Mantelzorg Nieuwsbrief

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Mantelzorg Nieuwsbrief"

Transcriptie

1 Mantelzorg Nieuwsbrief Nummer 4 december 2009 Voorwoord Thema: Mantelzorgers van mensen met psychische problemen In deze nieuwsbrief aandacht voor naasten van mensen met psychische problemen. Er rust nog altijd een taboe op psychische problemen. Veel mensen durven uit schaamte of uit angst gek gevonden te worden niet te praten over de psychische problemen van henzelf of van hun naasten. GGZ mantelzorgers In het artikel GGZ mantelzorgers zult u vast de specifieke kenmerken en behoeften herkennen. Als u een psychisch ziek familielid heeft, roept dat veel emoties en vragen op. U zit waarschijnlijk met allerlei vragen, zoals: Wat is er aan de hand? Is deze ziekte te behandelen? Hoe kan ik het beste met mijn zieke familielid of partner omgaan? Wat vertel ik anderen en wanneer? Mag ik me bemoeien met de behandeling? Hoe houd ik het vol? In het interview leest u o.a. hoe belangrijk het is om contact te houden, maar ook om grenzen aan te geven. Op tijd zelf hulp inschakelen kan voorkomen dat u overbelast raakt. Onder de rubriek Waar kunt u terecht? leest u dat u en uw naaste er niet alleen voor hoeven te staan. Er zijn mensen die u kunnen helpen. Terugblik Dag van de Mantelzorg In deze nieuwsbrief foto s van de Dag van de Mantelzorg op 10 november. De dag waarop u terecht in het zonnetje of in de bloemetjes werd gezet Ontspanningsarrangementen In de vaste rubriek Respijtzorg vindt u korte impressies van de ontspanningsarrangementen in Noordwijk en Elspeet in augustus en oktober. Uit de evaluaties van de arrangementen in 2008 en 2009 bleek de grote meerwaarde ervan. Mensen hebben zich kunnen ontspannen en hebben handvatten en nieuwe moed gekregen om verder te gaan. Daarom organiseren de Samenwerkende Steunpunten Mantelzorg in 2010 weer meerdere arrangementen. Eind januari ontvangt u de folder met de diverse mogelijkheden. Oproepen U bent van harte welkom bij de bijeenkomsten, die worden genoemd onder de rubrieken Aankondigingen en Agenda. Tot slot moeten we helaas meedelen dat Saskia Luijmes uit Brummen en Marleen Onclin uit Epe zijn vertrokken als consulent mantelzorg. In Brummen is Pauline Steeghs de nieuwe consulent Mantelzorg. In Epe is Gretha Groen de vervanger. U kunt bij hen terecht voor informatie, advies en emotionele ondersteuning. Anneke van der Dong, Karin Fennes, Irma Vollenga en Tineke Vollebregt De beste wensen voor het nieuwe jaar * *

2 Interview Als ik bij Wilma het huis binnenstap, is ze net terug van haar dochter. Ze heeft bij haar dochter Ellen gegeten. Zeker een maal per week eet ze samen met Ellen. Meestal bij Wilma thuis. Ze vertelt dat ze blij is dat Ellen een eigen huis heeft en dat alles nu redelijk in evenwicht is. Waarom vind je het belangrijk om aan dit interview mee te werken? Ik vind het belangrijk dat de ziekte van mijn dochter meer bekendheid krijgt. Ik zie zo vaak dat ouders niet weten waar ze naar toe moeten. Men weet niet dat ze naar de GGZ kunnen voor de diagnose, waarmee ze vervolgens open deuren vinden voor verschillende zaken. Probleem is dat je iemand moet zijn die het hoofd koel houdt, goed gebekt is en een lange adem heeft om zijn doel te bereiken. Wanneer zag je de eerste tekenen dat je dochter anders was dan andere kinderen? Al bij de geboorte was ze anders, ze huilde veel en moest heel veel spugen. We woonden toen in het buitenland. Tien dagen na de bevalling belde ik mijn moeder en zei ik kan haar niet bereiken. Toen ze 5 was is haar vader vermist geraakt. Dat trauma heeft alles nog veel erger gemaakt. Je kunt aanleg voor een ziekte hebben, maar gebeurt er iets traumatisch, dan kan dat de prikkel zijn die de ziekte doet ontstaan. ouders weten vaak niet waar ze naar toe moeten voor hulp Naar Nederland We kwamen terug naar Nederland. Haar gedrag was soms vreemd. Vaak werd haar gedrag verklaard uit het onverwerkte verdriet over haar vermiste vader. Het kostte me veel moeite om iedereen te overtuigen van het feit dat er wezenlijk iets anders aan de hand was met haar. Hoe ging het op school? Ze heeft alle scholen gezien in de omgeving. Er is van alles geprobeerd, maar niemand begreep het. Een directeur van een school zei eens tegen mij: mevrouw uw dochter is de meest vervelende, brutale meid van de hele school. Ik heb toen tegen hem gezegd: Ik begrijp dat het zo overkomt, maar het is niet zo. Ze heeft geen evenwicht in denken, reageren en voelen. Als voorbeeld: ze zat in een groepje met een leuke leraar. Ze sloeg erin door, hoe ze de leraar bewonderde. Maar hij deed maar even iets mis in haar ogen en ze sloeg helemaal om. Uiteindelijk moest ze van school en zat maanden thuis. Dat bracht veel conflicten thuis, het was eigenlijk onhoudbaar. Toen heb ik gezegd: Ik wil dat je nog één maal meedoet met een onderzoek, zodat we in ieder geval een diagnose hebben. Toen heeft ze daar in toegestemd en zijn we naar de dokter gegaan. We kregen een stapel A4tjes mee om in te vullen en het verzoek om in de bijlagen voorbeelden te beschrijven. Later werd ik opgebeld en vertelde iemand van het RIAGG dat ze nog nooit zo n goed rapport hadden ontvangen. Ze mochten het eigenlijk nog niet zeggen, omdat de diagnose officieel pas met 18 jaar gesteld kan worden, maar de diagnose is vrijwel zeker Borderline. Boeken Mijn moeder is psychiatrisch De bundel bevat een verzameling columns die eerder in het kwartaalblad Relatief werden gepubliceerd. Elzie verzamelde momentopnames van het leven van haar moeder, die in een andere stad in een beschermde woonvoorziening verblijft - uit het (psychiatrische) leven gegrepen impressies die ontroeren, herkennen en raken. U kunt de bundel bestellen door overmaking van 6,00 (donateurs) of 9,00 (niet-donateurs) inclusief administratie- en verzendkosten naar ING rekening t.n.v. Labyrint~In Perspectief te Utrecht, o.v.v. U5. Omgaan met psychische problemen Wat kun je zelf doen, wat biedt de geestelijke gezondheidszorg? Wat kan je familie betekenen? Vertel je het op je werk? Ga je naar de hulpverlening? In dit boek komen al deze vragen aan bod. Na een korte uiteenzetting van wat een psychisch probleem nu eigenlijk is en welke problemen vooral voorkomen, komt aan de orde wat je zelf kunt doen. Daarna komt de hulpverlening aan de orde. Het boek, geschreven door Adrianne Dercksen, eindigt met adressen van patiënten-verenigingen, literatuursuggesties, websites.

3 Maar Ellen had geen vertrouwen in een behandeling. Ze zei daarover: nu gaan jullie met me praten en dan gaat het zeker allemaal over. Maar we hadden wel een diagnose en dat was belangrijk voor de toekomst. Hoe hield je een emotionele band met haar? Ellen had de meest gruwelijke vriendjes in die tijd. Ze had ook al vroeg seksuele contacten. Maar ik zat er boven op. Ik probeerde de emotionele band met haar te behouden. Ik denk dat je daardoor heel veel kunt redden. Wel bleef ik op mijn grenzen staan. Bijvoorbeeld dat ze op een bepaalde tijd moest thuis komen of niet meer uit mocht na uur. Dan werd ze erg kwaad, ging woest naar haar kamer. Maar na een poosje ging ik toch naar haar toe. Deed mijn armen om haar heen en dan zei ik: ik hou van je. Ik vind het zo erg dat je zoveel verdriet hebt en je zo rot voelt. Ik ben steeds blijven zeggen hoe belangrijk ze voor mij is. En op een of andere manier heeft ze gevoeld: mijn moeder blijft altijd achter mij staan. Waarom moest Ellen het huis uit? Op het laatst kon ze niet meer in huis blijven wonen. De conflicten werden steeds groter en heftiger. Ellen wilde geen behandeling, maar ik kreeg wel ouderbegeleiding vanuit de GGZ. Als er iets was mocht ik à la minuut bellen. Op een gegeven moment was ik het zat; mijn zoon en ik dreigden eraan onderdoor te gaan. In overleg met de ouderbegeleiding heb ik haar gezegd: je moet er nu uit. Dit gaat niet langer. Toen is ze bij een vriendin van mij iets verder op gaan wonen. Ik kreeg verwijten naar mijn hoofd: Het maakt niet uit waar ik terecht kom, in de goot of op een mestvaalt. En dan zei ik: nee Ellen, nu kies ik voor mezelf, anders ga ik er aan kapot. Het is heel belangrijk om duidelijk te zijn waar je grenzen liggen. Zodat ze ook respect voor je houden. Na drie en een halve maand stond ze weer voor de deur. Ik stelde als voorwaarde dat ze alleen terug kon komen als we hele goede afspraken konden maken. Ik hoopte dat daarmee enige rust werd gecreëerd. Hoe ging het toen ze weer thuis kwam? Het ging niet: er waren toch weer veel conflicten en hoog oplopende emoties. Omdat ze inmiddels een Wajonguitkering kreeg, konden we op zoek naar een eigen kamer voor haar. Ze kreeg een kamer, maar haar uitkering ging bijna geheel op aan de huur. Dus ik zorgde nog voor eten en kleding. En ze kreeg een hond van mij. Dat was in ieder geval een reden om haar bed uit te komen en naar buiten te gaan. Ze haalde jan en alleman in huis: zwervers, verslaafden. Ik heb haar altijd voorgehouden: Je bent altijd welkom hier. Vaak nam ik iets lekkers voor haar mee. Ik vertelde haar: je bent mooi en lief en intelligent. Je bent wat waard. Je komt uit een goede familie. Gelukkig is ze nooit aan de drugs of alcohol gegaan. Achteraf heeft Ellen ook wel tegen mij gezegd: Je bent altijd van me blijven houden. Altijd achter me blijven staan. Je kunt dan heel veel. Houdt altijd een lijntje vast, dat is goed gebleken. Wanneer ging het weer beter? Op een gegeven moment kwam er een omslag bij Ellen. Ze zei: Ik doe maar niks. Ik wil weer naar school. Denk daar nog maar eens goed over na was mijn reactie. Het kost veel geld, inzet en discipline. Maar ik ben toch gaan informeren wat voor mogelijkheden er zijn voor haar. Ze had geen enkel diploma. Het is heel belangrijk om duidelijk je grenzen aan te geven Ze kon een uitgebreide persoonlijkheidstest doen en daar zou dan een advies uit komen. Dat hebben we gedaan. Er kwam uit dat ze wel geschikt was voor financieel en administratief werk. Ze is toen een 2 jarige opleiding gaan doen aan het ROC in Deventer. In het begin had ze veel conflicten met leraren. Toen heb ik haar voorgesteld om toch maar aan de begeleider te vertellen, dat ze Borderline heeft. Ze moest leren haar probleem op een andere manier op te lossen. Toen hebben we een gesprek gehad met haar leerlingbegeleider. Die man heeft een cruciale rol gespeeld in haar schoolloopbaan. Haar concentratie is slecht. Ze maakte zich druk om het examen blindtypen, dat lukte haar niet. Maar in overleg met haar leerlingbegeleiding hoefde ze niet blind te typen, als ze de aanslagen per minuut maar haalde. Eigenlijk zouden er aanpassingen in de regels moeten komen voor mensen met Borderline net als voor andere aandoeningen als dyslexie of adhd. Ik heb daar nog over gebeld met de Stichting Borderline. Zij beaamden dat het goed zou zijn als er regels zouden komen, maar die zijn er niet. Alles in de strijd voor een woning. Ik heb veel adviesjes gehad voor wonen van Ellen. Maar óf er waren lange wachttijden voor een woning met begeleiding, óf het was net niet geschikt voor haar. Uiteindelijk heb ik via de gewone weg een flat gevonden. Halverwege haar opleiding raakte ze zwanger van haar vriend. Tegen de tijd dat ze stage moest gaan lopen, moest ze met zwangerschapsverlof. Weer in overleg met haar begeleider kon ze het jaar daarop haar stage doen, volgens dezelfde regel als voor een langdurig zieke leerling. Ik heb toen veel snipperdagen opgespaard om op de baby te passen. Ook mijn moeder en de moeder van haar vriend hebben veel opgevangen. Gelukkig heeft ze haar diploma gehaald. Maar ze wilde verder. Ze wilde SPW gaan doen. Iets met moeilijke jongeren. Ze zit nu in het tweede jaar en het gaat heel goed. Ze ziet dat ze iets kan. Ze wordt er sterker en zelfbewuster van. In het weekend doet ze nog een opleiding voor nagelstyliste. Ze loopt nu stage op een basisschool in groep 1 en 3. Heeft ze nog veel hulp nodig? Ze heeft wel hulp nodig bij haar administratie, invullen van formulieren, belasting enz. De band met haar broer is minimaal, die is blijvend verstoord door wat er is gebeurd. Hij vindt dat ze domme uitgaven doet. Hij is het tegenovergestelde van Ellen, heel evenwichtig, gestructureerd en zuinig met zijn uitgaven. lees verder op pagina 5

4 Thema GGZ mantelzorgers Mantelzorgers van mensen met psychische problemen worden ook wel GGZ mantelzorgers genoemd. GGZ staat voor geestelijke gezondheidzorg. Er is een breed scala van ziektebeelden, waaronder: angststoornissen, eetstoornissen, depressie/manische depressie, ontwikkelingsstoornissen (zoals ADHD en Autisme en aanverwante stoornissen), persoonlijkheidsstoornissen (zoals Borderline), psychotische stoornissen (zoals Schizofrenie en Psychose), stress/overspannenheid/burn-out en verslaving. In deze nieuwsbrief wordt niet op deze stoornissen ingegaan, maar in onderstaand artikel wordt wel aangeven waar mantelzorgers van mensen met psychische ziekten tegenaan lopen en waar ze behoefte aan hebben. Specifieke kenmerken Er zijn veel overeenkomsten tussen mantelzorgers van chronisch zieken en gehandicapten en die van mensen met een psychiatrische stoornis. Beiden bieden emotionele steun, nemen bepaalde taken over, zijn bezorgd en ervaren verdriet om het bestaan van de aandoening. Zorgen voor iemand met psychische problemen, vraagt grote draagkracht en speciale vaardigheden. Specifieke kenmerken zijn: Onzichtbaarheid Psychische problemen zijn niet altijd zichtbaar voor de buitenwereld. De patiënt kan in aanwezigheid van anderen aangepast gedrag vertonen. Dit wekt bij anderen mogelijk de indruk dat het wel meevalt. De mantelzorger kan zich hierdoor alleen voelen staan. Veranderingen in persoonlijkheid en relaties Als gevolg van stoornissen kan de persoonlijkheid veranderen. Dit heeft zijn weerslag op de relatie. Omgaan met kwetsbare mensen, die sterke stemmingswisselingen en (soms) agressief gedrag vertonen, vraagt bepaalde vaardigheden van de mantelzorger. Schuldgevoelens Mantelzorgers kunnen zich mede verantwoordelijk voelen voor het ontstaan van de stoornis. Taboe Familieleden vinden het vaak moeilijk om met anderen over de stoornis te praten. Ze hebben het gevoel hun naaste daarmee te verraden of zijn bang dat hun verhaal niet begrepen wordt of dat de omgeving denkt dat het aan hen ligt. Onbegrip leidt gemakkelijk tot gevoelens van schaamte. Onvoorspelbaarheid van de stoornis De situatie van de patiënt kan plotseling verslechteren. Onmiddellijke actie van de mantelzorger is dan vereist, maar de benodigde professionele zorg is niet altijd direct inzetbaar. Dit geldt met name in weekenden en avonden en voor patiënten die niet bij een instelling bekend zijn. Ook in goede periodes is de mantelzorger niet vrij van zorgen. De angst voor terugval blijft altijd bestaan. Juridische bescherming van de cliënt Psychiatrische patiënten hebben juridisch bescherming. In principe zijn behandeling en opname alleen mogelijk wanneer deze hiermee instemt. (tenzij is voldaan aan de strenge criteria van de Wet Bijzondere Opneming Psychiatrische Ziekenhuizen). Maar niet alle patiënten hebben ziektebesef en ziekte-inzicht. Zij kunnen van mening zijn dat behandeling niet nodig is. Verder belemmert de privacy wetgeving mantelzorgers om relevante informatie te verkrijgen over de behandeling, medicatie etc. Scala aan hulpverleners Mantelzorgers komen vaak in contact met een diversiteit aan organisaties, zoals thuiszorg, GGZ instellingen, politie, justitie, woningbouwverenigingen etc, die vaak weinig samenwerken. Het gevoel van het kastje naar de muur te worden gestuurd ontstaat dan snel.

5 vervolg van pagina 3 Belasting Hoewel mantelzorg het meest intensief is bij mensen die nog thuis wonen, houdt de zorg niet op als patiënten worden opgenomen. De mentale druk door de zorg over bovengenoemde zaken is vaak groot. Vaak zijn mantelzorgers zaakwaarnemer of belangenbehartiger. Bovendien zijn er vaak extra kosten in verband met levensonderhoud, vervoer of schulden van de patiënt. Gevolg is soms dat mantelzorgers zelf lichamelijke en psychische klachten ontwikkelen. Vaak wordt (te) laat hulp ingeschakeld. Behoeften Uit onderzoek is gebleken dat mantelzorgers vooral behoefte hebben aan: Informatie, voorlichting en deskundigheidsbevordering Dit kan gaan over het ziektebeeld (prognoses en consequenties), medicatie en behandelingsmogelijkheden, protocollen en procedures in instellingen, nazorg, methoden om te leren omgaan met de zieke en het bewaken van eigen grenzen. Emotionele steun Mantelzorgers hebben troost, begrip, erkenning en bevestiging nodig van de omgeving en de hulpverlening. Praktische ondersteuning Dit kan zijn: hulp bij het regelen van allerlei zaken en de afhandeling van formulieren, maar ook huishoudelijke zorg en tijdelijke overname van de zorg. Samenwerking Men wil graag een gelijkwaardige samenwerking en afstemming met hulpverleners. Het verhaal van de mantelzorger moet als element in de diagnose en behandeling worden meegenomen en ook verlof en ontslag zouden moeten worden geregeld in overleg met de mantelzorger. Ook is er behoefte aan ondersteuning tijdens crisissituaties. Financiële ondersteuning Bijvoorbeeld vergoedingen voor kosten van behandeling en vervoer, zorgverlof en flexibele werktijden. Hoe gaat het nu met jou? Het gaat best goed. Ik ben twee keer overspannen geweest en een keer burn-out. Dag en nacht word je beheerst door je kind. Als er wat met haar is moet ik er zijn. Ik kan niemand vragen om dat over te nemen. Alleen de echte vader of moeder kan dit opbrengen. Kunnen achter hun kind blijven staan, ondanks alles wat er is gebeurd. Heb je veel aan de hulpverlening gehad? De diagnose is van belang geweest. En voor mij was de ouderbegeleiding heel belangrijk. Dat heeft geholpen om mijn eigen grens vast te houden. Van een paar psychologen heb ik gehoord dat ze niet meer met Borderline willen werken. Het is zo moeilijk te vatten, zo grillig en onvoorspelbaar. Het heeft wel een knak in mijn gezondheid gegeven. s Avonds ben ik vaak moe, mijn geheugen is slecht. Het heeft een grote impact op je leven. Hoe combineer je de zorg voor Ellen met je werk? Ik werk nu negen jaar bij dezelfde werkgever, maar mijn dochter kon mij altijd bellen op mijn mobiel op het werk en als er iets was met haar kon ik ook direct weg. Ik heb nu een vriend, waarmee ik af en toe een weekend weg ben. Dan vraag ik aan mijn zus of zij bij calamiteiten Ellen op wil vangen.ik zou heel graag rust willen voor mezelf, maar dat mag niet ten koste van haar gaan. Hoe zie je de toekomst? Het zal een zorgenkind blijven. Ik schrik altijd als ik haar naam in mijn telefoon zie staan. Maar ik heb er wel vertrouwen in dat ze een redelijk leven zal hebben. Ook vertrouw ik erop dat ze steeds sterker zal worden. Boven de 40 jaar kan het wat rustiger worden. Ze is heel naïef. En het is jammer dat ik niets met mijn kinderen samen kan doen. Waar heb je het meeste steun aan gehad? We krijgen PGB voor begeleiding. In eerste instantie kwam zij daar niet voor in aanmerking, omdat ze niet in behandeling is. Via Mezzo heb ik toen bezwaar gemaakt tegen deze beslissing van het CIZ. Het is uitgebreid onderzocht en uiteindelijk kregen we toch de indicatie. Vorig jaar moest opnieuw de indicatie worden aangevraagd. Ik ben nog nooit zo gespannen geweest als voor dat telefoontje. Maar uiteindelijke hebben we gelijk gekregen. Mezzo is de eerste geweest die mij iets uit handen heeft genomen. Ik vond het heerlijk. ( De namen in dit interview zijn gefingeerd) ouderbegeleiding heeft me geholpen mijn eigen grens vast te houden Bron: factsheet Mantelzorg in de GGZ van het EIZ (expertisecentrum informele Zorg)

6 Waar kunt u terecht? Instellingen voor geestelijke gezondheidszorg (GGZ) Reguliere zorg GGZ instellingen bieden mensen met ernstige psychische en/of psychiatrische problemen de behandeling die zij nodig hebben. Dat wordt gedaan door behandelteams, waarin diverse hulpverleners samenwerken. Elk behandelteam wijdt zich aan een bepaalde categorie ziektebeelden, (zoals ADHD/ autisme, borderline, dementie, depressie, eetstoornissen,schizofrenie of verslavingsproblemen). Preventie GGZ instellingen bieden niet alleen hulp als mensen psychische problemen hebben. Zij proberen ook het ontstaan van psychische problemen te voorkómen. De Preventieafdelingen bieden ook ondersteuning aan mensen in de naaste omgeving van de cliënt. Het aanbod bestaat uit gespreksgroepen, informatieve gesprekken, informatieavonden en cursussen. Het kan gaan over: ziektebeelden psychiatrie in de familie leven met een chronische zieke verlies en rouwverwerking gezond ouder worden omgaan met onbegrip Online aanbod Er zijn verschillende vormen van online aanbod, zoals zelfhulp, lotgenotencontact en internetbehandeling. Het bestaat uit: contact, chatten en forums. Informatie Op de websites van de diverse GGZ instellingen vindt u informatie over diverse ziektebeelden en kunt u hierover folders downloaden. Die kunt u uiteraard ook telefonisch aanvragen. GGZ instellingen in de regio Voor Apeldoorn/Brummen/Epe/Heerde/Voorst GGNet (voorheen Spatie) Voor Voorst en Brummen Dimence Hansestreek (voorheen Riagg Deventer) Voor Heerde Dimence West Overijssel (voorheen Riagg Zwolle) Of Indigo (voorheen Meerkanten) Familieraden van GGZ instellingen Een familieraad behartigt de belangen van familie en vertegenwoordigt de familie van cliënten in GGZ instellingen. De familieraad geeft een nieuwsbrief uit, houdt spreekuur en organiseert avonden. Daarnaast organiseren ze soms sociale cafés, waar medewerkers, cliënten en familieleden samen komen en bieden ze ondersteuning bij het indienen van klachten. Familieraad GGnet Familieraad Dimence Familieraad Meerkanten/ Indigo Questi, informatiepunt GGZ Questi is een informatiepunt voor zowel mensen met een psychiatrische problematiek als voor partners, familieleden of vrienden. U kunt er met vragen terecht over: ziektebeelden, patiëntenorganisaties, hulpverlening en opvang, lotgenotencontacten, dagbesteding, werk en wonen, wet- en regelgeving, behandelmethoden, financiële regelingen en indicatiestelling. Er is documentatie aanwezig in de vorm van folders, brochures, tijdschriften en mappen. Voor informatie en hulp omtrent het Persoonsgebonden Budget (PGB) is er op woensdagochtend een PGB-consulent aanwezig met wie u een afspraak kunt maken. Op de website van Questi vindt u onder het kopje Sites heel veel nuttige websites. De Ruyterstraat HS Apeldoorn Stichting Riwis Zorg & Welzijn Riwis Zorg & Welzijn biedt diensten in woonzorglocaties van Riwis of bij cliënten thuis op het gebied van wonen, zorg, welzijn, arbeid en opleiding aan jongeren, volwassenen en ouderen met lichamelijke of psychische problemen. Vosselmanstraat CL Apeldoorn Steunpunten Mantelzorg De Steunpunten Mantelzorg bieden een luisterend oor, zetten samen met u dingen op een rij en wijzen de weg naar andere instanties, die meer gespecialiseerd zijn. Ook organiseren zij inloop- en ontmoetingsbijeenkomsten, gespreksgroepen, bijeenkomsten, uitstapjes en ontspanningsarrangementen. De Steunpunten Mantelzorg in de regio staan vermeld op de achterzijde van deze Nieuwsbrief.

7 Familieverenigingen Labyrint~In Perspectief De Stichting Labyrint~In Perspectief is er voor familieleden ( en anders betrokkenen) van mensen met psychische of psychiatrische problemen met of zonder diagnose. Het aanbod bestaat o.a. uit: De Telefonische Hulplijn, die bereikbaar is op nummer: De vrijwilliger aan de telefoon luistert naar uw vragen en uw verhaal; denkt met u mee; wijst u op handige adressen of literatuur; kan u net dat duwtje in de goede richting geven. Landelijke of regionale bijeenkomsten voor familie leden. Lotgenotencontact op internet. Op tijden die u uitkomen kunt u contact maken met andere familieleden. Er is een internet forum, voor (ex-)partners van en er zijn groepen, voor grootouders van, ouders van, kinderen van, en brussen van (broers en zussen). Een kwartaalblad Relatief, met informatie en ervaringsverhalen. Informatie en nieuws op de website en via informatiefolders. Labyrint~In Perspectief is een vrijwilligersorganisatie van familieleden, voor familieleden. De meeste vrijwilligers zijn zelf familielid of directbetrokkene van iemand met psychische of psychiatrische problemen. Telefoon: (030) (ma. t/m vr. van uur) Andere familieverenigingen is een zeer uitgebreide site met informatie, adressen van familie- en patiëntenverenigingen en ervaringsverhalen van mensen met diverse ziektebeelden. Een greep uit het brede aanbod: Informatie, advies en lotgenotencontact voor borderliners en hun naasten. Ervaringsdeskundigen bieden hulp bij hyperventilatie, angsten en fobische klachten. Informatie over preventie, diagnostiek en behandeling van depressies. Voor Manisch Depressieven en betrokkenen. Voor familieleden van mensen met schizofrenie of een psychose. Voor mensen met een eetstoornis (Anorexia en Boulimia Nervosa) en voor hun naasten. Voor ouders van kinderen met ontwikkelingsstoornissen, zoals ADHD, Dyslexie, Asperger en PDD-NOS, Voorlichting en belangenbehartiging, ondersteuning en wetenschappelijk onderzoek op het gebied van dementie. Praktische ondersteuning Het onderstaande aanbod is bedoeld voor uw naaste met psychische problemen, maar verlicht ook uw taak als mantelzorger. Psychiatrische Thuiszorg (PT) Voor mensen die in psychiatrische behandeling zijn is er Psychiatrische Thuiszorg. Een psychiatrisch verpleegkundige helpt de patiënt in zijn eigen huis om meer grip te krijgen op het dagelijks leven. De verpleegkundige kan onder andere steun en begeleiding bieden bij zelfzorg, zorg voor het huis en huishouden, omgaan met financiën, dagbesteding, contacten aangaan en onderhouden en medicatiegebruik. Psychiatrische thuiszorg wordt enkele weken tot enkele maanden geboden. Psychiatrische Intensieve Thuiszorg (PIT) is tijdelijke extra hulp thuis voor een psychiatrisch patiënt in een crisissituatie of acute fase van een psychische ziekte. (b.v dementie). Het wordt geboden naast behandeling. PIT wordt maximaal zes weken geboden. Voor deze 2 vormen van praktische ondersteuning is een doorverwijzing van de psychiatrisch behandelaar van de GGZ instelling nodig. DaAr Deze organisatie begeleidt mensen met psychische problemen naar de reguliere arbeidsmarkt of biedt hen een aangepaste werkplek. DaAr beheert ook diverse Dag Actviteitencentra (DAC s), waar mensen terecht kunnen, voor wie het (op dit moment) niet meer haalbaar is om betaald werk te verrichten. Door de activiteiten wordt structuur geboden en sociaal isolement voorkomen. De Ruyterstraat HS Apeldoorn Vriendendiensten Mensen die psychische of psychiatrische problemen hebben (of hebben gehad) en behoefte hebben aan vriendschappelijk contact kunnen bij de Vriendendienst aangeven dat zij een maatje willen. Een maatje steunt mensen die zich niet eenzaam willen voelen, er op uit willen, maar het moeilijk vinden om dat alleen te doen, moeite hebben om zelf initiatief te nemen. Een maatje kan op allerlei manieren helpen: samen op stap gaan om afleiding te zoeken of om mensen te ontmoeten: samen sporten, naar de bioscoop of naar het café. Ook kan een maatje thuis op bezoek komen: koffie drinken en praten, spelletje doen. Mensen die nog geen maatje hebben toegewezen gekregen, kunnen wel gebruik maken van het vriendendienstcafé, dat eens per maand wordt gehouden en ook van andere activiteiten die worden georganiseerd. Mensen uit kunnen terecht bij Vriendendienst Apeldoorn Spoorstraat PE Apeldoorn Maandag tot en met vrijdag 8.30 tot uur In Heerde kunt u ook terecht bij : Maatjeswerk RIBW IJssel-Vecht

8 Respijtzorg Ontspanningsarrangement in Noordwijk Ter illustratie enkele antwoorden op de vraag: Wat sprak u het meest aan in dit arrangement? Saamhorigheid, buiten zijn en genieten van de zee en de wolken. Hoe snel je contact maakt en elkaars lief en leed kan delen. Er is ruimte voor een lach en een traan. De lacht gelukkig overheerst. Het lekker uitwaaien en alles kunnen vergeten. Contact met anderen, herkenning. Maar het meeste: ONTSPANNING en volledig verzorgd worden in plaats van zelf zorgen. Activiteitendag voor jonge mantelzorgers De activiteitendag voor jonge mantelzorgers Mijn Dag, die gehouden werd op 23 oktober was net als vorig jaar een succes. 36 jongeren - voornamelijk kinderen van ouders met psychische of verslavingsproblemen - hadden een heerlijk ontspannen dagje op het scoutingterrein van St Victor in Apeldoorn. s Ochtends werden schilderijtjes gemaakt voor een veiling waarvan de opbrengst wordt gebruikt om meer leuke activiteiten te kunnen doen. s Middags waren er workshops hip hop dansen en kickboksen. De jongeren konden hun energie goed kwijt op deze zonnige herfstdag. Mijn Dag werd georganiseerd door de Samenwerkende Steunpunten samen met GGNet en Tactus. Op 22 februari wordt er ook een activiteitendag voor jongeren georganiseerd in Voorst samen met Mens en Welzijn Voorst, Dimence, GGZ Deventer en MEE Veluwe. Arrangement Elspeet Alle deelnemers kwamen binnen met een dubbel gevoel: fijn dat ik even voor mezelf heb gekozen maar ook het schuldgevoel van kan/mag dit eigenlijk wel? Maar al gauw ontstond er een saamhorigheids gevoel. En zo zei een deelnemer- als je het hek door komt van hotel Stakenberg lijkt het of je alles achter laat en kunt genieten van de rust die daar heerst. Het prachtige zonnige weer maakte de mooie herfstkleuren schitterend. En of we nu in de huifkar zaten, wandelden of fietsten het was allemaal even geweldig. De deelnemers gingen zo begripvol en inlevend met elkaar om, de hartelijkheid straalde van de mensen af. De momenten van armen om elkaar heen slaan en zo de last even delen en liefde geven, heb ik vaak gezien. Iedereen nam deel aan het programma. Zowel inspanning en ontspanning werden gewaardeerd door allemaal. Er is veel gelachen en soms gehuild. Vaak waren er goede adviezen voor elkaar, zoals je mag ook voor jezelf kiezen. Er werd genoten van al het heerlijks aan eten en drinken en dikwijls zat men in groepjes te praten, onderwijl genietend van de koffie en thee die de hele dag door getapt kon worden. Een deelnemer zei: Piet (-gefingeerde naam-red.) heeft mij na jaren weer aan het lachen gekregen! De twee mannen maakten afspraken om samen regelmatig te wandelen en iets te gaan drinken. Zo werd hun netwerk door dit arrangement vergroot. Tot slot één voorbeeld van de vele positieve en ontroerende reacties bij het afscheid: Zo fijn om in deze groep te zijn, omdat iedereen mij begrijpt en zoveel liefde en warmte te mogen ervaren. Anneke van der Dong, - begeleidster-

Vrijwillige hulp Maatjes Ontmoeten Mantelzorg

Vrijwillige hulp Maatjes Ontmoeten Mantelzorg Met elkaar, voor elkaar! Vrijwillige hulp Vrijwilligers zijn mannen en vrouwen die om een ander denken. Zij voelen zich betrokken bij hun medemens. Vrijwilligerswerk is voor hen een keuze. Ze zijn blij

Nadere informatie

Mantelzorg & mantelzorgondersteuning

Mantelzorg & mantelzorgondersteuning Welzijn Ouderen Thuisadministratie Mantelzorg & mantelzorgondersteuning Voor iedereen in Amsterdam-Noord. Dus ook voor u! Doras Maatschappelijke dienstverlening Amsterdam-Noord Zorgt u voor een naaste

Nadere informatie

waardering Zwolle Jonge mantelzorgers (jonger dan 18 jaar) zijn in de onderzoeken van de gemeente niet meegenomen,

waardering Zwolle Jonge mantelzorgers (jonger dan 18 jaar) zijn in de onderzoeken van de gemeente niet meegenomen, Zwolle Rapportage Mantelzorg in beeld Resultaten uit onderzoeken onder mantelzorgers 2012 en 2014 De gemeente Zwolle wil de positie van de mantelzorger versterken en hun taak verlichten. Met de komst van

Nadere informatie

De Stemmenpolikliniek

De Stemmenpolikliniek Universitair Centrum Psychiatrie (UCP) De Stemmenpolikliniek Inhoud Inleiding 1 Stemmen horen 1 De behandeling 2 Kennismaking 3 De inhoud van de behandeling 3 Behandelaars 4 Vragen 4 Belangrijke adressen

Nadere informatie

Informatie voor familie en betrokkenen van patiënten die opgenomen zijn op afdeling psychiatrie (PAAZ)

Informatie voor familie en betrokkenen van patiënten die opgenomen zijn op afdeling psychiatrie (PAAZ) Psychiatrie Informatie voor familie en betrokkenen van patiënten die opgenomen zijn op afdeling psychiatrie (PAAZ) www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl

Nadere informatie

HULP BIJ ZORG VOOR EEN ANDER

HULP BIJ ZORG VOOR EEN ANDER Steunpunt Mantelzorg Nieuwegein HULP BIJ ZORG VOOR EEN ANDER Steunpunt Mantelzorg Nieuwegein Zorgen voor een ander, dan doe je gewoon.. Maar soms is een beetje hulp en steun meer dan welkom! In Nieuwegein

Nadere informatie

KOPPen bij elkaar en schouders eronder. Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen

KOPPen bij elkaar en schouders eronder. Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen KOPPen bij elkaar en schouders eronder Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen Mama, waarom huil je? Mama, ben je nu weer verdrietig? Papa, gaan we naar het zwembad? Waarom niet?

Nadere informatie

Wegwijzer voor mensen die zorgen voor een familielid, buur, partner of vriend(in) met een ziekte of handicap.

Wegwijzer voor mensen die zorgen voor een familielid, buur, partner of vriend(in) met een ziekte of handicap. Mantelzorgwijzer Arnhem Wegwijzer voor mensen die zorgen voor een familielid, buur, partner of vriend(in) met een ziekte of handicap. Waarom een mantelzorgwijzer? Voor veel mensen is het verzorgen van

Nadere informatie

Geheugenstoornissen Hulpverlenende instanties. Ziekenhuis Gelderse Vallei

Geheugenstoornissen Hulpverlenende instanties. Ziekenhuis Gelderse Vallei Geheugenstoornissen Hulpverlenende instanties Ziekenhuis Gelderse Vallei Inhoud Inleiding 2 Casemanager 2 Praktische zorgverlening 2 CIZ (Centrum Indicatiestelling Zorg) 3 WMO 3 Psychosociale hulpverlening

Nadere informatie

3.12 Familie en cliëntenorganisaties in de GGZ. Familie-organisaties. Handleiding Familiebeleid

3.12 Familie en cliëntenorganisaties in de GGZ. Familie-organisaties. Handleiding Familiebeleid 3.12 Familie en cliëntenorganisaties in de GGZ Familie-organisaties Balans Balans is een landelijke vereniging voor ouders van kinderen met ontwikkelingsstoornissen bij leren en/of gedrag, waaronder ADHD,

Nadere informatie

Ondersteuning en activiteiten voor mantelzorgers

Ondersteuning en activiteiten voor mantelzorgers 0 Ondersteuning en activiteiten voor mantelzorgers Workshops, lotgenotencontact, bijeenkomsten, individuele begeleiding Mantelzorg, wat is dat? Je bent mantelzorger wanneer je de zorg voor een familielid

Nadere informatie

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline ggz voor doven & slechthorenden Borderline Als gevoelens en gedrag snel veranderen Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline Herkent u dit? Bij iedereen gaat wel

Nadere informatie

Ondersteuning en activiteiten voor mantelzorgers

Ondersteuning en activiteiten voor mantelzorgers 0 Ondersteuning en activiteiten voor mantelzorgers Workshops en bijeenkomsten Individuele begeleiding Mantelzorg, wat is dat? Je bent mantelzorger wanneer je de zorg voor een familielid of een bekende

Nadere informatie

Familiebeleid Zorgen voor een ander, zorg voor uzelf

Familiebeleid Zorgen voor een ander, zorg voor uzelf Familiebeleid Zorgen voor een ander, zorg voor uzelf Vincent van Gogh voor geestelijke gezondheidszorg Contactgegevens voor familieleden / naasten Uw familielid of naaste is in behandeling op locatie Afdeling

Nadere informatie

Psychiatrie. De Stemmenpolikliniek

Psychiatrie. De Stemmenpolikliniek Psychiatrie De Stemmenpolikliniek Inhoud Inleiding 0 Stemmen horen 0 Klachten en symptomen 0 Oorzaken De behandeling 0 Doel 0 Voor wie 0 Tijdsduur 0 De inhoud van de behandeling 0 Coping-training 0 Psycho-educatie

Nadere informatie

Mét familie gaat het beter

Mét familie gaat het beter Mét familie gaat het beter GGZ ingeest staat voor een gelijkwaardige samenwerking tussen patiënt, hulpverlener en u. In deze brochure leest u hoe we u als familielid, vriend of andere naaste van de patiënt

Nadere informatie

De Driestroom Begeleiding bij zelfstandig wonen

De Driestroom Begeleiding bij zelfstandig wonen De Driestroom voor mensen met een verstandelijke beperking Begeleiding bij zelfstandig wonen Begeleiding bij zelfstandig wonen Woont u zelfstandig of wilt u zelfstandig gaan wonen? Heeft u daar begeleiding

Nadere informatie

Eenzaamheid onder mantelzorgers Jolanda Elferink, Expertisecentrum Mantelzorg

Eenzaamheid onder mantelzorgers Jolanda Elferink, Expertisecentrum Mantelzorg Eenzaamheid onder mantelzorgers Jolanda Elferink, Expertisecentrum Mantelzorg 4-06-13 Inhoud - In welke mantelzorgsituaties kom je eenzaamheid tegen? - Welke drie stappen kun je zetten om eenzaamheid te

Nadere informatie

De mantelzorg DER LIEFDE

De mantelzorg DER LIEFDE De mantelzorg DER LIEFDE Ongeveer 3,5 miljoen Nederlanders zorgen onbetaald en langdurig voor een chronisch zieke, gehandicapte of hulpbehoevende partner of familielid. Ook op de HAN zijn veel medewerkers

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Is iemand in jouw omgeving verslaafd?

Is iemand in jouw omgeving verslaafd? Is iemand in jouw omgeving verslaafd? Verslaafd aan Jou ondersteunt en informeert de omgeving van verslaafden. Vaak gaat alle aandacht uit naar de verslaafde en daardoor wordt soms niet gezien dat familie

Nadere informatie

Zorgt u voor een ander?

Zorgt u voor een ander? Zorgt u voor een ander? Doe de test: bent u mantelzorger? 1. Bent u mantelzorger? Doe de test! Beantwoord deze vragen om te zien of u mantelzorger bent. 1. Zorgt u voor een familielid, vriend of goede

Nadere informatie

Advies en steun voor uw kind en uzelf

Advies en steun voor uw kind en uzelf Advies en steun voor uw kind en uzelf Voor advies en steun aan ouders en hun kinderen Informatie advies cursussen Als u of uw kind psychische klachten heeft of problemen ervaart met alcohol of drugs, heeft

Nadere informatie

Ontmoetingscentrum Dementie

Ontmoetingscentrum Dementie Ontmoetingscentrum Dementie Thuiszorg Samen zorgen, niet vergeten De zorg voor iemand met een ernstig geheugen - probleem kan heel zwaar zijn. U loopt tegen veel vragen en problemen op. Hoe kunt u bijvoorbeeld

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Zorgt u voor een ander?

Zorgt u voor een ander? Zorgt u voor een ander? Doe de test: bent u mantelzorger? 1. Iedereen kan mantelzorger zijn 2. Bent u mantelzorger? Doe de test! Beantwoord deze vragen om te zien of u mantelzorger bent. 1. Zorgt u voor

Nadere informatie

De onzichtbare gevolgen van een CVA (beroerte) 2009 Een uitgave van de Nederlandse CVA-vereniging

De onzichtbare gevolgen van een CVA (beroerte) 2009 Een uitgave van de Nederlandse CVA-vereniging De onzichtbare gevolgen... De onzichtbare gevolgen... De onzichtbare gevolgen van een CVA (beroerte) 2009 Een uitgave van de Nederlandse CVA-vereniging De onzichtbare gevolgen Cerebro Vasculair Accident

Nadere informatie

Depressie. Meer dan een somber gevoel. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie

Depressie. Meer dan een somber gevoel. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie ggz voor doven & slechthorenden Depressie Meer dan een somber gevoel Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie Herkent u dit? Iedereen is wel eens somber of treurig.

Nadere informatie

U ZORGT VOOR EEN ANDER, EN WIE IS ER VOOR U? STEUNPUNT MANTELZORG DE BILT

U ZORGT VOOR EEN ANDER, EN WIE IS ER VOOR U? STEUNPUNT MANTELZORG DE BILT U ZORGT VOOR EEN ANDER, EN WIE IS ER VOOR U? STEUNPUNT MANTELZORG DE BILT Steunpunt Mantelzorg De Bilt is onderdeel van MENS De Bilt, www.mensdebilt.nl. Maatschappelijke ondersteuning in de zes kernen

Nadere informatie

Ondersteuning en activiteiten voor mantelzorgers

Ondersteuning en activiteiten voor mantelzorgers 0 Ondersteuning en activiteiten voor mantelzorgers Workshops en bijeenkomsten Individuele begeleiding Mantelzorg, wat is dat? Je bent mantelzorger wanneer je de zorg voor een familielid of een bekende

Nadere informatie

Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland

Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland Kinderen 5-12 jaar KOPP/KVO Doe-praatgroep (8-12 jaar). Een vader of moeder met problemen Als je vader of moeder een psychisch of verslavingsprobleem heeft

Nadere informatie

Zorgt u voor een ander?

Zorgt u voor een ander? Zorgt u voor een ander? Doe de test: bent u mantelzorger? 1. Iedereen kan mantelzorger zijn 2. Bent u mantelzorger? Doe de test! Beantwoord deze vragen om te zien of u mantelzorger bent. 1. Zorgt u voor

Nadere informatie

Welkom. Regiobijeenkomst onderwijs: Psychische kwetsbaarheid

Welkom. Regiobijeenkomst onderwijs: Psychische kwetsbaarheid Welkom Regiobijeenkomst onderwijs: Psychische kwetsbaarheid Datum: : Spreker: https://www.youtube.com/watch?v=lym WPSKpRpE Programma Missie & Visie Stichting 113Online Diensten 113Online / 113Preventie

Nadere informatie

Suïcidepreventie. Marian de Groot Directeur handicap + studie Mede namens 113-Online

Suïcidepreventie. Marian de Groot Directeur handicap + studie Mede namens 113-Online Suïcidepreventie Marian de Groot Directeur handicap + studie Mede namens 113-Online Missie en visie @113 Taboe op praten over zelfmoord doorbreken Drempels bij zoeken en vinden van hulp verlagen Landelijk

Nadere informatie

De Week gaat van start met de Breingeindag op maandag 26 maart 2012 in t Veerhuis te Nieuwegein.

De Week gaat van start met de Breingeindag op maandag 26 maart 2012 in t Veerhuis te Nieuwegein. Op zoek naar waardevolle contacten De werkgroep Week van de Psychiatrie organiseert van 26 tot en met 31 maart 2012 de 38e Week van de Psychiatrie. Het thema van de Week van de Psychiatrie 2012 is Contact

Nadere informatie

DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN. Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen

DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN. Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen 2 3 INHOUDSOPAVE PAGINA Kennis over psychische problemen bij ouderen nodig?! 4 Praktische

Nadere informatie

Voor familie en betrokkenen

Voor familie en betrokkenen Voor familie en betrokkenen Familiebeleid Voor familie en betrokkenen Introductie Het is niet gemakkelijk als uw partner, familielid of kennis met psychische problemen en/of een verslaving worstelt. U

Nadere informatie

Nieuwsbrief nr. 3, september 2013. Hoge opkomst ontbijtbijeenkomsten Aalsmeer en Amstelveen

Nieuwsbrief nr. 3, september 2013. Hoge opkomst ontbijtbijeenkomsten Aalsmeer en Amstelveen Nieuwsbrief nr. 3, september 2013 Hoge opkomst ontbijtbijeenkomsten Aalsmeer en Amstelveen Amstelveen, donderdagochtend 29 augustus om 7.45 uur s ochtends op het plein voor het raadhuis. Een vriendelijk

Nadere informatie

Naastbetrokkenen INFORMATIE VOOR NAASTBETROKKENEN VAN CLIËNTEN. Onderdeel van Arkin

Naastbetrokkenen INFORMATIE VOOR NAASTBETROKKENEN VAN CLIËNTEN. Onderdeel van Arkin Naastbetrokkenen INFORMATIE VOOR NAASTBETROKKENEN VAN CLIËNTEN Onderdeel van Arkin Informatie voor naastbetrokkenen van cliënten 1. Inleiding Als uw familielid of naaste psychiatrische en/of verslavingsproblemen

Nadere informatie

Praten met familie 29-09- 15. Hulpverleners: Last of lust. Last / lastig. Lust. Stichting Labyrint-in Perspectief

Praten met familie 29-09- 15. Hulpverleners: Last of lust. Last / lastig. Lust. Stichting Labyrint-in Perspectief Praten met familie Francisca Goedhart, Stichting Labyrint- in Perspectief Jacklin Goudsblom, GGZ Noor Holland Noord en PIMM trainer. Hulpverleners: Last of lust Last / lastig (hulpverlener = hv) Lust (hulpverlener

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF voor MANTELZORGERS Bureau Mantelzorg Weststellingwerf

NIEUWSBRIEF voor MANTELZORGERS Bureau Mantelzorg Weststellingwerf Hierbij ontvangt u de eerste (digitale) nieuwsbrief voor mantelzorgers van dit jaar. Alle mantelzorgers die bekend zijn bij de het Bureau Vrijwilligerswerk en Mantelzorg in de gemeente Weststellingwerf

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling. Barneveld. volwassenen deeltijd

Deeltijdbehandeling. Barneveld. volwassenen deeltijd Deeltijdbehandeling Barneveld volwassenen deeltijd Inhoudsopgave Wat is deeltijdbehandeling? 2 Voor wie is de behandeling bedoeld? 2 De behandeling 3 Doel 3 Behandelplan 3 Inhoud 3 Programma 4 Individuele

Nadere informatie

Steunpunt Mantelzorg Dokkumer-Walden Het bieden van: Informatie (brochures, website, speciale gelegenheden) Advies en begeleiding (individueel) Emotionele steun: Luisterend oor Weg naar steunpunt soms

Nadere informatie

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen Tekst: Aziza Sbiti & Cha-Hsuan Liu Colofon: Deze brochure is totstandgekomen met hulp van het Inspraak Orgaan Chinezen. De inhoud

Nadere informatie

Manifest. van de mantelzorger

Manifest. van de mantelzorger Manifest van de mantelzorger Manifest van de Mantelzorger Mantelzorgers zijn mensen die onbetaald en vanuit een persoonlijke band zorgen voor een hulpbehoevende oudere, chronische zieke of gehandicapte

Nadere informatie

boek mantelzorg In geval van nood Belangrijke informatie voor de vervangende (mantel)zorger

boek mantelzorg In geval van nood Belangrijke informatie voor de vervangende (mantel)zorger mantelzorg boek In geval van nood Belangrijke informatie voor de vervangende (mantel)zorger (020) 333 53 53 info@mantelzorgenmeer.nl www.mantelzorgenmeer.nl Mantelzorgboek Er zijn momenten dat de mantelzorger

Nadere informatie

Zingeving op MAAT. Wat zijn de effecten van aandacht voor levensvragen en hoe meet je dat?

Zingeving op MAAT. Wat zijn de effecten van aandacht voor levensvragen en hoe meet je dat? Zingeving op MAAT Wat zijn de effecten van aandacht voor levensvragen en hoe meet je dat? Hoe maken we het hard? Aandacht voor levensvragen en ouderen in zorg en welzijn Expertisenetwerk Levensvragen en

Nadere informatie

Schizofrenie. Leven in een andere wereld. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over schizofrenie

Schizofrenie. Leven in een andere wereld. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over schizofrenie ggz voor doven & slechthorenden Schizofrenie Leven in een andere wereld Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over schizofrenie Herkent u dit? Denkt u wel eens dingen te zien

Nadere informatie

Bijzondere mantelzorgers. Bijzondere mantelzorgers. Opbouw. Opbouw. Bijzondere mantelzorg 7-7-2014. Aandacht voor naasten - een korte historie

Bijzondere mantelzorgers. Bijzondere mantelzorgers. Opbouw. Opbouw. Bijzondere mantelzorg 7-7-2014. Aandacht voor naasten - een korte historie Presentatie Rick Kwekkeboom Bijzondere mantelzorgers Bijzondere mantelzorgers De lat, die bepaal jij De lat, die bepaal jij (????) Aandacht voor naasten - een korte historie In tijden van anti-psychiatrie:

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling. Ouderen

Deeltijdbehandeling. Ouderen Deeltijdbehandeling Ouderen Deeltijdbehandeling Mondriaan Ouderen geeft behandeling, ondersteuning en begeleiding aan mensen met psychische en psychiatrische problemen vanaf de derde levensfase. Mondriaan

Nadere informatie

Mantelzorgbeleid AYA Thuiszorg B.V.

Mantelzorgbeleid AYA Thuiszorg B.V. 1 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 : Visie op werken met mantelzorgers Hoofdstuk 2 : Wat kunnen mantelzorgers doen bij AYA Thuiszorg? Hoofdstuk 3 : Ondersteuning van mantelzorgers Hoofdstuk 4 : Mantelzorg en

Nadere informatie

ik? Houd je spreekbeurt over GGNet

ik? Houd je spreekbeurt over GGNet ik? Houd je spreekbeurt over GGNet 1 Houd je spreekbeurt over GGNet Krijg je zelf hulp van GGNet Jeugd? Of je vader/moeder/broer(tje)/zus(je) of iemand anders die je kent? Werkt één van je ouders bij GGNet?

Nadere informatie

Voor mantelzorgers en vrijwilligers

Voor mantelzorgers en vrijwilligers Voor mantelzorgers en vrijwilligers Cursus en Thema 2014 VRIJWILLIGERS Basiscursus (voor nieuwe vrijwilligers) Aantal bijeenkomsten: 3 In drie bijeenkomsten maken nieuwe vrijwilligers kennis met diverse

Nadere informatie

Een niet vrijwillige opname in het verpleeghuis

Een niet vrijwillige opname in het verpleeghuis Een niet vrijwillige opname in het verpleeghuis Ouderen Een niet vrijwillige opname in het verpleeghuis Introductie Op dit moment is uw dementerend familielid in behandeling bij Mondriaan Ouderen van Mondriaan.

Nadere informatie

Mantelzorgondersteuning Hillegom en Lisse

Mantelzorgondersteuning Hillegom en Lisse Mantelzorgondersteuning Hillegom en Lisse Beste mantelzorger, Dit is de eerste nieuwsbrief van dit jaar met informatie voor mantelzorgers uit Hillegom en Lisse. Wij informeren u middels deze nieuwsbrief

Nadere informatie

Enquête Mantelzorgcentrum. Graag ontvangen wij uw reactie vóór 3 februari. Zijn de afbeeldingen in dit bericht niet zichtbaar? Klik dan hier.

Enquête Mantelzorgcentrum. Graag ontvangen wij uw reactie vóór 3 februari. Zijn de afbeeldingen in dit bericht niet zichtbaar? Klik dan hier. Digitale nieuwsbrief Mantelzorgcentrum met nieuws en activiteiten voor mantelzorgers en organisaties. Inschrijven voor de nieuwsbrief Zijn de afbeeldingen in dit bericht niet zichtbaar? Klik dan hier.

Nadere informatie

Vrijwilligerswerk bij Doras

Vrijwilligerswerk bij Doras Welzijn Ouderen Thuisadministratie Vrijwilligerswerk bij Doras Voor iedereen in Amsterdam-Noord. Dus ook voor u! Doras Maatschappelijke dienstverlening Amsterdam-Noord Vrijwilligerswerk bij Doras Doras

Nadere informatie

Nieuwe wetten voor zorg en ondersteuning bij wonen en werken

Nieuwe wetten voor zorg en ondersteuning bij wonen en werken (in)formatieblad - eenvoudig verteld Nieuwe wetten voor zorg en ondersteuning bij wonen en werken november 2014 2 De Wet maatschappelijke ondersteuning 13 Ben je ouder dan 18 jaar? Woon je in je eigen

Nadere informatie

Vrijwilligerswerk, omdat je meer wil!

Vrijwilligerswerk, omdat je meer wil! Vrijwilligerswerk, omdat je meer wil! Ouderen Vrijwilligerswerk, omdat je meer wil! De herkenning en glimlachen als je patiënten komt halen doen je goed. Wie Mondriaan Ouderen is een onderdeel van Mondriaan,

Nadere informatie

Angststoornissen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over angst

Angststoornissen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over angst ggz voor doven & slechthorenden Angststoornissen Als angst en paniek invloed hebben op het dagelijks leven Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over angst Herkent u dit? Iedereen

Nadere informatie

Zorgen voor een ander

Zorgen voor een ander Zorgen voor een ander Steunpunt voor Mantelzorgers en Ruggesteun R U GGESTE U N Zorgen voor een ander Soms hebben mensen meer nodig dan goede zorg alleen; een extra luisterend oor bijvoorbeeld, of iemand

Nadere informatie

Mantelzorg Nieuwsbrief

Mantelzorg Nieuwsbrief Mantelzorg Nieuwsbrief Nummer 3 oktober 2011 Voorwoord Zorgen moet je doen, niet maken. Eéns per jaar worden in onze gemeente onderscheidingen uitgereikt aan instellingen (de Pluim ) of personen (het Compliment

Nadere informatie

Nieuwsbrief Odensehuis Hoeksche Waard no.3. 1 e kwartaal 2015. Inleiding

Nieuwsbrief Odensehuis Hoeksche Waard no.3. 1 e kwartaal 2015. Inleiding Nieuwsbrief Odensehuis Hoeksche Waard no.3. 1 e kwartaal 2015 Inleiding Over 3 maanden is het Odensehuis al weer een jaar open. We beginnen goed op gang te komen. Het is duidelijk dat er behoefte is aan

Nadere informatie

Nieuwsbrief Steunpunt Mantelzorg Renkum

Nieuwsbrief Steunpunt Mantelzorg Renkum Nieuwsbrief Steunpunt Mantelzorg Renkum Uitgave: zomer 2013 Inhoud: - Respijtweekend voor mantelzorgers uit de regio Renkum, Wageningen en Ede - Dag van de Mantelzorg in kasteel Doorwerth: u komt toch

Nadere informatie

Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar

Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar Als je moeder naar een psychiatrisch ziekenhuis moet... of je vader naar een psychiater... Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar Deze brochure werd - met toestemming

Nadere informatie

Vrijwilligerswerk Vrijwillige hulp

Vrijwilligerswerk Vrijwillige hulp Vrijwilligerswerk Mantelzorg Vrijwillige hulp Burenhulp Maak samen het verschil. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil. Hun inzet op het gebied van onder andere cultuur, zorg, sport, natuur

Nadere informatie

Dagbesteding Psychogeriatrie

Dagbesteding Psychogeriatrie Dagbesteding Psychogeriatrie Contact: Stichting Rosengaerde Pastoriestraat 1 7721 CT DALFSEN Telefoon algemeen (0529) 431541 Telefoon keuken (0529) 432514 Fax (0529) 432937 e-mail Internet Info@rosengaerde.nl

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

Onderzoek naar wensen en behoeften op het gebied van dagbesteding van (kwetsbare) ouderen en hun mantelzorgers in het Schilderskwartier in Woerden

Onderzoek naar wensen en behoeften op het gebied van dagbesteding van (kwetsbare) ouderen en hun mantelzorgers in het Schilderskwartier in Woerden Onderzoek naar wensen en behoeften op het gebied van dagbesteding van (kwetsbare) ouderen en hun mantelzorgers in het Schilderskwartier in Woerden Voor wie is dit onderzoek? 1) Zelfstandig wonende ouderen

Nadere informatie

Mantelzorg. Praktische informatie en tips voor mantelzorgers

Mantelzorg. Praktische informatie en tips voor mantelzorgers Mantelzorg Praktische informatie en tips voor mantelzorgers Inleiding Met de mantelzorger bedoelen we diegene die een belangrijke rol in de zorg voor een naaste vervult. Vaak is dit een ouder, partner

Nadere informatie

Ons vignet laat zien wat we graag willen bereiken, namelijk mensen tot groei en bloei brengen als persoon en in hun relaties met andere mensen.

Ons vignet laat zien wat we graag willen bereiken, namelijk mensen tot groei en bloei brengen als persoon en in hun relaties met andere mensen. OptiMent OptiMent is er voor kinderen, jongeren en volwassenen die een steun(tje) in de rug kunnen gebruiken. We helpen om psychische klachten zo goed mogelijk te voorkomen. Wie al problemen heeft, kan

Nadere informatie

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag?

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Publieksversie Ga zo veel mogelijk door met uw normale dagelijkse activiteiten. Dat geeft u het gevoel dat u de baas bent over de situatie. Dit is ook

Nadere informatie

Werkvloer mantelzorg en vrijwilligers

Werkvloer mantelzorg en vrijwilligers Werkvloer mantelzorg en vrijwilligers Thema/Bron/Beleid Ondersteuning vrijwilligers/ mantelzorgers, WMO prestatieveld 4 Begroting 2015 Bedrag Notitie Mantelzorg Notitie Vrijwilligers AWBZ Pakketmaatregel

Nadere informatie

Thema s voor het Alzheimer Café. Verzameld, kopjes gekozen en geordend door Franklin Roos van Alzheimer Café Zuidelijk Westerkwartier te Leek

Thema s voor het Alzheimer Café. Verzameld, kopjes gekozen en geordend door Franklin Roos van Alzheimer Café Zuidelijk Westerkwartier te Leek Thema s voor het Alzheimer Café Verzameld, kopjes gekozen en geordend door Franklin Roos van Alzheimer Café Zuidelijk Westerkwartier te Leek Medische aspecten Wat is dementie? Medische aspecten Verschillende

Nadere informatie

met de wmo doet iedereen gewoon mee

met de wmo doet iedereen gewoon mee De Wet maatschappelijke ondersteuning eenvoudig verteld Dit boekje met informatie over de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) legt de belangrijkste onderdelen van de Wmo uit. Wilt u meer weten over

Nadere informatie

Websites. Voor jezelf

Websites. Voor jezelf Websites Voor jezelf www.drinktest.nl en www.watdrinkjij.nl Op deze sites kan de 18-plusser aan de hand van een korte test zien hoe het met zijn drankgebruik is gesteld. Tevens worden er adviezen gegeven

Nadere informatie

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Arosa biedt veiligheid en bescherming bij geweld in relaties. Vrouwen, mannen en hun kinderen kunnen bij Arosa terecht voor opvang en begeleiding. Arosa

Nadere informatie

Hebt u zorg nodig? Informatie over de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten en het aanvragen van zorg

Hebt u zorg nodig? Informatie over de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten en het aanvragen van zorg Hebt u zorg nodig? Informatie over de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten en het aanvragen van zorg JANUARI 2010 INHOUDSOPGAVE Waar gaat deze folder over? Welke zorg hoort bij de AWBZ? Vijf zorgfuncties

Nadere informatie

En... Hoe gaat het met u?

En... Hoe gaat het met u? En... Hoe gaat het met u? Ouderen En... Hoe gaat het met u? Introductie Dementie is een ziekte die grote gevolgen heeft, niet alleen voor degene die erdoor getroffen wordt, maar ook voor familie en vrienden.

Nadere informatie

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers Cursus en Thema 2015 voor mantelzorgers en vrijwilligers VRIJWILLIGERS Basiscursus (voor nieuwe vrijwilligers) Aantal bijeenkomsten: 4 In vier bijeenkomsten maken nieuwe vrijwilligers kennis met diverse

Nadere informatie

Kinderen. Hoe Yulius kinderen met autisme kan helpen

Kinderen. Hoe Yulius kinderen met autisme kan helpen Kinderen Hoe Yulius kinderen met autisme kan helpen Voor wie is dit boekje? Je hebt dit boekje gekregen omdat je autisme hebt of omdat je nog niet zeker weet of je autisme hebt. Je bent dan bij Yulius

Nadere informatie

Maak kennis. met GGZ Friesland

Maak kennis. met GGZ Friesland Maak kennis met GGZ Friesland Psychische klachten hebben veel invloed op het dagelijks leven. Elke dag is een uitdaging en het is moeilijk om een normaal leven te leiden, contacten te onder houden, naar

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling. Mondriaan. Informatie voor cliënten. Ouderen. voor geestelijke gezondheid

Deeltijdbehandeling. Mondriaan. Informatie voor cliënten. Ouderen. voor geestelijke gezondheid Deeltijdbehandeling Informatie voor cliënten Ouderen Mondriaan voor geestelijke gezondheid Ouderen Deeltijdbehandeling De Divisie Ouderen is een onderdeel van Mondriaan. We verlenen hulp aan mensen van

Nadere informatie

Hulp bij het herstel. Als slachtoffer kunt u bij. Slachtofferhulp Nederland terecht. voor kosteloze ondersteuning op

Hulp bij het herstel. Als slachtoffer kunt u bij. Slachtofferhulp Nederland terecht. voor kosteloze ondersteuning op Hulp bij het herstel Als slachtoffer kunt u bij Slachtofferhulp Nederland terecht 0900-0101 (lokaal tarief) voor kosteloze ondersteuning op emotioneel, praktisch en juridisch gebied. Bent u slachtoffer

Nadere informatie

Hulp bij het herstel. Als slachtoffer kunt u bij. Slachtofferhulp Nederland terecht. voor kosteloze ondersteuning op

Hulp bij het herstel. Als slachtoffer kunt u bij. Slachtofferhulp Nederland terecht. voor kosteloze ondersteuning op Hulp bij het herstel Als slachtoffer kunt u bij Slachtofferhulp Nederland terecht voor kosteloze ondersteuning op emotioneel, praktisch en juridisch gebied. Bent u slachtoffer van een misdrijf, zoals een

Nadere informatie

Of je hart nu breekt of scheurt, kapot is kapot.

Of je hart nu breekt of scheurt, kapot is kapot. Of je hart nu breekt of scheurt, kapot is kapot. Rouw van naastbestaanden van personen met dementie Gerke VERTHRIEST Een pluim voor jou, mantelzorger! We staan stil bij: - Rouwen als iemand nog niet dood

Nadere informatie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Overzicht Groepsaanbod Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Waarom een groep of cursus? Waarom in een groep? Het kan zijn dat je het zelf prettiger vindt

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340 98 34 www.rijksoverheid.nl Kenmerk

Nadere informatie

Familie- en vriendenzorg. Informatie voor mantelzorgers. Zorgbalans Omdat goede zorg heel persoonlijk is

Familie- en vriendenzorg. Informatie voor mantelzorgers. Zorgbalans Omdat goede zorg heel persoonlijk is Familie- en vriendenzorg Informatie voor mantelzorgers Zorgbalans Omdat goede zorg heel persoonlijk is Familie- en vriendenzorg Uw partner, familielid, vriend of andere naaste krijgt zorg bij Zorgbalans.

Nadere informatie

voorstel Beslisnota voor de raad Openbaar Mantelzorgondersteuning en waardering Versienummer 1

voorstel Beslisnota voor de raad Openbaar Mantelzorgondersteuning en waardering Versienummer 1 Beslisnota voor de raad Openbaar Onderwerp Mantelzorgondersteuning en waardering Versienummer 1 Portefeuillehouder Nelleke Vedelaar Informant Erna van Dijk Eenheid/Afdeling Ontwikkeling / OWS Telefoon

Nadere informatie

Opvoeding & Ontwikkeling

Opvoeding & Ontwikkeling MEE Utrecht, Gooi & Vecht Ondersteuning bij leven met een beperking Opvoeding & Ontwikkeling Opvoeding & Ontwikkeling MEE is een organisatie voor iedereen met een beperking of chronische ziekte. MEE biedt

Nadere informatie

U ZORGT VOOR EEN MAAR WIE IS ER EIGENLIJK VOOR U? STEUNPUNT MANTELZORG DE BILT

U ZORGT VOOR EEN MAAR WIE IS ER EIGENLIJK VOOR U? STEUNPUNT MANTELZORG DE BILT U ZORGT VOOR EEN ANDER MAAR WIE IS ER EIGENLIJK VOOR U? STEUNPUNT MANTELZORG DE BILT STEUNPUNT MANTELZORG DE BILT Mantelzorg gaat verder dan de gebruikelijke zorg voor elkaar. Op sommige momenten staat

Nadere informatie

Dagbehandeling De Horst

Dagbehandeling De Horst Dagbehandeling De Horst U wilt graag zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen, maar zonder extra ondersteuning lukt dat niet meer. U wordt ouder en krijgt geheugenproblemen. Het is niet meer zo gemakkelijk

Nadere informatie

Omgaan met de ziekte. Omgaan met de ziekte

Omgaan met de ziekte. Omgaan met de ziekte Omgaan met de ziekte Omgaan met de ziekte Inhoud Omgaan met de ziekte, januari 2014 3 Inleiding 4 Invloed op mijn leven 4 Omgaan met klachten 5 In de rouw 6 Onzekerheid 7 Een ander zelfbeeld 8 Reactie

Nadere informatie

Psychische. problemen. bij ouders. Wat doe je met ouders die in de knoop zitten?

Psychische. problemen. bij ouders. Wat doe je met ouders die in de knoop zitten? Psychische problemen bij ouders Wat doe je met ouders die in de knoop zitten? Alles over psychische problemen bij je ouders IKMAAKDEKLIK.be Een onlineplatform voor kinderen van ouders met psychische problemen.

Nadere informatie

6. Schuldhulpverlening

6. Schuldhulpverlening 6. Schuldhulpverlening Sociale Hulpverlening in de inloophuizen Het komt helaas meer en meer voor dat mensen financieel en/of emotioneel in de zorgen raken of in een sociaal isolement terecht komen en

Nadere informatie

Behandeling op de PAAZ Informatie voor familieleden en betrokkenen

Behandeling op de PAAZ Informatie voor familieleden en betrokkenen Behandeling op de PAAZ Informatie voor familieleden en betrokkenen Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen Wat is de PAAZ? 1 Wanneer is behandeling op de PAAZ nodig? 1 Is de PAAZ een gesloten

Nadere informatie

Zorgen voor een ander

Zorgen voor een ander Zorgen voor een ander Ruggesteun en het Steunpunt voor Mantelzorgers R U GGESTE U N Zorgen voor een ander Steunpunt voor Mantelzorgers Soms hebben mensen meer nodig dan goede zorg alleen; een extra luisterend

Nadere informatie

Minters Mantelzorg. Kenniscentrum voor mantelzorgers én professionals. Voor mantelzorgers. Voor professionals. Over mantelzorg

Minters Mantelzorg. Kenniscentrum voor mantelzorgers én professionals. Voor mantelzorgers. Voor professionals. Over mantelzorg Voor mantelzorgers Voor professionals Over mantelzorg Minters Mantelzorg Kenniscentrum voor mantelzorgers én professionals Zorgt u meer dan acht uur per week en/of langer dan drie maanden voor uw partner,

Nadere informatie