Adviesrapportage: Effectieve energieterugwinning in het aardappelverwerkingsproces.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Adviesrapportage: Effectieve energieterugwinning in het aardappelverwerkingsproces."

Transcriptie

1 Adviesrapportage: Effectieve energieterugwinning in het aardappelverwerkingsproces. Naam: Datum: 26-okt Ben Kettler Bob van Heijningen David Ursem Pascal Wagemaker Rolf Oosterveer Tom Phillips Opleiding: Werktuigbouwkunde School: Haagse Hogeschool te Delft Blok coördinator: Dhr. Paul van Souren Bedrijf: Kiremko B.V. Contactpersoon: Dhr. Eric van Oorschot

2 Voorwoord Dit adviesrapport hebben wij (projectgroep Kiremko) geschreven in het kader van onze functie als toekomstige ingenieurs studerend aan de Haagse Hogeschool. Dit rapport is bestemd voor het bedrijf Kiremko en de projectbegeleiders vanuit de Haagse Hogeschool, dhr de Groot en de dhr Souren. Bij deze willen we het bedrijf Kiremko, met name dhr. van Oorschot, bedanken voor de opdracht toelichting, de rondleiding door het bedrijf, de begeleiding en het beschikbaar stellen van technische gegevens met betrekking tot het energieverbruik en procesoverzichten. Vanuit de Haagse Hogeschool willen we dhr. de Groot bedanken voor zijn visie en begeleiding tijdens het project. Tevens gaat onze dank uit naar dhr. Souren voor de colleges en workshops die tijdens de projectperiode gegeven zijn. Delft, oktober

3 Inhoudsopgave MANAGEMENT SAMENVATTING... 5 Inleiding... 5 Samenvatting... 5 Conclusie... 6 Aanbevelingen OPDRACHTOMSCHRIJVING Pakket van Eisen en Wensen Afbakening BRAINWRITING Concepten ANALYSE/RESEARCH Octrooionderzoek Quality Function Diagram FMEA WARMTEPOMP Werking warmtepomp Energie berekening Producenten/ leveranciers Kosten berekening LITERATUURLIJST BIJLAGE 1: PLAATJES BRAINWRITING BIJLAGE 2: TUSSEN RAPPORTAGE BIJLAGE 3: SYSTEEMANALYSE BIJLAGE 4: QUALITY FUNCTION DIAGRAM

4 BIJLAGE 5: TECHNISCHE INFORMATIE WARMTEPOMP HELIOTHERM

5 Management samenvatting Inleiding Kiremko houdt zicht bezig met het ontwikkelen, fabriceren en installeren van voedselverwerkingmachines. Kiremko levert complete voedselverwerkinglijn(en) tot en met enkelstuks machines. Deze machines zijn voornamelijk bedoeld voor het verwerken van aardappels en groentes. De aardappelverwerkingsmachines worden voornamelijk gebruikt om frites en chips te produceren, de groenteverwerkingsmachines worden gebruikt voor het produceren van voorgesneden groente. De huidige markt wordt steeds milieubewuster in verband met de hoge energieprijzen. Hierop speelt Kiremko in door zo energiezuinig mogelijk te ontwerpen. Dit betekent dat er wordt gekeken naar de afgevoerde energie, bijvoorbeeld restwarmte, die terug in het systeem kan worden gebracht en op deze manier kan worden hergebruikt. Er zijn nog enkele fases in de productielijn voor frites waar de restwarmte nog niet optimaal wordt hergebruikt. De opdracht die hieruit ontstaan is om een systeem te vinden waardoor de overige warmte ook nog te gebruiken kan worden in het proces. Kiremko heeft aangegeven om het proces van de afvalwarmte van de Fryer (frituuroven) te analyseren. Hierbij is onderzocht hoe de afvalwarmte, wat nu gekoeld wordt aan de buitenlucht, her te gebruiken in een verbeterd systeem. Samenvatting Er is onderzoek gedaan naar mogelijke systemen die gebruikt kunnen worden, om de restwarmte wat geproduceerd wordt door de Fryer (bakdamp frites), te benutten en vervolgens de gewonnen warmte weer in het proces van de aardappelverwerkingslijn her te gebruiken. Na dit vooronderzoek zijn een aantal concepten bedacht waarop de restenergie kan worden teruggewonnen. Na deze concepten te hebben uitgewerkt en met behulp van berekeningen zijn een drietal concepten gekozen die mogelijk rendabel zijn. Vervolgens is er in samenwerking met Kiremko bv, Dhr. E. van Oorschot, een keuze gemaakt tussen de drie concepten. Deze concepten zijn de boiler, absorptiekoeler en de warmtepomp. Er is gekozen om de haalbaarheid van de warmtepomp te onderzoeken en verder uit te werken. De uitwerkingen hiervan is in dit rapport te vinden. De Warmtepomp is alleen berekend met de 90 C Input, dit heeft te maken met de deadline wat gehaald moest worden voor het project, er is ook geconcludeerd dat de 90 C Input het meest interessant is vanwege de hogere COP (coëfficiënt of performance) waarde. Uit het FMEA (Failure Mode and Effect Analasys) is echter gebleken dat er preventief onderhoud gepleegd moet worden aan de warmtepomp, om te voorkomen dat er in de bedrijfstroming geen onnodig gevaar/ storingen kunnen ontstaan. Verder is er gekeken naar de vermogens, kosten, precieze werking en hoe deze onderwerpen zijn te integreren in het huidige systeem. 5

6 Conclusie Door middel van de concepten die gemaakt zijn door de projectgroep is er met het bedrijf besloten om de concept: warmtepomp uit te werken. De reden dat dit concept gekozen is, is gekomen omdat het bedrijf een nieuwe uitdaging zoekt wat verder geëngineerd kan worden. Dit is uiteraard niet de enige reden dat dit concept gekozen is. Omdat er vanuit het bedrijf is aangegeven dat het ook mogelijk is om de restwarmte meteen te koppelen aan een warmtepomp kan er een zeer hoog rendement behaald worden. Deze aankomende gewonnen thermische energie is meteen toepasbaar in het systeem. Uit de theoretische berekening blijkt dat het theoretische warmtefactor COP (coefficient of performance) (ε th ) van de warmtepomp 7.7kW is. Uit informatie van nuttige documentatie (zie Warmtepomp) van warmtepompen blijkt dat een COP van 4.7 realistischer is. Er wordt dan ook verder gerekend met 4.7 COP. Dit houdt in dat elke kw elektrische energie die de pomp verbruikt levert 4.7 kw thermische energie op. Met de warmtepomp wordt water van 90 C opgewaardeerd naar 140 C bij een druk van 3 bar. Zo kan de stoom direct toegepast worden in het proces. Uit de berekening blijkt dat er genoeg thermische energie gegenereerd wordt door de warmtepomp om al deze processen in zijn geheel te verzien. Pre Heater Blancheren 2 e keer blancheren Chemical dip Aanbevelingen Boiler concept Om de restwarmte van de Fryer her te gebruiken, is er een mogelijkheid om de restwarmte op te slaan in een vat. Hierdoor kan de thermische energie van het medium met een temperatuur 60 C a 70 C gebruikt worden voor warm aftap water of reiniging voor het gehele systeem. Absorptiekoeling concept Om de restwarmte van de Fryer her te gebruiken, is er een mogelijkheid om de thermische energie (warmte) om te zetten in koude energie. Vervolgens kan dit gebruikt worden om de (100 C ) verwarmde frites af te koelen met een x aantal graden Celsius. Het voordeel is dat de elektrische vriezer minder (elektrisch) energie gebruikt om de frites af te koelen naar -20 C. 6

7 1 Opdrachtomschrijving Om het productieproces in kaart te brengen is er een flowchart gemaakt. (zie Fig. 1 Flowchart). Hierin staat schematisch weergegeven hoe het proces verloopt en welke energiestromen erbij horen. De gegevens hiervoor zijn geleverd door Kiremko d.m.v. een presentatie met een overzicht wat voor machinerie er staan in een aardappelverwerkingslijn. Omschrijving flowchart: - in de ingaande pijlen staat het verbruik per proces. - in de blokken staat het proces en bij welke temperatuur het plaatsvindt. - Als er grote verliezen plaats vinden, staan die weergegeven in de diamand boven de box van het proces. Hierin staat de hoeveelheid en in welke vorm de verloren energie zich bevind. Er bestaan veel mogelijkheden om de energiestromen binnen het proces efficiënt te beheren. De afvalwarmte van de frituurovens wordt grotendeels door een condensatiewarmtewisselaar teruggewonnen (zie fig. 1.1 Detailed view). Deze afvalwarmte bestaat uit damp dat vrijkomt tijdens het bakproces. In deze damp bevindt zich water en oliedampen. Tijdens het bakproces worden de frites gebakken in hete olie; het aanwezige vocht wat zich op de frites bevindt verdampt en wordt afgezogen. De hiermee teruggewonnen warmte-energie uit de condensor heeft een temperatuur van 90 C. Vanuit Kiremko is aangegeven dat de warmte dat gewonnen wordt, mag bestaan uit het direct gebruiken van de warmte uit de Condensor of de warmte gebruiken nadat het door de Dryer is geweest, dan bestaat de warmte uit een temperatuur van 70 C (dit systeem wordt in het huidige proces gebruikt). Te zien is in Fig. 1.1 Detailed view hoe het huidige proces is. 7

8 Fig. 1 Flowchart 1

9 Fig. 1.1 Detailed view 9

10 1.1 Pakket van Eisen en Wensen Onderstaand een overzicht waaraan de eisen en wensen van het ontwerp aan moet voldoen. De eisen en wensen zijn opgedeeld in gebruikers- en fabricage-eisen en wensen. De gebruikerseisen en wensen zijn gespecificeerd door de klant en betreffen de eisen en wensen waar het product in het dagelijks gebruik aan moet voldoen. De fabricage-eisen zijn opgesteld door de producent en zijn opgesteld om een zo eenvoudig mogelijke productie te bereiken. Gebruikseisen: Overtollige energie recupereren Geschikt voor lage energieniveaus Geschikt voor voedselverwerkende industrie Thermisch sluitend systeem Geschikt voor flexibele productie met wisselende warmtevraag Hygiënisch en veilig, volgens NEN 1672 Gebruikswensen: Innovatief Onderhoudsvriendelijk Compact systeem Economisch verantwoord Betrouwbaar Gemakkelijk te bedienen Gemakkelijk afleesbaar Gemakkelijk te reinigen Efficiënt Fabricage-eisen: Produceerbaar uit RVS plaatmateriaal, koker/buisprofielen en inkooponderdelen Fabricagewensen: Produceerbaar met de bewerkingen: snijden, zagen, zetten, lassen, boren, slijpen. Eenvoudig te assembleren. 1.2 Afbakening In dit project wordt onderzoek gedaan naar de mogelijkheden tot het benutten van recuperatiewarmte uit de frituuroven van een aardappelverwerkingslijn. Hierbij wordt gekeken naar de overige stappen in de productielijn om deze energie te kunnen benutten. Dit onderzoek bevat: onderzoek naar concurrerende producten onderzoek naar octrooien en eventuele conflicterende patenten analyse van processen die warmte-energie nodig hebben analyse van verschillende energie-opwaardeersystemen conceptontwerp van een methode om de energie te benutten. Dit project beperkt zich tot de restwarmte uit de frituuroven. Restenergie uit andere productiestappen wordt buiten beschouwing gelaten. De afbakening is ingesteld vanwege de grote van het project. 10

11 2 Brainwriting Gedurende het onderzoek naar de alternatieven om een passend systeem te bepalen, is er een zo gehete brainwriting uitgevoerd. Hierin is d.m.v. ideeën die verzonnen zijn, concepten ontwikkeld. Meer informatie hoe de ideeën ontstaan zijn is te zien in bijlage 1: Plaatjes Brainwriting. Dit proces is gebruikt om concepten op te stellen. Het is een systeem wat gebruikt kan worden voor een start te maken voor het beginproces van de engineering van producten/processen. 2.1 Concepten De concepten die ontwikkeld zijn, is individueel uitgezocht en als groep getoetst naar de mogelijkheid en toepasbaarheid om dit te integreren in het bestaande proces of eventueel een nieuw proces. Vanuit de toetsing zijn 3 concepten overgebleven tot een mogelijkheid om het mogelijk te integreren in het proces. Dit gaat om de volgende concepten: 1. Warmtepomp 2. Absorptiekoeling 3. Boiler (schoonmaak water) Door middel van de concepten is er met het bedrijf besloten om de concept: warmtepomp uit te werken. De reden dat dit concept gekozen is, is gekomen omdat het bedrijf een nieuwe uitdaging zoekt wat verder geëngineerd kan worden. Dit is uiteraard niet de enige reden dat dit concept gekozen is. Omdat er vanuit het bedrijf is aangegeven dat het ook mogelijk is om de restwarmte meteen te koppelen aan een warmtepomp kan er een zeer hoog rendement behaald worden. Deze aankomende gewonnen thermische energie is meteen toepasbaar in het systeem. De concepten zijn terug te lezen in de bijlage 2: tussen rapportage. Het systeem warmtepomp zal vervolgens worden toegelicht in H4 Warmtepomp. 3 Analyse/research Om een goed en duidelijk verhaal te plaatsen, is er vanuit de projectgroep als opstartende fase een analyse/ research uitgevoerd. Dit is terug te zien in H1 opdrachtomschrijving zie Fig.1 en Fig.1.1 en het systeemanalyse rapport wat toegevoegd is in bijlage 3 : Systeemanalyse aardappelverwerking productielijn. Vanuit dit onderzoek is er een duidelijk verhaallijn verkregen, waardoor het projectgroep beter een oordeel heb kunnen geven aan de ontwerpen/ concepten die zijn ontstaan. 3.1 Octrooionderzoek Vanuit de concepten is er een octrooionderzoek gedaan naar systemen die gebruikt kunnen worden in het proces. De informatie over de octrooionderzoek is toegevoegd in de systeemanalyse rapport in bijlage: 3. Uit dit onderzoek is gekomen dat er een bestaand systeem gebruikt gaat worden. Het octrooionderzoek is uitgevoerd om niet in conflict te komen met de bestaande markt, zodra het systeem toegepast wordt in de productie. 11

12 3.2 Quality Function Diagram In het QFD (Quality Function Diagram) is een vergelijking gemaakt tussen de klanten en het bedrijf Kiremko zelf. Met name is er een vergelijking gemaakt tussen klantenwensen, prestaties van het product en onderdelen van het product. Door deze vergelijkingen wordt duidelijk welke onderdelen voor klant het belangrijkste zijn. Door een score aan de vergelijkingen te hangen komt de volgende conclusie naar voren. Uit het QFD blijkt dat voor een klant van Kiremko, de condensor, verdamper en compressor van een warmtepomp de belangrijkste onderdelen zijn. Overige onderdelen zoals de appendage en het koudemiddel scoren minder hoog. Deze onderdelen hebben een meer ondersteunende functie met een lage invloed op de kwaliteit van het eindproduct. De conclusie is dat voor de klant, de eerstgenoemde onderdelen van hoge kwaliteit moeten zijn. Daarom moet er bij de warmtepomp leverancier extra gelet worden op deze onderdelen. In bijlage 4: Quality Function Diagram is een analyse toegevoegd, dit bestaat uit een Excel sheet, vanuit deze sheet is een toetsing uitgevoerd en geïntegreerd in de algehele concepten. Dit systeem heeft bijgedragen bij de eindbeoordeling van het concept. 3.3 FMEA Voor het concept is een FMEA (Failure Mode and Effect Analasys) gebruikt om te toetsen waar de risico s binnen de productielijn bevinden. Deze analyse bestaat uit verschillende aspecten waarop dit concept is getoetst, namelijk op: veiligheid, betrouwbaarheid, reparatiekosten, invloed op de productie en milieu. Twee situaties Om een beeld te krijgen hoe de warmtepomp het efficiëntst kan worden toegepast is gekeken naar twee verschillende opties. De eerste optie is een warmtepomp plaatsen tussen de condensor met een mediuminput van 90 C. Het voordeel hiervan is dat de COP waarde van de warmtepomp rond de 8 is. Uitleg m.b.t. het COP waarde, zal verder worden behandeld in H4 Warmtepomp. Optie twee is de warmtepomp plaatsen na de Dryer met een mediuminput van 70 C. Deze optie heeft een COP waarde van 4,5. Fig. 3.1 Aan de hand van de toetsing, te zien in tabel 3.2, is gebleken dat situatie 1, een extra risico met zich meebrengt. Een mogelijkheid is wel om de warmtepomp te integreren in het bestaande proces. Hierbij zal de warmtepomp na de Dryer worden geplaatst, echter zal de COP (coëfficiënt of 12

13 performance) waarde van de warmtepomp lager uitvallen wanneer de Dryer niet in het systeem is opgenomen. In tabel 3.2 FMEA is te zien dat er een aantal kritische subprocessen zijn, namelijk: Fryer Warmtepomp Dryer Leidingen RVS Kranen Koppelstukken Pomp Middels preventief onderhoud kunnen deze mogelijke knelpunten worden voorkomen. Aan de hand van de toetsing te zien in tabel 3.2 is de Dryer subproces weggelaten. Hierdoor zal de Warmtepomp een belangrijker onderdeel worden in het algehele proces. Een belangrijk punt is dat het preventief onderhoud op hoog niveau staat t.o.v. situatie één. De kritische subprocessen volgens de tabel zijn identiek aan situatie één echter is de Fryer weggelaten in het proces. Tabel. 3.2 FMEA 13

14 De toetsing waar de conclusie op gebaseerd is in de onderstaande tabel te vinden. De nummering geeft een klasse aan van mogelijk gevaar/veiligheid wat in het proces kan ontstaan. Tabel 3.3 Toetsing 14

15 4 Warmtepomp 4.1 Werking warmtepomp Een warmtepomp is een apparaat die thermische energie van een medium kan ontrekken en vervolgens in een ander medium kan afgeven. Denk hierbij aan een koelkast, in dit systeem zit een koudemiddel die thermische energie onttrekt uit de koelkast en afgeeft aan de omgeving. Dit kan men voelen aan de verwarmde rooster aan de achterkant van de koelkast (zie fig. 4.1 werking Warmtepomp). Fig. 1 Werking koelkast In dit figuur is te zien dat een compressor een hoge druk opbouwt aan de condensorkant. Hierdoor wordt het medium in het warmtepompsysteem van een gas tot condenseren gebracht. Bij deze faseovergang komt veel thermische energie vrij die in een langsstromend medium afgegeven wordt. De hoge druk die in de condensor wordt opgebouwd komt met behulp van een expansieventiel tot stand. Zo n expansieventiel zorgt voor een instelbare vernauwing in het systeem die ingesteld kan worden. Hierbij moet gedacht worden aan de druk die in het systeem veranderd. Het effect hiervan kan zijn dat het expansieventiel de doorgang verkleind, hierdoor verhoogd de druk in de condensor en in de verdamper neemt de druk verder af. De verhoogde druk in condensor zorgt voor een hogere oververhitting, dus er wordt meer thermische energie afgegeven. Bij de verdamper wordt de druk lager, hierdoor zou er meer thermische energie onttrokken worden. Maar er is minder koudemiddel in de verdamper die de thermische energie uit het medium kan onttrekken omdat het meeste koudemiddel in de condensor blijft. Door de grote hoeveelheid aan koudemiddel in de condensor zal de warmteoverdracht lager worden omdat er minder ruimte is voor de faseovergang van gas naar vloeibaar, waar juist veel energie bij vrij komt. Het vergroten van de doorgang bij het expansieventiel werkt het tegenovergesteld. De druk in de condensor wordt lager waardoor de oververhitting lager wordt en dus ook de temperatuur. De verdamper komt vol te staan met koudemiddel, hierdoor is er minder ruimt voor het verdampen van 15

16 het koudemiddel en dus ook minder thermische energie onttrokken uit het medium. Een warmtepomp systeem is dus op sommige punten complex. Fig.4.2 Warmtepomp Cyclus Een warmtepomp functioneert volgens een bepaalde cyclus dat weergeven wordt in de afbeelding Warmtepomp Cyclus. In deze afbeelding wordt door de blauwe lijn de warmtepomp cyclus weergeven en de rode lijn geeft de druk aan. De werkdruk is gekoppeld aan een bepaalde bedrijfstemperatuur. De blauwe lijn geeft de volgende punten weer. 1-2 Compressor (druk verhogen) 3-4 Condensor (Thermische energie afgeven) 5-6 Expansieventiel (Drukverschil in het systeem creëren) 6-1 Verdamper (Thermische energie opnemen) Enthalpie = warmte-inhoud (bij constante druk en temperatuur opgenomen hoeveelheid warmte per massa eenheid (kj/kg) De warmtepomp werkt volgens een cyclus waarbij een koudemiddel (medium in de warmtepomp) door het systeem wordt gepompt met behulp van een compressor. De compressor (punt 1-2) verhoogt de druk in het systeem, dit is te zien aan de lijn die in de Y- richting verloopt. Vervolgens condenseert het medium zich in de warmtepomp, wat gebeurt in een warmtewisselaar. In deze warmtewisselaar wordt warmte afgegeven door de condensatie van het medium met de samenhang van de verhoogde druk in het systeem. Daarna gaat het medium langs het expansieventiel (punt 5-6) waarnaar de druk in het systeem omlaag gaat. Doordat de druk in het systeem verlaagt wordt zal het medium verdampen, dit gebeurd in de verdamper. Door het verdampen van het medium in de verdamper zal er thermische energie onttrokken worden uit de warmtewisselaar. Uiteindelijk komt het medium weer lang de compressor die de druk in het systeem opvoert. 16

17 4.2 Energie berekening Er is een berekening gemaakt hoeveel energie er kan worden omgezet met de warmtepomp. Hier wordt gekeken naar de energie die wordt terug gewonnen uit de frituurdamp. Binnen de productielijn zitten processen die werken op stoom van 3 bar (134 c), dit is haalbaar met de warmtepomp. Door het koudemiddel op te waarderen naar de gewenste 140 c kan er genoeg stoom worden geproduceerd om deze processen van warmte te voorzien. Hierdoor is het niet nodig om de stoom apart te genereren wat vervolgens een besparing oplevert. Aanwezige energie in de frituurdampen. Gegevens van Kiremko enthalpie in (h in ) enthalpie uit (h uit ) massastroom waterdamp (Φ m ) 4970 kj/kg 1525 kj/kg 2210 kg/hr Met behulp van deze gegevens kan de in de condensor teruggewonnen energie berekend worden h h h in uit h kj / kg Met behulp van de massastroom kan dit omgerekend worden naar een beschikbaar vermogen P h P P m kw kj / hr Warmtepomp De energieopbrengst van een warmtepomp wordt uitgedrukt in de warmtefactor ε, ook wel COP genoemd. Deze warmtefactor kan op verschillende manieren berekend worden. Als de warmteproductie volledig verliesvrij volgens een volledig omkeerbaar kringproces van Carnot verloopt, wordt gesproken van de ε c. Deze is als volgt gedefinieerd: TH c T T H L 413 8, Hierbij wordt de temperatuur in Kelvin gebruikt. 413K = 140 C; 363K = 90 C Wanneer niet wordt gerekend met temperaturen maar met enthalpie, kan een betere benadering van de werkelijke warmtefactor bereikt worden. Hiervoor is het nodig in een log(p)-h diagram van het gebruikte koudemiddel (R718 water) de loop van het carnot-proces te schetsen. Hieruit kan dan op verschillende punten in het proces de enthalpie afgelezen worden. Note: De Warmtepomp is alleen berekend met de 90 C Input, dit heeft te maken met de deadline wat gehaald moest worden voor het project, er is ook geconcludeerd dat de 90 C Input het meest interessant is vanwege de hogere COP (coefficient of performance) waarde. 17

18 Fig Reynolds grafiek Het proces verloopt als volgt: van punt 1 naar 2 wordt de druk verhoogd d.m.v. een compressor. Hierna, tussen punt 2 en 3 condenseert het koudemiddel bij hoge temperatuur. Vervolgens verlaagt de druk tussen punt 3 en 4 in een expansieventiel. Daarna neemt tussen punt 4 en 1 het koudemiddel energie op waardoor het verdampt. Met behulp van deze tekening kan de theoretische warmtefactor ε th berekend worden th h h 2 2 h 3 h , Hierbij wordt er vanuit gegaan dat de compressie tussen punt 1 en 2 omkeerbaar (verliesvrij) verloopt. Het verschil met de carnot-warmtefactor is dat de expansie tussen punt 3 en 4 niet omkeerbaar is. In werkelijkheid zal de compressie ook niet volledig verliesvrij verlopen. Het verlies aan rendement wordt vertaald in warmte. Deze warmte wordt opgenomen door het koudemiddel, waardoor de enthalpie tussen punt 1 en 2 verder oploopt dan in het diagram is weergegeven. Het verlies aan rendement wordt dus weliswaar nuttig gebruikt als warmte, maar de werkelijke warmtefactor komt hierdoor wel lager uit. Aangezien de werkelijke warmtefactor ε w afhankelijk is van het rendement van de gebruikte componenten in de warmtepomp is hier geen berekening van te maken. Uit documentatie blijkt echter dat bij het gebruik van een turbocompressor een werkelijke warmtefactor van 4,7 haalbaar is. 18

19 De totaal opgewekte energie m.b.v. een warmtepomp is: P uit P el w Tevens geldt:: P uit P el P in Hierbij is P el het toegevoegde elektrische vermogen, en P in het vermogen opgenomen uit de warmtebron. Hieruit valt P el af te leiden: Pin 2115 Pel 572 kw 1 4,7 1 w en P uit P P P kw uit in el 2687 Belangrijke gegevens: Hieruit blijkt dat voor het aandrijven van de warmtepomp een elektrisch vermogen van 572kW benodigd is. Het beschikbare vermogen om stoom te produceren is 2687kW, dit is inderdaad 4,7 keer het elektrisch vermogen. Uit de berekening blijkt dat het theoretische warmtefactor COP (coefficient of performance) (ε th ) van de warmtepomp 7.7kW is. Uit informatie van nuttige documentatie (zie Warmtepomp) van warmtepompen blijkt dat een COP van 4.7 realistischer is. Er wordt dan ook verder gerekend met 4.7 COP. Dit houdt in dat elke kw elektrische energie die de pomp verbruikt levert 4.7 kw thermische energie op. Met de warmtepomp wordt water van 90 C opgewaardeerd naar 140 C bij een druk van 3bar. Het voordeel hiervan is dat er processen zijn die werken bij deze temperatuur en druk. Zo kan de stoom direct toegepast worden in het proces. Zoals in de tekening is weergegeven. Hier is duidelijk te zien dat de opgewaardeerde stoom direct gebruikt word in de processen - Pre Heater - Blancheren - 2 e keer blancheren - Chemical dip Uit de berekening blijkt dat er genoeg stoom gegenereerd wordt door de warmtepomp om al deze processen in zijn geheel te verzien. Voor de opstart van het proces wordt er gebruik gemaakt van Pre Heaters, zodat ook bij het opstarten de benodigde stoom kan worden opgewekt. Een voorbeeld van een Pre Heater is een gas gestookte geiser. Door middel van een thermostaat kan de geiser in en uit worden geschakeld. Zodra het proces op temperatuur is, zal de thermostaat dit waarnemen en de geiser uitschakelen. Tijdens de opstart fase zal het systeem niet winstgevend zijn. Op de volgende pagina is het proces van de warmtepomp geïntegreerd in het huidige systeem. Toegevoegd de thermische proces stromen en de machinerie wat gevoed kan worden met een warmtepomp. 19

20 264 kw Proces 2 Chemical Dip 341 kw Blancher kw Blancher 1 Preheater 812 kw 80 C / 1525 kj/kg 2687 kw +/- 0 kw Pre heater Input Condensor 140 C Output Elektricty Heatpump 527 kw Input Evaporator Input 2115 kw 90 C Pre heater Condensor Input 30 C Output Proces 1

21 4.3 Producenten/ leveranciers Er zijn een aantal bedrijven op de markt dat zich specialiseert in het produceren, leveren, en installeren van warmtepompen. Deze bedrijven maken een onderscheidt in het leveren van warmtepompen voor thuis gebruik en voor industriële toepassingen. Voor de levering van de warmtepomp die voor deze toepassing geschikt is, zal een bedrijf apart moeten worden benaderd. Gezien de input van de glycoloplossing tussen de 70 C en 90 C is, zal een speciaal uitgevoerde warmtepomp geschikt zijn. Uit onderzoek is gebleken dat de reguliere warmtepompen werken met een output tot maximaal 60 C, dit echter is niet toereikend voor onze toepassing. Volgens de informatie die is vrijgegeven van de fabrikant kan een COP waarde +/- 4 worden gehaald, dit is gebaseerd op de invoer van warm water op een temperatuur van +/- 60 C. Een aantal leveranciers van industriële warmtepompen zijn onder andere Heliotherm uit Duitsland, Viessman uit Duitsland en Thermea uit Duitsland. Deze laatste heeft warmtepompen die geschikt zijn om restwarmte terug te winnen om weer te kunnen hergebruiken. Ook hier is de maximale output van de warmtepomp 60 C. Hieronder is een voorbeeld te zien van een warmtepomp van Viessman die wordt gebruikt om restwarmte terug te winnen. Fig Viessmann warmtepomp Bron: 21

22 4.4 Kosten berekening Prijsopgave De prijs van deze systemen lopen erg uiteen. De warmtepompen die toe te passen zijn in huis en kleinere bedrijfsruimte kost rond de ,-. Vanzelfsprekend zullen deze kosten hoger uitvallen wanneer een warmtepomp voor de industriële doeleinden zal worden gebruikt. Ter vergelijking wordt een berekening laten zien waaruit blijkt waar de besparing in zit. Deze tabel is gevonden op de site: In deze tabel is te zien welk vorm van warmtepomp het meeste investeringskosten heeft en wat de output in vermogen is. Tabel 1 bron: Leonardo-energy.org 22

23 Literatuurlijst Naam: Documentatie: Editie: Wim Hoogland Rapport over rapporteren 4 e J. Ouwehand Toegepaste Energietechniek 3 e T.J.G. Papa E.Post A.C.Taal Referentie naar: Bedrijf: Naam: Documentatie/ toevoeging: Kiremko Dhr. Eric van Oorschot Moody-diagram Excel sheet (overzicht bedrijfstroom) Technische informatie Haagse Hogeschool: Naam: Dhr. Paul Souren Colleges Dhr. Joep de Groot Feedback Dhr. F. Zoller Technische informatie Internet: Power Quality & Utilisation Guide, februari Industrial Heat Pumps for Steam and Fuel Savings, juni Leverancier/producent industriële warmtepomp Leverancier/producent industriële warmtepomp Octrooionderzoek Google European Patent Office Warmtepomp Informatie 23

24 Bijlage 1: plaatjes Brainwriting 24

25 25

26 Inleiding Bijlage 2: Tussen rapportage In de projectgroep zijn er ideeën opgedaan en vervolgens verwerkt tot 6 concepten die in de tussen rapportage terug te lezen zijn. Uit de 6 concepten zijn vervolgens 3 concepten uitgekozen tot een mogelijke optie als eindoplossing. Dit tussenrapport is gemaakt dat het bedrijf kan zien waarmee we bezig zijn en eventueel advies kan geven. Op de volgende pagina eerst een analyse van het gehele proces en een detailed view van de Fryer en Condensor. 26

27 Fig.1 Flowchart 4-27

28 Fig. 1.2 Detailed view Fryer process & Condensor 28

29 2. Concepten De mogelijke opties om de warmte her te gebruiken is het volgende: 1. Absorptiekoeling 2. Boiler (reinigingswater voor systeem) 3. Direct stoom hergebruiken in systeem 4. Stirling motor 5. Warmtepomp 6. Reegenerator regenpijp principe Vanuit de bovenstaande concepten is er een conclusie getrokken dat we 3 concepten kunnen toepassen in het proces. Het gaat om de concepten: Absorptiekoeling, Warmtepomp, Boiler (reinigingswater voor systeem) Ter informatie op de volgende pagina s de concepten die zijn opgezet: 29

30 Absorptiekoelmachine Ten opzichte van de mechanische compressiekoelmachine is de mechanische compressor vervangen door een thermische compressor. De absorptiekoelmachine wordt niet mechanisch aangedreven door een elektro- of een verbrandingsmotor, maar wordt thermisch aangedreven. Fig. De betreffende absorptiekoelmachine is als eentraps uitgevoerd. Bij de tweetrapsuitvoering komen er twee generatoren en twee oplossingspompen in de opstelling. Door inwendige warmtewisseling tussen de rijke en arme oplossing is de effectieve koudefactor te verhogen van de waarde 0,7 naar 1, deze waarde houdt in dat de hoeveelheid warmte energie wat in de generator wordt gepompt met een 70 tot 100 % kan worden omgezet in koude energie. Werking: Vanuit de Condensor komt de warmteoverschot met medium temperatuur van 70 a 80 Celsius met een volumestroom van naar de Generator. Vanuit dit punt zal het water d.m.v. een warmtewisselaar de warmteoverdracht Q afgeven aan het medium in de generator wat bestaat uit Libr zoutoplossing & water. Vervolgens zal het water verdampen en naar de condensor neerslaan. Hier ontstaat een warmteoverschot van +/- 35 Celsius dat vervolgens gekoeld wordt. De rijke Libr 30

31 zoutoplossing zal worden afgevoerd naar de absorber waar vervolgens rijke Libr zoutoplossing met waterdamp van de verdamper in contact komen. Hieruit ontstaat ook een warmteoverschot, maar dit is echter minimaal. Het afgekoelde vloeibaar water wat zich bevindt in de condensor zal d.m.v. een klep naar de verdamper geleid worden. Doordat de verdamper onder vacuüm staat zal de oplossing van het water bij een lage temperatuur verdampen en zal de waterdamp afgevoerd worden in het proces van de absorber. De roodgemarkeerde onderdelen is de koeling van de absorptiekoeling. Dit is een minimale warmtewinst/ verlies. Dit zal geen invloed hebben op de prestaties van het systeem wat kan worden toegepast voor de Fryer. Omdat de volumestroom met een medium temperatuur van 70 a 80 Celsius vanuit de condensor (warmteoverschot vanuit de Fryer) naar de aborptiekoeling gaat, zal de temperatuur te laag zijn om water te verdampen. Dit kan echter worden opgelost door de generator (vat) onder vacuüm te trekken. Dit is nodig, omdat bij normaal atmosferische druk (1 bar) water kookt bij een temperatuur van 100 Celsius. Hierdoor zal het medium bij een lagere temperatuur koken. 31

32 Boiler concept Boiler concept Inleiding concept Boiler In dit concept wordt er gekeken naar de verloren thermische energie, nuttig op te slaan in een boiler. De 70 C aan waterglycol mengsel die op dit moment naar de buitenlucht wordt gekoeld, wordt nu gekeken of het rendabel is om deze energie op te slaan in een buffer. Hierbij wordt er gedacht aan een boiler die opgewarmd wordt met de thermische energie. Vervolgens kan het verwarmde water uit de boiler gebruikt worden voor het reinigen van de productielijn. Werking: De werking van dit concept is niet complex. Het overtollige warmte wat nu met een temperatuur van 70 C met de buitenlucht wordt gekoeld, wordt in dit concept geleid naar een andere warmtewisselaar. Deze warmtewisselaar is bevestigd rondom een waterleiding waar leidingwater doorheen stroomt naar de boiler. Door de warmtewisselaar wordt het leidingwater van 15 C naar 65 C verwarmd. Boiler concept 32

33 Boiler concept geïntrigeerd in het systeem 33

34 Berekening Voor het concept met de boiler zijn er berekeningen gemaakt voor de hoeveelheid vraag aan thermische energie. Hierbij moet er gedacht worden aan een boiler met een inhoud van 10 m³ aan water. Deze hoeveelheid water heeft als begintemperatuur 15 C en moet uiteindelijk verwarmd gaan worden naar de 65 C. Hiervoor is er een bepaalde hoeveelheid aan thermische energie nodig. Deze energie dient in eerste instantie uit de restwarmte van de Fryer gehaald te worden. Wanneer er een tekort aan thermische energie is dan moet er een na verwarmer gebruikt gaan worden. De energie die totaal nodig voor een 10 m³ boiler is kj, dit gaat gepaard met een volume stroom van 26,8 m³/h aan waterglycol mengsel en een afgifte vermogen van 4,07 kw gedurende 144 uur (6 dagen). Deze hoeveelheid aan energie moet naast de energie gelegd worden die uit de Fryer komt. Daarna kan er een conclusie eraan gehangen worden die de doorslag geeft of dit concept haalbaar is. Conceptkeuze Het boiler concept is haalbaar omdat er genoeg vermogen beschikbaar is om de boiler te verwarmen. Er is namelijk een vermogen van 1410 kw beschikbaar. Toch is er in overleg met Kiremko niet gekozen om dit concept verder uit te werken. Dit komt doordat er al een concept bestaat bij Kiremko voor het gebruik van een boiler. 34

35 Direct stoom hergebruiken in systeem Inleiding Concept 1 is bedacht tijdens de brain writing sessie. Hier heeft iedereen een idee geschetst dat vervolgens werd doorgegeven voor aanvulling door groepsgenoten. In dit stukje wordt concept 1 genoemd: direct hergebruiken van stoom, behandeld. Werking Boven de frituur pan vind warmte verlies plaats. Deze warmte bevind zich in gas vorm namelijk stoom. Door deze stoom met behulp van een afzuiger op te vangen is het mogelijk om hier energie uit terug te winnen. Het ontwerp voor directe terug koppeling houd in dat de afgezogen stoom via een goed geïsoleerde ventilatie schacht terug word geleid naar bijvoorbeeld de dryer. Om hier vervolgens ingeblazen te worden en zo de dryer op temperatuur te brengen en de aardappels te drogen. Het direct hergebruiken van de afgezogen stoom was in theorie goed toepasbaar omdat er geen warmte overdracht hoeft plaats te vinden. Dus is het niet nodig rekening te houden met rendementen van installaties als warmte wisselaar, warmte pomp of andere varianten. Als de ventilatie schacht goed geïsoleerd is zou zo de al verwarmde stoom de aardappel drogen en zou het verbruik van de droger dus beschouwd kunnen worden als besparing t.o.v. het huidige proces. Voordelen - Geen overdrachts verlies zoals andere oplossingen - Klein systeem dat makkelijk toe te passen is in bestaande systemen - Besparing van de drogers verbruik - Mits je de stoom filtert bruikbaar condensatie water (met hoge temperatuur) Nadelen: - De afgezogen stoom is verontreinigd (hiervoor moet worden onderzocht of deze vorm niet schadelijk is, of hoe de stoom gefilterd kan worden) - In de droger moet een afvoer voor het gecondenseerde stoom - De droger en de frituurpan moeten dicht bij elkaar staan anders verliest de stoom onderweg teveel warmte - Houd condens over van een redelijk hoge temperatuur 35

36 Stirlingmotor Stirlingmotoren of heteluchtmotoren zijn motoren die gebruik maken van een thermodynamische cyclus. Er wordt gebruik gemaakt van de expansie van lucht of andere gassen bij verhitting en de contractie ervan bij afkoeling. Toepassing in situatie Door gebruik te maken van de warmte van de water glycol oplossing na de condensatiewarmtewisselaar, zou een stirlingmotor aangedreven kunnen worden. Hierbij is de Tlaag 20C (buitenlucht) en de Thoog 70C (water glycol). Met het laagste en de hoogste temperaturen is het thermisch rendement van het stirlingproces te berekenen, als volgt: Trendement = 1-Tlaag/Thoog Trendement = 1-293/343 = 0,145 Hoe groter het temperatuur verschil des te hoger het thermische rendement. Hoewel er wel (speelgoed) modellen zijn van stirlingmotoren die werken op een delta T van 50, deze worden echter niet toegepast voor praktische toepassingen zoals het aandrijven van een generator. Naast het lage thermische rendement zou de stirlingmotor ook groot van omvang moeten zijn om te kunnen werken op deze temperaturen. Dit brengt ook hoge kosten met zich mee. In de huidige situatie is een stirlingmotor niet aan te raden om toe te passen. 36

37 Warmtepomp Een warmtepomp is een apparaat dat warmte tegen het natuurlijk evenwicht in kan verplaatsen van een laagwaardig naar een hoogwaardig niveau. Dit is vergelijkbaar met een waterpomp, die water verplaatst van een laag naar een hoog niveau. Warmtepompen zijn bekend van hun toepassing in koelkasten en vriezers. Ook voor hoge temperaturen en grote vermogens zijn warmtepompen te verkrijgen. Werking Een warmtepomp bestaat uit een gesloten leidingsysteem met een koudemiddel erin. Dit koudemiddel is zo gekozen dat het aan de koude zijde in vloeistoffase verkeert, en aan de warme zijde in gasfase. Een compressor comprimeert het gasvormige koudemiddel. Hierdoor neemt het kookpunt toe. Het gas stroomt langs een condensator (de warme kant), waar het onder de hoge druk condenseert, en hierdoor energie afstaat aan de condensator. Het gecondenseerde, vloeibare koudemiddel stroomt vervolgens door een expansieventiel naar de koude kant. Door het expansieventiel verlaagt de druk. Onder deze lage druk kan de vloeistof weer verdampen, waarbij het energie opneemt. Vervolgens komt het weer aan bij de compressor en de cirkel is rond. De compressor is over het algemeen een turbocompressor of scrolcompressor. Deze wordt meestal aangedreven door een elektromotor. Dit betekent dat een warmtepomp ook energie verbruikt. Effectiviteit De effectiviteit van een warmtepomp wordt uitgedrukt in de Coëfficiënt of Performance, kortweg COP. Hoe hoger het temperatuurverschil, hoe lager de COP. De COP is de factor waarmee energie teruggewonnen wordt. Een COP 3 betekent bijvoorbeeld dat er aan de condensator zijde 3x zoveel energie afgezet wordt als benodigd is om de compressor aan 37

38 te drijven. 1/3e van deze energie komt dan uit de compressor, 2/3e uit het medium dat langs de verdamper stroomt. In de grafiek hiernaast is de verdampingstemperatuur uitgezet tegen de COP van typische warmtepompen met scrol- en turbocompressors. Wanneer gekeken wordt naar een turbocompressor warmtepomp met een werktemperatuur van 70 C naar 120 C, dan is een COP van ca. 4,7 mogelijk. Voordelen van een warmtepomp Het gebruik van een warmtepomp heeft als voordeel dat de laagwaardige energie kan worden opgewaardeerd tot een bruikbaar niveau. Het is zelfs mogelijk direct stoom te produceren van ca. 120 C, ofwel 2 bar. Hierdoor hoeven er aan de huidige aardappelverwerkingslijn weinig aanpassingen gedaan te worden om de opgewekte warmte te kunnen benutten. Een ander voordeel is dat alle warmte gebruikt kan worden en de koelmachine die nu gebruikt wordt waarschijnlijk kan vervallen. Bovendien is het bij de gebruikte temperaturen mogelijk om water als koudemiddel te gebruiken. Hierdoor zijn er geen schadelijke of gevaarlijke stoffen nodig. Nadelen van een warmtepomp Het grootste nadeel van een warmtepomp is dat er elektrische energie nodig is om de compressor aan te drijven. Aangezien elektrische energie duurder is dan aardgas, is het belangrijk een goede kosten/baten berekening te maken. Als de COP te laag is, is de energiewinst te laag om het kostenverschil tussen elektriciteit en aardgas te overbruggen. Een andere optie is de warmtepomp aan te drijven met een verbrandingsmotor. Hierbij kan aardgas als krachtbron gebruikt worden, maar de aanschafkosten zullen hoger zijn. 38

39 reegenerator regenpijp principe Dit ontwerp is gebaseerd op een eerder concept waarbij de regenpijp werd gebruikt om energie uit vallend regenwater te halen. Middels een berekening werd echter duidelijk dat dit op huishoudelijke schaal niet rendabel is. Hierbij een klein onderzoek of dit binnen een fabriek wel haalbaar is. Werking reegenerator regenpijp principe De stoom en oliedampen die na de fryer worden afgezogen gaan direct door filters en zullen direct naar boven worden getransporteerd. Boven in de toren zal de damp worden gecondenseerd en opgevangen in een buffer. Bij de berekening is uitgegaan van een constante stroom waarin 2210 kg/hr water in zit. Vervolgens zal het water door de buis vallen en zal het water, met de kinetische energie, worden omgezet in elektrisch energie. De omzetting van de kinetische energie naar elektrische energie heeft een rendement van 75%. Conclusie Te zien is dat het vermogen van dit principe in ons geval 1,6 kwh zal opleveren wanneer we dit berekenen over één dag. Dit principe is dan ook niet aan te raden om energie terug te winnen uit de restwarmte. 39

40 Inleiding Bijlage 3: Systeemanalyse Vanuit de opdrachtgever dhr. Eric van Oorschot van het bedrijf Kiremko B.V. is een aanvraag verstuurd om te onderzoeken hoe de restwarmte van de Fryer (frituurpan) kan worden hergebruikt in de aardappelverwerking productielijn. De Stoom wat ontstaat door het bakken van de frites/ chips wordt nu gedeeltelijk hergebruikt d.m.v. een warmtewisselaar, vervolgens wordt het medium wat opgewarmd is door de stoom van de frites/ chips kleinschalig hergebruikt. Het overgrote gedeelte van het medium wordt nu afgekoeld in de buitenlucht wat nu kan worden beschouwd als verloren energie. Systeemanalyse: In het rapport: systeemanalyse is onderzocht naar de volgende onderwerpen: Anlayse/ informatie van het systeem/ product Concept ontwerp en uitleg (warmteterugwinning) Octrooi(en) QFD (Quality Function Deployment) gebruikt bij toetsing aankomende concepten Note: Als naslagwerk zal het PVA Kiremko bekeken moeten worden. Hierin staat de overige informatie. 40

41 1. productieproces Om het productie proces in kaart te brengen is er een flowchart gemaakt. Hierin staat schematische weergegeven hoe het proces verloopt en welke energie stromen erbij horen. De gegevens hiervoor zijn geleverd door Kiremko. Omschrijving flowchart: - in de ingaande pijlen staat het verbruik per proces. - in de blokken staat het proces en bij welke temperatuur het plaatsvindt. - Als er grote verliezen plaats vinden staan die weergegeven in de diamand boven de box van het proces. Hierin staat de hoeveelheid en in welke vorm de verloren energie zich bevind. In dit overzicht (pag. 5) is duidelijk te zien dat de processen van de Dryer en de Fryer de meeste energie verloren gaat. Deze energie bestaat uit stoom. Gegevens stoom Dryer: kg/hr c - 16 Bar Technische gegevens stoom Fryer: kg/hr c - 20 Bar Aan de hand van deze gegevens wordt gezocht naar mogelijke toepassingen om de aanwezige energie her te gebruiken. Zo is zijn er mogelijke opties om een Absorptiekoeler, Heat Exchanger direct toe te passen. 41

42 Fig.1 Flowchart 4-42

43 Fig. 1.2 Detailed view Fryer 43

44 2.3 Stakeholders De betrokken partijen bij de ontwikkeling, productie, distributie, installatie, onderhoud en verwijdering van het product zijn aangegeven in het onderstaande figuur. Fig

45 3.1 Octrooi Onderzoek is gedaan naar octrooien van producten die worden gebruikt in het aankomende ontwerp proces. Om het systeem te verwezenlijken zal bestaande producten moet worden toegepast. Dit zal als product aangeschaft moeten worden. Octrooi van de Absorptie koeler Fig

46 Octrooi van de Absorptie koeler Fig

47 Heat exchanger Fig

48 Heat exchanger Fig

49 Heat exchanger Fig

50 Heat exchanger Fig.2 7 Bovenstaand zijn voorbeelden van octrooien. Dit geeft een impressie over wat voor systemen er worden toegepast in het proces warmte terugwinning. 50

51 Bijlage 4: Quality Function Diagram

52 Bijlage 5: Technische informatie warmtepomp Heliotherm 52

Warmte in de koudetechniek, een hot item

Warmte in de koudetechniek, een hot item Wijbenga info sheet 5: Warmte in de koudetechniek, een hot item In het ontwerp van een koelinstallatie wordt steeds meer aandacht besteed aan het energieverbruik. Dit kan bereikt worden door een zo hoog

Nadere informatie

Thermodynamische analyse van het gebruik van een warmtepomp voor residentiële verwarming

Thermodynamische analyse van het gebruik van een warmtepomp voor residentiële verwarming H01N2a: Energieconversiemachines- en systemen Academiejaar 2010-2011 Thermodynamische analyse van het gebruik van een warmtepomp voor residentiële verwarming Professor: Martine Baelmans Assistent: Clara

Nadere informatie

Duurzame klimaatinstallaties in Etten-Leur Woonbond Kennis- en Adviescentrum 6-11-2015 Siem Goede

Duurzame klimaatinstallaties in Etten-Leur Woonbond Kennis- en Adviescentrum 6-11-2015 Siem Goede Duurzame klimaatinstallaties in Etten-Leur Woonbond Kennis- en Adviescentrum 6-11-2015 Siem Goede Vraagstelling Inventariseren van de WKO-installaties van de complexen Wachter-Valpoort en Contrefort-Chrispijn.

Nadere informatie

White Paper Warmtepompsysteem

White Paper Warmtepompsysteem White Paper Warmtepompsysteem Inleiding Een warmtepompsysteem is voor veel mensen inmiddels een bekend begrip, toch ontstaat er nog steeds veel onduidelijkheid over de werking van het systeem. Dit blijkt

Nadere informatie

Vermijden van verliezen bij het gebruik van industriële restwarmte

Vermijden van verliezen bij het gebruik van industriële restwarmte Vermijden van verliezen bij het gebruik van industriële restwarmte Exergie eenvoudig uitgelegd In opdracht van AgentschapNL Divisie NL Energie en Klimaat CCS B.V. Welle 36 7411 CC Deventer The Netherlands

Nadere informatie

Minder, anders en efficiënter

Minder, anders en efficiënter De Zonne-arc vzw Energiezuinig anders De warmtepomp, de natuur als bron van verwarming. Willy Lievens, Z.O.T. (Zacht Onthechte Technoloog) N.U.L. (Niet Uitgebluste Leraar) Minder, anders en efficiënter

Nadere informatie

Warmtepompen en warmtebronnen. Warmtepompen

Warmtepompen en warmtebronnen. Warmtepompen Warmtepompen en warmtebronnen (augustus 2006) Warmtepompen Wat is een warmtepomp? Warmtepompen zijn duurzame energiesystemen die energie uit de omgeving, zoals buitenlucht, bodem of grondwater, omzetten

Nadere informatie

1 Warmteleer. 3 Om m kg water T 0 C op te warmen heb je m T 4180 J nodig. 4180 4 Het symbool staat voor verandering.

1 Warmteleer. 3 Om m kg water T 0 C op te warmen heb je m T 4180 J nodig. 4180 4 Het symbool staat voor verandering. 1 Warmteleer. 1 De soortelijke warmte is de warmte die je moet toevoeren om 1 kg van een stof 1 0 C op te warmen. Deze warmte moet je ook weer afvoeren om 1 kg van die stof 1 0 C af te koelen. 2 Om 2 kg

Nadere informatie

Installatie overzicht bij EPC-concepten

Installatie overzicht bij EPC-concepten Installatie overzicht bij EPC-concepten Dit boekje geeft een overzicht van de belangrijkste installaties zoals die nu op de markt aanwezig zijn. PelserHartman probeert u een zo volledig mogelijk overzicht

Nadere informatie

DE WERKING VAN DE WARMTEPOMP

DE WERKING VAN DE WARMTEPOMP De duurzame energiebron is onuitputtelijk, maar heeft een te laag temperatuurniveau om de CV rechtstreeks op aan te kunnen sluiten. De temperatuur zal dus eerst verhoogd moeten worden, waardoor wij onze

Nadere informatie

6-TSO-IW-c Warmtepompen 1. Warmtepompen

6-TSO-IW-c Warmtepompen 1. Warmtepompen 6-TSO-IW-c Warmtepompen 1 Inleiding Warmtepompen Een warmtepomp is een systeem dat warmte opneemt bij lage temperaturen en deze vrijstelt bij hogere temperaturen. Het is dus een zeer energie-efficiënt

Nadere informatie

THERMODYNAMISCHE RENDEMENTEN BIJ DE PRODUCTIE VAN WARMTE VAN LAGE TEMPERATUUR

THERMODYNAMISCHE RENDEMENTEN BIJ DE PRODUCTIE VAN WARMTE VAN LAGE TEMPERATUUR THERMODYNAMISCHE RENDEMENTEN BIJ DE PRODUCTIE VAN WARMTE VAN LAGE TEMPERATUUR Nico Woudstra, TU Delft, 3ME-P&E-ET Leeghwaterstraat 44, 2628 CA Delft e-mail: n.woudstra@tudelft.nl 1 INLEIDING De kwaliteit

Nadere informatie

THERMODYNAMICA 2 (WB1224)

THERMODYNAMICA 2 (WB1224) THERMODYNAMICA 2 (WB1224) donderdag 2 februari 2006 14.00-17.00 u. AANWIJZINGEN Het tentamen bestaat uit twee of drie open vragen en 15 meerkeuzevragen. Voor de beantwoording van de meerkeuzevragen is

Nadere informatie

Warmte- en stromingsleer Examennummer: 93071 Datum: 14 december 2013 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur

Warmte- en stromingsleer Examennummer: 93071 Datum: 14 december 2013 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Warmte- en stromingsleer Examennummer: 93071 Datum: 14 december 2013 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Dit examen bestaat uit 10 pagina s. De opbouw van het examen is als volgt: 20 meerkeuzevragen (maximaal

Nadere informatie

Duurzaam verwarmen en koelen met gas

Duurzaam verwarmen en koelen met gas Duurzame gaswarmtepompen voor o.a.: Kantoorgebouwen Frisse Scholen Verzorgingstehuizen (P4) (P6) (P7) www.gasengineering.nl Duurzaam verwarmen en koelen met gas De voordelen van verwarmen en koelen met

Nadere informatie

Informatieblad. verwarmingsinstallatie. Comfortabel klimaatsysteem. Rokade

Informatieblad. verwarmingsinstallatie. Comfortabel klimaatsysteem. Rokade Informatieblad verwarmingsinstallatie Rokade 2011 Comfortabel klimaatsysteem Energiezuinig en comfortabel klimaatsysteem Duurzaamheid is een centraal thema in Rokade. Als bewoner profiteert u daarvan.

Nadere informatie

Alle ins en outs van warmtepompen

Alle ins en outs van warmtepompen Alle ins en outs van warmtepompen nu en in de toekomst Rimme van der Ree Zonder (lucht)warmtepomp geen 0 op de meter! Nul op de meter Standaard elektriciteitsverbruik + verbruik warmtepomp = capaciteit

Nadere informatie

Leidschenhof Den Haag. Uitgebreide omschrijving WKO

Leidschenhof Den Haag. Uitgebreide omschrijving WKO Leidschenhof Den Haag Uitgebreide omschrijving WKO Het project Leidschenhof te Leidschenveen is een zorgcomplex met appartementen dat in opdracht van WoonInvest is ontwikkeld. Het gebouw bestaat uit de

Nadere informatie

10 Materie en warmte. Onderwerpen. 3.2 Temperatuur en warmte.

10 Materie en warmte. Onderwerpen. 3.2 Temperatuur en warmte. 1 Materie en warmte Onderwerpen - Temperatuur en warmte. - Verschillende temperatuurschalen - Berekening hoeveelheid warmte t.o.v. bepaalde temperatuur. - Thermische geleidbaarheid van een stof. - Warmteweerstand

Nadere informatie

DE RYCK Klima. 1 kw primaire energie 2,25 kw warmte. ŋ verlies op motor 10% netto vermogen op WP 34% geeft warmte afvoer verwarmingscircuit

DE RYCK Klima. 1 kw primaire energie 2,25 kw warmte. ŋ verlies op motor 10% netto vermogen op WP 34% geeft warmte afvoer verwarmingscircuit DE RYCK Klima LUWAGAM : pomp lucht-water aangedreven met gasmotor PAUL DE RYCK Werking op laag niveau (buitenlucht min. 0 C) omzetten naar warmte op hoog niveau (buiswater max. 50 C) Serreverwarming buis

Nadere informatie

Pool & Spa. De Hydro-Pro warmtepompen

Pool & Spa. De Hydro-Pro warmtepompen Pool & Spa Hydro-Pro_warmtepompen_Mertens.indd 1 De Hydro-Pro warmtepompen 3/2/2012 2:49:46 PM Hydro-Pro_warmtepompen_Mertens.indd 2 3/2/2012 2:49:50 PM Efficiënt en economisch De warmte van de buitenlucht

Nadere informatie

M. De Paepe Opleiding Energietechniek in gebouwen 2006-2007. WKK in gebouwen

M. De Paepe Opleiding Energietechniek in gebouwen 2006-2007. WKK in gebouwen WKK in gebouwen 1/22 2/22 3/22 4/22 5/22 6/22 7/22 8/22 9/22 10/22 11/22 12/22 13/22 14/22 15/22 16/22 WKK en koeling - Trigeneratie Traditioneel verstaat men onder warmtekrachtkoppeling de gecombineerde

Nadere informatie

Project Installatietechniek Onderzoeksrapport

Project Installatietechniek Onderzoeksrapport Project Installatietechniek Onderzoeksrapport Filmhuis Lumen Delft Module: THIN3 Product: Onderzoeksrapport Groep: WP27A + WP27B Groepsnaam: Filmhuis 4 Periode: Blok 3 Ingeleverd op: 07-03-14 Groepsleden:

Nadere informatie

Toestandsgrootheden en energieconversie

Toestandsgrootheden en energieconversie Toestandsgrootheden en energieconversie Dr.ir. Gerard P.J. Dijkema Faculty of Technology, Policy and Management Industry and Energy Group PO Box 5015, 2600 GA Delft, The Netherlands Eemscentrale, Eemshaven,

Nadere informatie

Hoe kan ik de restwarmte van datacenters hergebruiken? APAC Airconditioning Martijn Kolk

Hoe kan ik de restwarmte van datacenters hergebruiken? APAC Airconditioning Martijn Kolk Hoe kan ik de restwarmte van datacenters hergebruiken? APAC Airconditioning Martijn Kolk De APAC groep staat voor persoonlijke en betrouwbare dienstverlening. Met meer dan 25 jaar ervaring zijn wij uitgegroeid

Nadere informatie

Restwarmtebenutting in de vleesverwerkende industrie. Case. A.(Fons)M.G. Pennartz Ir. Manager team Energie KWA Bedrijfsadviseurs B.V.

Restwarmtebenutting in de vleesverwerkende industrie. Case. A.(Fons)M.G. Pennartz Ir. Manager team Energie KWA Bedrijfsadviseurs B.V. Restwarmtebenutting in de vleesverwerkende industrie d.m.v. HT-warmtepompen Case A.(Fons)M.G. Pennartz Ir. Manager team Energie KWA Bedrijfsadviseurs B.V. Aan bod komen: Situatie omschrijving case vleesbedrijf

Nadere informatie

Een eerste kennismaking met aardwarmtepompen

Een eerste kennismaking met aardwarmtepompen Een eerste kennismaking met aardwarmtepompen Auteur: N. Packer, Staffordshire University (VK), april 2011. Samenvatting Wat is een warmtepomp? Lijkt een warmtepomp op een gewone waterpomp? Misschien een

Nadere informatie

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam GREEN PACKAGE Energie uit de lucht - 100% duurzaam Het comfort van vloerverwarming, koeling en warmtapwater in een duurzaam energiesysteem voor bij u thuis. Frisse Lucht Green Package, duurzame energie

Nadere informatie

Wat kunnen we nog meer met onze restwarmte? 15 november 2007 Tom den Hartog Consultant Energy Systems Cumae BV

Wat kunnen we nog meer met onze restwarmte? 15 november 2007 Tom den Hartog Consultant Energy Systems Cumae BV Wat kunnen we nog meer met onze restwarmte? 15 november 2007 Tom den Hartog Consultant Energy Systems Cumae BV Overzicht van de presentatie Overzicht aanbod van restwarmte. Aanpak restwarmte in de papierindustrie.

Nadere informatie

www.hth-hth.nl Energie kosten besparen met Gesloten Hybride Medium-koeler (GHM)

www.hth-hth.nl Energie kosten besparen met Gesloten Hybride Medium-koeler (GHM) RBO bank 37 62 72 732 BN NL 39 RBO 0376 272 732 K o n t r ak t v o o r wa a r d e n nternet..www.hth-hth.nl Handelsr.K.v.K.04054189 BTW. NL0370 4494 1B01 Ten rlo 6 7921 V Zuidwolde Tel. 0528 371010 Fax

Nadere informatie

Hoog rendement voor vrijwel elke bestaande situatie. Gasabsorptiewarmtepompen. Logatherm GWPL 35

Hoog rendement voor vrijwel elke bestaande situatie. Gasabsorptiewarmtepompen. Logatherm GWPL 35 Hoog rendement voor vrijwel elke bestaande situatie Gasabsorptiewarmtepompen : energie besparen, juist in de bestaande bouw De is de nieuwste schakel op het gebied van intelligente systeemoplossingen voor

Nadere informatie

Ruimteverwarming met warmtepompen:

Ruimteverwarming met warmtepompen: Ruimteverwarming met warmtepompen: principes en werking van verschillende warmtepompsystemen en toepassingen in woningbouw TRIAS ENERGETICA 2 1 Dus 1. Eerst goed isoleren en luchtdicht bouwen (de warmtebehoefte

Nadere informatie

PERSDOSSIER I BATIBOUW 2013 HAL 12 I STAND 404

PERSDOSSIER I BATIBOUW 2013 HAL 12 I STAND 404 PERSDOSSIER I BATIBOUW 2013 HAL 12 I STAND 404 GENERAL GEEFT DEMONSTRATIE OP BATIBOUW Van -20 C naar 60 C Dat is de belofte van General, de Japanse warmtepompfabrikant. Invoerder Thercon wil dit kracht

Nadere informatie

Techneco ELGA warmtepomp Gebruikershandleiding. Type 3.0

Techneco ELGA warmtepomp Gebruikershandleiding. Type 3.0 Techneco ELGA warmtepomp Gebruikershandleiding Type 3.0 April 2015 INHOUDSOPGAVE 1 Introductie 1 2 Bediening binnenunit 2 3 Thermostaat instellen 3 3.1 Instelling controleren 3 3.2 Koelen of verwarmen

Nadere informatie

Verdampingscondensors

Verdampingscondensors Wijbenga info sheet 7: Verdampingscondensors Een traditionele compressie koelinstallatie bestaat naast de basis componenten als compressor, verdamper, vloeistofvat of afscheider en expansieorgaan ook uit

Nadere informatie

Energieconversiemachines en -systemen: Thermodynamische analyse van het gebruik van een warmtepomp voor residentiële verwarming

Energieconversiemachines en -systemen: Thermodynamische analyse van het gebruik van een warmtepomp voor residentiële verwarming Energieconversiemachines en -systemen: Thermodynamische analyse van het gebruik van een warmtepomp voor residentiële verwarming Wim Gorrens Jan-Pieter Jacobs Matthias Logghe Christophe Mestdag David Van

Nadere informatie

Restwarmte persluchtinstallatie is geld waard! Uw spreker: André van Willigen, Senior Sales Engineer, ALUP Kompressoren BV

Restwarmte persluchtinstallatie is geld waard! Uw spreker: André van Willigen, Senior Sales Engineer, ALUP Kompressoren BV Restwarmte persluchtinstallatie is geld waard! Uw spreker: André van Willigen, Senior Sales Engineer, ALUP Kompressoren BV een onderneming stelt zich voor! ALUP Kompressoren BV Nederland levert: Zuigercompressoren

Nadere informatie

Pool & Spa De Duratech warmtepompen

Pool & Spa De Duratech warmtepompen Pool & Spa De Duratech warmtepompen De ideale oplossing voor de verwarming van uw zwembad en spa. Bosta... a perfect fit! Bosta, uw totaalleverancier in zwembad artikelen Bosta heeft al meer dan 60 jaar

Nadere informatie

Project Installatietechniek Conceptrapport

Project Installatietechniek Conceptrapport Project Installatietechniek Conceptrapport Filmhuis Lumen Delft Module: THIN3 Product: Conceptrapport Groep: WP27A + WP27B Groepsnaam: Filmhuis 4 Periode: Blok 3 Ingeleverd op: 21-03-2014 Groepsleden:

Nadere informatie

Cooling & Heating Innovations

Cooling & Heating Innovations Cooling & Heating Innovations W A R M T E P O M P E N D e w a r m t e p o m p a l s w a r m t e b r o n i s d é o p l o s s i n g v o o r onze dagelijkse behoefte aan verwarming met een zo hoog mogelijk

Nadere informatie

Bewonersinformatie Rosmalen. Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning

Bewonersinformatie Rosmalen. Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning Bewonersinformatie Rosmalen Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning 2 Voorwoord Afgelopen periode heeft BAM Woningbouw in opdracht van de eigenaar van uw woning, a.s.r., uw woning verbeterd. Bij de woningverbetering

Nadere informatie

De meest gehoorde vraag is ; hoe lang de WhisperGen wel niet moet draaien om voldoende energie te leveren voor een gehele installatie.

De meest gehoorde vraag is ; hoe lang de WhisperGen wel niet moet draaien om voldoende energie te leveren voor een gehele installatie. Veel gestelde vragen Er worden ons veelvuldig vragen gesteld over de werking en toepassing van de WhisperGen in scheeps- en woning installaties. De meest voorkomende ze zullen hieronder behandeld worden.

Nadere informatie

Workshop Mechanische Damprecompressie - DWA

Workshop Mechanische Damprecompressie - DWA Ontwikkelingen op het vlak van compressor technologie Johan van der Kamp, chief design engineer Bodegraven, 4 maart 2015 Radiax compressor Inhoud Bronswerk, het bedrijf Bronswerk Heat Transfer Nederlands

Nadere informatie

Condenserende Ketels. Energiezuinig : niet enkel tegen de sterk gestegen energieprijzen... Laurent Vercruysse Viessmann Belgium

Condenserende Ketels. Energiezuinig : niet enkel tegen de sterk gestegen energieprijzen... Laurent Vercruysse Viessmann Belgium Condenserende Ketels Laurent Vercruysse Viessmann Belgium Vorlage 1 05/2008 Viessmann Werke Energiezuinig : niet enkel tegen de sterk gestegen energieprijzen... Maar ook : Reserve van fossiele brandstoffen

Nadere informatie

Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder

Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder 16/12/2010 Cogen Vlaanderen Daan Curvers COGEN Vlaanderen Houtige biomassa in de landbouw 16

Nadere informatie

Restwarmte. Hoe zit dat nu met restwarmte in de oppervlaktebehandelende industrie? Robin Sommers, manager/sr. adviseur industrie

Restwarmte. Hoe zit dat nu met restwarmte in de oppervlaktebehandelende industrie? Robin Sommers, manager/sr. adviseur industrie Restwarmte Hoe zit dat nu met restwarmte in de oppervlaktebehandelende industrie? Robin Sommers, manager/sr. adviseur industrie Programma Intro Restwarmte Voorbeelden Aanpak Vragen / Animo toets Van Beek

Nadere informatie

ENALYZER FOR COOLING 1. TAGS

ENALYZER FOR COOLING 1. TAGS ENALYZER FOR COOLING Geschikt voor: Koelcompressoren met een geïnstalleerd vermogen vanaf 50 kw Basis koel-layout: ééntraps systeem zonder warmterecuperatie basis chiller met ijswatercircuit Afhankelijk

Nadere informatie

DE EFFICIËNTE EN MILIEUVRIENDELIJKE OPLOSSING VOOR DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER

DE EFFICIËNTE EN MILIEUVRIENDELIJKE OPLOSSING VOOR DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER EOS PLUS HP DE EFFICIËNTE EN MILIEUVRIENDELIJKE OPLOSSING VOOR DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER Lucht-water warmtepomp voor de productie van Sanitair Warm Water zonder gebruik van gas. Deze pomp, speciaal

Nadere informatie

heel veel gratis zonnewarmte voor keuken, douche en bad Warm tapwater warmtepomp

heel veel gratis zonnewarmte voor keuken, douche en bad Warm tapwater warmtepomp heel veel gratis zonnewarmte voor keuken, douche en bad Warm tapwater warmtepomp wa r mt e pom p Natuurlijk warm water voor een betere levenskwaliteit Zuiniger en milieuvriendelijker kan warm water haast

Nadere informatie

WARMTE UIT KOUDE. Inzet van warmte uit koude (koelinstallaties) Kansen en rentabiliteit. warmte uit koude is geld waard

WARMTE UIT KOUDE. Inzet van warmte uit koude (koelinstallaties) Kansen en rentabiliteit. warmte uit koude is geld waard Inzet van warmte uit koude (koelinstallaties) Kansen en rentabiliteit warmte uit koude is geld waard Fons Pennartz (KWA) Jan Grift (Energy Matters) 1 Wetgeving & timing 1 januari 2010 (bij)vullen met nieuw

Nadere informatie

Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies

Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies 2013 Inleiding In het kader van de CO 2 prestatieladder is een ketenanalyse uitgevoerd naar de CO 2 productie door verwarming

Nadere informatie

Pool & Spa De Hydro-Pro warmtepompen

Pool & Spa De Hydro-Pro warmtepompen Pool & Spa De Hydro-Pro warmtepompen Creating Connections Bosta, uw totaalleverancier in zwembadartikelen Bosta heeft al meer dan 60 jaar ervaring in de handel in leidingsystemen en toebehoren. We zijn

Nadere informatie

Whitepaper Energiebesparing. Beter ventileren zonder investeren WWW.VANBEEK.COM

Whitepaper Energiebesparing. Beter ventileren zonder investeren WWW.VANBEEK.COM Whitepaper Energiebesparing Beter ventileren zonder investeren Inleiding Het bouwbesluit 2012 stelt opnieuw hogere eisen aan de isolatie van industrie- en kantoorgebouwen. Maar bedrijven met warmteoverschotten

Nadere informatie

Warmteterugwinningsystemen. Verspil de energie van uw koelunit niet maar maak er gratis warm water van

Warmteterugwinningsystemen. Verspil de energie van uw koelunit niet maar maak er gratis warm water van Warmteterugwinningsystemen Verspil de energie van uw koelunit niet maar maak er gratis warm water van Stop verspilling! Het energieverbruik van boilers vertegenwoordigt een steeds groter deel van de totale

Nadere informatie

Energy-Floor haalt energie uit de bodem van uw woning

Energy-Floor haalt energie uit de bodem van uw woning Energy-Floor haalt energie uit de bodem van uw woning De laatste jaren is er qua energiebehoefte veel veranderd in de woningbouw. Voorheen waren de behoefte en kosten m.b.t. verwarming in nieuwbouw woningen

Nadere informatie

Kunststof Warmtewisselaars WWW.POLYCOIL.EU

Kunststof Warmtewisselaars WWW.POLYCOIL.EU Kunststof Warmtewisselaars WWW.POLYCOIL.EU 1 PolyCoil warmtewisselaars De Polycoil warmtewisselaar is een revolutionaire kunststof warmtewisselaar welke is ontwikkeld na jaren van onderzoek door Cesaroni

Nadere informatie

Pool & Spa De Hydro PRO warmtepompen

Pool & Spa De Hydro PRO warmtepompen Pool & Spa De Hydro PRO warmtepompen Creating Connections Bosta, uw totaalleverancier in zwembadartikelen Bosta heeft al meer dan 60 jaar ervaring in de handel in leidingsystemen en toebehoren. We zijn

Nadere informatie

JORIS VAN DYCK JORIS VAN DYCK WARMTEPOMPTECHNIEKEN JVD WARMTEPOMPTECHNIEKEN B.V.B.A.

JORIS VAN DYCK JORIS VAN DYCK WARMTEPOMPTECHNIEKEN JVD WARMTEPOMPTECHNIEKEN B.V.B.A. WARMTEPOMPTECHNIEKEN Verwarmen met een warmtepomp de energie van natuurelementen JVD warmtepomptechnieken bvba Oostmalsebaan 5 B-2960 Brecht Tel.: +32 (0) 3 313 85 39 info@warmtepomptechnieken.be www.warmtepomptechnieken.be

Nadere informatie

Whitepaper. De kracht van pinch-technologie in de voedingsmiddelenindustrie WWW.VANBEEK.COM

Whitepaper. De kracht van pinch-technologie in de voedingsmiddelenindustrie WWW.VANBEEK.COM Whitepaper De kracht van pinch-technologie in de voedingsmiddelenindustrie Inleiding De voedingsmiddelenindustrie kan nog verder energie besparen door intern warmte te gaan hergebruiken. Pinch-technologie

Nadere informatie

Het technische rendement van zonnepanelen Opdracht 2.5 Warmteopslag Aquifer, WKO Ondergrondse warmte en koudeopslag

Het technische rendement van zonnepanelen Opdracht 2.5 Warmteopslag Aquifer, WKO Ondergrondse warmte en koudeopslag van de stroomkosten en een actuele rentestand. Zo kunt u de juiste keuze of u wilt investeren in zonnepanelen. Lees meer informatie over de Standaard Rekenmethode. Het technische rendement van zonnepanelen

Nadere informatie

DE WARMTEPOMP (HE 10)

DE WARMTEPOMP (HE 10) DE WARMTEPOMP (HE 10) Een huis vanbinnen verwarmen met de natuurlijke warmte van buiten. 1 INLEIDING Het gebruik van de warmtepomp voor de verwarming van gebouwen en de productie van sanitair warm water

Nadere informatie

Thermische Centrales voor Elektriciteit College TB142Ea, 12 mei 2014

Thermische Centrales voor Elektriciteit College TB142Ea, 12 mei 2014 Thermische Centrales voor Elektriciteit College TB142Ea, 12 mei 2014 Dr.ir. Gerard P.J. Dijkema E.On kolencentrales, Maasvlakte, Rotterdam. G.P.J. Dijkema 5 mei 2014 Faculty of Technology, Policy and Management

Nadere informatie

De Visie: Elektriciteit en warmte uit houtpellets

De Visie: Elektriciteit en warmte uit houtpellets De Visie: Onze missie is om een houtpelletketel te maken die ook elektriciteit kan opwekken. Het bijzondere daaraan? ÖkoFEN ontwikkelt een CO2-neutrale technologie met houtpellets als energiedrager, met

Nadere informatie

In deze bijlage wordt de aangevraagde verandering uitgebreid beschreven. De verandering in deze aanvraag is:

In deze bijlage wordt de aangevraagde verandering uitgebreid beschreven. De verandering in deze aanvraag is: Bijlage 1: Veranderingen in de bedrijfsactiviteiten In deze bijlage wordt de aangevraagde verandering uitgebreid beschreven. De verandering in deze aanvraag is: Het plaatsen van een tweede turbine met

Nadere informatie

Gelijkwaardigheidsberekening warmtenet Delft

Gelijkwaardigheidsberekening warmtenet Delft NOTITIE PROJECT ONDERWERP Gelijkwaardigheidsberekening warmtenet Delft Bepalingsmethode DATUM 20 april 2006 STATUS Definitief 1 Inleiding...2 2 Uitgangspunten...2 3 Bepalingsmethode...2 3.1 Principe...2

Nadere informatie

[Samenvatting Energie]

[Samenvatting Energie] [2014] [Samenvatting Energie] [NATUURKUNDE 3 VWO HOOFDSTUK 4 WESLEY VOS 0 Paragraaf 1 Energie omzetten Energiesoorten Elektrisch energie --> stroom Warmte --> vb. de centrale verwarming Bewegingsenergie

Nadere informatie

Danfoss Warmtepompen. Verwarm uw woning met opgeslagen zonne-energie

Danfoss Warmtepompen. Verwarm uw woning met opgeslagen zonne-energie Danfoss Warmtepompen Verwarm uw woning met opgeslagen zonne-energie Goed voor uw portemonnee en goed voor het milieu Warmtepompen, de technologie van de toekomst! Stelt u zich eens voor. De zonneenergie

Nadere informatie

Compact Plus biogasinstallatie, Lierop, 600 kw

Compact Plus biogasinstallatie, Lierop, 600 kw Hoe maak je biogas? Inhoud presentatie Wie en wat is Biogas Plus? Hoe werkt een biogasinstallatie? Voor wie is een biogasinstallatie interessant? Is een biogasinstallatie duurzaam? Zijn subsidies nodig?

Nadere informatie

Eindrapport 1 Groep 5

Eindrapport 1 Groep 5 Eindrapport 1 Groep 5 J. Hop A-J Houweling M. van der Jagt S. Kaptein T. Jansen D. Janse M. Weller T. Hooftman F. Kappelhof S. Younan Eindrapport 1 Stirlingmotor Module: THSP2 Groep 5 Opdrachtgever: J.

Nadere informatie

p V T Een ruimte van 24 ºC heeft een dauwpuntstemperatuur van 19 ºC. Bereken de absolute vochtigheid.

p V T Een ruimte van 24 ºC heeft een dauwpuntstemperatuur van 19 ºC. Bereken de absolute vochtigheid. 8. Luchtvochtigheid relatieve vochtigheid p e 100 % p absolute vochtigheid = dichtheid van waterdamp dauwpuntstemperatuur T d = de temperatuur waarbij de heersende waterdampdruk de maximale dampdruk is.

Nadere informatie

De natuurlijke combinatie

De natuurlijke combinatie Intergas Kombi Kompakt HRE EPC verlaging met 0.35 Informatie installateurs: Daikin Airconditioning Netherlands BV Fascinatio Boulevard 562 Postbus 8585 3009 AN Rotterdam t (088) 324 54 55 f (088) 324 54

Nadere informatie

geotherm elektrische warmtepomp Op alle fronten betrouwbaar

geotherm elektrische warmtepomp Op alle fronten betrouwbaar Op alle fronten betrouwbaar 01.09.2012 onbezorgd comfort De betrouwbare geotherm Verwarming uit de bodem met een warmtepomp. Ingewikkeld? Niet bij Vaillant. Want Vaillant staat garant voor onbezorgd comfort

Nadere informatie

Producten. Lucht/water-warmtepomp, verwarmingscapaciteit van 18,2 t/m 31,0 kw/h (A2/W35) Bouwgrootte: Eco-9 t/m 16 LS-T en LS-T/HG

Producten. Lucht/water-warmtepomp, verwarmingscapaciteit van 18,2 t/m 31,0 kw/h (A2/W35) Bouwgrootte: Eco-9 t/m 16 LS-T en LS-T/HG Producten Lucht/water-warmtepomp, verwarmingscapaciteit van 18,2 t/m 31,0 kw/h (A2/W35) Bouwgrootte: Eco-9 t/m 16 LS-T en LS-T/HG Besturingseenheid (standaard) Afstandbediening Ruimtethermostaat 1 Eco-9

Nadere informatie

Homelab 2050, serie 4: Optimaal gebruik van beschikbare energiebronnen

Homelab 2050, serie 4: Optimaal gebruik van beschikbare energiebronnen Energie en exergie in de gebouwde omgeving Door Sabine Jansen (TU Delft) 7 April 2015 Homelab 2050, serie 4: Optimaal gebruik van beschikbare energiebronnen Exergie voor de gebouwde omgeving Statements

Nadere informatie

Warmtepompen. Werking warmtepomp 19-10-2015

Warmtepompen. Werking warmtepomp 19-10-2015 Warmtepompen Om een woning te verwarmen zijn diverse mileu vriendelijke mogelijkheden. Één van de mogelijkheden is een warmtepomp. Er zijn diverse verschillende soorten warmtepompen maar de proces werking

Nadere informatie

Projectplan Frisse scholen

Projectplan Frisse scholen Schoonderbeek Klimaat Techniek Projectplan Frisse scholen Schoonderbeek Klimaat Techniek Installatietechniek met een groen randje Het groene randje is de franje voorbij Steeds meer opdrachtgevers willen

Nadere informatie

Brandstofcel in Woning- en Utiliteitsbouw

Brandstofcel in Woning- en Utiliteitsbouw Brandstofcel in Woning- en Utiliteitsbouw Leo de Ruijsscher Algemeen directeur De Blaay-Van den Bogaard Raadgevende Ingenieurs Docent TU Delft faculteit Bouwkunde Inleiding Nu de brandstofcel langzaam

Nadere informatie

Hoe ver zit de wetgeving?

Hoe ver zit de wetgeving? Warmtepomp-boilers : vervanger van de populaire elektrische boiler? En zin en onzin in combinatie met een ventilatiesysteem C en/of een thermische zonne-installatie. 1 Hoe ver zit de wetgeving? Antwoord

Nadere informatie

Afvalwater als warmtebron om proceswater op te warmen

Afvalwater als warmtebron om proceswater op te warmen Afvalwater als warmtebron om proceswater op te warmen Ir. Marc Feyten 30/03/2011 www.aaqua.be Onze referenties zijn onze visitekaartjes Blue -HEat Recovery Operation Duurzame valorisatie van laag-calorische

Nadere informatie

Onderwijs op maat voor uitdaging en motivering Rendement2

Onderwijs op maat voor uitdaging en motivering Rendement2 1. De Keukenboiler Makkelijk zo n elektrisch boilertje onder het aanrecht. Nooit meer wachten tot er warm water uit de kraan komt. En je hoeft geen warm water te delen met iemand uit de badkamer. a. Welke

Nadere informatie

Warmtepompen bij Rik van den Bosch. C.S. Löhr

Warmtepompen bij Rik van den Bosch. C.S. Löhr Warmtepompen bij Rik van den Bosch C.S. Löhr INTRODUCTIE Introductie Carrier / UTC Rik van den Bosch warmtepompen Warmtepomptechniek en systeemkeuze Case : Smart Cities Product or service 2 UTC BUSINESSES

Nadere informatie

Bruto momenteel koelvermogen van een gekoelde ruimte

Bruto momenteel koelvermogen van een gekoelde ruimte C - BRUTO MOMENTEEL KOELVERMOGEN VAN EEN GEKOELDE RUIMTE Bruto momenteel koelvermogen van een gekoelde ruimte De norm NEN 1876 definieert diverse koelvermogens. Tabel 1 somt 7 definities op waarbij gelet

Nadere informatie

Profiteert uw zaak reeds van warmteterugwinning?

Profiteert uw zaak reeds van warmteterugwinning? Heat Recovery Pipes 2 Heat Recovery Pipes Profiteert uw zaak reeds van warmteterugwinning? Onze droogtrommels zijn ontworpen met het oog op een maximaal rendement. Algemeen gesproken zijn de droogtrommels

Nadere informatie

Remeha Gas HP 35A Remeha Gas HP 35A Groot vermogen Gasabsorptiewarmtepomp

Remeha Gas HP 35A Remeha Gas HP 35A Groot vermogen Gasabsorptiewarmtepomp Product-Data-Blad Remeha Gas HP 35A Remeha Gas HP 35A Groot vermogen Gasabsorptiewarmtepomp Remeha Gas HP 35A Duurzaam verwarmen me De Remeha gasabsorptiewarmtepomp De Remeha Gasabsorptiewarmtepomp (Gas

Nadere informatie

ALTECH Aqua PLUS: De Aqua PLUS is een houtkachel voorzien van 2 geïntegreerde warmtewisselaars maar het principe is verder gelijk aan de overige speksteenkachels van Altech. Zo is ook deze haard voorzien

Nadere informatie

VMBO PIE. Zonneboiler

VMBO PIE. Zonneboiler VMBO PIE Zonneboiler Colofon Uitgave: Ontwerp: Illustraties: Auteurs: Bewerking: De rede Terneuzen XXX XXX XXX XXX Deze uitgave is uitsluitend bestemd voor gebruik door leden van de Vereniging Platform

Nadere informatie

Pool & Spa De Duratech warmtepompen

Pool & Spa De Duratech warmtepompen Pool & Spa De Duratech warmtepompen De ideale oplossing voor de verwarming van uw zwembad en spa. Bosta... a perfect fit! Bosta, uw totaalleverancier in zwembad artikelen Bosta heeft al meer dan 60 jaar

Nadere informatie

Praktijkgids Energiebesparing bij veredelingsprocessen

Praktijkgids Energiebesparing bij veredelingsprocessen 1 Inleiding... 1 2 Warmteverliezen van open verfapparaten bij temperaturen dicht bij het kookpunt... 2 3 Bobijn- en boomverfautoclaven... 3 4 Warmteherwinning... 7 5 Samenvatting van adviezen voor energiebesparingen...

Nadere informatie

De natuurlijke combinatie

De natuurlijke combinatie De natuurlijke combinatie DAIKIN ALTHERMA HYBRIDE WARMTEPOMP 2 Daikin Altherma Hybride Het beste van alle hybriden, nu in één systeem. Steeds meer huiseigenaren willen hun verwarmingssysteem, met name

Nadere informatie

Schone handen, schone fabrieken, maar dan geldbesparend.

Schone handen, schone fabrieken, maar dan geldbesparend. Schone handen, schone fabrieken, maar dan geldbesparend. Warmteterugwinning GRATIS ENERGIE, WIE WIL DAT NU NIET Waar koude wordt gemaakt ontstaat warmte. Met name shockvriezers leveren veel warmte op van

Nadere informatie

Onderwijs op maat voor uitdaging en motivering Rendement2. a) Welke energieomzetting vindt er plaats?

Onderwijs op maat voor uitdaging en motivering Rendement2. a) Welke energieomzetting vindt er plaats? 1. De Keukenboiler Makkelijk zo n elektrisch boilertje onder het aanrecht. Nooit meer wachten tot er warm water uit de kraan komt. En je hoeft geen warm water te delen met iemand uit de badkamer. a) Welke

Nadere informatie

Energion. warmtepompen. QEnergion warmtepomp. Royale verlaging EPC. Zowel horizontaal als verticaal te plaatsen. Geschikt voor woningbouw

Energion. warmtepompen. QEnergion warmtepomp. Royale verlaging EPC. Zowel horizontaal als verticaal te plaatsen. Geschikt voor woningbouw QEnergion warmtepomp Energion warmtepompen Royale verlaging EPC Zowel horizontaal als verticaal te plaatsen Geschikt voor woningbouw Te combineren met een 150 liter boiler Warmtepompen Internationale afspraken

Nadere informatie

GEBOUWEN SCHOLEN BEURSHALLEN HORECA ZWEMBADEN BEDRIJFSHALLEN KANTOREN WINKELS. HR-WTW Hoog Rendement Warmteterugwinning

GEBOUWEN SCHOLEN BEURSHALLEN HORECA ZWEMBADEN BEDRIJFSHALLEN KANTOREN WINKELS. HR-WTW Hoog Rendement Warmteterugwinning GEBOWEN SCHOLEN BERSHALLEN HORECA ZWEMBADEN BEDRIJFSHALLEN KANTOREN WINKELS HRWTW Hoog Rendement Warmteterugwinning Ventileren Doordat gebouwen steeds beter geïsoleerd worden en daardoor hermetisch zijn

Nadere informatie

Hout heat storage stoof op hybrid buffervat

Hout heat storage stoof op hybrid buffervat Hout heat storage stoof op hybrid buffervat Het beste is maar goed genoeg 2/17 Het beste is maar goed genoeg 3/17 Het beste is maar goed genoeg 4/17 a) Buffervat 1000 Liter Technische specificaties Solarboiler

Nadere informatie

Thermische Centrales voor Elektriciteit

Thermische Centrales voor Elektriciteit Thermische Centrales voor Elektriciteit College spm1520 5 maart 2013 Dr.ir. Gerard P.J. Dijkema Universitair Hoofddocent Energie en Industrie Faculty of Technology, Policy and Management Industry and Energy

Nadere informatie

Pinchanalyse of warmteintegratie : Een korte inleiding

Pinchanalyse of warmteintegratie : Een korte inleiding Pinchanalyse of warmteintegratie : Een korte inleiding 1 Wat & Waarom? Probleem: een industrieel productieproces heeft een proces waarin warmte moet uitgewisseld worden tussen warme en koude stromen. Welke

Nadere informatie

Maximaal warmwater comfort op hoog niveau

Maximaal warmwater comfort op hoog niveau Product-Data-Blad Remeha CWH Condenserende HR-boiler Maximaal warmwater comfort op hoog niveau Leverbaar in van 30 tot 120 kw Bedankt. Tot 41,5% van de investering aftrekbaar door EIA! Remeha CWH Condenserende

Nadere informatie

Warmtekrachtkoppeling Wat, waarom en wanneer? Tine Stevens COGEN Vlaanderen Studiedag Slimme netten en WKK 29 februari 2012

Warmtekrachtkoppeling Wat, waarom en wanneer? Tine Stevens COGEN Vlaanderen Studiedag Slimme netten en WKK 29 februari 2012 Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen Warmtekrachtkoppeling Wat, waarom en wanneer? Tine Stevens COGEN Vlaanderen Studiedag Slimme netten en WKK 29 februari 2012 1 COGEN Vlaanderen Doelstelling:

Nadere informatie

D2Recool. Duurzaam klimaatsysteem voor een comfortabel binnenklimaat. Product informatie

D2Recool. Duurzaam klimaatsysteem voor een comfortabel binnenklimaat. Product informatie D2Recool Duurzaam klimaatsysteem voor een comfortabel binnenklimaat Product informatie D2Recool: Duurzame en effectieve klimaatbeheersing De D2Recool productlijn is één van de klimaatsystemen van Dutch

Nadere informatie

Warmtepompen. Standaard en TOP-klasse

Warmtepompen. Standaard en TOP-klasse Warmtepompen Standaard en TOP-klasse Geveke is met ruim 40 jaar ervaring specialist in het adviseren, leveren, samenbouwen en in werking stellen van producten en systemen voor uw gebouw en productieproces.

Nadere informatie