nl Duurzaam verwarmen en koelen op gas De voordelen van verwarmen en koelen met

Nadere informatie

Techneco Energiesystemen

Techneco Energiesystemen nummer 93332/01 Vervangt -- Eerste uitgave 10-10-2016 Geldig tot onbeperkt Rapportnummer 160700854 Verklaring Opwekkingsrendement verwarming, hulpenergie en warmtapwaterbereiding t.b.v. de NEN 7120 VERKLARING

Nadere informatie

Verkenning van de invloed van centraliseren van computergebruik op CO 2 emissies

Verkenning van de invloed van centraliseren van computergebruik op CO 2 emissies Verkenning van de invloed van centraliseren van computergebruik op CO 2 emissies Effecten van toepassen van Thin Cliënt in huishoudens en kantoren Niels Sijpheer Roelof Schuitema ECN-E--09-026 Mei 2009

Nadere informatie

Het Nieuwe Telen van Amaryllis Amazone Amaryllis Deel 2 : energiemonitoring

Het Nieuwe Telen van Amaryllis Amazone Amaryllis Deel 2 : energiemonitoring Het Nieuwe Telen van Amaryllis Amazone Amaryllis 2011-2012. Deel 2 : energiemonitoring Het Nieuwe Telen Amaryllis : Deel 2 Energiemonitoring projectnummer 1400007415 Januari 2013 Energiemonitoring Plantmonitoring

Nadere informatie

AWB. Verklaring Opwekkingsrendement verwarming, hulpenergie en warmtapwaterbereiding t.b.v. de NEN 7120:2012

AWB. Verklaring Opwekkingsrendement verwarming, hulpenergie en warmtapwaterbereiding t.b.v. de NEN 7120:2012 nummer 88487/01 Vervangt -- Eerste uitgave 29-06-2015 Geldig tot onbeperkt Rapportnummer 150400399 Verklaring Opwekkingsrendement verwarming, hulpenergie en warmtapwaterbereiding t.b.v. de NEN 7120:2012

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Verwarming en sanitair warm water: ontwerp en regeling Leefmilieu Brussel Overzicht van de belangrijkste warmteopwekkers Jonathan FRONHOFFS CENERGIE Doelstelling(en) van de presentatie

Nadere informatie

EPA labelstappen met lucht-naar-water warmtepompen

EPA labelstappen met lucht-naar-water warmtepompen Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek / Netherlands Organisation for Applied Scientific Research Laan van Westenenk 501 Postbus 342 7300 AH Apeldoorn TNO-rapport 034-APD-2010-00337

Nadere informatie

Tergooi Hilversum Uitbreiding fase 1

Tergooi Hilversum Uitbreiding fase 1 Tergooi Hilversum Uitbreiding fase 1 Warmte- en koudevraag voor klimatisering op basis van dynamische gebouwsimulaties Antonin van de Bree / Wim van Houdt a.vandebree@lbpsight.nl / WHoudt@tergooi.nl Tergooi

Nadere informatie

Oplossingenboek Energie besparen in de praktijk van het MKB metaal

Oplossingenboek Energie besparen in de praktijk van het MKB metaal Oplossingenboek Energie besparen in de praktijk van het MKB metaal De oplossingen Electromotoren Hergebruik van restwarmte Verwarming Verlichting Perslucht Toepassing PV Warmtepomp WKK installatie Isolatie

Nadere informatie

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT: KOUDE-WARMTEOPSLAG BIJ KBC-BANK, LEUVEN

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT: KOUDE-WARMTEOPSLAG BIJ KBC-BANK, LEUVEN ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT: KOUDE-WARMTEOPSLAG BIJ KBC-BANK, LEUVEN Eindrapport J. Van Bael, W. Luyckx, J. Stroobants en T. Daems VITO Juni 21 SAMENVATTING In het kader van de bevordering van nieuwe energietechnologieën

Nadere informatie

Info sessie warmtepompen met bodem energie

Info sessie warmtepompen met bodem energie Info sessie warmtepompen met bodem energie Waarom warmtepomp Werking warmtepomp Waarom hybride Werking hybride Leo Janssen TPA Vaillant T.b.v Omgevings Dienst Midden Holland November 2013 Waarom een warmtepomp?

Nadere informatie

Hulpenergie in de EPW

Hulpenergie in de EPW VEA 1 Module 3.5 Hulpenergie in de EPW Versie 2.0 1 Hoofdstukkenoverzicht EPW 8 Controle oververhitting 10.5 Verbruik voor koeling 7.7 Transmissieverliezen 7.8 Ventilatie verliezen 7.9 Interne winsten

Nadere informatie

DE RYCK Klima. 1 kw primaire energie 2,25 kw warmte. ŋ verlies op motor 10% netto vermogen op WP 34% geeft warmte afvoer verwarmingscircuit

DE RYCK Klima. 1 kw primaire energie 2,25 kw warmte. ŋ verlies op motor 10% netto vermogen op WP 34% geeft warmte afvoer verwarmingscircuit DE RYCK Klima LUWAGAM : pomp lucht-water aangedreven met gasmotor PAUL DE RYCK Werking op laag niveau (buitenlucht min. 0 C) omzetten naar warmte op hoog niveau (buiswater max. 50 C) Serreverwarming buis

Nadere informatie

Prioriteiten 2011 / 2012

Prioriteiten 2011 / 2012 Vandaag: Introductie DHPA Wat zijn lucht/water (hybride) warmtepompen Achtergronden bij toepassing Integrale benadering Mogelijke labelstappen/resultaten Hoe nu verder? 1 Ondersteund door: Prioriteiten

Nadere informatie

Ruimteverwarming met warmtepompen:

Ruimteverwarming met warmtepompen: Ruimteverwarming met warmtepompen: principes en werking van verschillende warmtepompsystemen en toepassingen in woningbouw TRIAS ENERGETICA 2 1 Dus 1. Eerst goed isoleren en luchtdicht bouwen (de warmtebehoefte

Nadere informatie

Betrokken partijen. Potentieelstudie lucht/water warmtepomp in de bestaande bouw. Robert Harmsen. NPW Congres, 12 februari 2009.

Betrokken partijen. Potentieelstudie lucht/water warmtepomp in de bestaande bouw. Robert Harmsen. NPW Congres, 12 februari 2009. Potentieelstudie lucht/water warmtepomp p in de bestaande bouw Robert Harmsen NPW Congres, 12 februari 2009 Betrokken partijen Opdrachtgevers: SenterNovem Alklima Daalderop Daikin Inventum Stiebel-Eltron

Nadere informatie

Uitgevoerd door: Caubergh Huygen, Lowexnet

Uitgevoerd door: Caubergh Huygen, Lowexnet Uitgevoerd door: Caubergh Huygen, Lowexnet In opdracht van Platform energietransitie Gebouwde Omgeving, Innovatiewerkgroep, 2007 Inhoudsopgave 2 1. Inleiding 2. Het concept 3 - - - - - - 3. Contouren voor

Nadere informatie

Energieambities in strategisch voorraadbeleid

Energieambities in strategisch voorraadbeleid TEN KROODE & VAN ZEE ORGANISATIE-ADVISEURS Energieambities in strategisch voorraadbeleid Artikel 090.003 12 februari 2008 In opdracht van SenterNovem Ten Kroode & Van Zee, organisatie-adviseurs www.tkvz.nl

Nadere informatie

Hulpenergie en bevochtiging in de EPU

Hulpenergie en bevochtiging in de EPU Module 4.5 Hulpenergie en bevochtiging in de EPU versie 2.1 Overzicht Hulpenergie Hulpenergie voor circulatiepompen Waakvlammen Hulpenergie voor ventilatoren Bevochtiging 2 Hoofdstukkenoverzicht EPU 5.4

Nadere informatie

Energieverbruik per functie voor SenterNovem

Energieverbruik per functie voor SenterNovem Energieverbruik per functie voor SenterNovem Rapportage/advisering : Meijer Energie & Milieumanagement B.V. tel. 070 315 57 15 fax 070 315 57 10 Status : Eindrapport Auteurs : Ir P.H. Meijer Ir. R. Verweij

Nadere informatie

Inhoud. Pagina 2 van 7

Inhoud. Pagina 2 van 7 Energie Audit 2014 Inhoud 1. Introductie... 3 2. Doelstelling... 3 3. Energie-aspecten... 3 Uitstoot door procesemissies... 3 Uitstoot door fabriek installaties... 3 Uitstoot vanuit de kantoorpanden...

Nadere informatie

WARMTE UIT KOUDE. Inzet van warmte uit koude (koelinstallaties) Kansen en rentabiliteit. warmte uit koude is geld waard

WARMTE UIT KOUDE. Inzet van warmte uit koude (koelinstallaties) Kansen en rentabiliteit. warmte uit koude is geld waard Inzet van warmte uit koude (koelinstallaties) Kansen en rentabiliteit warmte uit koude is geld waard Fons Pennartz (KWA) Jan Grift (Energy Matters) 1 Wetgeving & timing 1 januari 2010 (bij)vullen met nieuw

Nadere informatie

De natuurlijke combinatie

De natuurlijke combinatie Intergas Kombi Kompakt HRE EPC verlaging met 0.35 Informatie installateurs: Daikin Airconditioning Netherlands BV Fascinatio Boulevard 562 Postbus 8585 3009 AN Rotterdam t (088) 324 54 55 f (088) 324 54

Nadere informatie

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo Maak werk van zon & wind Tynaarlo Aanleiding Najaarsnota 2008 aankondiging plannen voor duurzame energie Voorjaar 2009 ontwikkelen scenario s Mei 2009 raadpleging inwoners Tynaarlo Juni 2009 voorstellen

Nadere informatie

Certificering van WKO is niet genoeg

Certificering van WKO is niet genoeg Certificering van WKO is niet genoeg Ed Rooijakkers Halmos Adviseurs 2 1 gebouwen ~30 % op TOTAAL 3 a 5% energiereductie landelijk! Voorkomen verspilling 10%~15% energiereductie 3 4 2 Waar is WKO mee begonnen

Nadere informatie

Overzicht. Inleiding Micro-WKK in woningen Technologieën Aandachtspunten Toekomstperspectieven Conclusies 15-11-2010

Overzicht. Inleiding Micro-WKK in woningen Technologieën Aandachtspunten Toekomstperspectieven Conclusies 15-11-2010 Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen WKK voor ruimteverwarming Toepassingen in de woningbouw Tine Stevens COGEN Vlaanderen Studiedag VIBE 12 november 2010 1 Overzicht Inleiding Micro-WKK

Nadere informatie

Memo Energiekosten Leidsche Rijn

Memo Energiekosten Leidsche Rijn Memo Energiekosten Leidsche Rijn Project 9165 Kostenvergelijking Stadsverwarming en Gas in Utrecht Leidse Rijn Aan Gemeente Utrecht Van Pieter Nuiten, Helmer den Dekker, Geurt Donze (W/E adviseurs) Datum

Nadere informatie

Vereiste voorkennis Naar inhoud en niveau gelijk aan MBO (niveau 4 volgens de Wet Educatie en Beroepsonderwijs).

Vereiste voorkennis Naar inhoud en niveau gelijk aan MBO (niveau 4 volgens de Wet Educatie en Beroepsonderwijs). LEERDOELEN EN EINDTERMEN VAN DE CURSUS INDIVIDUELE WARMTEPOMPEN IN WONINGEN EN KLEINE UTILITEIT Datum: 8--009 Vereiste voorkennis Naar inhoud en niveau gelijk aan MBO (niveau 4 volgens de Wet Educatie

Nadere informatie

Itho Daalderop Hybride lucht/water warmtepompen. product-

Itho Daalderop Hybride lucht/water warmtepompen. product- 1 Itho Daalderop Hybride lucht/water warmtepompen product- 2 Assortiment hybride lucht/water warmtepompen HP Cube en Base Cube Itho Daalderop heeft twee vrijwel identieke hybride lucht/water warmtepompen

Nadere informatie

Warmte in de koudetechniek, een hot item

Warmte in de koudetechniek, een hot item Wijbenga info sheet 5: Warmte in de koudetechniek, een hot item In het ontwerp van een koelinstallatie wordt steeds meer aandacht besteed aan het energieverbruik. Dit kan bereikt worden door een zo hoog

Nadere informatie

Afkorting Naam gebouw of variant Fit Cert Adv Fin huidig X X v ariant 1 Variant HR-ketel X X X v ariant 2 Variant isoleren X X X

Afkorting Naam gebouw of variant Fit Cert Adv Fin huidig X X v ariant 1 Variant HR-ketel X X X v ariant 2 Variant isoleren X X X 15 februari 2007 15:32 uur Blz. 1 / 6 1 Fitten op de meterstanden In onderstaande tabel wordt een overzicht van de berekeningen getoond. Voor zowel de e situatie als voor de varianten wordt de afkortingen

Nadere informatie

WKO Installaties opbouw en beheer

WKO Installaties opbouw en beheer WKO Installaties opbouw en beheer Frank Cogels L&A Real Estate Solutions bv WKO aandachtspunten Installaties met WKO bestaan o.a. uit: - Bronnen - Warmtewisselaars (TSA s) - Opwekkers (tempverhogers) -

Nadere informatie

De natuurlijke combinatie

De natuurlijke combinatie De natuurlijke combinatie DAIKIN ALTHERMA HYBRIDE WARMTEPOMP 2 Daikin Altherma Hybride Het beste van alle hybriden, nu in één systeem. Steeds meer huiseigenaren willen hun verwarmingssysteem, met name

Nadere informatie

Elga WINNAAR De kracht van de combinatie

Elga WINNAAR De kracht van de combinatie Elga WINNAAR 2010 innovatieve Hybride module voor hr ketels De kracht van de combinatie E T E De Elga DE Elga steekt minder energie in de bestaande bouw Techneco ontwikkelde een oplossing die even simpel

Nadere informatie

ROL VAN INSTALLATIETECHNIEKEN EN IMPACT OP UW ONTWERP. Dirk Saelens. Afdeling Bouwfysica, Departement Burgerlijke Bouwkunde, K.U.

ROL VAN INSTALLATIETECHNIEKEN EN IMPACT OP UW ONTWERP. Dirk Saelens. Afdeling Bouwfysica, Departement Burgerlijke Bouwkunde, K.U. NAV STUDIENAMIDDAG MASSIEF PASSIEFBOUW IN DE PRAKTIJK: AANPAK VAN ONTWERP TOT REALISATIE NAAR EEN PASSIEVE WONING OP BASIS VAN TRADITIONELE BOUWMETHODES ROL VAN INSTALLATIETECHNIEKEN EN IMPACT OP UW ONTWERP

Nadere informatie

Zorg voor energie en comfort

Zorg voor energie en comfort Zorg voor energie en comfort Roberto Traversari TNO Bouw en Ondergrond De symptomen De behandeling De preventie 2 Veel installaties zijn ziek! Is uw installatie een onbehandelde patiënt? 3 Uit onderzoek

Nadere informatie

Warmtekrachtkoppeling Wat, waarom en wanneer? Tine Stevens COGEN Vlaanderen Studiedag Slimme netten en WKK 29 februari 2012

Warmtekrachtkoppeling Wat, waarom en wanneer? Tine Stevens COGEN Vlaanderen Studiedag Slimme netten en WKK 29 februari 2012 Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen Warmtekrachtkoppeling Wat, waarom en wanneer? Tine Stevens COGEN Vlaanderen Studiedag Slimme netten en WKK 29 februari 2012 1 COGEN Vlaanderen Doelstelling:

Nadere informatie

PCM PCM DATACENTER COOLER DE MEEST BEDRIJFSZEKERE, ROBUUSTE, FLEXIBELSTE EN ENERGIE ZUINIGSTE KOELER VOOR DATACENTRA DATACENTER COOLER

PCM PCM DATACENTER COOLER DE MEEST BEDRIJFSZEKERE, ROBUUSTE, FLEXIBELSTE EN ENERGIE ZUINIGSTE KOELER VOOR DATACENTRA DATACENTER COOLER Its time for Greenovation PCM DATACENTER COOLER PCM DATACENTER COOLER DE MEEST BEDRIJFSZEKERE, ROBUUSTE, FLEXIBELSTE EN ENERGIE ZUINIGSTE KOELER VOOR DATACENTRA www.oc-autarkis.nl Inhoudsopgave Waarom

Nadere informatie

Homelab 2050, serie 4: Optimaal gebruik van beschikbare energiebronnen

Homelab 2050, serie 4: Optimaal gebruik van beschikbare energiebronnen Energie en exergie in de gebouwde omgeving Door Sabine Jansen (TU Delft) 7 April 2015 Homelab 2050, serie 4: Optimaal gebruik van beschikbare energiebronnen Exergie voor de gebouwde omgeving Statements

Nadere informatie

Compensatie CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie Den Haag over 2013

Compensatie CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie Den Haag over 2013 Compensatie CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie Den Haag over 2013 Inhoud 1 Aanleiding 1 2 Werkwijze 2 2.1. Bronnen 2 2.2. Kentallen 2 3 CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie 3 4 Ontwikkeling 5 5

Nadere informatie

All-electric, al achterhaald voordat we begonnen zijn?

All-electric, al achterhaald voordat we begonnen zijn? All-electric, al achterhaald voordat we begonnen zijn? 2050 alles duurzaam Ing. Marco J. Bijkerk Manager innovative technologies New Business Development Remeha 17-3-2016 remeha.nl ALL GAS Groen Gas ALL

Nadere informatie

echt Nul op de meter HRsolar : Robbert van Diemen Techneco : Niels van Alphen

echt Nul op de meter HRsolar : Robbert van Diemen Techneco : Niels van Alphen echt Nul op de meter HRsolar : Robbert van Diemen Techneco : Niels van Alphen Agenda Wie is HRsolar Zonnewarmte V1.0 De markt Zonnewarmte V2.0 Zonnewarmte NOM Wie is HRsolar Nederlandse fabrikant van complete

Nadere informatie

3.C.1 Communicatie over de voortgang van CO 2 bij Prins Bouw.

3.C.1 Communicatie over de voortgang van CO 2 bij Prins Bouw. 3.C.1 Communicatie over de voortgang van CO 2 bij Prins Bouw. Datum: 12-05-2016 Versie: 1 1. Inleiding Middels deze rapportage wil Prins Bouw de voorgang op de CO 2 reductiedoelstellingen laten zien, door

Nadere informatie

Installatie overzicht bij EPC-concepten

Installatie overzicht bij EPC-concepten Installatie overzicht bij EPC-concepten Dit boekje geeft een overzicht van de belangrijkste installaties zoals die nu op de markt aanwezig zijn. PelserHartman probeert u een zo volledig mogelijk overzicht

Nadere informatie

Hulpenergie en bevochtiging in de EPU

Hulpenergie en bevochtiging in de EPU VEA 1 Module 4.5 Hulpenergie en bevochtiging in de EPU versie 2.1 Overzicht Hulpenergie Hulpenergie circulatiepompen Waakvlammen Hulpenergie ventilatoren Bevochtiging 2 VEA 2 Hoofdstukkenoverzicht EPU

Nadere informatie

Ruimteverwarming. 1 Inleiding... 1. 2 Energieverbruik ruimteverwarming... 2. 3 Centrale verwarming... 3. 4 Decentralisatie... 4

Ruimteverwarming. 1 Inleiding... 1. 2 Energieverbruik ruimteverwarming... 2. 3 Centrale verwarming... 3. 4 Decentralisatie... 4 1 Inleiding... 1 2 Energieverbruik ruimteverwarming... 2 3 Centrale verwarming... 3 4 Decentralisatie... 4 5 Convectieverwarming... 5 6 Stralingsverwarming... 9 7 Keuzecriteria... 11 1 Inleiding Voor de

Nadere informatie

Toelichting Instrument 5. Onderdeel Toolbox voor energie in duurzame gebiedsontwikkeling

Toelichting Instrument 5. Onderdeel Toolbox voor energie in duurzame gebiedsontwikkeling Toelichting Instrument 5 Onderdeel Toolbox voor energie in duurzame gebiedsontwikkeling Instrument 5, Concepten voor energieneutrale wijken De gehanteerde definitie voor energieneutraal is als volgt: Een

Nadere informatie

Verwarming in de herziene EPC-bepaling: wat gaat er veranderen?

Verwarming in de herziene EPC-bepaling: wat gaat er veranderen? Verwarming in de herziene EPC-bepaling: wat gaat er veranderen? >> Als het gaat om energie en klimaat Vanaf 1 juli wordt de EPC voor woningen en utiliteit bepaald volgens de nieuwe norm NEN 7120. Hieronder

Nadere informatie

Externe warmtelevering, EMG, EPC en energielabel

Externe warmtelevering, EMG, EPC en energielabel 13 oktober 2010 - Warmtenetwerk Externe warmtelevering, EMG, EPC en Hans van Wolferen Externe warmtelevering, EPC en Achtergrond, doelstelling Getrapte eis Invoering EMG ontwikkeling en inhoud 2 Huidige

Nadere informatie

Introductie HoSt B.V.

Introductie HoSt B.V. HR Hout WKK (Vink Sion) voor glastuinbouw en stadverwarming door HoSt Imtech Vonk vof door H. Klein Teeselink info@host.nl Introductie HoSt B.V. Inhoud: Waarom biomassa WKK, belang van warmte? Wie zijn

Nadere informatie

STUDIE. optimalisatie van de isolatieschil bij het geothermiehuis

STUDIE. optimalisatie van de isolatieschil bij het geothermiehuis STUDIE optimalisatie van de isolatieschil bij het geothermiehuis Pagina 1 van 11 Inhoud 1. Plannen gebouw met EPB vloeroppervlakte 239,41 m²... 2 2. Het verhaal van de totale energievraag en energievraag

Nadere informatie

Functioneren van WKO installaties

Functioneren van WKO installaties Functioneren van WKO installaties Het belang van goed beheer Klaasjan van der Maas Unica Ecopower Arjan van Bon Royal HaskoningDHV Vragen 1. Hoe ziet de nieuwe wetgeving en certificering eruit? 2. Hoe

Nadere informatie

Warmtepompen en WKO: Toekomstperspectieven. Peter Centen CTO Nathan

Warmtepompen en WKO: Toekomstperspectieven. Peter Centen CTO Nathan Warmtepompen en WKO: Toekomstperspectieven Peter Centen CTO Nathan EPC - Nieuwbouw Energielabels - Bestaande bouw Brandstofverbruik(primair) per sector Bron: Publicatie CE Delft december 2015 Beleiden

Nadere informatie

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3.

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3. Antwoordblad Opdracht 1 Noteer de startwaarden en scores Kijk bij het dashboard. Noteer de startwaarden en scores die je hier ziet staan in de tabel hieronder. CO₂ uitstoot (ton per jaar ) Investeringen

Nadere informatie

De natuurlijke combinatie

De natuurlijke combinatie Intergas Kombi Kompakt HRE EPC verlaging tot 0.35 De natuurlijke combinatie Daikin-Intergas hybride Betrouwbaar in warmte Uw voordelen EPC-verlaging tot 0.35 in nieuwbouw Forse verbetering van het energielabel

Nadere informatie

NVN 7125 Berekenen energiebesparende gebiedsmaatregelen als onderdeel van de EPC-eis

NVN 7125 Berekenen energiebesparende gebiedsmaatregelen als onderdeel van de EPC-eis NVN 7125 Berekenen energiebesparende gebiedsmaatregelen als onderdeel van de EPC-eis 11 oktober 2011 Bert Elkhuizen Cofely Energy Solutions Definities NEN 7120: nieuwe norm voor het bepalen van de energieprestatie

Nadere informatie

VvE s met Energie. Onderzoek VvE Schiezicht 10 april 2014 Wouter van den Acker PKW

VvE s met Energie. Onderzoek VvE Schiezicht 10 april 2014 Wouter van den Acker PKW VvE s met Energie Onderzoek VvE Schiezicht 10 april 2014 Wouter van den Acker PKW Inhoud Het Energiemodel Bestaande situatie Trias Energetica Maatregelen Scenario s Hoe verder? Energieadvies voor Schiezicht

Nadere informatie

NOTITIE. 1 Inleiding. 2 Bouwkundige maatregelen

NOTITIE. 1 Inleiding. 2 Bouwkundige maatregelen NOTITIE Project Nieuwbouw Van Lodenstein College Barneveld Datum 7 juni 2011 Onderwerp Conceptenstudie Status Definitief 1 Inleiding Voor de nieuwbouw van het Van Lodenstein College te Barneveld worden

Nadere informatie