Kabeltelevisie, hoe zit dat eigenlijk? Alles over kabeltelevisie en veel nuttige tips. Deel 5. Materialen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kabeltelevisie, hoe zit dat eigenlijk? Alles over kabeltelevisie en veel nuttige tips. Deel 5. Materialen"

Transcriptie

1 Kabeltelevisie, hoe zit dat eigenlijk? Alles over kabeltelevisie en veel nuttige tips. Deel 5. Materialen

2 Introductie Analoge televisie, digitale televisie, on-demand, internet, telefonie. En dat alles via een netwerk dat nog steeds kabeltelevisie genoemd wordt? Sinds haar ontstaan is het Nederlandse kabeltelevisienetwerk met de tijd meegegaan en continue aan de nieuwe werkelijkheid aangepast. In de jaren 70 werden kleine netwerken gebouwd met een centrale antenne voor de ontvangst. Toen ik in 1985 in de markt kwam was die situatie al enigszins aan het veranderen en bouwden exploitanten netwerken binnen de gemeentegrenzen. Er was begin jaren 90 zelfs sprake van een politiek voornemen om in Nederland een groot, landelijk dekkend netwerk aan te leggen. Dat ging echter niet door. In de jaren 90 kwam de Europese liberalisatie die het voor exploitanten mogelijk maakte om netten te vergroten. Met glasvezel konden netwerken in hoog tempo aan elkaar gekoppeld worden. De kabel ontwikkelde zich van een informatienetwerk tot een moderne communicatie breedband-infrastructuur. Het netwerk is grotendeels tot aan de wijken met glasvezel aangesloten. Met de voortgaande ontwikkelingen op gebied van draadloze technieken zullen de grootste veranderingen zich nu in de binnenhuisnetwerken voordoen. Dit boek is voor iedereen die het belang van een goed binnenhuisnetwerk weten wil, voor nu en later. Met name het binnenhuisnetwerk krijgt veel aandacht. Immers, daarmee beleeft de klant de kwaliteit van de aangeboden diensten. Ook bespreken we het gebruik van draadloze netwerken die zich zeer snel ontwikkelen en van datzelfde binnenhuisnetwerk gebruik maken. Als u het boek gelezen heeft, weet u welke producten u met name in de binnenhuisinstallatie kunt aantreffen en hoe problemen kunnen worden herkend en worden opgelost. En tenslotte, de politieke wens van destijds om in Nederland een groot netwerk aan te bieden lijkt bewaarheid te gaan worden, zij het dat het andere spelers zijn die het gaan waarmaken. Jos Huizer 1e Versie: November e Versie: Maart

3 Over de Auteur Jos Huizer studeerde in 1985 cum laude af aan de avond-hts Utrecht. Jos begon zijn carrière in de internationale kabeltelevisiemarkt bij het Veenendaalse Tratec, waar hij later mede-eigenaar werd. Eind jaren 90 behaalde hij passed cum laude zijn MBA in Bradford. Zijn thesis vormde de blauwdruk voor de internationale expansie van Tratec in Europa. In 2005 is Tratec aan het Engelse Technetix Ltd. verkocht. Jos vervolgde zijn carrière met de introductie van het Engelse SCTE (Society of Broadband Professionals) in de Balkan. Met zijn bedrijf HMConsult ontwikkelde hij kabeltelevisietrainingen voor monteurs en technici in de regio en leverde adviesdiensten aan kabelexploitanten voor het ontwerpen en bouwen van moderne kabeltelevisienetwerken. Jos organiseerde jaarlijks de internationale SCTE Balkan Broadband and Exhibition. Voor de introductie en promotie van de SCTE in de Balkanlanden ontving Jos in 2012 de prestigieuze onderscheiding SCTE Honory Fellow. Jos keerde eind jaren 2000 terug in de Nederlandse markt. Zijn visie is dat de kwaliteit van de binnenhuisinstallatie de basisvoorwaarde is voor een hoge klanttevredenheid. Daarom ontwikkelde Jos gespecialiseerde online adviesshops. De shops zijn speciaal bedoeld voor kabelabonnees om problemen met hun binnenhuisnetwerk met ondersteuning van zijn kennis en ervaring op te lossen. 2

4 Dankwoord De kabeltelevisiemarkt is een volwassen markt maar nog volop in beweging om zich aan nieuwe werkelijkheden aan te passen. De focus van de kabelexploitant gaat van aansluiting naar klant, de binnenhuisinstallatie van eindpunt naar beginpunt van het netwerk en klanten van factuuradres naar netwerkgebruikers met individuele breedbandverwachtingen. Zonder de hulp en ervaring van anderen zou dit boek niet tot stand zijn gekomen. In het bijzonder gaat mijn dank uit naar Jan Eyking van Kabeltips.nl die zijn kennis, ervaringen en beeldmateriaal beschikbaar stelde. Ook ben ik veel dank verschuldigd aan Jelle Cnossen van NLkabel die het script redigeerde en optimaliseerde met zijn inzichten over de laatste stand van de kabeltelevisietechniek en Jan van Raaij die zijn uitgebreide kennis met mij deelde zodat het hoofdstuk LTE toegevoegd kon worden. Jos Huizer Maart

5 Inhoud Introductie 1 Materialen 5 TV/R-aansluitdozen 6 Kabels 8 Coax-connectoren 11 Versterkers 15 Verdelers 18 Multitaps 19 Referenties 21 Nawoord 21 4

6 Goede materialen, het juiste gereedschap en correcte montage zijn voorwaarden voor een goed binnenhuisnetwerk. Welke materialen zijn geschikt en hoe zijn die te herkennen? Wat is een Kabel Keur certificering en hoe helpt dat bij het kiezen van de juiste producten? Deze vragen worden in dit deel beantwoord.

7 TV/R-aansluitdozen De meest gebruikte antennedoos is de TV/R-aansluitdoos. Het binnenkomend signaal wordt gesplitst in een radiodeel en een TV-deel. In het TV-deel bevinden zich de analoge- en digitale televisiesignalen. De TV-uitgang van een Kabel Keur gecertificeerde aansluitdoos is retourgeschikt, dus ook geschikt voor de aansluiting voor het kabelmodem. De TV/R-aansluitdoos wordt op twee plaatsen in het binnenhuisnetwerk gebruikt, nl. bij binnenkomst van de coaxkabel en elders in de woning voor TV/R-aansluitdoos (foto: Cable Home) extra aansluitingen. Als de coaxkabel in de woonkamer binnenkomt, wordt de TV/R-aansluitdoos hierop gemonteerd en is daarmee in feite het abonnee-overname-punt 1 geworden. Op andere plaatsen in het binnenhuisnetwerk wordt de coaxkabel op de aansluitdoos afgemonteerd en is de aansluitdoos daarmee een nette manier van eindmontage. Het radiosignaal scheidt zich van het TV-signaal en de abonnee hoeft enkel nog een aansluitkabel te gebruiken om zijn TV en radio op de aansluitdoos aan te sluiten. Goede TV/R-aansluitdozen zijn einddozen. Dat zijn aansluitdozen waarop de coaxkabel afgemonteerd wordt zonder dat er een tweede coaxkabel op aangesloten kan worden om door te rijgen naar een volgende aansluitdoos. Is dat wel het geval spreken we van een rijgdoos. Tot in de jaren 90 werden deze rijgdozen vaak geplaatst. Een rijgdoos is een antennedoos die het signaal doorrijgt van de ene aansluitdoos naar de andere. De rijgdoos heeft daarom altijd twee kabelaansluitklemmen, een (meestal de linker) voor het ingaande signaal, en een voor het uitgaande signaal. Rijgdozen hebben t.o.v. einddozen een aantal grote nadelen: hoge demping tussen de coaxkabel en de TV- en radio-uitgang en als een kabel losraakt, hebben alle aansluitdozen die hier achter gemonteerd zijn ook een signaalprobleem. Door steeds een beetje signaal in de rijgdoos af te tappen naar de TV/R-aansluitingen van de aansluitdoos, blijft er voldoende signaalsterkte over aan het eind van de keten. Om voldoende signaal per (foto: Kabeltips) Rijgdoos met de doorrijguitgang afgesloten met weerstand antennedoos op de TV- en radio-uitgang te krijgen moet er aan het begin van de doorrijgketen gebruik worden gemaakt van een versterker. De aftakdemping wordt in twee richtingen ervaren. In de voorwaartse richting, de richting naar het televisietoestel maar ook in de richting terug door apparatuur die van het retourpad gebruik maakt. Is de demping in de voorwaartse richting nog te compenseren met de plaatsing van een geschikte versterker aan het beging van de doorrijgketen, de demping terug is niet op te lossen en kan zo hoog zijn dat er uitval van het retourverkeer kan plaatsvinden. Het gebruik van rijgdozen wordt sterk afgeraden. Daar waar ze nog geplaatst zijn, is het advies deze te verwijderen en nieuwe kabels te trekken vanaf het abonnee-overname-punt naar iedere TV/R-aansluitdoos (type einddoos). Als dat niet mogelijk is, vervang dan de rijgdoos door een tweevoudige verdeler en sluit op de ene uitgang de televisie aan en op de andere uitgang de kabel die naar de volgende aansluitdoos gaat. Is elke antennedoos geschikt? De benaming voor het type aansluitdoos aan het eind van een keten wordt aangeduid als einddoos. 1 Er is een belagnrijk verschil met het abonnee-overname-punt in de meterkast. Bij dat type zijn ingang en uitgang dubbelgalvanisch van elkaar gescheiden, dat geldt niet voor een TV/R-aansluitdoos. 6

8 Met een einddoos werd vroeger een antennedoos bedoeld die aan het eind van een rijgnet werd gebruikt om de keten af te sluiten om te voorkomen dat er reflectie ontstond. Zo n type antennedoos heeft een demping tussen de, op de ingang, aangesloten coaxkabel en TV- en radio-uitgang van ongeveer 10 db. Dit type antennedoos had vaak slechts één kabelaansluitklem (in welk geval de afsluitweerstand in de aansluitdoos verwerkt was), soms twee kabelklemmen met een afsluitweerstand geklemd onder de rechter aansluitklem. Tegenwoordig bedoelen we met einddoos een antennedoos zonder doorlusmogelijkheid. De demping tussen de op de ingang aangesloten coaxkabel en TV- en radio-uitgang is ongeveer 1.5 db. Aan het uiterlijk van een antennedoos is niet altijd goed te zien welk type aansluitdoos het is. Er zijn er die door middel van splitsing op zowel TV- als radio-uitgang de hele band doorlaten (bv. de Hirschmann EDU 04 F). Het inkomend signaal wordt bij dat type aansluitdozen gesplitst waardoor de demping op zowel de TV- als radio-uitgang ongeveer 4 db is. Ook zijn er aansluitdozen die mechanisch exact op een normale TV/R-aansluitdoos lijken, maar waarvan de IEC-female aansluiting (gewoonlijk voor de FM-band) bedoeld is voor de satellietband. De frequentiegebieden die in een TV/R-aansluitdoos met lage (circa 1.5 db) demping doorgelaten dienen te worden zijn: Er zijn veel verschillende merken aansluitdozen in woningen gemonteerd, hier een overzicht van de meest voorkomende aansluitdozen. Aansluiting TV-aansluiting Radio-aansluiting Frequentieband Opmerking 5-65 MHz De zg. retourband MHz Voor de doorgifte van digitale- en analoge TV-signalen 87,5-108 MHz 1 Voorheen werd de radioband opgerekt tot 120 MHz i.v.m. Digitale Audio Broadcasting (DAB). Als dit type aansluitdoos nog in het netwerk zit kan deze een of meer digitale TV-kanalen blokkeren. GUT 15 digitaal (fabrikant Astro) De toevoeging digitaal verwijst naar TV-frequenties die vanaf 120 MHz doorgelaten worden. Frequenties in dat bereik worden door kabelexploitanten alleen gebruikt voor digitale ontvangst (TV en/of internet). Astro GUT 15 digitaal (foto: Kabeltips) De GUT 15 en GUT 715 (de voorlopers van de GUT 15 digitaal) hebben een afwijkende FM doorlaatband omdat deze ontworpen zijn voor doorgifte de DAB digitale radio. Dit kan tot gevolg hebben dat dit type aansluitdozen een aantal signalen voor een digitale ontvanger of modem slecht of geheel niet doorgeven. Tratec TRAS-2000 (fabrikant Technetix) De TRAS-2000 van het merk Tratec (fabrikant Technetix) heeft een ca. halve centimeter grotere diepte dan de meeste andere antennedozen, waardoor montage lastiger kan zijn. De coaxkabel, die gewoonlijk verwerkt wordt in een lus in de opbouwrand, komt bij inbouw klem te zitten tussen wand en antennedoos. Met een opvulring kan de aansluitdoos minder diep komen te liggen. Tras-2000 van Tratec (foto: Cable Home) 7

9 EDU04F (fabrikant Hirschmann) Deze aansluitdoos ziet er van de buitenkant als een standaard TV/R-aansluitdoos uit. Voorbeeld van een afwijkende doos met enkele aansluitklem; de Hirschmann EDU04F (foto: Kabeltips) Echter, op beide uitgangen is een frequentieband beschikbaar van MHz, elk met een demping van ongeveer 4 db. Dit wijst erop dat deze aansluitdoos in feite een splitter is. EDC1000 (fabrikant Hirschmann) Dit is de standaard TV/R-aansluitdoos in het Hirschmann assortiment. De EDC1000 heeft een eenvoudige klemverbinding en is Kabel Keur gecertificeerd. Tratec TWO-3400L, aansluitdoos voor TV, radio en kabelmodem (foto: Cable Home) Een opmerking voor de antennedoos met een vaste F-connector voor het aansluiten van een modem (bv. de Tratec TWO-3400L van fabri- (foto: Kabeltips) kant Technetix). Dit type aansluitdoos heeft naast normale IEC-connectoren voor TV en radio, een F-female connector voor het aansluiten van het kabelmodem. Bij de meeste antennedozen die in deze uitvoeringsvorm aangeboden worden, is de F-female connector een satellietaansluiting en geen TV-aansluiting. Strippen van de kabel Voor de juiste montage van de kabel dient de kabel correct voorbereid te worden. Aanbevolen maten van binnenader en buitenmantel die bloot moeten komen verschillen per antennedoos. Met de voorgeschreven lengtes fixeert de kabel zich op de juiste manier in de montageklem en wordt de optimale trek- en buigontlasting bereikt, zonder daarbij de elektrische aansluiting de verstoren. Adviesmaten voor montage op de TV/R-aansluitdoos (tekening: Kabeltips) Universele coaxstripper (foto: Cable Home BV) Bij het monteren van de coaxkabel mogen de haartjes van de buitenmantel de binnenkern niet raken. De binnenkern mag niet te kort zijn (dan maakt het geen goed contact) en niet te lang (dan raakt die door verbuiging mogelijk de metalen behuizing van de aansluitdoos). Tras-2000 van Tratec met opvulring (foto: Cable Home) Hirschmann EDC1000 Kabelstripper met een mesje voor buiten- en binnenisolatie (foto: Kabeltips) Na de montage van de coaxkabel mag er geen buitenmantel bloot liggen en moeten kabel en teruggeslagen omvlechting goed vastzitten onder het klepje. Kabels Een van de meest voorkomende oorzaken van beeld- en geluidsproblemen zijn te lange of te dunne coaxkabels en de op de kabel gemonteerde connectoren. Coaxkabels kunnen verouderen en connectoren kunnen los(ser) gaan zitten door trillingen en temperatuursverschillen. Bij montage is het belangrijk dat kern en mantel (afscherming) van de coaxkabel goed van elkaar gescheiden zijn en dat de mantel aan beide zijden, liefst rondom de kabel met de connector is verbonden. 8

10 De afscherming van zowel kabel als connector is van groot belang om instraling te voorkomen. De demping van de kabel is voor de korte kabellengtes (1 à 2 meter) van ondergeschikter belang. Voor de langere lengtes gaat de lengte wel een rol spelen. Tenslotte is er nog de karakteristieke impedantie die voor bekabeling van consumentenapparatuur 75 Ohm is. Dit betekent dat aan een coaxkabel niet zonder meer een andere type kabel gemonteerd kan worden. Afscherming Afscherming van de kabel is belangrijker geworden sinds er zowel op de kabel als in de ether meer kanalen bij zijn gekomen. Om te voorkomen dat de coaxkabel als ontvangst- of zendantenne voor etherfrequenties werkt dient deze goed hoogfrequentdicht te zijn. Een goede hoogfrequente dichtheid ontstaat door: gebruik van een coaxkabel met voldoende hoeveelheid omvlechting en extra aluminium folie rondom het diëlektricum van de coaxkabel, het monteren van metalen connectoren en te zorgen voor de correcte montage van connectoren op de coaxkabel. De juiste materiaaleigenschappen zijn aanwezig als het product een Kabel Keur certificering heeft. Veel oudere typen coaxkabels hebben alleen een mantel in de vorm van een omvlechting. Bij goedkopere kabels is de omvlechting zeer gering waardoor er instraling optreedt waarbij etherfrequenties de kabelfrequenties kunnen gaan storen. Type coaxkabels Een goede binnenhuiskabel onderscheidt zich door zijn Kabel Keur certificering. Deze kabels zijn mm dik en hebben zeer goede technische eigenschappen. T.o.v. de coaxkabels die buiten de woning gebruikt worden, zijn binnenhuiskabels soepeler, vaak in de kleur wit of grijs. De buitenmantel is van PVC gemaakt. Dit type buitenmantel is niet waterdicht en water dringt na verloop van tijd door de poreuze isolatie heen. Een PVC-kabel kan daarom niet gebruikt worden in bv. vochtige kruipruimtes. Buiten de woning worden coaxkabels gebruikt die voor buitengebruik beter geschikt zijn, zo zijn deze typen coaxkabels bv. waterdicht. Coax-12 grijs (diverse fabrikanten) Dit is de meest gebruikte binnenhuiskabel. In vakjargon afgekort tot C12 en zo genoemd vanwege zijn demping van ca. 12 db per 100 meter lengte, gemeten op een frequentie van 230 MHz. Het diëlektricum bestaat uit massief polyethyleen. Hoewel de kleur eerder neigt naar beige wordt deze ook wel aangeduid als Coax-12 (C12) grijs. De coaxkabel met groene waterdichte polyethyleen uitgevoerde variant (de C12 groen ) is de kabel waarmee de meeste huizen in Nederland van een kabelaansluiting zijn voorzien. De groene Coax-12 coaxkabel voldoet nog steeds prima, maar is achterhaald door de hieronder genoemde nieuwere type coaxkabels. Coax-9 (diverse fabrikanten) De naam Coax-9 is afgeleid van de demping van ca. 9 db per 100 meter lengte op een frequentie van 230 MHz. Deze coaxkabel is de opvolger van de meest gebruikte huisaansluitkabel Coax-12. De kern van de Coax-9 is dikker dan die van de Coax-12, maar de binnenisolatie (diëlektricum) bestaat uit een Polyethyleen (Cell-PE) foam waardoor de kabel een iets grotere minimum buigstraal heeft. Sterke buiging van kabels moet altijd vermeden worden, maar is met dit type kabel nog kritischer. 9

11 De buigstraal van een coaxkabel moet minimaal 7 x de kabeldiameter zijn. Als de coaxkabel 7 mm. dik is, is de minimale buigstraal 49 mm. Een Coax-9 kabel wordt onder deze naam gewoonlijk alleen uitgevoerd als waterdichte grondkabel met Polyethyleen (PE) buitenisolatie. Naast de uitvoering met blank koper voor de folie en het vlechtwerk, is deze kabel ook beschikbaar met aluminium folie en vertind koper. Coax-9 is van buitenaf te onderscheiden van Coax-12 door een streep in de lengterichting over de buitenisolatie. HD 9 (fabrikant Bedea) Door de dikkere kern heeft de Bedea Coax-9 een lagere demping per strekkende meter dan Coax-12. Coax-9 van fabrikant Bedea (foto: Kabeltips) De dikkere kern, het vlezige vlechtwerk en steviger folie, maken deze kabel bovendien ook plezieriger in de afmontage dan Coax-12. De elektrische eigenschappen van HD9 zijn praktisch gelijk aan die van Coax-9. KOKA-799 (fabrikant Hirschmann) De Kabel Keur gecertificeerde KOKA-799 is eigenlijk de Coax-9 van Hirschmann. Een zeer bekende kabel, aangeboden in de webshops Cablers. nl en UPC Accessoires Shop maar ook in vrijwel elke speciaalzaak voor kabel- en satellietapparatuur. KOKA-799 van fabrikant Hirschmann (foto: Cable Home) Zoals ook voor de andere typen kabels met foam diëlektricum geldt, moet ook deze kabel niet te sterk gebogen worden om knikken te voorkomen. De folie van de kabel wordt in tegenstelling tot andere Coax-9 kabels verlijmd met de binnenisolatie waardoor bij sterke buiging minder snel een hoogfrequent lek ontstaat. Coaxkabel van diverse bouwmarkten Diverse bouwmarkten leveren kabels van een niet goede of nauwelijks omschreven kwaliteit. Bij kwalitatief mindere kabels is er vooral sprake van een zeer sobere omvlechting (wat leidt tot instraling door ongewenste signalen vanuit de ether) en het diëlektricum (binnenisolatie) dat ovaal gevormd is (wat leidt tot hogere dempingen). Een ander type kabel is de dunne Coax-18. Deze coaxkabel wordt veel gebruikt om door een buis te trekken maar heeft een zeer hoge demping. Ook is er sprake van een incourante maatvoering voor vrijwel alle typen beschikbare connectoren. Kabel Keur Een van de grootste problemen voor kabelexploitanten is de doe-het-zelf abonnee die in de bouwmarkt de materialen koopt voor zijn binnenhuisnetwerk. Vaak zijn die materialen niet geschikt voor gebruik in een modern binnenhuisnetwerk. Tot voor kort was er geen keurmerk en was de consument aangewezen op de informatie op de verpakking. In het analoge tijdperk was het nog wel mogelijk om producten met lage kwaliteiten te installeren om dan toch nog redelijke televisie-ontvangst te behouden. Echter, in het digitale tijdperk wordt dit afgestraft met uitvallend internet, blokjes in het beeld, trage beeldovergangen of in het geheel geen beeld. Maar hoe kan een consument weten of een product van geschikte kwaliteit is? Daarvoor hebben de Nederlandse exploitanten, verenigd in NLkabel, het Kabel Keurmerk opgericht. 10

12 Op de site staat daarover het volgende: Heeft u televisie via de kabel? Dan is uw kabelbedrijf verantwoordelijk voor de verzending van het tv-signaal naar uw woning. Maar dat gaat tot uw deur. Binnen zult u zelf moeten zorgen voor goede kabels en aansluitingen. Waarschijnlijk heeft u meer dan één televisie, dus gaat u zelf aan de slag met splitters of versterkers. Maar hoe weet u of de spullen die u gebruikt, ook de beste zijn? Kabel Keur helpt u daarbij. Het Kabel Keurmerk maakt het u gemakkelijk om de goede producten te vinden voor de aansluiting van uw televisie. In de winkel herkent u voortaan kwaliteitsproducten aan het Kabel Keur-logo. Inmiddels zijn al veel producten Kabel Keur gecertificeerd en in winkels en webshops verkrijgbaar. Kabel Keur gecertificeerde producten zijn herkenbaar aan het Kabel Keur logo dat op het product en verpakking gevoerd wordt. Kabelexploitanten promoten Kabel Keur gecertificeerde producten. Zo heeft UPC een speciale accessoires shop (accessoires.upc.nl) voor de online aankoop van Kabel Keur gecertificeerde producten. Coax-connectoren Waar vaak gesproken wordt over antenneplug of antennestekker spreekt de professional liever over connector. In de kabeltechniek komen twee typen connectoren voor montage aan een coaxkabel het meest voor: IEC-connector F-connector IEC-connector Dit is de connector die in Europa al tientallen jaren de standaard is voor allerlei apparaten waaraan een antennekabel gekoppeld kan worden. De naam is afgeleid van de standaard IEC opgesteld door de International Electrotechnical Commission. Het is de oudste coaxiale antenneconnector die zijn oorsprong vindt in de tijd van de eerste uitzendingen van de BBC in de jaren twintig. Buiten Nederland is deze connector ook bekend als Belling-Lee connector, naar de firma die het principe van deze connector het eerst toepaste. De belangrijkste voorwaarde voor IEC-connectoren is de hoogfrequentdichtheid. Een tweede belangrijke voorwaarde is een goede trek- en torsieontlasting. Krachten op de aangesloten kabel mogen geen mechanische invloed in de connector zelf hebben. Tenslotte moet de connector makkelijk te monteren zijn. Een goede montage is voorwaarde voor zowel goede elektrische als mechanische eigenschappen. Goede IEC-connectoren Goede IEC-connectoren zijn herkenbaar aan hun Kabel Keur certificering. In Nederland zijn de Kabel Keur gecertificeerde IEC-connectoren vooral van de fabrikanten Technetix en Hirschmann. De belangrijkste verschillen tussen beide typen zijn de lengte en de wijze waarop de connector op de kabel gemonteerd wordt. Bij de Technetix uitvoering wordt de gestripte coaxkabel van achteren in de IEC-connector gestoken waarna de coaxkabel onder het klepje vastgezet wordt. De binnenkern heeft geen eigen schroefje om mee vastgedraaid te worden, er is geen zicht op een goede kabelklemming. De IEC-connector is snel een eenvoudig te monteren, echter de dunne Coax-18 zal niet goed geklemd worden. 11 Kabel Keur-logo (logo: NLkabel)

13 De IEC-connectoren van fabrikant Technetix (foto: Cable Home) Door de relatief korte achterkant mag op de coaxkabel, als die vanaf de connector met een bocht wegloopt, niet te veel kracht uitgeoefend worden. Bij de Hirschmann connector wordt de IEC-connector in twee schaaldelen verdeeld. In het ene schaaldeel komt de coaxkabel te liggen. De binnenkern wordt met een schroefje vastgezet. Door deze methode is er goed zicht op de juiste montage van de coaxkabel. Daarna wordt het andere schaaldeel aangebracht en het geheel vastgezet met de plastic wartel. De Hirschmann connector heeft door deze methode meer onderdelen om te monteren dan de Technetix uitvoering. Eind 2013 zijn nieuwe type IEC-connectoren op de markt gekomen Hirschmann (foto: Cable Home) van het merk Cabelcon. Deze connectoren zijn volledig van metaal en hebben een speciale kooi voor extra afscherming tegen instraling. De connectoren zijn speciaal ontworpen om voldoende bescherming te bieden tegen instraling van LTE signalen. Cabelcon IEC-connector speciaal tegen LTE instraling (foto: Cable Home) Slechte connectoren De connectoren worden in de betere webshops zoals Accessoires.upc.nl en cablers.nl aangeboden. Kwalitatief slechte IEC-connectoren zijn herkenbaar aan de witte plastic kapjes. In het analoge tijdperk kon een dergelijke IEC-connector nog wel gemonteerd worden. In het digitale tijdperk is dit type IEC-connectoren vaak de oorzaak van veel problemen bij de ontvangst van digitale signalen en gebruik van het retourpad door interactieve settop boxen en kabelmodems. Dit type connectoren lijkt erg handig omdat ze snel en gemakkelijk op de coaxkabel zijn te monteren. Echter, de montageschroefjes gaan door een combinatie van warmteverschillen en trillingen/ bewegingen na enige tijd los zitten. Er kan roestvorming plaatsvinden op het contactoppervlak 2 door te hoge luchtvochtigheid. Deze roestvorming verstoort het retourpadverkeer. De connectoren zijn niet voldoende afgeschermd tegen instraling van stoorsignalen afkomstig van kabelmodems en antennemasten voor Digitenne. Ook bieden deze connectoren geen bescherming tegen instraling door LTE signalen en 4G smartphones. F-connector Hoewel in Europa binnen de regulier verkrijgbare consumentenapparatuur dit type connector vrijwel alleen voor satellietontvangers wordt gebruikt, is de F-connector in de antennetechniek al decennia lang de standaard connector. Lang voordat in Nederland kabeltelevisie aangelegd werd, was dit type connector al een standaard in de Verenigde Staten en Japan. Hierdoor konden de connectoren in grote volumes geproduceerd worden wat een gunstige invloed op de prijs had. Binnenwerk van een F-female Het grote voordeel van de F-connector is dat de kern van de coaxkabel connector (foto: Cable Home) direct het binnencontact vormt. De montage is relatief eenvoudig. De elektrische aansluiting van de kabel op de connector is beter dan die bij IEC-connectoren. 2 Een dun roestlaagje op de binnenzijde van de connector door vocht in de lucht, mogelijk in combinatie met aardstromen. 12 De IEC-connectoren van fabrikant

14 De impedanties van de kabel en de connector (beiden 75 Ohm) sluiten met de montage van een F-connector beter op elkaar aan. De zogenaamde misaanpassing 3 is bij F-connectoren minimaal. F-connectoren voor professioneel gebruik worden aan de kabel gemonteerd met een speciale tang. Daarbij is onderscheid te maken tussen compressie en krimpen. Compressieconnectoren Bij compressie wordt een ronde huls in zijn geheel rond de kabel gekrompen. De connector wordt op de kabel geduwd, totdat de binnenisolatie gelijk ligt aan het eind van de schacht. EX-6 van het merk PPC (foto: PPC) PPC VT-150 compressie gereedschap (foto: PPC) Krimpconnectoren Daarna wordt de connector met een speciale compressietang op de kabel geperst, waarbij in de lengterichting van de connector twee delen in elkaar geduwd worden zonder de kabel te beschadigen. Er zijn veel type connectoren met compressie techniek verkrijgbaar (foto: Asheridge) Ook bij krimpen wordt de connector op de kabel geduwd, echter nu wordt de buitenhuls van de connector in een 6-kantige vorm gekrompen. Krimpconnectoren (foto: Kabeltips) Tot voor enkele jaren terug was dit de meest voorkomende wijze van montage. Echter, het nadeel van deze montage is (1) de mogelijkheid tot het indringen van vocht en (2) onvoldoende stoorstralingsdicht tegen in- en uitstraling van signalen wat storing tot gevolg kan hebben. Krimptang (foto: Ripley) Bij krimpconnectoren wordt de schacht van de connector tussen de folie en het vlechtwerk van de mantel geschoven. Om het opstropen van de mantel en/of folie te voorkomen worden de mantelhaartjes eerst omgeslagen over de kabelisolatie. Krimp- en compressietangen zijn relatief duur gereedschap waardoor de krimp- en compressieconnectoren geen reëel aanbod voor de consumentenmarkt zijn. Twist-on connectoren De twist-on is de meest gebruikte F-connector in het consumentensegment, en dan met name in de satellietmarkt. Bij de twist-on connector wordt deze op de kabel gedraaid, waardoor ze ook wel schroefconnectoren genoemd worden. Nadeel van dergelijke connectoren is dat de mantelhaartjes van de coaxkabel bij het op de kabel schroeven van de connector gedeeltelijk 3 Als impedanties van coaxkabel en connector niet gelijk zijn ontstaat zg. misaanpassing en daardoor demping van het signaal. Reflecties die door misaanpassingen ontstaan storen het teletekst signaal maar ook kunnen ze digitale signalen ernstig storen. 13 Gemonteerde compressie F-connector (foto: PPC) Ripley compressie gereedschap (foto: Ripley) F-schroefconnectoren (foto: Kabeltips)

15 doorgesneden worden. Bij een F-connector die op de coaxkabel geschroefd wordt, zijn de mantelhaartjes het enige contact dat de mantel met de connector maakt. De folie doet dat slechts gedeeltelijk bij de flens. Het is lastig een twist-on F-connector goed op de coaxkabel te monteren. De connector moet perfect op de kabel passen en er mag geen vlechtwerk naar buiten treden. Maar bij een perfecte maatvoering is de kans groot dat de mantelhaartjes beschadigen door het verdraaien en doorsnijden ervan bij het monteren van de connector. Ideaal zou een twist-on F-connector zijn die met enige moeite moet worden aangebracht en dus een hoge mate van trekontlasting biedt, terwijl de mantelhaartjes zoveel mogelijk intact worden gelaten en niet door het aanzetten worden weggesneden. Push-on F-connectoren De krimp- en compressieconnector is voor de consument geen goed alternatief i.v.m. de prijs van de connector en gereedschap. De twist-on connector is kwalitatief geen goede F-connector voor het moderne binnenhuisnetwerk omdat de montage te grote problemen meebrengt. Er is sinds enkele jaren een goed alternatief beschikbaar gekomen in de vorm van een pushon F-male connector, ook wel Easy Fit connector genoemd. Dit type connector is met een Kabel Keur certificering verkrijgbaar in de betere speciaalzaak en webshops zoals cablers.nl en de UPC Accessoires shop. De push-on F-connector is gemaakt voor de mm dikke coaxkabel en zonder speciaal gereedschap op de kabel te monteren. F-male push-on, ook wel Easy Fit De connector is daarom erg handig voor genoemd (foto: Cable Home) thuisgebruik, temeer ook omdat de mm voor alle Kabel Keur gecertificeerde installatiekabels geldt. De connector wordt op de kabel geduwd totdat de binnenisolatie gelijk ligt met het eind van de schacht. Net als bij de krimp-, compressie- en twist-on connectoren is een punt van aandacht de lengte van de blootgelegde kern van de coaxkabel. Nadat de connector op de kabel gemonteerd is, dient de kern op de juiste lengte te worden afgeknipt. Als de kern te lang gelaten wordt bestaat de kans op omvouwen van de kern of beschadiging van de contactveer in de F-female connector die om de kern klemt. Gereedschappen Goede montage met goed gereedschap is essentieel voor een storingsvrij ontvangst en het voorkomen van instraling door nabij gelegen stoorbronnen zoals een Digitenne zendmast of 4G mobieltjes. Onder goede montage verstaan we ook het met de juiste kracht vastzetten van de F-male connector. F-male connectoren dienen met steeksleutel 11 vastgedraaid te worden. Nog beter is het gebruik van de professionele momentsleutel die bij het juiste moment van ca. 4.5 Nm. een duidelijk hoorbare klik geeft. F-gereedschap voor het aandraaien van F-male connectoren die wat dieper liggen (foto: Ripley) Voor het aandraaien van dieper liggende F-male connectoren zijn er speciale F-male aandraaiers met een verlengde schacht van ca. 12 cm. Om een coaxkabel stevig vast te houden tijdens de montage van de F-male connector, is er de rubberen grip die om de coaxkabel heen gelegd wordt. 14 De F-male push-on (Easy Fit) wordt op de coaxkabel geduwd totdat de binnenisolatie gelijk komt met het eind van de schacht (foto: Cable Home BV) Momentsleutel voor F-male connectoren (foto: Ripley)

16 In de grip zit een profiel om de coaxkabel in te leggen. Het rubberen materiaal zorgt voor de extra stevige greep op de kabel terwijl de F-connector erop gedrukt wordt. Handige rubberen greep voor het stevig vasthou- Bij installatie van een aantal coaxkabels tegelijk komt het nog wel eens voor dat er onduidelijkheid is waar welke kabel naar toegaat. den van de coaxkabel Daarvoor is de signaalzoeker ontworpen. Aan de (foto: Cable Home) ene kant komt de zender die een gelijkstroompje verstuurd. Signaalzoeker (foto: Ripley) Aan de andere kant een ontvanger die een geluid geeft en een LED laat branden als het stroompje ontvangen wordt. Versterkers Voor antenneversterkers geldt in het algemeen dat die ontworpen zijn om dempingen te compenseren in het achter de versterker liggende binnenhuisnetwerk. Dit betekent dat versterkers niet bedoeld zijn om een te zwak inkomend signaal te versterken. De hoogte van de versterking moet dus afgestemd zijn op de mate van de achterliggende demping die door de versterker gecompenseerd moet worden. Technetix versterker FRA- 752N (foto: Cable Home) De binnenhuisversterker wordt achter het abonnee-overname-punt (AOP) gemonteerd. Het AOP is het punt waarop de kabelexploitant het signaal overdraagt aan de abonnee. Op dit punt dient het signaal aan een aantal technische eisen te voldoen voor de sterkte, stabiliteit en kwaliteit zoals bv. de hoeveelheid ruis (de som van alle ongewilde signalen t.o.v. het gewenste signaal). Op Europees niveau zijn hier normen voor, de CENELEC 4 normen. De signaalsterkte op het AOP is in veel gevallen voldoende om achter het AOP een tweevoudige verdeler te monteren met op elk van de uitgangen een lengte van 5 à 10 meter Kabel Keur gecertificeerde coaxkabel. Om de gewenste versterking voor een aansluiting achter de versterker te kunnen inschatten, moeten de dempingen van elk van de componenten tussen versterker en aansluiting ingeschat worden. Hier een aantal ruwe inschattingen 5 : - tweevoudige verdeler: 3,5 db per uitgang - installatiekabel: 2 db per 10 meter lengte - TV/R-aansluitdoos: 1,5 db Een rekenvoorbeeld; de aansluiting met een tweevoudige verdeler en een kabel van 10 meter lengte afgemonteerd op een TV/R-aansluitdoos. De demping op de TV-uitgang zal dan bij benadering (3, ,5 =)7 db zijn. De montage van een versterker met een versterking van 7 db zou een goede keuze zijn om deze demping te compenseren. Geen of een te lage versterking kan betekenen dat het televisiebeeld nog steeds (bij analoog beeld) ruist of (bij digitaal beeld) blokjes geeft. Te hoge versterking zou kunnen leiden tot storingen in het televisiebeeld doordat de televisie of mediabox een te sterk signaal ontvangt en daardoor zelf stoorproducten genereert. 4 Comité Européen de Normalisation Electrotechnique. 5 Ruwe inschattingen, waarbij geen rekening gehouden wordt met een tilt van het signaal door de coaxkabel, dempingen via connectoren en dempingen door aansluitkabels vanaf de TV/R-aansluitdoos naar de televisie of mediabox. 15

17 Als een aan de versterker aangeboden signaal te zwak is (relatief veel ruis t.o.v. het gewenste signaal) kan een versterker dit probleem niet oplossen en biedt het op haar uitgang(en) een versterkte ruis, dus slechter signaal. FRA-752/N (fabrikant Technetix) Een van de meest bekende, Kabel Keur gecertificeerde, huisversterkers is de FRA-752/N van fabrikant Technetix. Deze versterker wordt door zowel UPC als Ziggo aan haar abonnees aanbevolen. De versterker heeft 4 uitgangen. De uitgangen hebben verschillende, oplopende, versterkingsfactoren van ,5-7,5 db. De versterker versterkt op elke uitgang over het hele frequentiegebied MHz met een constante waarde. De 0 db-uitgang wordt aanbevolen voor de aansluiting van het kabelmodem (daarvoor hoeft het signaal eigenlijk niet versterkt te worden omdat het kabelmodem vaak met een kort kabeltje met de versterker is verbonden). De 2 db en 4,5 db uitgangen zijn voor aansluitingen met langere kabels. De 7,5 db uitgang is ook erg handig voor het maken van een 5e aansluiting met een extra splitter. Alle uitgangen bieden een 3 db versterking voor retoursignalen die vanaf het kabelmodem en de mediabox terugkomen. Afsluitweerstand (foto: Cable Home) De fabrikant heeft in de versterker een Modem safe en een Ingress safe circuit ingebouwd. Het Modem safe circuit blokkeert aan de ingang van de versterker de energie van een indirecte blikseminslag. Onderzoek heeft uitgewezen dat die energie op een frequentie van ca. 1 MHz als puls aanwezig is. Door een filter in de versterker te bouwen die deze frequentie blokkeert, wordt vermeden dat de energiepuls doorgegeven wordt. Het Ingress safe circuit 6 bevindt zich in de uitgangen van de versterker en zorgt voor fasedraaiing van stoorsignalen in het retourpad. Aangezien de mate van fasedraaiing afhankelijk is van o.a. kabellengte en frequentie, is het Ingress safe circuit niet in alle gevallen effectief. Om instraling via F-female connectoren te vermijden dienen de niet gebruikte uitgangen van de versterker afgesloten te worden. Deze afsluiting gebeurt met een afsluitweerstand (met een impedantie van 75 Ohm) die op de uitgangsconnector geschroefd wordt. GHV41M (fabrikant Hirschmann) De GHV41M van Hirschmann is een Kabel Keur gecertificeerde versterker met 4 uitgangen. Ook bij deze versterker hebben de uitgangen een verschillende, oplopende, versterkingsfactor van 3,5-4,5-7,5-9 db. De versterking is, in tegenstelling tot de FRA-752N versterker, niet vlak over het frequentiegebied maar hoger naarmate ook de frequentie hoger is (ook wel vooreffening genoemd). Hirschmann versterker GHV41M (foto: Cable Home) Dit is een methode om de oplopende kabeldempingen (die oplopen naarmate de frequentie hoger is) te compenseren zodat aan het eind van de kabel de versterking min of meer vlak is over het gehele frequentiegebied. De versterkingen zijn, met vooreffening: uitgang 1: db uitgang 2: db uitgang 3: db uitgang 4: db 6 Ingress is het Engelse woord voor indringen, hier bedoeld als het vermijden van de gevolgen van instraling. 16

18 Het retoursignaal wordt op de eerste twee uitgangen met 2 db versterkt en met 5 db op de derde en vierde uitgang. GHV41MX (fabrikant Hirschmann) De Kabel Keur gecertificeerde versterker GHV41MX heeft dezelfde versterking als de GHV41M en biedt ook nog twee handige LED indicatoren voor (1) de sterkte indicatie van het ingangssignaal en (2) het aanwezig zijn van retourverkeer. Met een ingangssignaal gelijk of hoger dan 65dBµV 7 licht de linker (foto: Hirschmann) LED blauw op. Als er retourverkeer plaatsvindt (bv. vanuit het kabelmodem of vanuit de interactieve settop box) dat gaat de rechter LED blauw knipperen. Hirschmann versterker GHV41MX BDA-01(02) (fabrikant Technetix) Een zeer populaire versterker is de BDA-opdrukversterker van fabrikant Technetix. Deze versterker past direct op een TV/R-aansluitdoos. In veel oudere woningen komt de coaxkabel direct op een TV/R-aansluitdoos de woonkamer binnen. Dit in tegenstelling tot de nieuwere woningen waar de coaxkabel in de meterkast binnen komt op een AOP (abonnee-overname-punt. BDA-02 Kabel Keur gecertificeerde opdrukversterker (foto: het al snel noodzakelijk een versterker i.p.v. splitters te gebruiken om Als er meerdere aansluitingen in de woning gemaakt moeten worden is Cable Home) problemen met de beeldkwaliteit te voorkomen. Om het de consument gemakkelijk te maken is deze opdrukversterker ontwikkeld om direct op de woonkamer TV/R-aansluitdoos gedrukt te worden. De versterker heeft 3 retourgeschikte TV-uitgangen, een radio-uitgang en een aparte uitgang voor het kabelmodem. De versterking is 4 db voor elke TV-uitgang en kabelmodemaansluiting, wat ongeveer overeenkomt met de verzwakking door een coaxkabel met een lengte van 15 meter. De TV- en radio-connectoren op de versterker zijn van het type IEC. Voor het kabelmodem is de connector van het type F-female. In het najaar van 2013 is de BDA-01 versie opgevolgd door de Kabel Keur gecertificeerde BDA-02. Niet-Kabel Keur gecertificeerde huisversterkers Er zijn veel versterkers te koop die niet-kabel Keur gecertificeerd zijn. Goede versterkers zijn van groot belang voor de beeldkwaliteit en het retourverkeer. Niet-gecertificeerde versterkers voldoen niet aan de strenge eisen van kabelexploitanten, die deze versterkers dan ook afraden. Enkele belangrijke specificaties van een versterker zijn: - Versterking. Deze moet voldoende zijn om de dempingen achter de uitgangsconnector te compenseren maar mag niet te hoog zijn omdat dat storing veroorzaakt. Om te weten wat ongeveer de benodigde versterking moet zijn, is het noodzakelijk de achterliggende dempingen in te schatten. Wat erg belangrijk is voor de uiteindelijke kwaliteit, is de mate waarin alle kanalen evenveel versterkt worden waardoor de onderlinge verschillen minimaal blijven. Kwalitatief mindere versterkers hebben vaak geen vlakke versterking waardoor signalen niet in dezelfde mate versterkt worden en bepaalde kanalen daardoor kunnen storen. 7 Volgens opgave van Hirschmann Nederland, gemeten bij ontvangst van 42 kanalen. 17

19 - Ruisbijdrage. Goede, Kabel Keur gecertificeerde versterkers hebben een lage en stabiele ruisbijdrage. Goedkopere versterkers hebben een relatief hoge ruisbedrage en veroorzaken daardoor storingen. Kabel Keur specificeert een maximum van 8 db in de frequentieband 120 MHz MHz 8. Veel technische eigenschappen die bij een Kabel Keur gecertificeerde versterker op het specificatieblad staan worden bij goedkopere versterkers niet vermeld waardoor een echt goed vergelijk niet mogelijk is. Verdelers Tweevoudige verdeler voor wandmontage (foto: Cable home) Verdelers (ook wel splitters genoemd) verdelen het signaalvermogen symmetrisch naar meerdere uitgangen. Op elke uitgang staat hetzelfde signaalniveau. De mate van demping tussen ingang en uitgang is afhankelijk van het aantal uitgangen waarnaar het ingaande signaal verdeeld wordt. Verdelers komen vooral voor met twee-, drie- en vier uitgangen. Uitvoeringen met nog meer uitgangen komen minder vaak voor en als ze toegepast worden, is dat samen met een versterker die dan voor de verdeler gemonteerd wordt om de hoge dempingen te compenseren. Theoretisch splitst een tweevoudige verdeler het inkomend signaal precies door de helft, wat de waarde van 3 db vertegenwoordigt. De waarde 3 db komt overeen met de helft van het inkomende vermogen. Echter, door de wijze waarop splitters gemaakt worden, zijn de werkelijke waarden iets hoger. Fabrikanten vermelden deze waarde op het product. De demping voor verdelers staat in onderstaande tabel 9 : Type verdeler Demping op iedere uitgang Vermogen op elke uitgang Twee takken 3,6 db 44% van het ingangsvermogen Drie takken 6,2 db 24% van het ingangsvermogen Vier takken 7,3 db 19% van het ingangsvermogen Ongebalanceerde drievoudige verdeler ES-33 (foto: Technetix) Ongebruikte uitgangen moeten afgesloten worden met een afsluitweerstand om instraling en storingen door reflecties te vermijden. Splitters die niet volledig benut worden, dempen op alle aangesloten aansluitingen onnodig veel. Vervang daarom de splitter door een type waarbij alle uitgangen aangesloten zijn. Opsteeksplitter, handig voor montage achterop de settopbox (foto: Cable Home) Opdrukverdeler voor op TV/R-aansluitdoos Professionele verdelers voor wandmontage hebben F-female (foto: Cable Home) connectoren (foto: Cable Home) UPC woonkamersplitter voor directe montage op de TV/R-aansluitdoos (foto: Cable Home) Een splitter dempt in het algemeen op elke uitgang evenveel. Een uitzondering is de ongebalanceerde drievoudige verdeler. Bij dit type dempen twee uitgangen ongeveer 7,3 db en de derde uitgang slechts 3,8 db. Het handige van dit type verdeler is dat op twee aansluitingen korte coaxkabels aangesloten kunnen worden en op de derde aansluiting een coaxkabel die bijna tweemaal zo lang is. Dezelfde dempingen worden bereikt door twee tweevoudige verdelers achter elkaar te plaatsen, waardoor de beide uitgangen van de tweede splitter een demping geven van elk 7,2 db en 8 De verwachting is dat de maximale ruisbijdrage aangescherpt wordt naar 7 db en de frequentie naar 1006 MHz opschuift 9 De waarden zijn gebaseerd op de documentatie can fabrikant Technetix. 18

20 de overgebleven uitgang van de eerste splitter een demping van 3,6 db 8. Type verdelers Splitters zijn in twee groepen in te delen, die voor wandmontage en die om direct op een ander apparaat of product te monteren. Het type voor wandmontage wordt in de meterkast of tegen een muur elders in de woning geschroefd. Professionele verdelers van dit type hebben F-female connectoren op de ingang en uitgangen. Verdelers van de tweede groep zijn ontwikkeld om snel en eenvoudig op de TV/R-wandcontactdoos of achterop een settop box te drukken. Dat laatste wordt vaak gedaan om een extra aansluiting voor de televisie te maken of de kabel door te lussen naar een volgende televisie. Bij verdelers uit de tweede groep zijn de connectoren van het type IEC-female op de ingang en IEC-male op de uitgangen. Multitaps Een multitap verdeelt, net als een splitter, het signaal in meerdere (multi) vertakkingen. Wordt bij een splitter het inkomend signaal op alle uitgangen evenveel gedempt, bij een multitap zijn de dempingen per uitgang verschillend, vaak oplopend in stappen van 1 db. Dit heeft een technische reden. Multitap (foto: Kabeltips) Multitaps zijn ontwikkeld om in straatkasten gemonteerd te worden. Vanaf hier worden dan de woningen in de omgeving aangesloten. Het streven van de kabelexploitant is bij elke woning een signaal te leveren met min om meer hetzelfde signaalniveau. Stel, de afstand tussen de multitap en woning B is groter dan die tussen de multitap en woning A. De aansluitkabel vanaf de straatkast naar woning B is dus langer dan die naar woning A. Als een splitter i.p.v. een multitap zou zijn gemonteerd, krijgt woning B een zwakker signaal dan woning A. Om dat verschil in signaalsterkte te compenseren worden multitaps gebruikt, waarbij woning B Tekening: Cable Home wordt aangesloten op een uitgang met een lagere demping en woning A op een uitgang met een hogere demping. Hierdoor krijgt woning A en woning B ongeveer dezelfde signaalsterkte aangeleverd. Multitaps hebben hogere dempingen dan splitters en zijn daardoor over het algemeen ongeschikt voor gebruik in een binnenhuisnetwerk. Als achter een uitgang met een hoge demping een interactieve settopbox of kabelmodem gemonteerd is, is de kans groot dat het retourverkeer teveel wordt verzwakt door die hoge dempingen (de dempingen werken in beide richtingen, van ingang naar uitgang en ook van uitgang naar ingang). Een ander verschil tussen splitters en multitaps is de isolatiewaarde tussen de uitgangen, ook wel ontkoppeling genoemd. Deze is bij multitaps hoger, waardoor de kans op onderlinge signaalbeïnvloeding lager is in vergelijking met een splitter, waarvan de ontkoppeling tussen de uitgangen lager is. Verder betekent een goede ontkoppeldemping dat een niet-aangesloten uitgang, die daardoor het signaal reflecteert, niet of nauwelijks van invloed is op de signaaloverdracht via overige aansluitingen. 19

21 Multitaps zijn er in diverse uitvoeringen. Daarbij kan globaal onderscheid worden gemaakt in: het aantal taps: van minimaal vier tot maximaal zestien, de demping op de uitgangen: met een tilt (de hoger frequenties krijgen een lagere demping dan de lagere frequenties) of vlak en gestaffeld ( alle frequenties krijgen dezelfde demping, de uitgangen lopen op in stappen van 1 db). 20

22 Referenties accessoires.upc.nl Kabeltips.nl Technetix Kabel Keur producten SECT SCTE trainingen SCTE Members Handbook Vefica 4G Masten.nl Agentschap Telecom Nawoord Ik ben mij ervan bewust dat in dit boek niet alle aspecten van het onderwerp tot in detail behandeld zijn. Voor meer details verwijs ik naar bv. de SCTE trainingen en de e-learning SECT modules voor diegene die hun branchecertificaten halen willen. Dit boek is onderdeel van het complete boek Kabeltelevisie, hoe zit dat eigenlijk. Heeft u vragen? Neem daarvoor contact op met uw kabelexploitant, bezoek een van onze online adviesshops, of de UPC accessoires shop, of stuur ons een . Jos Huizer > Terug naar Inhoud 21

23

Kabeltelevisie, hoe zit dat eigenlijk? Alles over kabeltelevisie en veel nuttige tips. Deel 7. Problemen en oplossingen

Kabeltelevisie, hoe zit dat eigenlijk? Alles over kabeltelevisie en veel nuttige tips. Deel 7. Problemen en oplossingen Kabeltelevisie, hoe zit dat eigenlijk? Alles over kabeltelevisie en veel nuttige tips. Deel 7. Problemen en oplossingen Introductie Analoge televisie, digitale televisie, on-demand, internet, telefonie.

Nadere informatie

Kabeltelevisie, hoe zit dat eigenlijk? Alles over kabeltelevisie en veel nuttige tips.

Kabeltelevisie, hoe zit dat eigenlijk? Alles over kabeltelevisie en veel nuttige tips. Kabeltelevisie, hoe zit dat eigenlijk? Alles over kabeltelevisie en veel nuttige tips. Abonnee-overname-punten De kabelexploitant levert zijn signalen aan het abonnee-overname-punt (AOP), zijn eindpunt.

Nadere informatie

Hirschman Antenna Amplifier Systems (Dutch)

Hirschman Antenna Amplifier Systems (Dutch) Hirschman Antenna Amplifier Systems (Dutch) Hirschmann: overal TV kijken en FM beluisteren TV kijken en FM beluisteren in uw woonkamer, slaapkamer, tienerkamers, logeerkamer en hobbykamer? Het aanleggen

Nadere informatie

Kabeltelevisie, hoe zit dat eigenlijk? Alles over kabeltelevisie en veel nuttige tips. Deel 4. LTE instraling

Kabeltelevisie, hoe zit dat eigenlijk? Alles over kabeltelevisie en veel nuttige tips. Deel 4. LTE instraling Kabeltelevisie, hoe zit dat eigenlijk? Alles over kabeltelevisie en veel nuttige tips. Deel 4. LTE instraling Introductie Analoge televisie, digitale televisie, on-demand, internet, telefonie. En dat alles

Nadere informatie

Produkt overzicht. Oplossingen voor binnenhuisnetwerken

Produkt overzicht. Oplossingen voor binnenhuisnetwerken Produkt overzicht Oplossingen voor binnenhuisnetwerken Kennis en vakmanschap Ruim 25 jaar ervaring in kabeltelevisie HMC is gespecialiseerd in breedbanddiensten voor kabeltelevisie. Van installatie tot

Nadere informatie

Even voorstellen. Kabelbedrijven werken als multimediabedrijven

Even voorstellen. Kabelbedrijven werken als multimediabedrijven Even voorstellen Kabelbedrijven werken als multimediabedrijven in een bijzonder dynamische markt. In deze wereld van snelle ontwikkelingen ontplooien zij zich als vernieuwende en betrouwbare leveranciers

Nadere informatie

Even voorstellen. Kabelbedrijven werken als multimediabedrijven

Even voorstellen. Kabelbedrijven werken als multimediabedrijven Even voorstellen Kabelbedrijven werken als multimediabedrijven in een bijzonder dynamische markt. In deze wereld van snelle ontwikkelingen ontplooien zij zich als vernieuwende en betrouwbare leveranciers

Nadere informatie

SLIMME MULTIMEDIA OPLOSSINGEN VOOR THUIS

SLIMME MULTIMEDIA OPLOSSINGEN VOOR THUIS SLIMME MULTIMEDIA OPLOSSINGEN VOOR THUIS SLIMME MULTIMEDIA OPLOSSINGEN VOOR THUIS SAMEN BOUWEN AAN EEN EFFICIËNTE INSTALLATIE Voor de aankoop van een televisie, pc, laptop of een geluidsinstallatie komt

Nadere informatie

H I R S C H M A N N, H E T B E S T E V O O R B E E L D E N G E L U I D

H I R S C H M A N N, H E T B E S T E V O O R B E E L D E N G E L U I D H I R S C H M A N N, H E T B E S T E V O O R B E E L D E N G E L U I D Hirschmann Multimedia U investeert in geweldige Multimedia apparatuur, haal er dan ook uit wat erin zit! Het zou toch vervelend zijn

Nadere informatie

Ongestoord genieten van het beste beeld en geluid. kabel keur. Het belang van goede binnenhuisbekabeling. NLkabel Goedgekeurd

Ongestoord genieten van het beste beeld en geluid. kabel keur. Het belang van goede binnenhuisbekabeling. NLkabel Goedgekeurd Ongestoord genieten van het beste beeld en geluid Het belang van goede binnenhuisbeing NL Goedged Het belang van goede binnenhuisbeing Het netwerk van UPC is uiterst betrouwbaar. Inmiddels bestaat het

Nadere informatie

Even voorstellen. Kabelbedrijven werken als multimediabedrijven

Even voorstellen. Kabelbedrijven werken als multimediabedrijven Eerste hulp Even voorstellen Kabelbedrijven werken als multimediabedrijven in een bijzonder dynamische markt. In deze wereld van snelle ontwikkelingen ontplooien zij zich als vernieuwende en betrouwbare

Nadere informatie

Kabeltelevisie, hoe zit dat eigenlijk? Alles over kabeltelevisie en veel nuttige tips.

Kabeltelevisie, hoe zit dat eigenlijk? Alles over kabeltelevisie en veel nuttige tips. Kabeltelevisie, hoe zit dat eigenlijk? Alles over kabeltelevisie en veel nuttige tips. Ontvangststation Ontvangststation Regionaal centrum (RC) Lokaal centrum () Wijkcentrum () Groepversterker (GV) AOP

Nadere informatie

Kabeltelevisie, hoe zit dat eigenlijk? Alles over kabeltelevisie en veel nuttige tips.

Kabeltelevisie, hoe zit dat eigenlijk? Alles over kabeltelevisie en veel nuttige tips. Kabeltelevisie, hoe zit dat eigenlijk? Alles over kabeltelevisie en veel nuttige tips. Deel 1. 2. Het Digitale kabelnetwerk televisie Introductie Analoge televisie, digitale televisie, on-demand, internet,

Nadere informatie

Ziggo versterker. Het installeren. FRA-752.

Ziggo versterker. Het installeren. FRA-752. Ziggo versterker. Het installeren. FRA-752. Inhoud. Inhoud van het installatiepakket Pag. 3 x HET AANSLUITEN 1 Localiseer de hoofdaansluiting Pag. 4 2a Aansluiten versterker woonkamer Pag. 5 2b Aansluiten

Nadere informatie

Catalogus. met installatievoorbeelden HIRSCHMANN, HET BESTE VOOR BEELD EN GELUID. versie 2012.1

Catalogus. met installatievoorbeelden HIRSCHMANN, HET BESTE VOOR BEELD EN GELUID. versie 2012.1 Catalogus met installatievoorbeelden versie 2012.1 HIRSCHMANN, HET BESTE VOOR BEELD EN GELUID Het Hirschmann Huis 28 11 10 1 8 5 7 7 7 5 1 6 3 27 7 28 5 27 11 1 8 28 6 3 1 5 10 Toegepaste componenten 1

Nadere informatie

Delta 8. Het alles-in-één huisnetwerk. TV, radio, telefoon en data in iedere ruimte. Een Delta 8 huis... ... een huis van de toekomst.

Delta 8. Het alles-in-één huisnetwerk. TV, radio, telefoon en data in iedere ruimte. Een Delta 8 huis... ... een huis van de toekomst. Het alles-in-één huisnetwerk Delta 8 TV, radio, telefoon en data in iedere ruimte Een Delta 8 huis...... een huis van de toekomst. Waarom? Delta 8 is een alles-in-één oplossing voor spraak, data en beeld

Nadere informatie

Appendix I: Meetprotocol hoogfrequent dichtheid van Coax kabel.

Appendix I: Meetprotocol hoogfrequent dichtheid van Coax kabel. Appendix I: Meetprotocol hoogfrequent dichtheid van Coax. NL 1 Revisie History Versie Datum Reden van de wijziging initialen 0.1 24072015 Aantekeningen F.v.K. 0.2 24082015 Concept F.v.K. 0.2.1 27082015

Nadere informatie

Handleiding digitale televisie

Handleiding digitale televisie Handleiding digitale televisie Welkom bij Digitale Televisie van Ziggo Met Digitale Televisie van Ziggo heeft u gekozen voor televisie kijken in perfecte digitale beeld- en geluidskwaliteit! Het enige

Nadere informatie

VAN CAI (min 65 dbµv) ZVA 134 (OPSTEEKVERSTERKER) FS1NL AD350 AR20 WOONKAMER

VAN CAI (min 65 dbµv) ZVA 134 (OPSTEEKVERSTERKER) FS1NL AD350 AR20 WOONKAMER B I J L A G E S Y S T E E M V O O R B E E L D E N 1 C A I - I N S T A L L A T I E M E T 2 A A N S L U I T P U N T E N Voorbeeld 1: 1 TRAS 10 Eengats wandcontactdoos 1 Afdekplaat 1 AR 30 Opbouwrand 1 ZVA

Nadere informatie

Hemmink Inhome concept

Hemmink Inhome concept Hemmink Inhome concept Voor een toekomstvast en storingsvrij multimedianetwerk Een toekomstvast multimedianetwerk met het Hemmink Inhome concept Met de nieuwe Astro AL5R versterker biedt Hemmink nu een

Nadere informatie

CATALOGUS MET INSTALLATIEVOORBEELDEN

CATALOGUS MET INSTALLATIEVOORBEELDEN CATALOGUS MET INSTALLATIEVOORBEELDEN HET HIRSCHMAnn CAI-HUIS Signaal Overname Punt 3 Push on F-connector 4 CAI-eindwandcontactdoos 5 Coaxkabel 20 meter 6 Antenne connector voor coaxkabel 7 CAI-aansluitkabel

Nadere informatie

Geïntegreerd Systeem voor Ontvangst: G.S.O.

Geïntegreerd Systeem voor Ontvangst: G.S.O. Hoe doe ik het nou? Geïntegreerd Systeem voor Ontvangst: G.S.O. De Techniek H G.S.O. systemen GSO technische achtergronden De distributie van satellietsignalen verschilt wezenlijk van de distributie van

Nadere informatie

Aansluitschema s Digitale Ontvanger(Samsung DCB-9401R)

Aansluitschema s Digitale Ontvanger(Samsung DCB-9401R) ansluitschema s Digitale Ontvanger(Samsung DCB-9401R) De Digitale Ontvanger van Samsung heeft verschillende in- en uitgangen 1. Cable in 2. Loop 3. 1 (T) 4. 2 (EXT) 5. Digital audio out 1. Cable in. Dit

Nadere informatie

Unieke EMC-oplossingen met TRI-veer

Unieke EMC-oplossingen met TRI-veer Unieke EMC-oplossingen met TRI-veer Een apparaat mag niet storen en mag niet gestoord worden! Whitepaper Pagina 2 Tegenwoordig zijn we bijna overal omgeven door elektronica. Of het nu gaat om consumentenelektronica

Nadere informatie

Bouw van 2 combi-antennes voor VHF-UHF SDR ontvangst

Bouw van 2 combi-antennes voor VHF-UHF SDR ontvangst Bouw van 2 combi-antennes voor VHF-UHF SDR ontvangst De totaal benodigde lengte kabel is 1308 mm. Knip of zaag een stuk kabel af van 1308mm ( 130,8cm) De antennes zijn gebouwd volgens nevenstaande figuur.

Nadere informatie

CATALOGUS MET INSTALLATIEVOORBEELDEN

CATALOGUS MET INSTALLATIEVOORBEELDEN CATALOGUS MET INSTALLATIEVOORBEELDEN Het Hirschmann CAI-Huis 1 Signaal Overname Punt 3 Push on F-connector 4 CAI-eindwandcontactdoos 5 Coaxkabel 20 meter 6 Antenne connector voor coaxkabel 7 CAI-aansluitkabel

Nadere informatie

CATALOGUS MET INSTALLATIEVOORBEELDEN

CATALOGUS MET INSTALLATIEVOORBEELDEN CATALOGUS MET INSTALLATIEVOORBEELDEN HET HIRSCHMAnn CAI-HUIS 1 Signaal Overname Punt 3 Push on F-connector 4 CAI-eindwandcontactdoos 5 Coaxkabel 20 meter 6 Antenne connector voor coaxkabel 7 CAI-aansluitkabel

Nadere informatie

Blauwdruk. Binnenhuis installatie en MoCA. Installatie scenario s

Blauwdruk. Binnenhuis installatie en MoCA. Installatie scenario s Blauwdruk Binnenhuis installatie en MoCA Installatie scenario s Roy van der Kolk InHome Engineering Andre Wind HFC Engineering Florence Fabbricotti Projectmanagement 19 december 2016 UITGANGSPUNTEN 2 Waarom

Nadere informatie

VAN HIRSCHMANN MULTIMEDIA

VAN HIRSCHMANN MULTIMEDIA TEVREDEN KLANTEN MET DE PRODUCTEN VAN HIRSCHMANN MULTIMEDIA MAAK VAN DEZE ZIGGO-CAMPAGNE EEN SUCCES SAMEN MET HIRSCHMANN MULTIMEDIA Alles voor een optimaal multimedia netwerk in huis! De ingrediënten:

Nadere informatie

Internet Buitengebied. Externe antenne voor het Huawei E5186 4G Cat. 6 802.11ac LTE CPE modem

Internet Buitengebied. Externe antenne voor het Huawei E5186 4G Cat. 6 802.11ac LTE CPE modem Internet Buitengebied Externe antenne voor het Huawei E5186 4G Cat. 6 802.11ac LTE CPE modem Handleiding aansluiting externe antenne V1.00 KPN-NL Uitgave Uitgave 1.00, September 2015. Auteursrecht De informatie

Nadere informatie

Catalogus. met installatievoorbeelden HIRSCHMANN, HET BESTE VOOR BEELD EN GELUID. versie 2012.2

Catalogus. met installatievoorbeelden HIRSCHMANN, HET BESTE VOOR BEELD EN GELUID. versie 2012.2 Catalogus met installatievoorbeelden versie 2012.2 HIRSCHMANN, HET BESTE VOOR BEELD EN GELUID Het Hirschmann CAI Huis 28 11 10 8 1 5 7 7 7 28 7 5 5 6 1 3 27 11 8 1 27 28 1 6 3 5 10 Toegepaste componenten

Nadere informatie

Handleiding Aansluiten Glasvezel CBizz

Handleiding Aansluiten Glasvezel CBizz Handleiding Aansluiten Glasvezel CBizz Handleiding Aansluiten Glasvezel CBizz v1.8 Pagina 1 van 16 Inhoudsopgave 1. Controleer de inhoud van het installatiepakket... 3 2. Bepaal waar de glasvezelaansluiting

Nadere informatie

Verhuizen. De verhuizing van uw Ziggo-diensten in vier stappen

Verhuizen. De verhuizing van uw Ziggo-diensten in vier stappen Verhuizen. De verhuizing van uw Ziggo-diensten in vier stappen Beste abonnee, Wij zijn blij dat u ook in uw nieuwe woning gekozen heeft voor Ziggo. We begrijpen dat een verhuizing veel werk en geregel

Nadere informatie

Divisie Multimedia Communication. Hirschmann, de oplossing voor CAI- en satellietsystemen

Divisie Multimedia Communication. Hirschmann, de oplossing voor CAI- en satellietsystemen Divisie Multimedia Communication Hirschmann, de oplossing voor CAI- en satellietsystemen Voorwoord Ook in 2004 kunt u rekenen op het nieuwe Hirschmann handboek. De toenemende vraag van eindgebruikers naar

Nadere informatie

CAI - installatie met 2 aansluitpunten

CAI - installatie met 2 aansluitpunten CAI - installatie met 2 aansluitpunten Voorbeeld 1: 1 Eengats wandcontactdoos (A.O.P) 1 Afdekplaat 1 Opbouwrand 2 KOKWI 3 IEC-aansluitconnector (female) 1 ZVA 134 Opsteekversterker 2 Wandcontactdoos IEC

Nadere informatie

Kabeltelevisie, hoe zit dat eigenlijk? Alles over kabeltelevisie en veel nuttige tips.

Kabeltelevisie, hoe zit dat eigenlijk? Alles over kabeltelevisie en veel nuttige tips. Kabeltelevisie, hoe zit dat eigenlijk? Alles over kabeltelevisie en veel nuttige tips. Introductie Analoge televisie, digitale televisie, on-demand, internet, telefonie. En dat alles via een netwerk dat

Nadere informatie

Module 1 Maak uw kabelaansluiting geschikt Controleer de inhoud van het pakket Bereid de installatie voor

Module 1 Maak uw kabelaansluiting geschikt Controleer de inhoud van het pakket Bereid de installatie voor Stap 1 Stap 2 Module 1 Maak uw kabelaansluiting geschikt Controleer de inhoud van het pakket Bereid de installatie voor Heeft u al internet of telefonie van Ziggo? Nee Ja Normaal is uw kabelaansluiting

Nadere informatie

VERLIEZEN BIJ (MIS) AANPASSING IN VOEDINGSLIJNEN

VERLIEZEN BIJ (MIS) AANPASSING IN VOEDINGSLIJNEN VERLIEZEN BIJ (MIS) AANPASSING IN VOEDINGSLIJNEN We kennen verschillende soorten voedingslijnen tussen ontvanger/zender en antenne. We zullen ons beperken tot coaxkabel en symmetrische lijn. Ook hierin

Nadere informatie

Installatiehandleiding SKP internet

Installatiehandleiding SKP internet Installatiehandleiding SKP internet Bij het aanmelden van uw computer(s) op internet van Stichting Kabeltelevisie Pijnacker (SKP) gaat u achtereenvolgens als volgt te werk: 1. Sluit het modem aan op het

Nadere informatie

U heeft zowel een AudioCast Zender als een AudioCast Ontvanger nodig om een compleet SoundCast AudioCast systeem te vormen!

U heeft zowel een AudioCast Zender als een AudioCast Ontvanger nodig om een compleet SoundCast AudioCast systeem te vormen! Dank U voor de aankoop van een SoundCast draadloos systeem. SoundCast producten staan garant voor de beste kwaliteit in draadloze transmissie van een geluidsbron, vrij van storingen. U heeft zowel een

Nadere informatie

Problemen oplossen met NummerWeergave

Problemen oplossen met NummerWeergave Problemen oplossen met NummerWeergave Deze handleiding is bedoeld om u op weg te helpen als NummerWeergave bij u niet werkt. Met onderstaand stappenplan kunt u zelf proberen de problemen op te lossen.

Nadere informatie

1. De Satelliet ontvanger.

1. De Satelliet ontvanger. U heeft dit document gedownload omdat u op zoek bent naar een satellietset voor uw camper, caravan, boot of ander recreatie object. Graag helpen wij u op weg om een juiste keuze te maken in de aanschaf

Nadere informatie

Interne bekabeling. Tips en Trics. Aan dit document kunnen geen rechten worden ontleend

Interne bekabeling. Tips en Trics. Aan dit document kunnen geen rechten worden ontleend Interne bekabeling Tips en Trics Aan dit document kunnen geen rechten worden ontleend Inleiding Slecht aangelegde interne bekabeling heeft effect op de kwaliteit van uw internet, telefonie of tv-signaal.

Nadere informatie

Aansluiten van woningen op het glasvezelnetwerk U ziet hoe vanaf de hoofdkabel in de straat de aansluiting tot in uw huis wordt aangelegd.

Aansluiten van woningen op het glasvezelnetwerk U ziet hoe vanaf de hoofdkabel in de straat de aansluiting tot in uw huis wordt aangelegd. Aansluiten van woningen op het glasvezelnetwerk U ziet hoe vanaf de hoofdkabel in de straat de aansluiting tot in uw huis wordt aangelegd. Allereerst wordt een geul gegraven door uw straat, daarin lopen

Nadere informatie

Climate Recovery kanaalsysteem Montagehandleiding

Climate Recovery kanaalsysteem Montagehandleiding kanaalsysteem Montagehandleiding Welkom Volg Ons Deze montagehandleiding laat je stap voor stap zien hoe je het beste kan werken met het geïsoleerde kanaalsysteem. Zowel met de individuele producten als

Nadere informatie

Opgavenboekje VOORBEELDEXAMEN

Opgavenboekje VOORBEELDEXAMEN SECT 3C-HAS EXAMEN TELECOM CAI Installatie bekabelinginfrastructuren HAS Praktijktoets Examentijd: 90 minuten Opgavenboekje VOORBEELDEXAMEN Dit opgavenboekje bestaat uit 6 pagina's (inclusief voorblad).

Nadere informatie

Een Simpele RF Ontvanger

Een Simpele RF Ontvanger Een Simpele RF Ontvanger Een eenvoudige schakeling rond de RRFQ1 module Samenvatting De hierbij gepresenteerde schakeling vormt een eenvoudige ontvanger voor het ontvangen van seriële data over een smalband

Nadere informatie

VEILIGHEIDSWAARSCHUWINGEN

VEILIGHEIDSWAARSCHUWINGEN VEILIGHEIDSWAARSCHUWINGEN Om kortsluiting te voorkomen, dient dit product uitsluitend binnenshuis gebruikt te worden, en alleen in droge ruimten. Stel de componenten niet bloot aan regen of vocht. Niet

Nadere informatie

TRANSMISSIELIJNEN. I. Aardse luchtlagen

TRANSMISSIELIJNEN. I. Aardse luchtlagen TRANSMISSIELIJNEN Hier wordt alleen het transport van signalen met een hoge frequentie beschouwd, namelijk vanaf het audiogebied (telefonie) tot de uiterste hoge frequenties die gebruikt worden bij de

Nadere informatie

940222021 AD 23 3 gats ivoren afdekplaat voor wcd; 3e gat is uitbreekbaar 910460202 AD 350 (ivoor) Afdekplaat GEDU/FS (ivoor) 606301091 ADAPTER FF-BNC/M Adapter F-connector naar BNC male 947359101 AFC

Nadere informatie

TRUST WIRELESS VIDEO & DVD VIEWER

TRUST WIRELESS VIDEO & DVD VIEWER TRUST WIRELESS VIDEO & DVD VIEWER Gebruiksaanwijzing Versie 1.0 1 1. Inhoud van de verpakking Controleer de inhoud van de verpakking. Daarin moet u aantreffen: 1. Zender 2. Ontvanger 3. Stroomadapter (2

Nadere informatie

Problemen oplossen met NummerWeergave

Problemen oplossen met NummerWeergave Problemen oplossen met NummerWeergave Deze handleiding is bedoeld om u op weg te helpen als NummerWeergave bij u niet werkt. Met onderstaand stappenplan kunt u zelf proberen de problemen op te lossen.

Nadere informatie

Hoofdstuk 4 : BESLISSINGSDIAGRAM

Hoofdstuk 4 : BESLISSINGSDIAGRAM Hoofdstuk 4 : BESLISSINGSDIAGRAM 4.1. Inleiding. Om te komen tot het resultaat dat we in het kader van dit eindwerk hebben bereikt, moesten we een studie maken van de bestaande methodes en op basis hiervan

Nadere informatie

LexCom Home. Het meest flexibele huisnetwerk voor radio,tv, telefoon en data over één universele kabel

LexCom Home. Het meest flexibele huisnetwerk voor radio,tv, telefoon en data over één universele kabel LexCom Home Het meest flexibele huisnetwerk voor radio,tv, telefoon en data over één universele kabel LexCom Home: een flexibel netwerk dat het nuttige met het aangename combineert LexCom Home is het huisnetwerk

Nadere informatie

Het collectieve Radio en TV signaal Groenstichting Rozendaal (versie maart 2017)

Het collectieve Radio en TV signaal Groenstichting Rozendaal (versie maart 2017) 0 Ten geleide Het collectieve Radio en TV signaal Groenstichting Rozendaal (versie maart 2017) De wijk Rozendaal, beter bekend als de Eurowoningen, beschikt vanaf haar bestaan over een aantal unieke voorzieningen

Nadere informatie

Handleiding digitale televisie

Handleiding digitale televisie Handleiding digitale televisie Welkom bij Digitale Televisie van Ziggo Met Digitale Televisie van Ziggo heeft u gekozen voor televisie kijken in perfecte digitale beeld- en geluidskwaliteit! Het enige

Nadere informatie

08 KABELS EN TOEBEHOREN EXPERTO. Geen contractuele illustra es

08 KABELS EN TOEBEHOREN EXPERTO. Geen contractuele illustra es Geen contractuele illustra es 363 08 KABELS EN TOEBEHOREN EXPERTO EXPERTO KABELS UTP KABELS UTP CAT 5 Kabel met spiraalparen (UTP), categorie 5, 4 paren voor de buitenste bekabeling. Ze zijn geschikt voor

Nadere informatie

Installatiehandleiding voor Flits Thuis Glasvezelinternet

Installatiehandleiding voor Flits Thuis Glasvezelinternet Installatiehandleiding voor Flits Thuis Glasvezelinternet 1 Inhoudsopgave 1. In gebruik name van uw Flits Thuis Glasvezelinternetverbinding 3 2. Hoe gaat u online met Flits Thuis Glasvezel? 5 3. Een computer

Nadere informatie

Installatiehandleiding Internet en telefonie op glasvezel

Installatiehandleiding Internet en telefonie op glasvezel Installatiehandleiding Internet en telefonie op glasvezel Krimpen aan den IJssel & Loenen aan de Vecht e.o. Dat is handig. Het wordt stap voor stap uitgelegd. Ik ga voor glas. Ondanks alle aan deze handleiding

Nadere informatie

Eindtermen. 3C Beheer en onderhoud bekabelingsinfrastructuur

Eindtermen. 3C Beheer en onderhoud bekabelingsinfrastructuur Eindtermen 3C Beheer en onderhoud bekabelingsinfrastructuur De eindtermen 3C-HAS: Inhuis module Hebben betrekking op de binnenhuisbekabelinginfrastructuren voor CATV- en CAI netwerken en zijn onderdeel

Nadere informatie

Telecominstallatie binnenin een woning

Telecominstallatie binnenin een woning Telecominstallatie binnenin een woning 1 Telecominstallatie binnenin een woning Onze behoeften inzake connectiviteit veranderen snel. Daarom is het aangewezen in de hele woning een kabelnetwerk aan te

Nadere informatie

Handleiding ombouw. Scheuten Modules Repair-Kit (Solexus Junction-Box) Patent pending, all rights reserved

Handleiding ombouw. Scheuten Modules Repair-Kit (Solexus Junction-Box) Patent pending, all rights reserved Handleiding ombouw Scheuten Modules Repair-Kit (Solexus Junction-Box) Patent pending, all rights reserved De Steeg 3 6333 AT Schimmert The Netherlands T +31 (0) 45 404 04 14 www.junctionboxrepair.com pagina

Nadere informatie

We beschrijven in dit document de basisopstelling van de kabelaansluiting. We geven u ook een aantal tips voor het kiezen van de juiste materialen.

We beschrijven in dit document de basisopstelling van de kabelaansluiting. We geven u ook een aantal tips voor het kiezen van de juiste materialen. De binneninstallatie We beschrijven in dit document de basisopstelling van de kabelaansluiting. We geven u ook een aantal tips voor het kiezen van de juiste materialen. Vergeet niet bij de binneninstallatie

Nadere informatie

VOOR URENLANG PLEZIER IN UW BADKAMER

VOOR URENLANG PLEZIER IN UW BADKAMER BN SERIE EVERVUE WATERDICHTE HDTV VOOR URENLANG PLEZIER IN UW BADKAMER De Evervue RVS BN HDTV is volledig waterdicht (IPX5), gemakkelijk te installeren en voldoet aan alle badkamer veiligheidsnormen. Verkrijgbaar

Nadere informatie

Eindtermen 2B Installeren van netwerkinfrastructuren

Eindtermen 2B Installeren van netwerkinfrastructuren Eindtermen 2B Installeren van netwerkinfrastructuren Eindtermen 2B Installeren van netwerkinfrastructuren 1 Eindtermen theorie CATV, 2B installatie actieve netwerkapparatuur: Coax Outdoor en indoor Subeindtermen

Nadere informatie

Ervaringen met de T2FD antenne.

Ervaringen met de T2FD antenne. Ervaringen met de T2FD antenne. Enkele jaren geleden viel mijn oog op een T2FD antenne die werd beschreven in het Rothammel boek. In die beschrijving kwamen enkele interessante punten naar voren t.w. -

Nadere informatie

Vragen 4 e informatieavond Breedband Beemster

Vragen 4 e informatieavond Breedband Beemster Vragen 4 e informatieavond Breedband Beemster 1. Waarom komen er niet meteen meerdere providers op het netwerk? Breedband Beemster wil zoveel mogelijk providers op het netwerk, maar wel op een keuzestress

Nadere informatie

Voorwaarden monteursbezoek.

Voorwaarden monteursbezoek. Voorwaarden monteursbezoek. Deze voorwaarden zijn van toepassing op alle monteursdiensten die geleverd worden door Ziggo. Overal waar we in deze voorwaarden spreken over Ziggo bedoelen we Ziggo Services

Nadere informatie

Uitbreidingseenheden installeren. Algemeen. BCI-uitbreidingseenheid. IP-classificatie PGRT

Uitbreidingseenheden installeren. Algemeen. BCI-uitbreidingseenheid. IP-classificatie PGRT 1 4 7 10 13 19 22 25 28 31 34 37 2 38 3 6 9 12 15 21 24 27 30 31 36 39 PGRT Algemeen Algemeen De communicatie tussen het chassis en de carrosserie verloopt via de configureerbare ingangen en uitgangen

Nadere informatie

Badkamer Radio's (Wipod Music Center) Badkamer TV's. Badkamer Speakers

Badkamer Radio's (Wipod Music Center) Badkamer TV's. Badkamer Speakers Badkamer Radio's (Wipod Music Center) Badkamer TV's Badkamer Speakers AquaSound accessoires Prijslijst 2011/1 De Run 6720 5504 DV VELDHOVEN tel. 040-2534205 fax 040-2541645 www.aquasound.nl info@aquasound.nl

Nadere informatie

BES External Signaling Device

BES External Signaling Device BES External Signaling Device IUI-BES-AO nl Installatie handleiding BES External Signaling Device Inhoud nl 3 Inhoudsopgave 1 Veiligheid 4 2 Beknopte informatie 5 3 Systeemoverzicht 6 4 Installatie 7

Nadere informatie

STAP 1. Legschema STAP 2

STAP 1. Legschema STAP 2 1 Quality Heating elektrische vloerverwarmingsfolie Wij willen u feliciteren met uw aankoop van één van de producten van Quality Heating. Elk product van Quality Heating is gemaakt op kwalitatief hoogstaande

Nadere informatie

Quick Guide installatie ADSL

Quick Guide installatie ADSL Deze Quick Guide beschrijft hoe u in vier stappen uw ADSL-aansluiting kunt realiseren. Quick Guide installatie ADSL wireless modem (SpeedTouch 580i) Voor ISDN-lijn Inhoud Benodigdheden 3 Hoe gaat u het

Nadere informatie

KTV verdeelsystemen. antennecontactdozen

KTV verdeelsystemen. antennecontactdozen KTV verdeelsystemen EI Professional 230V rook en hittemelders, Astro - antennecontactdoos voor radio/tv en satellietontvangst IVoor het aansluiten van 1 radio, 1 TV en 1 satellietontvanger IAfdekplaatje

Nadere informatie

HANDLEIDING: AKOESTISCHE GLASBREUKMELDER

HANDLEIDING: AKOESTISCHE GLASBREUKMELDER HANDLEIDING: AKOESTISCHE GLASBREUKMELDER Inhoud INTRODUCTIE... 2 AKOESTISCHE SENSOR... 2 SIGNAALZENDER... 3 INSTALLATIE... 4 OPTIMLAISEER DETECTIE EN VOORKOM VALS ALARM... 4 PLAATS VAN MONTAGE... 5 GEREEDMAKEN

Nadere informatie

Ronde installatiebuis

Ronde installatiebuis Ronde installatiebuis Waarvoor gebruiken we installatiebuis? Installaties kunnen worden aangelegd met kabels, maar voor woonhuizen worden meestal pvc-buizen met draad gebruikt. Door geïsoleerd draad in

Nadere informatie

NOS Mini DAC "Octave. Gebruiksaanwijzing. Made by ALL Engineering. Bijgewerkt per

NOS Mini DAC Octave. Gebruiksaanwijzing. Made by ALL Engineering. Bijgewerkt per NOS Mini DAC "Octave MKII " Gebruiksaanwijzing Bijgewerkt per 16-03-2013 Introductie De NOS Mini DAC "Octave MKII"is een digitaal naar analoog omzetter zonder enige opsmuk. Zo wordt geen processing toegepast

Nadere informatie

AVMOD17 DRAADLOZE ZENDER/ONTVANGER 2.4GHz MET IR ZENDER - 4 KANALEN

AVMOD17 DRAADLOZE ZENDER/ONTVANGER 2.4GHz MET IR ZENDER - 4 KANALEN AVMOD17 DRAADLOZE ZENDER/ONTVANGER 2.4GHz MET IR ZENDER - 4 KANALEN Figuren en snelle gids Zie figuur 1, originele handleiding. Lay-out van de figuren Zie figuur 2, originele handleiding Legende figuur

Nadere informatie

GSMVERSTERKERS.NL. Gebruikers installatie handleiding

GSMVERSTERKERS.NL. Gebruikers installatie handleiding GSMVERSTERKERS.NL Gebruikers installatie handleiding Voor de installatie van alle onze gsm versterkers. In dit document vindt u een technische installatiehandleiding om uw nieuwe signaalversterker goed

Nadere informatie

Vekto.nl. Verdeler voor zonnepaneelomvormers. Omvormer aansluiten zonder nieuwe leidingen. Maakt elektrotechniek betaalbaar!

Vekto.nl. Verdeler voor zonnepaneelomvormers. Omvormer aansluiten zonder nieuwe leidingen. Maakt elektrotechniek betaalbaar! Vekto.nl Verdeler voor zonnepaneelomvormers Omvormer aansluiten zonder nieuwe leidingen Maakt elektrotechniek betaalbaar! Verdeler voor zonnepaneelomvormers Verdeler voor zonnepaneelomvormers op bijvoorbeeld

Nadere informatie

Satview Satellite. De nummer 1 van Vlaanderen op het gebied van satelliet ontvangst. Niet de grootste, wel de beste!

Satview Satellite. De nummer 1 van Vlaanderen op het gebied van satelliet ontvangst. Niet de grootste, wel de beste! Satview Satellite De nummer 1 van Vlaanderen op het gebied van satelliet ontvangst. Niet de grootste, wel de beste! Multi satelliet ontvangst. Wordt geleverd met 4 lnb s voor het ontvangen van 4 satellieten,b.v

Nadere informatie

Onderzoek naar verstoring van digitale kabel TV door 800 MHz mobiele LTE toepassingen

Onderzoek naar verstoring van digitale kabel TV door 800 MHz mobiele LTE toepassingen Onderzoek naar verstoring van digitale kabel TV door 800 MHz mobiele LTE toepassingen Rapportage over 1 e en 2 e tranche metingen 27 November 2009 Copyright : Agentschap Telecom 2009 Onderdeel Ministerie

Nadere informatie

Mxstream. Gebruiksaanwijzing voor Mxstream-splitter aansluiting

Mxstream. Gebruiksaanwijzing voor Mxstream-splitter aansluiting Mxstream Gebruiksaanwijzing voor Mxstream-splitter aansluiting Copyright Dit is een uitgave van KPN Telecom BV, maart 2002, KPN N.V. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd zonder toestemming

Nadere informatie

LexCom Home Performance Toepassing N 1

LexCom Home Performance Toepassing N 1 Toepassing N Fax Functies beschikbaar op de aansluitpunten Analoge telefoon Telefonie Analoge telefoon Niet compatibel met satelliet Tv Televisie Antenne/kabel TV TNT TV ADSL Informatica Datanetwerk 0/00

Nadere informatie

Handleiding Digitale en Interactieve Televisie

Handleiding Digitale en Interactieve Televisie Handleiding Digitale en Interactieve Televisie Welkom Met Digitale en Interactieve Televisie van Ziggo heeft u gekozen voor televisie kijken in perfecte digitale beeld- en geluidskwaliteit! Het enige

Nadere informatie

www.philips.com/welcome

www.philips.com/welcome Register your product and get support at www.philips.com/welcome SDV5120/12 NL Gebruiksaanwijzing Inhoudsopgave 1 Belangrijk 4 Veiligheid 4 Recycling 4 2 Uw SDV5120 5 Overzicht 5 3 Aan de slag 6 Installatie

Nadere informatie

LA240 Ringleiding Versterker. Gebruiksaanwijzing

LA240 Ringleiding Versterker. Gebruiksaanwijzing LA240 Ringleiding Versterker Gebruiksaanwijzing Introductie Het LA240 Ringleiding Systeem is een praktische oplossing voor mensen met een hoortoestel om beter te kunnen horen wanneer er geluisterd wordt

Nadere informatie

Handleiding aansluiten CBizz Fiber

Handleiding aansluiten CBizz Fiber Handleiding aansluiten CBizz Fiber Handleiding aansluiten CBizz Fiber v2.1 Pagina 1 van 14 Inhoudsopgave 1. Controleer de inhoud van het installatiepakket... 3 2. Bepaal waar de glasvezelaansluiting is

Nadere informatie

MULTIMEDIA BEKABELING

MULTIMEDIA BEKABELING MULTIMEDIA BEKABELING TV, DATA, TELEFOON EN DEURTELEFONIE Beschikbaar in elke ruimte van het huis PLAATS DE TV WAAR JE WILT: ER IS EEN AANSLUITING! de TV kan om het even waar geplaatst worden het huis

Nadere informatie

Eenvoudig VHF connectoren monteren

Eenvoudig VHF connectoren monteren Bron: www.pbase.com/mainecruising/boat_projects Mei 2009 Oorspronkelijke titel: Easy VHF connections vertaling: Aike van der Hoeff (feb. 2011, bijgewerkt juni 2013; cursief = mijn commentaar) Eenvoudig

Nadere informatie

DARE!! Welkom. Afgeschermde kabels: zin of onzin? Organisatie: Uneto-VNI in samenwerking met de Nederlandse EMC-ESD vereniging

DARE!! Welkom. Afgeschermde kabels: zin of onzin? Organisatie: Uneto-VNI in samenwerking met de Nederlandse EMC-ESD vereniging Welkom Afgeschermde kabels: zin of onzin? DARE!! Organisatie: Uneto-VNI in samenwerking met de Nederlandse EMC-ESD vereniging 8 februari 2012 Door: P. Dijkstra Agenda: EMC dag voor de installateur Wat

Nadere informatie

Installatiehandleiding

Installatiehandleiding Inhoudsopgave 1 Welkom 3 2 Starten 3 2.1 Welk glasvezelmodem heeft u? 3 2.2 Dit heeft u nodig 4 2.2.1 Internet 4 2.2.2 Telefoon 4 2.2.3 Radio en Televisie 4 3 Internet 5 3.1 Internet over glasvezel van

Nadere informatie

PROFIBUS & PROFINET Bekabeling

PROFIBUS & PROFINET Bekabeling PROFIBUS & PROFINET Bekabeling Edegem, 10 juni 2009 Lapp group Lapp benelux Paul Helsen Product manager De PROFINET & IO-Link dag 2009 2 Inhoud Kabelselectie Algemene eigenschappen Ontwerp Keurmerken Applicaties

Nadere informatie

PMSE Ruimte voor draadloze microfoons

PMSE Ruimte voor draadloze microfoons Uit: Zichtlijnen 137, juli 2011 Ruimte voor draadloze microfoons Voor gebruikers van draadloze microfoons verandert er de komende jaren een en ander. In overleg met Agentschap Telecom is bereikt dat met

Nadere informatie

Het alles-in-één huisnetwerk LexCom Delta 8

Het alles-in-één huisnetwerk LexCom Delta 8 Het alles-in-één huisnetwerk LexCom Delta 8 Het alles-in-één huisnetwerk LexCom Delta 8 is een alles-in-één oplossing voor spraak, data en beeld over één enkele kabel, naar iedere aansluiting in uw woning.

Nadere informatie

AC-TRSP-2.7/3.5 SPLIT AIRCONDITIONER INSTALLATIEHANDLEIDING

AC-TRSP-2.7/3.5 SPLIT AIRCONDITIONER INSTALLATIEHANDLEIDING AC-TRSP-2.7/3.5 SPLIT AIRCONDITIONER INSTALLATIEHANDLEIDING Installatiehandleiding Tronix Split Airconditioner Gefeliciteerd met uw aankoop van deze Tronix airconditioner. U beschikt hiermee over een airconditioner

Nadere informatie

Register your product and get support at. www.philips.com/welcome SDV8622/12. Gebruiksaanwijzing

Register your product and get support at. www.philips.com/welcome SDV8622/12. Gebruiksaanwijzing Register your product and get support at www.philips.com/welcome SDV8622/12 Gebruiksaanwijzing Inhoudsopgave 1 Belangrijk 4 Veiligheid 4 Voor gebruik binnenshuis 4 Voor gebruik buitenshuis 4 Recycling

Nadere informatie

Installatiehandleiding Alles-in-1 Glas

Installatiehandleiding Alles-in-1 Glas Installatiehandleiding Alles-in-1 Glas Krimpen aan den IJssel & Loenen aan de Vecht e.o. Dat is handig. Het wordt stap voor stap uitgelegd. Ik ga voor glas. Ondanks alle aan deze handleiding bestede zorg

Nadere informatie

IPTV Coax Pro GEBRUIKSAANWIJZING. 20658/ 20160218 IPTV Coax Pro ALL RIGHTS RESERVED MARMITEK

IPTV Coax Pro GEBRUIKSAANWIJZING. 20658/ 20160218 IPTV Coax Pro ALL RIGHTS RESERVED MARMITEK IPTV Coax Pro P GEBRUIKSAANWIJZING 20658/ 20160218 IPTV Coax Pro ALL RIGHTS RESERVED MARMITEK 2 MARMITEK VEILIGHEIDSWAARSCHUWINGEN Om kortsluiting te voorkomen, dient dit product uitsluitend binnenshuis

Nadere informatie

De thuisbekabeling met glasvezel. Een overzicht van de veranderingen bij TV Internet Telefoon

De thuisbekabeling met glasvezel. Een overzicht van de veranderingen bij TV Internet Telefoon De thuisbekabeling met glasvezel Een overzicht van de veranderingen bij TV Internet Telefoon Bekabeling: zelf doen of laten doen Laten doen KPN: 35 voor bekabeling, instellen 2 TV s en 1 PC XMS: Tegoedbon

Nadere informatie