NVKD studiedagen 31 mei 2 juni 2012

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "NVKD studiedagen 31 mei 2 juni 2012"

Transcriptie

1 NVKD studiedagen 31 mei 2 juni 2012 Koeman en Bijkerk BV Telefoon: Oosterweg PE Haren (Groningen) Geachte NVKD leden, Dit jaar vindt de jaarlijkse studiebijeenkomst van de NVKD sinds lange tijd weer in het noorden van Nederland plaats, namelijk in Haren, Groningen, bij Koeman en Bijkerk. Dit jaar hebben wij geen speciaal thema gekozen maar in plaats hiervan een aantal bijzondere sprekers uitgenodigd die over hun onderzoek zullen berichten. De eerste dag, donderdag 31 mei, staat in het teken van de derde taxonomische workshop (aanvang u.). De eerste twee workshops in Aalst (2010) en Lelystad (2011) waren een groot succes en het NVKD bestuur heeft daarom besloten deze traditie voort te zetten 1. Op vrijdag 1 juni is de jaarlijkse lezingendag met een gevarieerd programma. Op zaterdag 2 juni is een bijzondere (vaar)excursie gepland. Zoals altijd zijn er geen kosten verbonden aan de lezingendag. Voor de deelname aan de taxonomische workshop op donderdag 31 mei bedragen de kosten 50,00 (betalingsbewijs wordt verstrekt op 31 mei). Thema van de workshop zijn Fragilaria construens s.l. en Fragilaria pinnata s.l. Meebrengen: eigen slides met probleemschaaltjes en indien mogelijk de eigen vertrouwde microscoop. Speciale problemen met deze soortgroepen kunt u van tevoren aanmelden bij Bart Van de Vijver, bij voorkeur voor 30 april Ik wens iedereen inspirerende studiedagen! Holger Cremer Voorzitter NVKD 1 De studieboeken van de vorige taxonomische workshops kunt u vinden op de NVKD website

2 Programma 1 juni: lezingendag u. Ontvangst (koffie, thee) u. Opening door Holger Cremer, voorzitter NVKD u. Ronald Bijkerk (Koeman en Bijkerk): Introductie Koeman en Bijkerk u. Peter Kroth (Universität Konstanz, Duitsland): The peculiar molecular biology of diatoms u. Ledenvergadering NVKD. De agenda is bijgevoegd Lunch u. Frank Schuren (TNO, The Netherlands): New Biology: the HydroChip and its added value in increasing knowledge on water ecology u. Ellen Weerman (HAS Den Bosch, The Netherlands): Diatoms as landscape engineers u. Pauze u. Ines Tavernier (Ghent University, Belgium): Holocene climate variability and its effect on ice sheet dynamics and lacustrine microbial communities in Lützow Holm Bay (East Antarctica) u. Kateřina Kopalová (Charles University Prague, Czech Republic): The freshwater diatom flora from Ulu Peninsula (James Ross Island, NW Weddell Sea, Antarctica) u. Alejandra Goldenberg-Vilar (University of Amsterdam, The Netherlands): Spatial patterns of diatoms in degraded peatlands: comparison of three ecologically contrasting systems u. Bart Van de Vijver (National Botanic Graden of Belgium): Encyonopsis neerlandica, a new freshwater diatom from moorlandpools in the Netherlands u. Nawoord en sluiting door de voorzitter NVKD.

3 Agenda ledenvergadering NVKD op vrijdag 31 mei 2012 bij Koeman en Bijkerk te Haren, Nederland 1. Opening, vaststellen agenda, mededelingen. 2. Verslag ledenvergadering 13 mei 2011 in Lelystad, Nederland (bijgevoegd). 3. Kort jaaroverzicht 2011 (secretaris). 4. Toelichting financieel jaaroverzicht 2011 en begroting 2012 (penningmeester, P. Vos). 5. Verslag kascommissie over 2011 en verkiezing nieuw lid van de kascommissie (Jaco van der Wal treedt af, Marianne Thannhauser blijft nog één jaar aan). Op de vergadering wordt een nieuw kascommissielid gekozen. 6. Verkiezing nieuwe bestuursleden. Volgens het aftreedrooster is algemeen bestuurslid en erelid Herman van Dam aan de beurt af te treden. Herman stelt zich graag opnieuw verkiesbaar. Tegenkandidaten kunnen zich melden bij de voorzitter of de secretaris voor de ledenvergadering, bij voorkeur schriftelijk. 7. Web-site NVKD. B. Pex 8. Taxonomische diatomeeën workshop: evaluatie en toekomst (visie Bart Van de Vijver). 9. ISDR symposium Gent (Bart). 10. Web-based taxonomische site (Bart). Bart Van de Vijver en Frans Kouwets verwachten eind dit jaar met een website te komen over taxonomie van diatomeeën van de lage landen. 11. Diatomededelingen: nieuws, indienen kopij, deadline 12. Rondvraag. 13. Sluiting.

4 VERSLAG LEDENVERGADERING NVKD 13 mei 2011 bij de Waterdienst te Lelystad, Nederland 1. Opening, vaststellen agenda, mededelingen. Bert Pex afwezig wegens familieomstandigheden. Christine Cocquyt is afwezig wegens vakantie. 2. Verslag ledenvergadering 23 april 2010 in Aalst, België (bijgevoegd). Geen opmerkingen. Dit verslag is ook te lezen in Diatomededelingen 34, december Kort jaaroverzicht 2010 (secretaris). Geen overlijdensberichten binnen de vereniging. Jolanda van Iperen, vanaf het begin lid van de vereniging, heeft opgezegd wegens verandering van werkkring. Het ledenaantal bedraagt 58 leden en 9 instituten. Nog even terugkijkend hadden we een fantastische bijeenkomst bij de Vlaamse Milieu Maatschappij in Aalst, België. Een uitgebreid verslag hiervan is opgenomen in Diatomededelingen 34. In 2010 was de eerste workshop taxonomie door Bart Van de Vijver over Achnanthidium. Deze was zeer succesvol en wordt vervolgd. 26 november 2010 heeft het bestuur vergaderd in Beegden bij Bert Pex ter voorbereiding van de bijeenkomst in Lelystad 2011, waarbij tevens het 25-jarig bestaan werd voorbereid. In december 2010 is Diatomededelingen 34 verschenen, samengesteld door Holger Cremer en Christine Cocquyt. 4. Toelichting financieel jaaroverzicht 2010 en begroting 2011 (penningmeester, Peter Vos). Peter Vos licht toe dat de vereniging financieel gezond is en verzoekt de leden na te denken over activiteiten die kunnen worden ondersteund. 5. Verslag kascommissie en over 2010 en verkiezing nieuw lid van de kascommissie (Adrienne Mertens treedt af, Jaco van der Wal blijft nog één jaar aan). Op de vergadering wordt een nieuw kascommissielid gekozen. Adrienne Mertens doet namens de kascommissie verslag over het financieel beheer van 2010 met als conclusie dat alles in orde is bevonden. De penningmeester wordt bedankt voor zijn werk en gedechargeerd over Adrienne Mertens treedt af als kascommissielid; Jako van der Wal blijft nog 1 jaar aan; als nieuw kascommissielid heeft Marianne Thannhauser zich aangeboden. 6. Web-site NVKD. Bert Pex Bij afwezigheid van Bert wordt dit punt niet verder behandeld; alle leden kunnen veel (en steeds meer) informatie vinden op de website

5 7. Taxonomische diatomeeën workshop: evaluatie en toekomst. De taxonomische workshop van Bart Van de Vijver is bijzonder in de smaak gevallen en zeker voor herhaling vatbaar. Bart wil graag suggesties ter verdere verbetering van deze activiteit. Iedereen kan zich bij hem melden met ideeën. Bart wil dit uitbouwen tot een regelmatig terugkerende activiteit voor de leden. 8. Verkiezing nieuwe bestuursleden. Bart Van de Vijver en Christine Cocquyt treden beiden af. Bart heeft te kennen geven wel in het bestuur actief te willen blijven als conservator en redacteur. Christine zal niet terugkeren in het bestuur. Voor Christine Cocquyt wordt als algemeen bestuurslid voorgedragen: Caroline Souffreau. Als nieuwe voorzitter, opvolger van Bart Van de Vijver, wordt het huidige bestuurslid Holger Cremer voorgedragen. Christine Cocquyt heeft te kennen gegeven te willen stoppen met haar werk in het bestuur van de NVKD en treedt af. Herman van Dam houdt een korte toespraak waarin nog eens gememoreerd wordt hoeveel Christine voor de vereniging heeft betekend. Voor haar in de plaats wordt Caroline Souffreau in het bestuur verwelkomd. Bart Van de Vijver treedt af als voorzitter en Holger Cremer wordt gekozen als nieuwe voorzitter. Bart blijft als bestuurslid wel actief. Het bestuur heeft nu de volgende samenstelling: voorzitter en productie Diatomededelingen: Holger Cremer secretaris: Gert van Ee penningmeester: Peter Vos conservatrix, bibliotheek NVKD: Caroline Souffreau webmaster: Bert Pex Taxonomie en redacteur Diatomededelingen: Bart Van de Vijver Algemeen bestuurslid: Herman van Dam 9. Rondvraag. Jako van der Wal merkt op dat de adressen niet kloppen; zijn adres was verouderd. Reactie bestuur: de leden worden dringend verzocht tijdig veranderingen door te geven aan de secretaris en/of penningmeester. Er wordt komend jaar aan gewerkt de ledenlijst geheel bij te werken. 10. Sluiting.

6 ABSTRACTS

7 Spatial patterns in diatom diversity in peatlands: comparison of three ecologically contrasting systems ALEJANDRA GOLDENBERG VILAR 1, H. VAN DAM 2, G. VAN EE 3, R. VAN LEUKEN 4, A. KREIKE 4, E. NAT 4, H.G. VAN DER GEEST 1 & W. ADMIRAAL 1 1 Department of Aquatic Ecology and Ecotoxicology, IBED, University of Amsterdam, Science Park 904, 1098 XH Amsterdam, The Netherlands 2 Adviseur Water en Natuur. P.O. Box 37777, 1030 BJ Amsterdam, The Netherlands 3 Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, P.O. Box 29, 1700 AA Heerhugowaard, The Netherlands 4 Stichting Waterproef. P.O. Box 43, 1135 ZG Edam, The Netherlands Diatoms are widely used in ecological monitoring because of their high sensitivity to environmental disturbances, but knowledge on the spatial patterns in diversity is virtually lacking. However, in Dutch peatlands, the artificial network of canals and ditches, with distinct chemical and hydromorphological gradients, creates a mosaic of diatom communities. To understand these distribution patterns it is essential to gain insight in the underlying mechanisms that cause these patterns. In general, the similarity in species composition between ecological communities is typically decreasing with increasing distance. For macroorganisms, this phenomenon is often quantified using distance decay relationships and species area relationships (SAR) and is often explained by the occurrence of environmental gradients and the spatially limited dispersal capacity of the species involved. In the last years, an intensive scientific debate arose whether microorganisms such as diatoms exhibit similar patterns. Available scientific studies show that generalizations across all unicellular organisms studied so far are unwarranted as they exhibit wide variability. The present study attempts to identify the mechanisms that generates diatom distribution patterns according to chemical and hydromorphological gradients by the comparison of three peatland areas in The Netherlands: Wormer and Jisperveld, Oostzanerveld and Naardermeer. The sampling follows a nested and spatially explicit design along six kilometers sampling tracks. The knowledge obtained in the present study is expected to be applied in a GIS species distribution model and will provide ecological background for practical issues such the selection of sampling points and sampling units for biological monitoring.

8 The freshwater diatom flora from Ulu Peninsula (James Ross Island, NW Weddell Sea, Antarctica) KATEŘINA KOPALOVÁ 1,3, J. VESELÁ 2, J. ELSTER 2,3, L. NEDBALOVÁ 1,3, M. DE HAAN 4, J. KOMÁREK 2,3 & B. VAN DE VIJVER 4 1 Charles University in Prague, Faculty of Science, Department of Ecology, Viničná 7, CZ Prague 2, Czech Republic 2 University of South Bohemia, Faculty of Science, Department of Botany, Na Zlaté stoce 1, CZ České Budějovice, Czech Republic 3 Academy of Sciences of the Czech Republic, Institute of Botany, Section of Plant Ecology, Dukelská 135, CZ Třeboň, Czech Republic 4 National Botanic Garden of Belgium, Department of Bryophyta & Thallophyta, Domein van Bouchout, B-1860 Belgium A few years ago, a detailed study on the taxonomy of freshwater diatoms from James Ross Island has been started. James Ross Island (64 10 S, W) is situated in the northwestern part of the Weddell Sea, close to the northern tip of the Antarctic Peninsula. Only the northern part of the island (=Ulu Peninsula) is ice-free. The remaining 75% of the island is covered with a permanent icecap. In 2006, a new Czech Antarctic station (J. G. Mendel station) was finally constructed on the island and during the austral summers between 2004 and 2009 a large number of samples was collected from seepage areas, streams and lakes. Most recently, during the austral summer of 2012, moss samples have also been collected. The aim of this study is to investigate the diatom communities living in these habitats in relation to the ecological factors determining their composition, diversity and presence. Until recently, most of the non-marine Antarctic diatom species were believed to have a cosmopolitan nature, mainly due to the use of non-appropriate taxonomic literature. Only very few of the reported species showed an Antarctic distribution. The results of our study contradict entirely this statement and present a mainly specific maritime Antarctic flora. More than 100 diatom taxa have been identified during the survey. Following detailed morphological research, based on light and scanning electron microscopy, several species have been described as a new for science, such as the endemic Eolimna jamesrossensis, Luticola truncata Kopalová & Van de Vijver and Diadesmis inconspicua Kopalová & Van de Vijver while several others including Chamaepinnularia gerlachei Van de Vijver & Sterken, Craticula antarctica Van de Vijver & Sabbe and Luticola austroatlantica were described from James Ross Island but also occur on neighboring islands. Recently, five new Luticola species have been recorded in the lake samples and also benthic diatoms from seepages and streams were published. The work is however not finished as is proven by a recent survey of the genus Diadesmis on several islands in the southern Atlantic and southern Indian Ocean showing, that the taxonomy of this genus needs a thorough revision. During the presentation, the morphology of some of the new species will be illustrated and we will discuss the results of the ecological analysis using multivariate analysis. Based on our results we were able to characterize ecologically several typical diatom communities with specific conductance, soluble reactive phosporus, alkalinity and total phosphorus as main determining parameters. The biogeographical relationship of the diatom flora of James Ross Island with other Antarctic localities is highlighted.

9 The peculiar molecular biology of diatoms PETER KROTH Department of Biology, University of Konstanz, Germany Algae represent a large, phylogenetically diverse and morphologically variable group of organisms comprising tiny picoplankton as well as large kelp. Algal research to date experiences a strong boost from actual genome projects and the development of molecular tools to study algae and algal processes like large scale transcription analyses, transformation techniques and gene silencing approaches. For diatoms there are two genomes available (for the pennate Phaeodactylum tricornutum and the centric Thalassiosira pseudonana) including two more genomes close to publication (Pseudonitzschia sp. and Fragilariopsis cylindrus). Diatoms are very interesting organisms for various reasons, including their ecological relevance, their silicified cell walls and their peculiar evolution by secondary endocytobiosis (the incorporation of a eukaryotic alga into a eukaryotic host cell, followed by transformation of the endosymbiont into a plastid). Especially the latter process resulted in various differences with respect to the physiology and cell biology of these algae when compared to green algae and land plants. Comparative analyses revealed relocated metabolic pathways, modified regulation processes and unexpected proteins: (i) In diatoms very few enzymes of the Calvin cycle are redox regulated by small proteins termed thioredoxins that function as a light switch for CO2 fixation by reducing target enzymes. (ii) Essential pathways like the oxidative pentose phosphate together with nucleotide synthesis pathways have been reallocated in diatoms. (iii) As a consequence, additional plastidic translocators for nucleotides and carbohydrates were established. (iv) Enzymes of the second half of glycolysis can be found in the cytosol, in the plastids as well as in the mitochondria. (v) We do have first indications that enzymes might be located in the periplastidic space of diatoms, including an NADP-dependent thioredoxin reductase and a phosphogluconate dehydrogenase. (vi) Diatoms also show a very unusual distribution of carboxylating and decarboxylating enzymes.

10 New Biology: the HydroChip and its added value in increasing knowledge on water ecology FRANK H.J. SCHUREN & H. CREMER TNO Earth, Environmental and Life Sciences, Zeist and Utrecht, The Netherlands The water quality in Europe is enormously under pressure by various interfering chemical, physical, and biological stressors. An acceptable water quality is, however, essential for the persistence of aquatic ecosystems and also has wide-ranging socio-economic impacts. In Europe water policy and water pollution control is embedded in a number of environmental directives, e.g. the European Water Framework Directive, and the Bathing Water and Drinking Water Directives. Siliceous algae, predominantly diatoms, and blue-green algae play a prominent role in these directives and thus are an essential component of biomonitoring as diatoms are important indicators of water quality, reacting sensitive and fast to environmental change. Traditional diatom monitoring includes regular sampling and controlling of diatom communities using light microscopy techniques. However, this approach is limited by a combination of financial resources and analysis capacity, long running time, and chance of erroneous morphological diagnosis. In order to forestall these disadvantages we are developing the DNA-based HydroChip monitoring tool. This new application, based on DNA microarray technology, will allow an automatic, fast, efficient, standardized and reliable assessment of the algal (diatom) flora at minimal costs. The possibility of rapid low-cost analyses will also permit early warning of and possible direct measures against developing deleterious water conditions. We make use of sequence variations in the 18s rrna encoding gene as a barcode marker. Development of this diagnostic tool will be presented in more detail including current limitations in the diatom world (lack of sequence information, lack of pure cultures). First habitat typing tests with a prototype of the HydroChip carrying the barcodes of more than 130 diatom species applied to a large set of substrate samples (reed and small stones) collected in various water types in the Netherlands show a clear consistency between traditionally counted samples and those analyzed with the new molecular tool. Development and application of powerful barcoding techniques for water quality issues will promote uniform ecological monitoring across the Netherlands and, potentially across Europe.

11 Holocene climate variability and its effect on ice sheet dynamics and lacustrine microbial communities in Lützow Holm Bay (East Antarctica) INES TAVERNIER 1, E. VERLEYEN 1, D.A. HODGSON 2, A. JACQUES 1, S. IMURA 3, S. KUDOH 3, K. SABBE 1 & W. VYVERMAN 1 1 Protistology and Aquatic Ecology - Ghent University, Ghent, Belgium 2 British Antarctic Survey, Cambridge, United Kingdom 3 National Institute of Polar Research, Tokyo, Japan Of the global ice sheets, the Antarctic ice sheet has least field data to constrain its past volume and contribution to global sea-level change since the Last Glacial Maximum. Moreover, little is known about the timing of deglaciation in vast sectors of the continent and ice sheet responses to Holocene climate variability, despite this information being critical for estimating the ice sheet s contribution to future sea-level changes in a warming world. In order to minimize these uncertainties, we developed a new relative sea-level (RSL) curve for Lützow-Holm Bay (East Antarctica, EA) using marine to freshwater transitions in sediment cores from isolation lakes. We combined this with a study of the deglaciation history by radiocarbon dating transitions from glaciogenic to organic-rich sediments in glacial lakes. Reconstructions were also made of past changes in the regional climate-related moisture balance and temperature-dependent lake primary productivity using biological and sedimentological proxies. We focused on West Ongul Island and Skarvsnes, a peninsula 60 km distant. On West Ongul Island, the Holocene RSL maximum was below 13 m above sealevel (a.s.l.). RSL fell from this maximum at a rate of 8.1 mm/yr between 3945 and 3575 cal. yr BP to 2.8 mm/yr during the past 3575 calibrated years. On Skarvsnes, the RSL shows a more complex history. The Holocene RSL maximum could not be determined exactly, but was above 28 m a.s.l. between 5726 and 2692 cal. yr BP. RSL fell at 17.3 mm/yr between 2692 and 1155 cal. yr BP, dropping rapidly to 1.3 mm/yr during the past 1155 years. The RSL changes on West Ongul Island are in agreement with previous findings from the region. By contrast, the RSL curve for Skarvsnes differs from previous reconstructions. The patterns may be explained by increasing the modeled maximum ice thickness during the Holocene in this region and by imposing a subsequent melting event, possibly during the mid to late Holocene warm period. This climate anomaly has been inferred from ice, lake and marine sediment cores in EA between c. 4 and 2 ka BP and was similarly present in a sediment core from nearby Lake Ô-Ike between c and 1753 cal. yr BP. A modeling approach using a suite of glacio-isostatic adjustment models will be used to confirm or reject this hypothesis of late Holocene regional ice mass loss. If correct this will imply that the East Antarctic ice sheet in this region is probably less stable than previous models and field data have suggested.

12 Diatoms as landscape engineers ELLEN WEERMAN HAS University of Applied Sciences, s-hertogenbosch, The Netherlands In this presentation I will present the main conclusions from my PhD research conducted at the Netherlands Institute of Ecology in Yerseke (now NIOZ-CEME). During spring the landscape of muddy intertidal flats can exhibit a striking spatial pattern of hollows and diatom covered hummocks. The interaction between diatoms, water drainage and sedimentation processes was found to be a key determinant of the formation of a regular landscape of diatom-covered hummocks and water-filled hollows. These spatial patterns were found to affect ecosystem functioning by increasing total diatom content and net sedimentation on the scale of the entire mudflat. Subsequently, I show that top-down control by benthic herbivores has a major influence on landscape formation, affecting benthic phototrophic biofilms at microbial scale (µm) as well as on intertidal flat scale (m). Herbivores controlled pattern formation following the seasonal collapse of the diatom biofilm patterns and in the laboratory ciliate grazers were found to decrease clustering in the micro-scale landscape of photrophic biofilms. Top-down control did not only affect landscape formation, but also increased net primary production (but not biomass), which was validated by laboratory experiments. Analysis of changes in the spatial characteristics of spatial patterns as they degraded due to increased grazing intensity revealed predictable changes in their spatial configuration which point out that there is a potential use of spatial patterns as an indicator for rapid shifts to a degraded state.

13 Encyonopsis neerlandica, a new freshwater diatom species (Bacillariophyta) from moorlandpools in The Netherlands BART VAN DE VIJVER 1*, G.L. VERWEIJ 2, J. VAN DER WAL 3 & A. MERTENS 4 1 National Botanic Garden of Belgium, Department of Cryptogamy, Domein van Bouchout, B Meise, Belgium 2 Koeman en Bijkerk n.v., Postbus 111, Nl-9750 AC Haren, The Netherlands 3 AQUON-Boxtel, Postbus 298, Nl-5280 AG Boxtel, The Netherlands 4 Grontmij B.V., Department Water, Team Ecology, Postbus 95125, NL-1090 HC Amsterdam, The Netherlands A new cymbelloid diatom species, Encyonopsis neerlandica sp. nov., is described from several moorland pools from The Netherlands. The new species belongs to the complex of species around E. microcephala. Based on Light and detailed Scanning Electron Microscopy, the morphology of the new species is discussed and compared to similar species from this complex. Encyonopsis neerlandica is characterized by its rather large valve dimensions, the narrowly to clearly lanceolate valve outline with convex to weakly convex margins and rostrate to capitate apices. The distal raphe fissures are ventrally deflected. There is a clear difference between the rounded areolae near the valve margin and the transapically elongated areolae near the axial area. Notes on the ecology of the species are added.

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages 22/03/2013 Housing market in crisis House prices down Number of transactions

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management Policy Aspects of Storm Surge Warning Systems Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Contents Water in the Netherlands What kind of information and models do we need? Flood System

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1. The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety

Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1. The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1 The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety De Rol van Gevarieerd Ontbijten en Consciëntieusheid in Angst

Nadere informatie

CHROMA STANDAARDREEKS

CHROMA STANDAARDREEKS CHROMA STANDAARDREEKS Chroma-onderzoeken Een chroma geeft een beeld over de kwaliteit van bijvoorbeeld een bodem of compost. Een chroma bestaat uit 4 zones. Uit elke zone is een bepaald kwaliteitsaspect

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinants and Barriers of Providing Sexual Health Care to Cancer Patients by Oncology

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Depressieve Klachten bij Adolescenten: Risicofactoren op School en de Invloed. van Geslacht, Coping, Opleiding en Sport

Depressieve Klachten bij Adolescenten: Risicofactoren op School en de Invloed. van Geslacht, Coping, Opleiding en Sport Depressieve Klachten bij Adolescenten: Risicofactoren op School en de Invloed van Geslacht, Coping, Opleiding en Sport Depressive Complaints in Adolescents: Risk Factors at School and the Influence of

Nadere informatie

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen tussen Leeftijdsgroepen Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles between Age Groups Rik Hazeu Eerste begeleider:

Nadere informatie

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Difference in Perception about Parenting between Parents and Adolescents and Alcohol Use of Adolescents

Nadere informatie

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten?

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten? De Modererende rol van Persoonlijkheid op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten 1 Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve

Nadere informatie

The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy. on Sociosexuality. Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie. op Sociosexualiteit

The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy. on Sociosexuality. Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie. op Sociosexualiteit The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy on Sociosexuality Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie op Sociosexualiteit Filiz Bozkurt First supervisor: Second supervisor drs. J. Eshuis dr. W. Waterink

Nadere informatie

Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of Houthandel Wijers vof (09.09.14)

Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of Houthandel Wijers vof (09.09.14) Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of (09.09.14) Content: 1. Requirements on sticks 2. Requirements on placing sticks 3. Requirements on construction pallets 4. Stick length and

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Монгол page 1 and 2, Nederlands blz 3 en 4 English page 5 and 6. Jaarverslag / Auditor s report 2011

Монгол page 1 and 2, Nederlands blz 3 en 4 English page 5 and 6. Jaarverslag / Auditor s report 2011 Монгол page 1 and 2, Nederlands blz 3 en 4 English page 5 and 6 Jaarverslag / Auditor s report 2011 1 2 Het bestuur van de NGO All for Children heeft op 26 mei 2012 het volgende jaarverslag vastgesteld

Nadere informatie

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Test-taker Attitudes of Job Applicants: Test Anxiety and Belief in Tests as Antecedents of

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie

Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis

Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis Contact opleiding: Marc Spiller (marc.spiller@wur.nl) Integrale

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Date 7-12-2011 1 Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Prof. Dr. Inge Hutter Demographer, anthropologist Coordinator Healthy Ageing Alpha Gamma RUG Dean Faculty Spatial Sciences Date 7-12-2011

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Emotioneel Eten: de Rol van Persoonlijkheid The Relationship between Daily Stress and Emotional Eating: the Role of Personality Arlette Nierich Open Universiteit

Nadere informatie

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 25 november 2008 Nederlandse samenvatting door TIER op 5 juli 2011 Onderwijsondersteunende

Nadere informatie

Ik voel niets maar eigenlijk alles: Verbanden tussen Alexithymie, Somatisatiestoornis en Depressie. I feel nothing though in essence everything:

Ik voel niets maar eigenlijk alles: Verbanden tussen Alexithymie, Somatisatiestoornis en Depressie. I feel nothing though in essence everything: Ik voel niets maar eigenlijk alles: Verbanden tussen Alexithymie, Somatisatiestoornis en Depressie I feel nothing though in essence everything: Associations between Alexithymia, Somatisation and Depression

Nadere informatie

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Gender Differences in Crying Frequency and Psychosocial Problems in Schoolgoing Children aged 6

Nadere informatie

From Padua to Groningen

From Padua to Groningen From Padua to Groningen The effects of the CercleS Seminar in Padua in 2009 on writing Nederlands in gang (0-A2) Berna de Boer Benvenuti a tutti! Contents I. State of affairs in September 2009 II. The

Nadere informatie

De bijsluiter in beeld

De bijsluiter in beeld De bijsluiter in beeld Een onderzoek naar de inhoud van een visuele bijsluiter voor zelfzorggeneesmiddelen Oktober 2011 Mariëtte van der Velde De bijsluiter in beeld Een onderzoek naar de inhoud van een

Nadere informatie

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012 Advanced Instrumentation Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet 10 Oktober 2012 Agenda Wat is Advanced Instrumentation? Hoe past Advanced Instrumentation in de keten van fundamenteel onderzoek

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Kees den Blanken Cogen Nederland Driebergen, Dinsdag 3 juni 2014 Kees.denblanken@cogen.nl Renewables genereren alle stroom (in Nederland in

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner

De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner The association between momentary affect and sexual desire: The moderating role of partner

Nadere informatie

Does the method of assessment affect memoryperformances?

Does the method of assessment affect memoryperformances? Beïnvloedt de wijze van testafname de geheugenprestaties? Onderzoek naar de validiteit van een woordenleertest binnen het Virtueel Laboratorium van de Open Universiteit Does the method of assessment affect

Nadere informatie

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model)

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model) WHAT IS LITTLE GEM? Quick scan method to evaluate your applied (educational) game (light validation) 1. Standardized questionnaires Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation

Nadere informatie

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl ARTIST Assessment and Review Tool for Innovation Systems of Technologies Koen Schoots, Michiel Hekkenberg, Bert Daniëls, Ton van Dril Agentschap NL: Joost Koch, Dick Both Petten 24 September 2012 www.ecn.nl

Nadere informatie

Ontwikkeling, Strategieën en Veerkracht van Jongeren van Ouders met Psychische Problemen. Een Kwalitatief Onderzoek op Basis van Chats.

Ontwikkeling, Strategieën en Veerkracht van Jongeren van Ouders met Psychische Problemen. Een Kwalitatief Onderzoek op Basis van Chats. Ontwikkeling, Strategieën en Veerkracht van Jongeren van Ouders met Psychische Problemen. Een Kwalitatief Onderzoek op Basis van Chats. Development, Strategies and Resilience of Young People with a Mentally

Nadere informatie

De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de. Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers. and Work Satisfaction of Employees

De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de. Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers. and Work Satisfaction of Employees De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers The Influence of Job Demands and Job Resources on Psychological Fatigue and Work Satisfaction

Nadere informatie

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5)

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Hester A. Lijphart Eerste begeleider: Dr. E. Simon Tweede

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker

Disclosure belangen spreker Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder

Nadere informatie

NVKD studiedagen 30 mei 1 juni 2013

NVKD studiedagen 30 mei 1 juni 2013 NVKD studiedagen 30 mei 1 juni 2013 Grontmij Nederland B.V. Locatie NVKD studiedagen: Adrienne Mertens IJkelaarstraat 3 T: +31 24 6221473 6611 KN Overasselt adrienne.mertens@grontmij.nl M: +31 6 44602020

Nadere informatie

De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking

De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking Kenmerken van ADHD en de Theory of Mind 1 De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking The Influence of Characteristics of ADHD on Theory

Nadere informatie

Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het. Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met. een Psychotische Stoornis.

Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het. Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met. een Psychotische Stoornis. Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met een Psychotische Stoornis. The Effect of Assertive Community Treatment (ACT) on

Nadere informatie

Resultaten Derde Kwartaal 2015. 27 oktober 2015

Resultaten Derde Kwartaal 2015. 27 oktober 2015 Resultaten Derde Kwartaal 2015 27 oktober 2015 Kernpunten derde kwartaal 2015 2 Groeiend aantal klanten 3 Stijgende klanttevredenheid Bron: TNS NIPO. Consumenten Thuis (alle merken), Consumenten Mobiel

Nadere informatie

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47 pagina 1 van 5 Kunt u deze nieuwsbrief niet goed lezen? Bekijk dan de online versie Nieuwsbrief NRGD Editie 11 Newsletter NRGD Edition 11 17 MAART 2010 Het register is nu opengesteld! Het Nederlands Register

Nadere informatie

Script. Good health starts with good food. That s true for people as much as it is for animals.

Script. Good health starts with good food. That s true for people as much as it is for animals. Script Good health starts with good food. That s true for people as much as it is for animals. Livestock and fish health influence human health, since animal protein is an indispensable part of our food

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled Castjoint

liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled Castjoint liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled is een hoogwaardige, flexibele LED strip. Deze flexibiliteit zorgt voor een zeer brede toepasbaarheid. liniled kan zowel binnen als buiten in functionele en decoratieve

Nadere informatie

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS Persoonskenmerken en ervaren lijden bij verslaving en PTSS 1 De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij Verslaafde Patiënten met PTSS The Relationship between Personality Traits and Suffering

Nadere informatie

Risico s van CO2 leidingen

Risico s van CO2 leidingen takes gastransport further Risico s van CO2 leidingen Kennistafel buisleidingen T. Veenstra HSE coordinator Utrecht, 7 september 2010 Groningen, 9-9-2010 1 Inhoud Duurzaamheidsbeleid van Gasunie Ontwikkelingen

Nadere informatie

De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Stemming met Modererende Invloed van Coping stijl

De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Stemming met Modererende Invloed van Coping stijl De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Stemming met Modererende Invloed van Coping stijl The Relation between Daily Stress and Affect with Moderating Influence of Coping Style Bundervoet Véronique Eerste

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk Thinking

Nadere informatie

SURFnet User Survey 2006

SURFnet User Survey 2006 SURFnet User Survey 2006 Walter van Dijk Madrid, 21 September 2006 Agenda A few facts General picture resulting from the survey Consequences for the service portfolio Consequences for the yearly innovation

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

i29 interior architects

i29 interior architects i29 interior architects We are i29 l interior architects, a creative and versatile interior design studio. Our aim is to create intelligent designs and striking images. Space is the leitmotiv, the result

Nadere informatie

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant #polis14 Northeast-Brabant: a region in the Province of Noord-Brabant Innovative Poly SUMP 20 Municipalities Province Rijkswaterstaat Several companies Schools

Nadere informatie

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten The relationship between depression symptoms, anxiety symptoms,

Nadere informatie

I.S.T.C. Intelligent Saving Temperature Controler

I.S.T.C. Intelligent Saving Temperature Controler MATEN & INFORMATIE I.S.T.C. Intelligent Saving Temperature Controler Deze unieke modulerende zender, als enige ter wereld, verlaagt het energieverbruik aanzienlijk. Het werkt in combinatie met de energy

Nadere informatie

1a. We werken het geval voor het tandenpoetsen uit. De concepten zijn (we gebruiken Engelse termen en afkortingen):

1a. We werken het geval voor het tandenpoetsen uit. De concepten zijn (we gebruiken Engelse termen en afkortingen): Uitwerking Huiswerkopgave Inleiding Modelleren Hoofdstuk 3 1a. We werken het geval voor het tandenpoetsen uit. De concepten zijn (we gebruiken Engelse termen en afkortingen): tube=[cap:{open,close},hand:{l,r,none}]

Nadere informatie

Wat heeft een tester aan ASL en BiSL?

Wat heeft een tester aan ASL en BiSL? TestNet Noord, Heerenveen, 20 november 2012 Wat heeft een tester aan ASL en BiSL? Eibert Dijkgraaf Intro Wie zit er in een typische beheer omgeving? Wat is kenmerkend voor testen : IN BEHEER? IN ONDERHOUD?

Nadere informatie

Tahnee Anne Jeanne Snelder. Open Universiteit

Tahnee Anne Jeanne Snelder. Open Universiteit Effecten van Gedragstherapie op Sociale Angst, Zelfgerichte Aandacht & Aandachtbias Effects of Behaviour Therapy on Social Anxiety, Self-Focused Attention & Attentional Bias Tahnee Anne Jeanne Snelder

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

2013 Introduction HOI 2.0 George Bohlander

2013 Introduction HOI 2.0 George Bohlander 2013 Introduction HOI 2.0 George Bohlander HOI 2.0 introduction Importance HOI currency Future print = HOI 2.0 HOI 2.0 Print: Décomplexation/more simple Digital: New set-up Core values HOI Accountability

Nadere informatie

Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1. Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van

Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1. Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1 Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van Fysieke Activiteit bij Ouderen Main Effects and Mediators of a

Nadere informatie

Opleiding Orthopedische Manuele Therapie. 18 april 2013

Opleiding Orthopedische Manuele Therapie. 18 april 2013 Opleiding Orthopedische Manuele Therapie 18 april 2013 Opleiding Orthopedische Manuele Therapie Is Orthopedische Manuele Therapie nog Orthopedische Manuele Therapie? Zijn de huidige paradigma shifts wenselijk?

Nadere informatie

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positive, Negative and Depressive Subclinical Psychotic

Nadere informatie

Synergia - Individueel rapport

Synergia - Individueel rapport DOELSTELLING : Ensuring sufficient funding for projects in cost-generating departments of 16.04.2014 16.04.2014 13:53 1. Inleiding Deze inleiding is vrij te bepalen bij de aanmaak van het rapport. 16.04.2014

Nadere informatie

04/11/2013. Sluitersnelheid: 1/50 sec = 0.02 sec. Frameduur= 2 x sluitersnelheid= 2/50 = 1/25 = 0.04 sec. Framerate= 1/0.

04/11/2013. Sluitersnelheid: 1/50 sec = 0.02 sec. Frameduur= 2 x sluitersnelheid= 2/50 = 1/25 = 0.04 sec. Framerate= 1/0. Onderwerpen: Scherpstelling - Focusering Sluitersnelheid en framerate Sluitersnelheid en belichting Driedimensionale Arthrokinematische Mobilisatie Cursus Klinische Video/Foto-Analyse Avond 3: Scherpte

Nadere informatie

What to include in an array report?

What to include in an array report? What to include in an array report? December 17-19, 2007 Nicole de Leeuw, PhD Department of Human Genetics Radboud University Nijmegen Medical Centre The Netherlands Array analyse criteria a) SNP call

Nadere informatie

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen The Association between Daily Hassles, Negative Affect and the Influence of Physical Activity Petra van Straaten Eerste begeleider

Nadere informatie

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst De Levende Gevel Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst A letter from nature Dear., Our life knows no boundaries, we live together. You live in me and I live in you! I not only

Nadere informatie

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Tentamen Analyse 8 december 203, duur 3 uur. Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe. Als jeeen onderdeel

Nadere informatie

GEO-HR: OPPORTUNITIES FOR MARITIME SECURITY OPERATIONS

GEO-HR: OPPORTUNITIES FOR MARITIME SECURITY OPERATIONS GEO-HR: OPPORTUNITIES FOR MARITIME SECURITY OPERATIONS 2nd GEO-HR User Consultation Workshop 25 April 2013 Arthur Smith TNO Defence Research 1 Who is TNO Defence Research? TNO Defence Research: Part of

Nadere informatie

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013 FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013 Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe. Als je een onderdeel

Nadere informatie

Mindfulness als Aanvullende Hulpbron bij het JD R model voor het. Verklaren van Bevlogenheid bij Werknemers uit het Bankwezen in.

Mindfulness als Aanvullende Hulpbron bij het JD R model voor het. Verklaren van Bevlogenheid bij Werknemers uit het Bankwezen in. Mindfulness als Aanvullende Hulpbron bij het JD R model voor het Verklaren van Bevlogenheid bij Werknemers uit het Bankwezen in Vlaanderen Mindfulness as an Additional Resource for the JD R Model to Explain

Nadere informatie

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW)

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) 14 november 2014 2 PROGRAMMA ESFRI Roadmap, wat is het en waar doen we het voor? Roadmap 2016 Verschillen met vorige Schets

Nadere informatie

LMX en Learning Agility: Bouwstenen voor Duurzame Inzetbaarheid in een dynamische. Werkomgeving

LMX en Learning Agility: Bouwstenen voor Duurzame Inzetbaarheid in een dynamische. Werkomgeving LMX EN LEARNING AGILITY LMX en Learning Agility: Bouwstenen voor Duurzame Inzetbaarheid in een dynamische Werkomgeving LMX and Learning Agility: Building Blocks for Sustainable Employability in a dynamic

Nadere informatie

Fortifications of Antwerp

Fortifications of Antwerp Fortifications of Antwerp Policy on a regional level Wim Lux Head of Department Spatial Planning and Mobility Province of Antwerp - Belgium Fort 1 Wijnegem Demolished 1959 Redoubt Puurs Local recreation

Nadere informatie

Van weerstand naar Acceptatie. Veerkracht van Kinderen van Ouders met Psychische Problemen. From Resistance to Acceptance

Van weerstand naar Acceptatie. Veerkracht van Kinderen van Ouders met Psychische Problemen. From Resistance to Acceptance Van weerstand naar Acceptatie Een Kwalitatief Onderzoek naar de Veranderde Percepties, Rouwverwerking en Mentale Veerkracht van Kinderen van Ouders met Psychische Problemen. From Resistance to Acceptance

Nadere informatie

Interessegroep Critical Chain Interessegroep Critical Chain. Agenda. Richard Smal Voorzitter Critical Chain Interesse Groep

Interessegroep Critical Chain Interessegroep Critical Chain. Agenda. Richard Smal Voorzitter Critical Chain Interesse Groep IPMA Grote projecten plannen: How to plan a battleship! Aarle Rixtel, 24 april 2014 Richard Smal Voorzitter Interesse Groep 20:00 of Critical Change 1 Met dank aan onze sponsors Doelstellingen IPMA Critical

Nadere informatie

STICHTING LIGHTREC NEDERLAND MANAGER LIGHTREC

STICHTING LIGHTREC NEDERLAND MANAGER LIGHTREC STICHTING LIGHTREC NEDERLAND MANAGER LIGHTREC LIGHTREC Energiezuinige lampen zijn goed voor het milieu, maar mogen niet worden afgedankt bij het gewone huisvuil. De materialen uit energiezuinige verlichting

Nadere informatie

Opschaling van. Martje van Horrik, Michiel Ritzen (OA), Zeger Vroon, Elianne Demollin Schneider

Opschaling van. Martje van Horrik, Michiel Ritzen (OA), Zeger Vroon, Elianne Demollin Schneider Opschaling van Martje van Horrik, Michiel Ritzen (OA), Zeger Vroon, Elianne Demollin Schneider Projectleider IEA PVPS Task 15 Onderzoeker BIHTS / Zuyd Hogeschool 18 november 2015 Develop fundamental Knowledge

Nadere informatie

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN Mieke Audenaert 2010-2011 1 HISTORY The HRM department or manager was born

Nadere informatie

Downloaded from UvA-DARE, the institutional repository of the University of Amsterdam (UvA) http://dare.uva.nl/document/446446

Downloaded from UvA-DARE, the institutional repository of the University of Amsterdam (UvA) http://dare.uva.nl/document/446446 Downloaded from UvA-DARE, the institutional repository of the University of Amsterdam (UvA) http://dare.uva.nl/document/446446 File ID 446446 Filename Titlepage SOURCE (OR PART OF THE FOLLOWING SOURCE):

Nadere informatie

De Effecten van Informeel Werkplekleren op Duurzame Inzetbaarheid in de Nederlandse. Maakindustrie

De Effecten van Informeel Werkplekleren op Duurzame Inzetbaarheid in de Nederlandse. Maakindustrie De Effecten van Informeel Werkplekleren op Duurzame Inzetbaarheid in de Nederlandse Maakindustrie The effects of Informal Workplace Learning on Employability in the Dutch manufacturing sector Jochem H.

Nadere informatie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een Vergelijking met Rusten in Liggende Positie The Effectiveness of a Mindfulness-based Body Scan: a Comparison with Quiet Rest in the Supine

Nadere informatie

Sportopleidingen in Internationaal perspectief

Sportopleidingen in Internationaal perspectief Sportopleidingen in Internationaal perspectief Platform kader Den Haag, 29 maart 2010 Danny Meuken Jan Minkhorst 967 LONDEN DAGEN Het internationale Speelveld GAISF IOC VN (UNESCO) Internationale Sportfederaties

Nadere informatie

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource.

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource. Open Universiteit Klinische psychologie Masterthesis Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: De Leidinggevende als hulpbron. Emotional Job Demands, Vitality and Opportunities

Nadere informatie