General study Predominantly inattentive type - Attention Deficit Disorder! K. Windt 1

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "General study Predominantly inattentive type - Attention Deficit Disorder! K. Windt 1"

Transcriptie

1 General study Predominantly inattentive type - Attention Deficit Disorder! K. Windt 1 Naam: Karin Windt!Leeftijd: 33 Locatie: Nederland Contact: / Publicatie: Stichting ADD Nederland: Datum: 01 november 2010 Onderwerp: General study Predominantly inattentive type - Attention Deficit Disorder Doel: Onderzoek naar gender verschillen / erfelijkheid van ADD bij 175 volwassenen (1a) Aantal vragen in onderzoek: 100 vragen Volledig geretourneerde formulieren: 176 van 210 volledig ingevulde formulieren retour Aantal deelname formulieren uitgesloten van onderzoek: 32 van 210 Doel bereikt: Gedeeltelijk Gender informatie deelnemers: 107 vrouwen (1d) / 69 Mannen (1e) Aantal paginaʼs: a: DOEL Doel van dit onderzoek was het verkrijgen van meer inzicht in de erfelijkheid van ADD en comorbiditeiten. Vooralsnog wordt er in de wetenschap nog voornamelijk onderzoek gedaan bij kinderen (jongens en meisjes door elkaar) dus het leek mij interessant om de antwoorden van volwassen mannen en vrouwen met de diagnose ADD Overwegend onoplettend type - Attention Deficit Disorder, naast elkaar te leggen en de verschillen + mate van erfelijkheid te onderzoeken. Ook wilde ik graag nader verklaren waarom het aantal mensen met de diagnose ADD in de afgelopen 7 jaar significant is gestegen. Het aantal mensen met een concentratiestoornis lijkt voor veel mensen op dit moment buiten proportioneel. Een belangrijke oorzaak van het toegenomen aantal mensen met ADD is de bekendheid van ADD zelf. Het overwegend onoplettend type was in tegenstelling tot het hyperactieve type ADHD, in 2004 nog volledig onbekend. Als ervaringsdeskundige heb ik mij de afgelopen 7 jaar fulltime bezig gehouden met deze groep via mijn persoonlijke website. Ondertussen ben ik gestart met een eigen onderneming als Consultant, heb ik 2 boeken over ADD geschreven en heb ik op onafhankelijke wijze een Stichting opgericht en drie keer de landelijke ADD-dag georganiseerd. In oktober 2009 vond ik via mijn persoonlijke website Levente 176 mensen bereid om mee te werken aan een onderzoek naar ADD. Het betreft het eerste onderzoek in Nederland, specifiek naar het overwegend onoplettend type. De resultaten worden op 01 november 2010 gepubliceerd op de website van Stichting ADD Nederland:

2 General study Predominantly inattentive type - Attention Deficit Disorder! K. Windt 2 1b: WERKWIJZE Deelnemers aan dit onderzoek werden schriftelijk 100 vragen en stellingen voorgelegd waarvan een groot deel bestond uit kenmerken van stoornissen uit het autistisch spectrum, persoonlijkheidsstoornissen (waaronder bijvoorbeeld Borderline) en de verschillende typen concentratiestoornissen: ADD, ADHD en het gecombineerde type AD/HD. Er is in grote mate rekening gehouden met eventuele comorbiditeiten. Ook werd de prevalentie van de angst/paniek stoornis, depressie, een slaapstoornis, een rekenstoornis en dyslexie getest. Mannen en vrouwen werden gescheiden onderzocht waardoor verschillende resultaten tussen de sekse zijn ontstaan. Aan het onderzoek namen 107 vrouwen en 69 mannen met de diagnose ADD - Overwegend onoplettend type deel. Er vond geen telefonisch of persoonlijk contact plaats. Het onderzoek heeft plaatsgevonden via en internet. 1c: CONCLUSIE Hoewel het onderzoek met succes kon worden afgerond en veel inzicht geeft in de huidige problemen en vraagstukken rond de diagnostiek van ADD, kon het doel van deze studie niet volledig worden bereikt. Op basis van de resultaten van dit onderzoek moet ik vast stellen dat de diagnose ADD bij slechts 28 personen van de 176 deelnemers, op zuivere wijze kan worden bevestigd. De diagnose ADD is in de meeste gevallen onjuist gesteld. Wel zijn er concentratieproblemen aanwezig. Deze uitspraak vraagt om nadere uitleg, zie 1d (vrouwen) en 1e (mannen). 1d: ADD VROUWEN Hoewel een concentratiestoornis bij vrouwen op dit moment veel vaker wordt herkend als tijdens een eerdere steekproef in 2006, blijkt er in de psychiatrie nog steeds onvoldoende inzicht te bestaan in de symptomen van de verschillende typen concentratiestoornissen. De diagnose ADD wordt te vaak onterecht gesteld. Dit verklaard de epidemie van ADD in 2009 en Ondanks dit gegeven bestaat er nog steeds onderdiagnostiek met betrekking tot het overwegend onoplettend type Attention Deficit Disorder. Vrouwelijke deelnemers (107) in dit onderzoek voldoen in de meeste gevallen aan kenmerken van het gecombineerde type concentratiestoornis AD/HD (een combinatie van ADD en het hyperactieve type ADHD) in plaats van het overwegend onoplettend type. 51% van de deelneemsters hebben meer dan 3 kenmerken van hyperactiviteit en tenminste 3 kenmerken van impulsiviteit. Hindernissen op het gebied van inactiviteit, energieverdeling, planning en organisatie (te laat komen en vergeetachtigheid) zijn vrijwel niet aanwezig. Ook zijn deze vrouwen over het algemeen niet chaotisch. 27% van de vrouwelijke deelneemsters heeft kenmerken van een ontwikkelingsstoornis. Zij hebben bijvoorbeeld veel moeite met intimiteit en lichaamscontact. Met aanraking hebben zij minder moeite. Deze vrouwen hechten al jaren in grote mate aan een vaste structuur en hebben hier ook geen problemen mee. Het kost hen moeite om lichaamstaal te interpreteren en de sociale interactie verloopt moeizaam. Er bestaat geen behoefte aan afwisseling en zij raken niet snel verveeld van terugkerende taken. Ook zie ik geen klachten m.b.t. dromerigheid, het hebben van veel gedachten en snel afgeleid raken. De oorzaak van hun gedrag en concentratieproblemen moet mogelijk ook elders worden gezocht dan het autistisch spectrum. Kenmerken van de Borderline persoonlijkheidsstoornis trof ik tij-

3 General study Predominantly inattentive type - Attention Deficit Disorder! K. Windt 3 dens dit onderzoek veel minder aan dan aanvankelijk gedacht. In slechts enkele gevallen is de diagnose Borderline bijgesteld naar ADD of er is sprake van comorbiditeit. Bij 20% van de 107 vrouwen kon ik in het geheel geen concentratieprobleem bevestigen. Zij hebben onvoldoende beperkingen in de concentratie om een stoornis in de concentratie vast te kunnen stellen. Daartegen gebruikt 71% van de 107 vrouwelijke deelneemsters wel stimulerende, dopamine verhogende medicatie. Het aantal vrouwen dat medicatie gebruikt is in vergelijking met 2006 fors gestegen. Kenmerken ontwikkelingsstoornis (Vrouwen) ADD / ADHD / AD/HD / anders 27% 73% Geen concentratiestoornis (Vrouwen) Concentratieproblemen / Concentratiestoornis 20% 80%

4 General study Predominantly inattentive type - Attention Deficit Disorder! Medicatie gebruik (Vrouwen) 71% K. Windt 4 Geen medicatie gebruik 29% Problemen rond verslaving en drugsgebruik zijn laag. Deze cijfers liggen bij de mannen een stuk hoger, met name op het gebied van kleine criminaliteit. (Blz. 19: 13a-13b) 50% van de vrouwen zegt echter onderhevig te zijn aan depressie en voelt zich tenminste eens per week down / neerslachtig. Depressie (Vrouwen) Geen (ernstige) depressie 50% 50%

5 General study Predominantly inattentive type - Attention Deficit Disorder! K. Windt 5 Een opvallend onderdeel uit het onderzoek bij de vrouwen betrof de seksualiteit. 36 van de 107 vrouwen zegt in het dagelijks leven regelmatig gebruik te maken van haar seksualiteit om een doel te bereiken Daarbij maakt de helft gebruik van haar uiterlijk. Als vrouw vond ik het een beetje teleurstellend om te lezen dat 64 van de 107 vrouwen meent dat zij wanneer zij instemmen met een date en mee uit worden genomen door een partner, ongeacht de uitkomst hiervan (een leuke of een minder leuke date) iets verschuldigd is aan deze partner en daar iets voor terug dient te doen. De mannen zijn het hier duidelijk niet mee eens en delen deze verwachting niet. 1e: ADD MANNEN Net als bij de vrouwen voldoet het overgrote deel van de mannelijke deelnemers (69) niet aan de kenmerken van het overwegend onoplettend type Attention Deficit Disorder omdat hyperactiviteit en impulsiviteit sterk aanwezig zijn. 42% voldoet aan meerdere kenmerken van impulsiviteit. Hyperactiviteit komt daarbij in mindere mate voor: 29% van de mannen heeft meerdere kenmerken van hyperactiviteit. Onder de mannen is tijdens dit onderzoek wel een nieuwe categorie in het leven geroepen: 23% van de deelnemers voldoet in alle opzichten aan de kenmerken van ADD maar heeft 3 of minder kenmerken van hyperactiviteit en impulsiviteit. Het is aan de hand van dit onderzoek moeilijk vast te stellen of kenmerken van het gecombineerde type AD/HD onder de mannen domineert, of dat het gaat om het hyperactieve, impulsieve type. Op basis van de antwoorden was dit bij de vrouwen meer inzichtelijk. Bij slechts 7% van de mannelijke deelnemers kon de diagnose ADD, overwegend onoplettend type zonder enige twijfel bevestigd worden. Daarnaast voldoet 18 van de 69 mannen aan meerdere kenmerken van een stoornis uit het autistisch spectrum. Net als bij de vrouwen komt depressie onder de mannen veel voor: 26 van de 69 mannen hebben tenminste eens per week depressieverschijnselen. 15 mannen zeggen dat hun persoonlijke leefomgeving in verwaarloosde staat is. Bij de vrouwen is dit 6x het geval. Hyperactiviteit Impulsiviteit Overwegend onoplettend 42% 29% 7% 23% ADD + max. 3 AD/HD

6 General study Predominantly inattentive type - Attention Deficit Disorder! K. Windt 6 2: LEEFTIJD DEELNEMERS In de onderstaande tabel treft u een overzicht van de leeftijd van de deelnemers aan dit onderzoek. Bij zowel de mannen als de vrouwen is de diagnose ADD vaker gesteld in de leeftijd van 32 tot en met 37 jaar, (in het rood) opgevolgd door de leeftijd van 18 tot en met 23 jaar bij de vrouwen en 24 tot en met 27 jaar bij de mannen. Op de volgende pagina is hier een overzichtelijke grafiek van gemaakt. 2a: VROUWEN 2b: MANNEN Leeftijd Aantal Leeftijd Aantal 18-23!! !! !! !! !! !! !! !! !! 00 Onbekend:! Totaal 107 Vrouwen 18-23!! !! !! !! !! !! !! !! !! 00 Onbekend:! Totaal 69 Mannen

7 General study Predominantly inattentive type - Attention Deficit Disorder! K. Windt 7

8 General study Predominantly inattentive type - Attention Deficit Disorder! Mannen (69) K. Windt 8 Vrouwen (107) Verdeling van percentage mannelijke en vrouwelijke deelnemers met de diagnose ADD in dit onderzoek 39% 61% De diagnose ADD wordt volgens dit onderzoek vaker gesteld bij vrouwen als bij mannen. 3: Leeftijden in cijfers van mannelijke en vrouwelijke deelnemers gecombineerd: !! !! !! !! !! !! !! !! !! 00 Unknown:! Totaal 176

9 General study Predominantly inattentive type - Attention Deficit Disorder! K. Windt 9 3a: ADD, leeftijd deelnemers mannen en vrouwen: Onderstaande diagram laat in percentages zien in welke leeftijd de diagnose ADD vaker voorkomt onder de deelnemers van dit onderzoek. (Percentage mannen en vrouwen gecombineerd) % % 13% 14% 26% 15% --4a: ERFELIJKHEID (107 vrouwen met de diagnose ADD) Aantal vrouwelijke deelnemers met een ADHD vader: 04 Aantal vrouwelijke deelnemers met een ADHD moeder: 03 Aantal vrouwelijke deelnemers met gecombineerde type vader: 02 Aantal vrouwelijke deelnemers met gecombineerde type moeder: 00 Aantal vrouwelijke deelnemers met ADD vader: 07 Aantal vrouwelijke deelnemers met ADD moeder: 04 4b: Maar liefst 60 van de 107 vrouwelijke deelnemers geven aan dat zij geen directe familieleden hebben met de diagnose ADD, het gecombineerde type ADD/ADHD of het hyperactieve type ADHD. Gezien de hoge mate van erfelijkheid van ADD is deze uitslag zeer verassend. In de diagnostiek van ADD is mijns inziens dan ook veel meer aandacht voor erfelijkheid noodzakelijk. In dit onderzoek hebben slechts 20 deelnemers een vader, moeder of grootouder met ADD of ADHD. Concentratieproblemen, inactiviteit of hyperactiviteit moeten voor directe familieleden van iemand met een potentiële diagnose ADD herkenbaar zijn. Voorts moeten deze concentratieproblemen al vanaf de vroege jeugd aanwezig zijn. De uitslag van dit deel van het onderzoek roept opnieuw vragen op omtrent de juiste diagnose van een zeer groot aantal deelnemers aan dit onderzoek. Een ernstig ongeluk of proble-

10 General study Predominantly inattentive type - Attention Deficit Disorder! K. Windt 10 men bij de geboorte kunnen mogelijk concentratieproblemen teweeg brengen. Het is niet aannemelijk dat dit bij al deze 60 vrouwelijke participanten het geval is. AFWIJKING 4b: ADD was een generatie terug nog volledig onbekend. De diagnose ADD werd dan ook in Nederland vrijwel niet gegeven. Dit zou mogelijk kunnen verklaren waarom mensen die in de afgelopen 10 jaar de diagnose ADD hebben gekregen, geen andere familieleden hebben bij wie een concentratiestoornis bekend is. Toch zou dit bij het geven van de diagnose ADD eerst uitgebreid onderzocht moeten worden middels gesprekken met naasten en familieleden. Overigens werd tijdens dit onderzoek ook gevraagd naar concentratieproblemen bij kinderen, broers, zusters, neven, nichten en grootouders. Zie 6a tot en met 6f. 5a: ERFELIJKHEID - MANNEN (69) Aantal mannelijke deelnemers met een ADHD vader: 00 Aantal mannelijke deelnemers met een ADHD moeder: 00 Aantal mannelijke deelnemers met een gecombineerde type AD?HD vader: 00 Aantal mannelijke deelnemers met een gecombineerde type AD/HD moeder: 01 Aantal mannelijke deelnemers met een ADD vader: 05 Aantal mannelijke deelnemers met een ADD moeder: 07 5b: 30 van de 69 mannen met een diagnose ADD - Overwegend onoplettend type Attention Deficit Disorder geven aan dat zij geen andere familieleden hebben met een concentratiestoornis. Slechts 13 van de 69 mannelijke deelnemers is zich bewust van tenminste 1 ouder of grootouder met overeenkomstige problemen. Volgens de resultaten van dit deel van het onderzoek, komt het hyperactieve/impulsieve type ADHD niet voor in het leven van de ADD man. Ook suggereren de resultaten dat ADD vaker wordt doorgegeven door de moeder dan de vader als het gaat om jongens met ADD. Opmerkingen uit 4b zijn gezien deze resultaten ook van toepassing in 5a en 5b. 6a: ERFELIJKHEID ADD - MANNEN: 06 mannelijke deelnemers van 69 totaal hebben kinderen. 6b: Uiteenzetting mannelijke deelnemers met ADD, met kinderen die tevens een concentratiestoornis hebben. In totaal hebben 6 mannen de volgende kinderen: Mannelijke deelnemers met tenminste 1 zoon met ADD: 03 Mannelijke deelnemers met tenminste 1 dochter met ADD: 04 Mannelijke deelnemers met tenminste 1 zoon met ADHD: man heeft tenminste 1 dochter met ADHD 01 man heeft tenminste 1 dochter met het gecombineerde type AD/HD

11 General study Predominantly inattentive type - Attention Deficit Disorder! K. Windt 11 6c: ERFELIJKHEID ADD - VROUWEN 17 vrouwelijke deelnemers van 107 totaal heeft kinderen. 6d: Uiteenzetting vrouwelijke deelnemers met ADD, met kinderen die tevens een concentratiestoornis hebben. In totaal hebben 17 vrouwen de volgende kinderen: Vrouwelijke deelnemers met tenminste 1 zoon met ADD: 05 Vrouwelijke deelnemers met tenminste 1 dochter met ADD: 05 Vrouwelijke deelnemers met tenminste 1 zoon met ADHD: 06 Vrouwelijke deelnemers met tenminste 1 dochter met ADHD: 01 Vrouwelijke deelnemers met tenminste 1 dochter met het gecombineerde type: Uit 176 deelnemers met ADD hebben 21 van 23 ouders met kinderen, kinderen met een concentratiestoornis. Dit is voldoende informatie om vast te stellen dat een volwassene met ADD of het gecombineerde type, zeer waarschijnlijk kinderen krijgt met ADD, ADHD of het gecombineerde type. Bovendien is de kans erg groot dat een ADD moeder kinderen krijgt met het hyperactieve/impulsieve type concentratiestoornis. Diagnostiek van ADD blijkt in de groep met kinderen veelal correct e - ERFELIJKHEID VROUWEN MET ADD - BROER / ZUS (107) 10 vrouwelijke deelnemers met de diagnose ADD hebben tenminste 1 broer met ADHD 02 vrouwelijke deelnemers met de diagnose ADD hebben tenminste 1 zus met ADHD 01 vrouwelijke deelnemer met de diagnose ADD heeft tenminste 1 broer met ADD 02 vrouwelijke deelnemers met de diagnose ADD hebben tenminste 1 zus met ADD --- 6f - ERFELIJKHEID MANNEN MET ADD - BROER / ZUS (69) 01 mannelijke deelnemer met de diagnose ADD heeft tenminste 1 broer met ADHD. 03 mannelijke deelnemers met de diagnose ADD hebben tenminste 1 zus met ADHD

12 General study Predominantly inattentive type - Attention Deficit Disorder! K. Windt mannelijke deelnemers met de diagnose ADD hebben tenminste 1 broer met ADD 01 mannelijke deelnemer met de diagnose ADD heeft tenminste 1 zus met ADD a: Overige aandoeningen in directe familie van 107 vrouwen met de diagnose ADD 29 vrouwelijke deelnemers hebben directe familieleden met diabetes 22 vrouwelijke deelnemers hebben directe familieleden met een vorm van autisme 18 vrouwelijke deelnemers hebben directe familieleden met een persoonlijkheidsstoornis 50 vrouwelijke deelnemers hebben directe familieleden met een depressie 15 vrouwelijke deelnemers hebben directe familieleden met Alzheimer 26 vrouwelijke deelnemers hebben directe familieleden met een verslaving 17 vrouwelijke deelnemers hebben directe familieleden met een eetstoornis 20 vrouwelijke deelnemers hebben directe familieleden met een schildklierprobleem --- 7b: Overige aandoeningen in directe familie van 69 mannen met de diagnose ADD 15 mannelijke deelnemers hebben directe familieleden met diabetes 12 mannelijke deelnemers hebben directe familieleden met een vorm van autisme 15 mannelijke deelnemers hebben directe familieleden met een persoonlijkheidsstoornis 30 mannelijke deelnemers hebben directe familieleden met een depressie 04 mannelijke deelnemers hebben directe familieleden met Alzheimer 16 mannelijke deelnemers hebben directe familieleden met een verslaving 08 mannelijke deelnemers hebben directe familieleden met een eetstoornis 11 mannelijke deelnemers hebben directe familieleden met schildklierproblemen

13 General study Predominantly inattentive type - Attention Deficit Disorder! K. Windt 13 8a - MEDICATIE 76 vrouwelijke deelnemers van 107 totaal gebruiken stimulanten / ADHD medicatie 8b - MEDICATIE 45 mannelijke deelnemers van 69 totaal gebruiken stimulanten / ADHD medicatie Medicatie gebruik mannen 65% Medicatie gebruik vrouwen 71% Geen gebruik stimulanten 35% Geen gebruik stimulanten 29%

14 General study Predominantly inattentive type - Attention Deficit Disorder! K. Windt 14 9a: Voor welk doel maakt u gebruik van het PGB - VROUWEN 02 x Coaching, personal coach 11 x Professional organizer, huishoudelijke hulp, schoonmaakster 01 x ADD 10 x Ondersteunende begeleiding, structuur 02 x Financiële hulp 01 x School 04 x Activerende begeleiding 02 x Opvoedondersteuning, gezinsbegeleiding 01 x Neurofeedback b - Voor welk doel maakt u gebruik van het PGB - MANNEN 03 x Coaching, personal coach 01 x Professional organizer, huishoudelijke hulp, schoonmaakster 00 x ADD 09 x Ondersteunende begeleiding, structuur 00 x Financiële hulp 01 x School begeleiding, ondersteuning 02 x Activerende begeleiding 01 x Opvoedondersteuning, gezinsbegeleiding 01 x Neurofeedback 01 x Psycholoog 01 x Verwerking verleden 01 x Inzicht in ADD verkrijgen 01 x Kwaliteit van het leven verbeteren

15 General study Predominantly inattentive type - Attention Deficit Disorder! K. Windt deelnemers van 176 totaal (combinatie mannen en vrouwen) maakt gebruik van PGB 14 mannen maken met de diagnose ADD maken gebruik van het PGB 23 vrouwen met de diagnose ADD maken gebruik van het PGB 03 mannen en vrouwen wisten niet dat het PGB bestond / per ongeluk laten verlopen a - Werk en inkomen - Mannen ADD (69) 11 mannen werken niet en geven ADD aan als reden 15 mannen werken in deeltijd en geven aan dat dit grotendeels komt door ADD 01 man werkt in deeltijd en geeft aan dat ADD hierbij geen rol speelt 07 mannen werken fulltime als zelfstandig ondernemer 06 mannen werken parttime als zelfstandig ondernemer 13 van de 60 mannen werkt als zelfstandig ondernemer 06 mannen zijn volledig arbeidsongeschikt 04 mannen werken parttime en zijn gedeeltelijk arbeidsongeschikt 42 van de 69 mannen werken fulltime 02 mannen geven een onduidelijk antwoord, VUT etc b - Werk en inkomen - Vrouwen ADD (107) 28 vrouwen werken niet en geven aan door toedoen van ADD (19 x ook werkloos) 33 vrouwen werken parttime en geven aan dat dit voornamelijk komt door ADD 21 vrouwen werken parttime om andere redenen dan ADD (studie, pensioen etc.) 15 vrouwen werken geheel niet, voornamelijk in verband met studie, kinderen, VUT etc. 04 vrouwen werken fulltime en zijn zelfstandig ondernemer 05 vrouwen werken parttime als zelfstandig ondernemer 09 van de 107 vrouwelijke deelnemers werkt als zelfstandig ondernemer

16 General study Predominantly inattentive type - Attention Deficit Disorder! K. Windt vrouwen met ADD zijn volledig arbeidsongeschikt 04 vrouwen beschouwen pensioen en VUT als arbeidsongeschikt 09 vrouwen zijn gedeeltelijk arbeidsongeschikt 12 vrouwen werken fulltime 06 vrouwelijke deelnemers beschouwen huishoudelijke taken, helpen in de onderneming van hun partner of het opvoeden van kinderen als een parttime werk a - Werk en inkomen - VROUWEN (107) Zou u aan anderen met ADD adviseren om de werkgever op de hoogte te brengen over de diagnose ADD? JA: 75 NEE: 24 GEEN ANTWOORD: b - Werk en inkomen - MANNEN (69) Zou u aan anderen met ADD adviseren om de werkgever op de hoogte te brengen over de diagnose ADD? JA: 45 NEE: 20 GEEN ANTWOORD: a - Werk en inkomen - MANNEN (69) Heeft u een leidinggevende functie? JA: 14 NEE: 55

17 General study Predominantly inattentive type - Attention Deficit Disorder! K. Windt 17 12: ONDERWIJS VOORKEUR - MANNEN Om de kwaliteit van onderwijs voor kinderen met een concentratiestoornis van het type overwegend onoplettend te vergroten werd aan de deelnemers gevraagd naar hun onderwijs voorkeuren. 12a: Onderwijs voorkeur lesomgeving - MANNEN 46% geeft de voorkeur aan een kleurrijke, gezellige lesomgeving. 43% geeft de voorkeur aan een prikkelarme, kale lesomgeving met wit-tinten. 10% geeft geen antwoord 12b: Onderwijs voorkeur wijze van toetsing / overhoren - MANNEN 70% geeft de voorkeur aan schriftelijk overhoren 27% geeft de voorkeur aan mondeling overhoren 04% geeft geen antwoord Mondeling Schriftelijk Geen antwoord 70% 27% 4% 12c: Onderwijs voorkeur leerwijze - MANNEN 46% geeft de voorkeur aan onderwijs in een groepje van 5 07% geeft de voorkeur aan klassikaal onderwijs 26% geeft de voorkeur aan 1 op 1 onderwijs 01% geeft de voorkeur aan leren met behulp van overhoren 10% geeft de voorkeur aan individueel onderwijs, alleen en teruggetrokken 03% geeft de voorkeur aan onderwijs in een studiegroepje Groepje van 5 Individueel Klassikaal Studiegroepje 1:1 onderwijs Geen anrwoord 3%6% 10% 1% 46% 26% 7% Hulp overhoren

18 General study Predominantly inattentive type - Attention Deficit Disorder! K. Windt 18 12d: Onderwijs voorkeur lesomgeving - VROUWEN 65% geeft de voorkeur aan een kleurrijke, gezellige lesomgeving 27% geeft de voorkeur aan een prikkelarme, kale lesomgeving met wit-tinten 07% geeft geen antwoord 12e: Onderwijs voorkeur wijze van toetsing / overhoren - VROUWEN 51% geeft de voorkeur aan schriftelijk overhoren 40% geeft de voorkeur aan mondeling overhoren 02% Geeft de voorkeur aan overhoren op een andere manier 07% geeft geen antwoord Mondeling Schriftelijk Geen antwoord 40% Anders 51% 7% 2% 12f: Onderwijs voorkeur leerwijze - VROUWEN 46% geeft de voorkeur aan onderwijs in een groepje van 5 11% geeft de voorkeur aan klassikaal onderwijs 21% geeft de voorkeur aan 1 op 1 onderwijs 05% geeft de voorkeur aan leren met behulp van overhoren 02% geeft de voorkeur aan individueel onderwijs, alleen en teruggetrokken 07% geeft de voorkeur aan leren in een studiegroepje 07% geen antwoord Groepje van 5 Individueel Klassikaal Studiegroepje 7% 2% 5% 1:1 onderwijs Geen antwoord 7% 46% 21% 11% Hulp overhoren

19 General study Predominantly inattentive type - Attention Deficit Disorder! K. Windt Opmerkingen 12a-12f onderwijs voorkeur: Bij de mannen geven vrijwel evenveel deelnemers de voorkeur aan een gezellige, kleurrijke lesomgeving als het aantal mannen dat liever kiest voor een witte, kale lesomgeving. Het contrast is bij de dames groter: Onder de dames gaat bij 65% de voorkeur uit naar een kleurrijke lesomgeving. Onder zowel de mannen als de vrouwen bestaat een grote voorkeur voor onderwijs in groepjes van 5, gevolgd door 1 op 1 onderwijs. Klassikaal onderwijs is onder de deelnemers beduidend minder populair a: Criminaliteit / politie / justitie / Verslaving - MANNEN (69) In aanraking geweest met politie / justitie 21 - Voorwaardelijke straf gehad 08 - Taakstraf gehad - Gevangenis straf gehad 02 ADD is ter sprake geweest bij advocaat 01 Opgenomen geweest voor verslaving 04 Soort verslaving opname: Cocaine-base 01 / Cannabis 02 / Alcohol 01 Hulp gehad voor een (onbekende) verslaving (Geen opname) 05 Op dit moment een verslaving 05 (anders dan tabak / sigaretten) Soort verslaving: seks 01 / Alcohol 03 / online gokken 01 / Amfetamine 01 / Cannabis 01 Rookt tabak-sigaretten 23 / cocaine 01 / xtc 01 Gebruikt (soft)drugs: ja 12 / niet meer 02 Gevolgen (soft)drugs (Meerdere eigen antwoorden mogelijk) Betere concentratie 07 / introvert(er) 02 / eigen wereldje 01 / autistisch 01 / rustiger 04 / minder gedachten 01 / slaapmiddel 01 / ontspanning 04 / entertainer 02 / minder agressie 01 / euforie 02 / wantrouwend 03 / introverter 01 / duf 01 / misselijk 01 / discussiedrang 01 Gevolg alcohol (Meerdere eigen antwoorden mogelijk): Losser 10 / meer sociaal 04 / verkeerde beslissingen 01 / aantal dagen niet helder 02 / actiever-alert 04 / duf 05 / vrolijk 07 / rust 03 / ritalin effect 01 / drukker 01 / minder gedachten 04 / verdovend 02 / zelfverzekerdheid 02 / rustgevend 05 / lichthoofdig 01 / lef 01 / zweverig 01 / ideeen 02 / ontspannen 06 / meer open 01 / hoofdpijn 01 / minder agressief 01 / behulpzaam 01 / entertainer 01 / euforie 01 / afhankelijk stemming vooraf 02 / dronken 01 / luidruchtig 01 / veel praten 03 / jolig 02 / minder alcohol met medicatie 01 brutaler 01 / onhandiger 01 / weekend-drinker 07 / roekeloos 01 / misselijk 01 / lui 01 - Langer dan een week nuchter geweest in de afgelopen 30 dagen - nee: 18 - Kan niet langer dan een week volkomen nuchter zijn 07

20 General study Predominantly inattentive type - Attention Deficit Disorder! K. Windt 20 13b Criminaliteit / politie / justitie / Verslaving - VROUWEN (107) In aanraking geweest met politie / justitie 05 - Voorwaardelijke straf gehad 01 - Taakstraf gehad 00 - Gevangenis straf gehad 00 ADD is ter sprake geweest bij advocaat 00 Opgenomen geweest voor verslaving 02 Soort verslaving opname: Cocaine 02 Hulp gehad voor een (onbekende) verslaving (Geen opname) 01 Op dit moment een verslaving 04 (anders dan tabak / sigaretten) Soort verslaving: seks 00 / Alcohol 01 / online gokken 00 / Amfetamine 00 / Cannabis 01 / Onbekend 03 Rookt tabak-sigaretten 36 / cocaïne 00 / xtc 00 Gebruikt (soft)drugs: ja 14 / niet meer 02 Gevolgen (soft)drugs (Meerdere eigen antwoorden mogelijk) Minder zorgen 01 / Rustiger 02 / Gezelliger 01 / Vergroot paniek 01 / Betere concentratie 01 / Moe 01 / Gelukkig 02 / Losser 01 / Ontspanning 02 / Ziek-misselijk 01 / Op adem komen 01 / Gevoel van vrijheid 01 / Niets 01 / Glimlach op mijn gezicht 01 / Lachkick 01 / Stoeispelletjes 01 / Over de grond rollen 01 / Lichamelijke rust 01 / Scherpe kantjes eraf 01 / Overzicht in mijn hoofd 01 / Vervang avond medicatie 01 / Paranoïde 01 / Blij 01 / Stuiterbal 01 / Grapjes maken 01 / Creativiteit boost 01 / Melig 01 / Kan niet stoppen 01 Gevolg alcohol (Meerdere eigen antwoorden mogelijk): Rustiger 06 / Meer praten 03 / Moe 04 / Misselijk 01 / Ervaar problemen van anderen niet 01 / Zorgen vergeten 01 / Opener 01 / Kan meer loslaten 02 / Minder gedachten 03 / dempend 01 / Versterkend 01 / Remmingen verdwijnen 02 / Ontspannend 03 / Losser 05 / Meer op mijn gemak 02 / Actiever / Socialer 03 / Spontaniteit 01 / Gelukkig gevoel / Drukker 01 / Toegankelijk 01 / Kan beter tegen lawaai 01 / Met medicatie snel dronken 02 / Mag niet met medicatie 01 / Verlies controle lichaam 01 / Kan gesprekken niet volgen 01 / Nog meer hyper 01 / Vrolijk 01 / Maak van muis een olifant 01 / Elastiek achtig 01 / Agressie 01 / Niets 02 / Avontuurlijk 01 / Verlies zelfbeheersing 01 / Huilbui 01 / Fysiek moe 01 / Ik ga dansen 01 / Langer dan een week nuchter geweest in de afgelopen 30 dagen - Nee: 18 Kan niet langer dan een week volkomen nuchter zijn

21 General study Predominantly inattentive type - Attention Deficit Disorder! K. Windt 21 IN DE ONDERSTAANDE PAGINAʼS TREFT U DE VOLGENDE OPEN VRAGEN: - 14: ERVARINGEN MET MEDICATIE - 15: WAAROM HEEFT U AAN DIT ONDERZOEK MEEGEDAAN - 16: OVERIGE OPMERKINGEN VAN DEELNEMERS : ERVARINGEN MET MEDICATIE - OPEN VRAAG (Mannen en vrouwen) Minder afwezig of plotselinge slaap overdag; kan beter stilzitten; kan beter rustig luisteren tijdens gesprekken; geen inzinkingen tijdens werk; steviger en kortere slaap 's nachts; onwillekeurige ooglidbewegingen/trekkingen. Van ritalin werd ik erg gejaagd in mijn hoofd, net of ik overgeconcentreerd was. Nu ik dextro amfetemine slik, ben ik veel rustiger en geconcentreerder. De citolapram zorgt er ook voor dat mijn emoties niet te veel schommelen. Meer focus, het lukt me beter om structuur aan te brengen in mijn dagelijks leven, en het onderscheiden van hoofd- en bijzaken gaat ook beter. rust, beter kunnen richten, mogelijkheid om stil te staan bij wat ik wil (keuze i.p.v impulsiviteit/automatisch zonder controle) minder opeenvolgende gedachtenreeksen Afvallen, licht verbeterde concentratie. Ik heb last van inslaap/ en slaapproblemen. Gevoel krijgen van overal jeuk en rode plekken op de armen en buik. BIJ COMBINATIE VAN CONCERTA (36MGR) EN MEER DAN 3X 10MGR RITALIN/DAG, LAST VAN ZWARE MISSELIJKHEID EN HOOFDPIJN, MET 3X 5 MGR. POSITIEF GE- VOEL. DOOR GEBRUIK CONCERTA "IETS" MEER OPGERUIMD IN MIJN HOOFD, MAAR MOMENTEEL GEEN VERBETERING MEER. Geconcentreerd / sociaal / geïnteresseerd / actiever / scherp/ helder

General study Predominantly inattentive type - Attention Deficit Disorder! K. Windt 1

General study Predominantly inattentive type - Attention Deficit Disorder! K. Windt 1 General study Predominantly inattentive type - Attention Deficit Disorder! K. Windt 1 Naam: Karin Windt!Leeftijd: 33 Locatie: Nederland Contact: karinwindt@levente.nl / www.karinwindt.com Publicatie: Stichting

Nadere informatie

ADHD. en kinderen (6-12 jaar)

ADHD. en kinderen (6-12 jaar) ADHD en kinderen (6-12 jaar) ADHD, DAAR BEN JE NIET BLIJ MEE Als je bij het buitenspelen een blauwe plek oploopt, dan zit je daar niet mee. Meestal is-ie na een paar dagen weer weg. Bij ADHD is dat anders,

Nadere informatie

ADHD. Aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit. Hoe wordt de diagnose bij kinderen gesteld? ADHD poli

ADHD. Aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit. Hoe wordt de diagnose bij kinderen gesteld? ADHD poli 00 ADHD Aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit Hoe wordt de diagnose bij kinderen gesteld? ADHD poli U bent met uw kind verwezen naar de ADHD poli. De ADHD poli is een samenwerkingsverband tussen

Nadere informatie

Kinderen met ADHD. Inhoudsopgave. Wat is de oorzaak van ADHD? Wat zijn de verschijnselen van ADHD?

Kinderen met ADHD. Inhoudsopgave. Wat is de oorzaak van ADHD? Wat zijn de verschijnselen van ADHD? Kinderen met ADHD Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Wat is de oorzaak van ADHD? 1 Wat zijn de verschijnselen van ADHD? 1 Hoe wordt de diagnose ADHD gesteld? 2 Behandeling van ADHD

Nadere informatie

Een depressie. P unt P. kan u helpen. volwassenen

Een depressie. P unt P. kan u helpen. volwassenen Een depressie P unt P kan u helpen volwassenen Iedereen is wel eens moe, somber en lusteloos. Het is een normale reactie op tegenvallers, een verlies en andere vervelende gebeurtenissen. Wanneer dit soort

Nadere informatie

AD(H)D bespreken. BEN/LO/ADHD/14/0003a April 2014

AD(H)D bespreken. BEN/LO/ADHD/14/0003a April 2014 AD(H)D bespreken N.B.: de inhoud van dit programma is slechts van adviserende aard en dient niet als vervanging voor professioneel en/of medisch advies. Als u verdere consultatie wenst, of wanneer u zich

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu ADHD. www.kinderneurologie.eu

Kinderneurologie.eu ADHD. www.kinderneurologie.eu ADHD Waar staat de afkorting ADHD voor? De letters ADHD staan voor de engelse woorden Attention Deficit - Hyperactivity Disorder. In het Nederlands vertaald betekent dat een aandoening die gekenmerkt wordt

Nadere informatie

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl n Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid We slapen gemiddeld zo n zeven tot acht uur per nacht. Dat

Nadere informatie

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je:

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je: Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj of wiet. Dat heet blowen. In deze folder

Nadere informatie

Informatie voor patiënten van Ziekenhuis Rijnstate/Zevenaar. Het ADHD-team

Informatie voor patiënten van Ziekenhuis Rijnstate/Zevenaar. Het ADHD-team Informatie voor patiënten van Ziekenhuis Rijnstate/Zevenaar Het ADHD-team Uw kind heeft AD(H)D of er bestaat het vermoeden dat uw kind deze aandachtsstoornis heeft. Op het ADHD-spreekuur van de polikliniek

Nadere informatie

SRA. Subjects Reactie op Antipsychoticagebruik. H.A. Wolters H. Knegtering D. Wiersma R.J. van den Bosch Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG)

SRA. Subjects Reactie op Antipsychoticagebruik. H.A. Wolters H. Knegtering D. Wiersma R.J. van den Bosch Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) SRA Subjects Reactie op Antipsychoticagebruik H.A. Wolters H. Knegtering D. Wiersma R.J. van den Bosch Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) Ref.: Wolters HA, H Knegtering, D Wiersma, RJ van den

Nadere informatie

Depressie bij ouderen

Depressie bij ouderen Depressie bij ouderen 2 Depressie bij ouderen komt vaak voor, maar is soms moeilijk te herkennen. Deze folder geeft informatie over de kenmerken en de behandeling van een depressie bij ouderen. Wat is

Nadere informatie

Ruimte voor adressticker. Datum ontvangst (invullen door SIvsG) Voorletters + Naam (+ meisjesnaam) Straat en huisnummer. Postcode en woonplaats

Ruimte voor adressticker. Datum ontvangst (invullen door SIvsG) Voorletters + Naam (+ meisjesnaam) Straat en huisnummer. Postcode en woonplaats F 2011.1 Versie 2 15-09- 2013 Vragenlijst Instituut voor Slaapgeneeskunde Woerden Ruimte voor adressticker Deze vragenlijst biedt ons inzicht in uw klachten en uw medische voorgeschiedenis. Vult u daarom

Nadere informatie

Kwaliteit van Leven vragenlijst

Kwaliteit van Leven vragenlijst Patient registration label Kwaliteit van Leven Vragenlijst 3 4 weken na randomisatie In te vullen door geincludeerde patiënt Patient Identification Number Datum van invullen 1 SF-36 GEZONDHEIDSTOESTAND

Nadere informatie

Rusteloze benen restless legs syndrome (RLS)

Rusteloze benen restless legs syndrome (RLS) Rusteloze benen restless legs syndrome (RLS) Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2015 pavo 1159 Wat zijn rusteloze benen? Het rusteloze benen syndroom (ofwel restless legs syndrome, afgekort RLS) is een

Nadere informatie

Kinderen met hardnekkig druk gedrag

Kinderen met hardnekkig druk gedrag Interline Achtergronden casusschetsen Kinderen met hardnekkig druk gedrag Versie 15 juli 2002 Casusschets 1 Vraag 1: Vooral druk en beweeglijk (3), + concentratieproblemen (1). Zie diagnostiek, obligate

Nadere informatie

Een depressie. PuntP kan u helpen. groep: volwassenen

Een depressie. PuntP kan u helpen. groep: volwassenen Een depressie PuntP kan u helpen groep: volwassenen Iedereen is wel eens moe, somber en lusteloos. Het is een normale reactie op tegenvallers, een verlies en andere vervelende gebeurtenissen. Wanneer dit

Nadere informatie

Ontwikkelingsstoornisssen. GGZ Friesland ADHD. Attention Deficit (Hyperactivity) Disorder

Ontwikkelingsstoornisssen. GGZ Friesland ADHD. Attention Deficit (Hyperactivity) Disorder GGZ Friesland Ontwikkelingsstoornisssen ADHD Attention Deficit (Hyperactivity) Disorder GGZ Friesland is de grootste aanbieder van geestelijke gezondheidszorg in de provincie Friesland. We bieden u hulp

Nadere informatie

De muur. Maar nu, ik wil uitbreken. Ik kom in het nauw en wil d r uit. Het lukt echter niet. De muur is te hoog. De muur is te dik.

De muur. Maar nu, ik wil uitbreken. Ik kom in het nauw en wil d r uit. Het lukt echter niet. De muur is te hoog. De muur is te dik. De muur Ik heb een muur om me heen. Nou, een muur? Het lijken er wel tien. En niemand is in staat om Over die muur bij mij te komen. Ik laat je niet toe, Want dan zou je zien Hoe kwetsbaar ik ben. Maar

Nadere informatie

ZELFINVULLIJST DEPRESSIEVE SYMPTOMEN (INVENTORY OF DEPRESSIVE SYMPTOMATOLOGY: IDS-SR) 1 (In te vullen door patiënt)

ZELFINVULLIJST DEPRESSIEVE SYMPTOMEN (INVENTORY OF DEPRESSIVE SYMPTOMATOLOGY: IDS-SR) 1 (In te vullen door patiënt) ZELFINVULLIJST DEPRESSIEVE SYMPTOMEN (INVENTORY OF DEPRESSIVE SYMPTOMATOLOGY: IDS-SR) 1 (In te vullen door patiënt) Naam:.. Datum: - - Kruis bij elke vraag het antwoord aan dat de afgelopen zeven dagen

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET DRUGS 3 SOORTEN DRUGS 3 WAT DOEN DRUGS? 4 VERSLAAFD AAN DRUGS

Nadere informatie

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Gaby Herweijer Adviseur Gezondheidsbevordering

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Gaby Herweijer Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Gaby Herweijer Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom in de Puberteit Pubers ondergaan veel veranderingen Vrienden School Lichamelijk Seksualiteit Hersenen Pubers vragen

Nadere informatie

Liska Vulperhorst Preventiewerker

Liska Vulperhorst Preventiewerker Liska Vulperhorst Preventiewerker Tactus Verslavingszorg Vijf circuits Behandeling & Begeleiding Sociale Verslavingszorg Forensische Verslavingszorg Verslavingsreclassering Preventie & Consultancy Programma

Nadere informatie

Psychiatrie: ADHD. Dit thema gaat over ADHD als voorbeeld van een concentratie of aandachtsstoornis.

Psychiatrie: ADHD. Dit thema gaat over ADHD als voorbeeld van een concentratie of aandachtsstoornis. DC 13 Psychiatrie: ADHD 1 Inleiding Dit thema gaat over ADHD als voorbeeld van een concentratie of aandachtsstoornis. Beroepscontext: als onderwijsassistent kun je ingezet worden in het werken met leerlingen

Nadere informatie

Datum: VRAGENLIJSTEN (1) Naam: Geboortedatum: www.upckuleuven.be info@upckuleuven.be

Datum: VRAGENLIJSTEN (1) Naam: Geboortedatum: www.upckuleuven.be info@upckuleuven.be Datum: VRAGENLIJSTEN (1) Naam: Geboortedatum: www.upckuleuven.be info@upckuleuven.be campus Kortenberg Leuvensesteenweg 517 3070 Kortenberg T +32 2 758 05 11 campus Gasthuisberg Herestraat 49 3000 Leuven

Nadere informatie

Depressie bij ouderen

Depressie bij ouderen Depressie bij ouderen Bij u of uw familielid is een depressie vastgesteld. Hoewel relatief veel ouderen last hebben van depressieve klachten, worden deze niet altijd als zodanig herkend. In deze folder

Nadere informatie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie Zaken voor mannen Verhalen van mannen met epilepsie Introductie Niet alle mannen vinden het prettig om over hun gezondheid te praten. Ieder mens is anders. Elke man met epilepsie ervaart zijn epilepsie

Nadere informatie

Signalen van verdovende middelen. Volgens de (opium)wet. Signalen van stimulerende middelen. Redenen gebruik

Signalen van verdovende middelen. Volgens de (opium)wet. Signalen van stimulerende middelen. Redenen gebruik Associëren Novadic-Kentron Preventie, Voorlichting en Advies Workshop LVG 60 minuten Drugs Belevingswerelden Associëren drugs LVG Ø Impulsief Ø Hier & nu (gevoelig voor impulsen van dat moment) Ø Grenzeloos

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Depressie bij ouderen

Depressie bij ouderen Depressie bij ouderen Bij u, uw partner of familielid is een depressie vastgesteld. In deze folder kunt u lezen wat een depressie is en waar u voor verdere vragen en informatie terecht kunt. Vanwege de

Nadere informatie

Depressie. Meer dan een somber gevoel. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie

Depressie. Meer dan een somber gevoel. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie ggz voor doven & slechthorenden Depressie Meer dan een somber gevoel Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie Herkent u dit? Iedereen is wel eens somber of treurig.

Nadere informatie

Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker

Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker Tactus Verslavingszorg Stedendriehoek, Twente, Zwolle/Noord Veluwe en Flevoland Preventie Behandeling Nazorg Alcohol, roken, drugs, medicijnen, gamen, gokken Programma

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. Het foetaal alcohol syndroom. www.kinderneurologie.eu

Kinderneurologie.eu. Het foetaal alcohol syndroom. www.kinderneurologie.eu Het foetaal alcohol syndroom Wat is het foetaal alcohol syndroom? Het foetaal alcohol syndroom is een combinatie van aangeboren afwijkingen bij een baby die veroorzaakt zijn door alcohol gebruik van de

Nadere informatie

Signaleren & Bespreken

Signaleren & Bespreken Signaleren & Bespreken HIER KOMT NOG EEN FOTO! Help! Mijn kind gaat uit! Hoe signaleer ik druggebruik bij mijn kind? Hoe signaleer ik problematisch gebruik bij mijn kind? En wat als blijkt dat..? Op tijd..

Nadere informatie

Hoe je je voelt. hoofdstuk 10. Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld:

Hoe je je voelt. hoofdstuk 10. Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld: hoofdstuk 10 Hoe je je voelt Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld: zenuwachtig wakker worden omdat je naar school moet, vrolijk

Nadere informatie

Wat je moet weten over hasj en wiet

Wat je moet weten over hasj en wiet Wat je moet weten over hasj en wiet 1 2 Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj

Nadere informatie

Vragenlijst voor ouder(s)

Vragenlijst voor ouder(s) Vragenlijst voor ouder(s) Personalia Woonplaats...: Leeftijd kind (heden)... : jaar mnd. Opleiding vader... : Opleiding moeder..: Gezinssituatie... : IQ-gegevens kind (indien bekend) : Datum van invullen...

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Slaapproblemen, angst en onrust

Slaapproblemen, angst en onrust Slaapproblemen, angst en onrust WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WAT GEBEURT ER ALS U STOPT AUTORIJDEN INFORMATIE ADRESSEN HULPVERLENING VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL SLAAPPROBLEMEN,

Nadere informatie

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan ggz voor doven & slechthorenden Verslaving Als iemand niet meer zonder... kan Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving Herkent u dit? Veel mensen gebruiken soms

Nadere informatie

Periodieke beenbewegingen van de slaap periodic limb movement disorder (PLMD)

Periodieke beenbewegingen van de slaap periodic limb movement disorder (PLMD) Periodieke beenbewegingen van de slaap periodic limb movement disorder (PLMD) Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2015 pavo 1160 Wat zijn periodieke beenbewegingen van de slaap? Bij periodic limb movement

Nadere informatie

Je mag toch geen suiker? Dat dacht mijn oma. Na drie jaar... Had ze een hele vieze taart voor me gemaakt, terwijl de hele familie iets lekkers at.

Je mag toch geen suiker? Dat dacht mijn oma. Na drie jaar... Had ze een hele vieze taart voor me gemaakt, terwijl de hele familie iets lekkers at. ~1~ s n a l a b n i Happy A ls ouder van een kind met een chronische ziekte weet u vast als geen ander hoe moeilijk de balans is tussen goede zelfzorg en een prettig en gelukkig leven. Om er achter te

Nadere informatie

Bespreken van situaties

Bespreken van situaties Bespreken van situaties U heeft met de leerlingen de website over alcohol, roken en drugs doorlopen. Dit zijn onderwerpen die leerlingen bezighouden en waar ze onderling over praten. Toch is het goed om

Nadere informatie

Baseline patiënten enquête. PACYFIC studie - Baseline patiënten enquête -

Baseline patiënten enquête. PACYFIC studie - Baseline patiënten enquête - PACYFIC studie - Baseline patiënten enquête - 1 Instructies en toelichting Hartelijk dank voor uw deelname aan de PACYFIC studie patiënten enquête. Met deze vragenlijst willen wij evalueren hoe u, als

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

GIDS. voor een. rustige nacht

GIDS. voor een. rustige nacht GIDS voor een rustige nacht Lekker geslapen? Lekker slapen en uitgerust wakker worden. Voor veel mensen is het een verre droom. Naar schatting één op de vijf mensen in ons land kampt geregeld met slaapproblemen.

Nadere informatie

STAPPENPLAN SLAAPSTOORNIS IN DE EERSTE LIJN

STAPPENPLAN SLAAPSTOORNIS IN DE EERSTE LIJN STAPPENPLAN SLAAPSTOORNIS IN DE EERSTE LIJN Herkennen en behandelen van slaapstoornissen bij ouderen. STAP 1: Screenen op slaapstoornis (kruis aan). 1a. Ervaart u problemen met slapen? 1b Heeft u de afgelopen

Nadere informatie

Testuitslag SCL-90-R

Testuitslag SCL-90-R Testuitslag SCL-90-R Afgenomen op: 5-4-13 15:32:37 Gekozen normgroep: SCL90 De gewone bevolking/'normalen' (normgroep 2) SCL-90-Schaal Ruwe score Normscore ANG - Angst 33 Zeer hoog AGO - Agorafobie 10

Nadere informatie

ADHD bij volwassenen met een angststoornis

ADHD bij volwassenen met een angststoornis ADHD bij volwassenen met een angststoornis Impuls Symposium AD(H)D, een hype? (Differentiaal) Diagnostiek en Comorbiditeit woensdag 1 april 2009 Anke Roodbergen, psychiater i.o. De Jutters/PsyQ, Den Haag

Nadere informatie

Attention Deficit Disorder

Attention Deficit Disorder Attention Deficit Disorder lorem ipsum dolor sit amet + ADD - Het overwegend onoplettend type - 2011 Aanvullende informatie Care for Woman scholing Amersfoort Studiedag Zeeuwse muziekscholen Terneuzen

Nadere informatie

Registratieformulier medicatie bij ADHD

Registratieformulier medicatie bij ADHD Bijlage 6 Registratieformulier medicatie bij ADHD Protocol ADHD bij verslaving 99 Registratieformulier medicatie bij ADHD Naam patiënt: Naam voorschrijvend behandelaar: Geneesmiddel: Datum: Dosering:

Nadere informatie

Wat is AD(H)D. Wie stelt de diagnose

Wat is AD(H)D. Wie stelt de diagnose AD(H)D bij kinderen Deze folder gaat over AD(H)D bij kinderen. Dit staat voor Attention Deficit (Hyperactivity) Disorder en komt bij ongeveer 4 5% van de kinderen voor. U leest in deze folder onder andere

Nadere informatie

Bipolaire stoornissen

Bipolaire stoornissen Bipolaire stoornissen PuntP kan u helpen volwassenen Sommige mensen hebben last van stemmingsschommelingen die niet in verhouding staan tot wat er in hun persoonlijke omgeving gebeurt. De stemming lijkt

Nadere informatie

Verlies, verdriet en rouw

Verlies, verdriet en rouw Verlies, verdriet en rouw Albert Schweitzer ziekenhuis november 2013 pavo 0233 Inleiding Iemand die u dierbaar was, waar uw zorg naar uitging, is overleden. Het wegvallen van de overledene brengt wellicht

Nadere informatie

Inleiding. Autisme & Communicatie in de sport

Inleiding. Autisme & Communicatie in de sport Sanne Gielen Inleiding Starten met een nieuwe sport is voor iedereen spannend; Hoe zal de training eruit zien? Zal de coach aardig zijn? Heb ik een klik met mijn teamgenoten? Kán ik het eigenlijk wel?

Nadere informatie

ADHD e n j o n g e r e n

ADHD e n j o n g e r e n ADHD en jongeren ADHD, JE KUNT ER BEROEMD MEE WORDEN Cher, Jim Carrey, Tom Cruise, Bill Clinton, Michael Jordan, Jochem Myjer... zomaar enkele van de vele beroemdheden die het ver geschopt hebben, ondanks

Nadere informatie

Tips tegen nervositeit

Tips tegen nervositeit Vijf jaar lang heb ik een slaapmiddel gebruikt om in slaap te komen soms had ik de moed om het eens zonder dat tabletje te proberen. Ik sliep dan zo slecht, dat ik de moed snel weer opgaf. Toch vond ik

Nadere informatie

Liefde & Behang Wat is Youz? Jongerenmerk van Bouman GGZ Advies en behandeling voor jongeren met problemen op het gebied van alcohol, drugs, gokken of gamen. Youz is er ook voor ouders en de omgeving.

Nadere informatie

Hoofdpijn Duizeligheid Vermoeidheid Concentratieproblemen Vergeetachtigheid

Hoofdpijn Duizeligheid Vermoeidheid Concentratieproblemen Vergeetachtigheid Hersenschudding In deze folder vertellen we wat de gevolgen van een hersenschudding kunnen zijn en wat u kunt verwachten tijdens het herstel. Ook geven we adviezen over wat u het beste wel en niet kunt

Nadere informatie

Overleg van tevoren altijd met de ouders over de aanpak voor het kind en tips voor de omgang.

Overleg van tevoren altijd met de ouders over de aanpak voor het kind en tips voor de omgang. Overleg van tevoren altijd met de ouders over de aanpak voor het kind en tips voor de omgang. Aandacht stoornissen ADD Attention Deficit Disorder (letterlijk: aandacht tekort stoornis) - Een vorm van ADHD

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

TRACE. ADHD behandelen met een dieet

TRACE. ADHD behandelen met een dieet TRACE ADHD behandelen met een dieet Informatie voor kinderen van 12 jaar 1 Hallo! Als je deze folder leest, heb je waarschijnlijk te horen gekregen dat je ADHD hebt. In deze folder zullen we kort uitleggen

Nadere informatie

PERSOONLIJKHEIDSSTOORNIS

PERSOONLIJKHEIDSSTOORNIS PERSOONLIJKHEIDSSTOORNIS PATIËNTENINFORMATIE ALGEMEEN Wat is een persoonlijkheidsstoornis? Ieder mens heeft een persoonlijkheid. Een persoonlijkheid is de optelsom van hoe u als persoon bent, hoe u zich

Nadere informatie

5 manieren om je eigen pad te bewandelen

5 manieren om je eigen pad te bewandelen 5 manieren om je eigen pad te bewandelen Hierbij het nieuwe artikel met als onderwerp: 5 manieren om je eigen pad te bewandelen. Het is geschreven door wandelcoach Tineke Franssen. Tineke wandelt al een

Nadere informatie

Inleiding Agenda van vandaag

Inleiding Agenda van vandaag Inleiding Agenda van vandaag Werkgebied GGD Deelname aan het ZAT Afname KIVPA vragenlijst Jongerenspreekuur op aanvraag (per mail aangevraagd) overleg mentoren, zorg coördinator en vertrouwenspersoon Preventief

Nadere informatie

SCREENER MIDDELENGEBRUIK. Achternaam. Cliëntnummer. Naam interviewer

SCREENER MIDDELENGEBRUIK. Achternaam. Cliëntnummer. Naam interviewer SCREENER MIDDELENGEBRUIK Achternaam bij vrouwelijke cliënten meisjesnaam Geboortedatum Cliëntnummer Datum interview d d m m d d m m Naam interviewer Interview is niet volledig afgenomen want: cliënt beëindigde

Nadere informatie

Appendix. Deel 1: Vertaalde PSYCHLOPS deel 1 en deel 2 (zie hoofdstuk 5) Deel 2: Vertaalde PHQ (zie hoofdstuk 2)

Appendix. Deel 1: Vertaalde PSYCHLOPS deel 1 en deel 2 (zie hoofdstuk 5) Deel 2: Vertaalde PHQ (zie hoofdstuk 2) Appendix Deel 1: Vertaalde PSYCHLOPS deel 1 en deel 2 (zie hoofdstuk 5) Deel 2: Vertaalde PHQ (zie hoofdstuk 2) Een vragenlijst over u en hoe u zich voelt. Vraag 1. Deze vraag bestaat uit drie delen: a-probleem,

Nadere informatie

Snurkvragenlijst. Ik heb een afspraak op de snurk-/slaap apneupoli op: Snurkt u `s nachts? Sinds hoeveel jaar snurkt u?

Snurkvragenlijst. Ik heb een afspraak op de snurk-/slaap apneupoli op: Snurkt u `s nachts? Sinds hoeveel jaar snurkt u? Snurkvragenlijst Vul hier uw patiëntnummer in. Heeft u nog geen patiëntnummer, vul dan uw geboortejaar en postcode in volgens het volgende schema: 19661234AB Ik heb een afspraak op de snurk-/slaap apneupoli

Nadere informatie

Patiëntenbrochure. Antidepressiva. Afbouwen of doorgaan?

Patiëntenbrochure. Antidepressiva. Afbouwen of doorgaan? Patiëntenbrochure Antidepressiva Afbouwen of doorgaan? Antidepressiva Afbouwen of doorgaan? Heeft u - in overleg met uw (huis)arts - besloten te stoppen met het gebruik van de antidepressiva? Of overweegt

Nadere informatie

DIS-Q VRAGENLIJST. Voorbeeld In welke mate is de volgende uitspraak op U van toepassing. Ik kan moeilijk een beslissing nemen.

DIS-Q VRAGENLIJST. Voorbeeld In welke mate is de volgende uitspraak op U van toepassing. Ik kan moeilijk een beslissing nemen. DIS-Q VRAGENLIJST Deze vragenlijst bestaat uit twee delen. Het eerste deel bevat enkele algemene vragen over uw achtergrond. In het tweede deel wordt U gevraagd aan te geven in welke mate de volgende ervaringen

Nadere informatie

Burn-out Traject begeleiding

Burn-out Traject begeleiding F o l d e r Burn-out Traject begeleiding Burn-out Aanpak en Preventie ter voorkoming van langdurige uitval Het leven stelt voortdurend bepaalde eisen aan de mens. Werk is in veel gevallen het levensgebied

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu MCDD

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu MCDD MCDD Wat is MCDD? MCDD is een ontwikkelingsstoornis waarbij kinderen moeite hebben om met hun gevoelens om te gaan en moeite hebben met het onderscheid tussen fantasie en werkelijkheid. Hoe wordt MCDD

Nadere informatie

Mijn hersenletsel. Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting:

Mijn hersenletsel. Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Mijn hersenletsel Ik heb moeite met het vasthouden of verdelen van mijn aandacht. Ik ben snel afgeleid. Ik heb moeite om alles bij te houden/de wereld gaat zo snel. Ik heb moeite met flexibiliteit en veranderingen.

Nadere informatie

Resultaten en ervaringen polikliniek. 12 juni 2012 sms symposium, presentatie sms poli

Resultaten en ervaringen polikliniek. 12 juni 2012 sms symposium, presentatie sms poli SMs-poli Resultaten en ervaringen polikliniek 1 hoe werkt de SMs-poli, wat kunnen wij betekenen? uitkomsten uit onderzoek tot nu toe: - ouders - leerkracht/begeleider bevindingen poli: - ouders - orthopedagogen

Nadere informatie

Informatie voor patiënten

Informatie voor patiënten Informatie voor patiënten gegeneraliseerde angststoornis: wat is dat precies? Bij u is na de intakeprocedure de diagnose gegeneraliseerde angststoornis gesteld. Om deze diagnose te kunnen krijgen moet

Nadere informatie

Patiëntnummer: 3. Wat is uw postcode? Datum van invullen: / / man vrouw 1. U bent: 2. Hoe oud bent u?. jaar

Patiëntnummer: 3. Wat is uw postcode? Datum van invullen: / / man vrouw 1. U bent: 2. Hoe oud bent u?. jaar Datum van invullen: / / man vrouw 1. U bent: 2. Hoe oud bent u?. jaar 3. Wat is uw postcode? 4. Heeft u ooit te maken gehad met een ernstige ziekte? ja nee bij uzelf bij familieleden doordat u anderen

Nadere informatie

Onderwerp: Acute verwardheid of delier

Onderwerp: Acute verwardheid of delier Onderwerp: 1 Informatie over acute verwardheid of delier Voor wie is deze folder bedoeld? Deze folder is bedoeld voor patiënten die worden opgenomen in het Ikazia Ziekenhuis. Zoals de verpleegkundige aan

Nadere informatie

To blow or not to. blow? Inhoud. Informatiebrochure over cannabisgebruik bij een psychose. Inleiding. 1. Een psychose. 2. Cannabis

To blow or not to. blow? Inhoud. Informatiebrochure over cannabisgebruik bij een psychose. Inleiding. 1. Een psychose. 2. Cannabis Inhoud To blow or not to Inleiding 1. Een psychose blow? Informatiebrochure over cannabisgebruik bij een psychose 2. Cannabis 3. Risico op een psychose door cannabisgebruik 4. Redenen om cannabis te gebruiken

Nadere informatie

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering Agenda Genotmiddelen Pubergedrag en hersenontwikkeling Energiedrank Roken: sigaret, waterpijp en shishapen Alcohol Opvoedtips

Nadere informatie

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN?

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? UW KIND EN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? U KUNT ER IETS AAN DOEN! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Kindergeneeskunde ADHD

Kindergeneeskunde ADHD Kindergeneeskunde ADHD Dit boekje is een korte beschrijving over ADHD. Het is geschreven voor ouders die op de polikliniek kindergeneeskunde komen en voor het eerst horen over ADHD. Rondrennen, de aandacht

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Haw it der oer! Marcel Seuninga/ Auke Zandstra

Haw it der oer! Marcel Seuninga/ Auke Zandstra Haw it der oer! Marcel Seuninga/ Auke Zandstra Programma Enkele cijfers over roken, drinken en gamen Jongeren en alcohol Andere drugs Enkele tips t.a.v. opvoeding en genotmiddelen Vragen en afsluiting

Nadere informatie

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline ggz voor doven & slechthorenden Borderline Als gevoelens en gedrag snel veranderen Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline Herkent u dit? Bij iedereen gaat wel

Nadere informatie

INDIVIDUEEL ZORGPLAN EPILEPSIE

INDIVIDUEEL ZORGPLAN EPILEPSIE Want epilepsie heb je niet alleen! INDIVIDUEEL ZORGPLAN EPILEPSIE voor ouders van kinderen met epilepsie Deel II Persoonlijk logboek Ontwikkeld door: Epilepsie Vereniging Nederland (EVN) Uitgevoerd door:

Nadere informatie

Na de schok... Informatie voor ouders

Na de schok... Informatie voor ouders Na de schok... Informatie voor ouders Niemand is echt voorbereid op een schokkende gebeurtenis en als het gebeurt heeft dat voor iedereen ingrijpende gevolgen. Als kinderen samen met hun ouders een aangrijpende

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Acuut optredende verwardheid. (delier) Acuut optredende verwardheid (delier)

Patiënteninformatie. Acuut optredende verwardheid. (delier) Acuut optredende verwardheid (delier) Patiënteninformatie Acuut optredende verwardheid (delier) Acuut optredende verwardheid (delier) 1 Acuut optredende verwardheid (delier) Intensive Care, route 3.3 Telefoon (050) 524 6540 Inleiding Uw familielid

Nadere informatie

kennistoets. wat weet jij nou van slapeloosheid?

kennistoets. wat weet jij nou van slapeloosheid? 1. Toelichting Deze module is gebaseerd op de NHG-Standaard M23 van juli 2005. Met behulp van de Kennistoets kunnen de praktijkassistentes nagaan hoe hun kennis over hun handelen bij slapeloosheid en slaapmedicatie

Nadere informatie

Inhoud. Ontgifting en stabilisatie. Observatie en Diagnostiek en Behandeling. Cijfers en Onderzoek. Aanbod Jeugd in Nederland

Inhoud. Ontgifting en stabilisatie. Observatie en Diagnostiek en Behandeling. Cijfers en Onderzoek. Aanbod Jeugd in Nederland Polls drugsweb Kun je op eigen houtje van drugs afkomen Ja: 85% Moeten we minder gaan drinken Ja: 57% Bang om verslaafd te worden Ja: 21% Drugs meenemen naar buitenland Ja: 73% Wiet is een harddrug Ja:

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte

leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte CVA Cerebro Vasculair Accident is de medische term voor een ongeluk in de vaten van de hersenen. In het dagelijks taalgebruik heet een CVA

Nadere informatie

In te vullen door de onderzoeker:

In te vullen door de onderzoeker: In te vullen door de onderzoeker: Code : Datum: Studie, het effect van podoposturale therapie zolen op chronische lage rugpijn, al dan niet gepaard gaande met een uitstralende irritatie naar de gluteaalregio

Nadere informatie

Alvast bedankt voor het invullen!

Alvast bedankt voor het invullen! Deze vragenlijst gaat over jongeren die steun of hulp geven aan een familielid. Wij zijn erg benieuwd hoeveel jongeren er binnen onze school steun of hulp geven en hoe zij dit ervaren. De vragenlijst is

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

De puberteit 9/21/2015. Programma. Indeling naar werking. Wat zijn genotmiddelen? Welkom bij Uw kind en genotmiddelen

De puberteit 9/21/2015. Programma. Indeling naar werking. Wat zijn genotmiddelen? Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Programma Welkom bij Uw kind en genotmiddelen (hersen)ontwikkeling pubers Genotmiddelen Energydrinks Roken Alcohol en genotmiddelen Eef Hollman Adviseur Gezondheidsbevordering Indeling naar werking Wat

Nadere informatie