TRANSUMO. visie grensverleggend duurzaam. Een lange termijn toekomstoriëntatie op duurzaam Nederland

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "TRANSUMO. visie 2050 - grensverleggend duurzaam. Een lange termijn toekomstoriëntatie op duurzaam Nederland"

Transcriptie

1 TRANSUMO visie grensverleggend duurzaam Een lange termijn toekomstoriëntatie op duurzaam Nederland Eindrapportage visie 2050-Urgenda, november 2009 Auteur: Jan Rothmans Marjan Minnesma TRANSUMO

2 Samenvatting Nederlands In dit project is door een reeks groepsbijeenkomsten en een aantal interviews een integrale duurzaamheidvisie gemaakt voor 2050 (2049), waarbij mobiliteit een integraal, belangrijk onderdeel is. De hoofdlijnen van de visie staan hieronder. In 2049 gaan we bewuster met onszelf, elkaar, onze omgeving en de wereld om. Dit hogere bewustzijn uit zich in hoe we ons leven inrichten, in hoe we ons organiseren, hoe we reizen en in hoe we produceren en consumeren. Dit heeft zich vertaald in een ander type samenleving en economie, geleid door nieuwe waarden: kwaliteit, beleving, verbinding en schoonheid die de oude waarden van groei, efficiëntie en doelmatigheid hebben vervangen. De kern van de economie in 2049 is het schoon en veilig produceren, verwerken en consumeren van goederen, materialen en energie. De economie is circulair, waarin afvalproducten grondstoffen zijn voor nieuwe producten: van elk product, van koffiezetapparaat tot auto, zijn alle onderdelen opnieuw bruikbaar voor andere producten of zijn biologisch afbreekbaar. De economie is, voor zover mogelijk, gebaseerd op (Eur)regionale kringlopen van energie, afval, voedsel en water. Als mens staan we (virtueel en fysiek) in contact met de hele wereld, tegelijkertijd hebben we een sterke binding met onze eigen leefomgeving: een mondiale oriëntatie vanuit een lokale en regionale worteling. We organiseren ons op kleine schaal in netwerken, coöperaties en gemeenschappen die gezamenlijk energie opwekken, afval verwerken, (een deel van ons) voedsel produceren, maar ook zorg organiseren. Individualisme in verbondenheid is een belangrijk uitgangspunt: samen doen en delen met behoud van individuele vrijheid. Duurzaamheid is dicht in de buurt van mensen, in hun eigen leef- woon- en werkomgeving. Energie uit gebouwen en wegen, groen op het dak, water in de buurt onder de voeten, groenten in de tuin, zorg om de hoek, duurzame diensten aan huis en gelijkgestemden in de nabijheid. Mobiliteit is in 2049 een dienst geworden, geleverd door vele mobiliteitsmakelaars, die een scala aan vervoersmogelijkheden bieden. De privé auto is niet meer de dominante manier van vervoeren. Woon-werkverkeer is gedecimeerd door nieuwe technieken en een andere cultuur rondom werken (flexibele tijden, flexibele plekken). Er zijn veel hybride systemen en deze systemen worden aangedreven door verschillende vormen van duurzame energie. Er is een goed lightrail OV systeem in de randstad en een scala aan voor- en natransportmogelijkheden. Files bestaan niet meer. Zowel de ondergrond als de lucht worden veel meer en beter benut. In 2049 gaan we anders met tijd en ruimte om, deze zijn ontkoppeld. Er zijn verschillende snelheden, verschillende lagen en verschillende ruimtes (fysiek en virtueel). Verschillende mensen hebben verschillende leefomgevingen met verschillende snelheden in verschillende werelden. Het kan en mag snel en langzaam, fysiek en virtueel, bovengronds en ondergronds, thuis en elders. Nederland heeft zijn grenzen verlegd in zowel fysiek als mentaal opzicht. De nationale grenzen zijn vervaagd en vervangen door Euregionale grenzen. In Nederland zijn regio s opgedeeld in gewesten op grond van geografische afperking. Een kleine, faciliterende overheid creëert ruimte voor duurzame innovatie: fysieke ruimte, via het water en onder de grond: Nederland onder en boven water; maar ook mentale en organisatorische ruimte voor het zelforganiserend vermogen van mensen. Nederland is in 2049 een open, diverse en heterogene samenleving. Een ruimdenkend land met een hoge mate van zelforganisatie: horizontaal georganiseerd, via een wijdvertakt web van netwerken. Waterrijk en groen met een schoon en prettig leefklimaat, vergrijsd en ontgroend maar vitaal en innovatief. Internationaal is Nederland koploper op het gebied van duurzaamheid, een proeftuin voor nieuwe, innovatieve en duurzame ideeën. Het belangrijkste exportartikel is kennis over duurzaamheid, die we over de hele wereld exporteren. 2

3 Samenvatting Engels In 2049 we are more aware of how we treat ourselves, each other, our environment and the world. This higher level of awareness penetrates the way we design our lives, organize ourselves, travel, produce and consume. This manifests itself in another type of society and economy, led by new values: quality, experience, connectivity and beauty replace the old values of growth, efficiency and effectiveness. The essence in 2049 is a clean and safe way of production, processing and consumption of goods, materials and energy. The economy is circular, in which waste products become resources for new products. For each product, ranging from coffeemakers to cars, the different parts can be either reused for other products or biologically recycled. The economy is, as far as possible, based on (Euro)regional life cycles of energy, waste, food and water. As humans we are (virtually and physically) connected to the entire world, while simultaneously having a strong bond with our own living environment: a global orientation based on our local and regional roots. We organize ourselves on a small scale in networks, cooperatives and communities, which together produce energy, process waste, produce (part of our) food and organize healthcare. Both individuality and connectivity are important starting points: working together and sharing while safeguarding individual freedom. Sustainability is close to people, in their own living and working environment. Buildings produce energy, green roofs, water under our feet, vegetables in the garden, health care around the corner, sustainable services offered at home and likeminded people around us. Mobility has become a service in 2049, meaning that several mobility brokers offer a range of different transport options. The private car is no longer the dominant mode of transport. Commuting has been decimated by new technologies and a different working culture (flexible working hours and flexible working spaces). There are many hybrid systems that work on the basis of sustainable energy. There is a good light rail system in the Randstad and a range of options for interlinkages with other modes of transport. Traffic jams no longer exist. Both underground and air are used more intensively. In 2049 we have a different attitude towards time and space: these are decouples. There are multiple speeds, multiple layers and multiple spaces (both physically and virtually). Different people have different living environments with different speeds in different worlds. Fast and slow are both allowed, both physical and virtual, both underground and above the ground, either at home or elsewhere. The Netherland have shifted their borders both physically and mentally. National borders have faded and were replaced by Euroregional borders. Dutch regions are categorized in regions based on geographical lineation. A small, facilitating government creates space for sustainable innovation: physical space via water and underground ( Netherland under and above water ), mental and organizational space for the self-organizing capacity of people. In 2049 the Netherlands consist of an open, diverse and heterogeneous society. An open minded country with a high level of self organization: horizontally organized through a widely spread web of networks. Rich in water and nature with a clean and pleasant living environment, characterized by a less younger and more older population yet vital and innovative. Internationally, the Netherlands are leading in the field of sustainability; an experimental garden for new, innovative and sustainable ideas. Our most important export product consists of knowledge on sustainability, which we export all over the world. 3

4 1. Introductie Transumo beoogt een transitie naar een duurzaam of duurzamer mobiliteitssysteem. In de transitietheorie is gesteld dat een gemeenschappelijk perspectief van actoren in zo n systeem, zeer wenselijk is. Zo n wenkend perspectief kan verschillende mensen, instituten en projecten voorzien van een gezamenlijk kompas, waardoor deze activiteiten meer convergeren en in theorie meer kans hebben om samen de beoogde transitie te versnellen. Drift en de Stichting Urgenda menen dat zo n visie op mobiliteit ingebed zou moeten worden in een bredere kijk op de samenleving, omdat mobiliteit niet los gezien kan worden van waar we wonen en werken, hoe we recreëren, energievraagstukken etc. Een lange termijn toekomstoriëntatie in de vorm van een uitdagende, inspirerende visie op duurzaam Nederland, kan een gemeenschappelijke noemer en richting worden voor alle organisaties en individuen die aan duurzaamheid willen werken. Onderdeel van dit proces is dus nadrukkelijk ook het verduurzamen op het gebied van mobiliteit. Zo n integrale visie voor de lange termijn is nog niet eerder gemaakt en derhalve het beoogde resultaat van dit project. Doel van de visie is deze breed uit te dragen en daarmee draagvlak te creëren voor de beweging in de richting van duurzamere mobiliteit en uiteindelijk een duurzamere samenleving. 2. Onderzoeksopzet/aanpak Onderzoekers van Drift en de Stichting Urgenda hebben een groot aantal bijeenkomsten gehad, waarin de visie of delen van de visie werden besproken en materiaal werd aangeleverd als bouwstenen voor de visie. Samen met mensen van DHV is een aantal specifieke bijeenkomsten over mobiliteit gehouden. Daarnaast is met Stichting Urgenda een aantal bijeenkomsten georganiseerd waar de gehele visie werd besproken, aangevuld en kritisch commentaar werd geleverd. Dit was een aantal bijeenkomsten met het Urgenda platform en met jongeren. Daarnaast is een aantal interviews gehouden of gesprekken gevoerd met individuen met een interessante kijk op mobiliteit. Driftteam: - prof. dr. ir. J. Rotmans (supervisor, aanwezig bij alle groepssessies) - mr. drs. M.E. Minnesma MBA (projectleider) - drs. S. van Kampen (inbedding visie Urgenda) - drs. F. Avelino (AIO) Ondersteund door mensen van DHV: Job vd Berg (senior) en twee verschillende junioren. De projectuitvoering verliep inhoudelijk goed. In de tijd is een aantal sessies verschoven, doordat het moeilijk bleek 15 geselecteerde personen bij elkaar te brengen. Bij het maken van deze visie is kennis gebruikt die is opgedaan tijdens sessies bij en voor andere Bsik programma s. De kennis over de bouw bijvoorbeeld door arena s met koplopers voor PSIBouw en de Regieraad Bouw. De keuze voor een visie binnen een transitiemanagementstrategie is onderdeel van de kennis ontwikkeld binnen het Bsikprogramma KSI, o.a. uitgewerkt in het proefschrift van S. Sondeijker over transitievisies. Daarnaast is kennis over het visieproces gebruikt dat prof. Rotmans o.a. heeft vergaard tijdens het 3-jarig EU-project Visions (DG Research). 3. Resultaten en effecten Het project heeft een visie voor 2049 opgeleverd. De visie is een instrument bij het opbouwen van een duurzaamheidbeweging. 4

5 Drift en de Stichting Urgenda maakten samen met vele partijen deze visie voor Nederland Duurzaam in 2050, als wenkend perspectief om bestaande relevante duurzaamheidactiviteiten van een gezamenlijke richting te voorzien. Duurzame mobiliteit is een nadrukkelijk onderdeel van die visie. Een lange termijn toekomstoriëntatie in de vorm van een uitdagende, inspirerende visie op duurzaam Nederland, kan een gemeenschappelijke noemer en richting worden voor alle organisaties en individuen die aan duurzaamheid willen werken. Hierdoor kan de onderstroom verbonden worden aan de bovenstroom en een brede draaggolf vormen. Deze draaggolf kan uitgroeien tot een beweging die permanente druk uitoefent op de politiek om Nederland sneller te verduurzamen. De visie werd gepresenteerd in de vorm van een power point in juni tijdens een visiebijeenkomst georganiseerd door Transumo. Daarnaast werd versie 1.0 gepresenteerd tijdens de Nacht van de Duurzaamheid aan zo n 1400 koplopers op duurzaamheidgebied. De visie zal verschillende versies gaan kennen: een lange, uitgeschreven versie (eindproduct t.b.v. Transumo eindrapportage), en later een kortere versie voor een breder publiek met veel visuele onderdelen. De visies zullen open source op de website van de Urgenda gezet worden om samen met allerlei partijen verder door te ontwikkelen. Een transitievisie is nl. geen statische visie, maar een levend document, dat aangepast wordt op basis van ervaringen. De visie als eindproduct is tevens ook het doel van dit project: een integrale visie maken ( deliverabletype M10). Tijdens het project is kennis opgedaan over nieuwe vindingen en nieuwe processen. Het werd ook duidelijk dat veel mensen niet in staat zijn om 40 jaar vooruit te kijken. Verbeeldingskracht blijkt vaak moeilijk te zijn en moet op weg geholpen worden. Interessant was het feit dat mensen globaal onder de 30 en mensen daarboven (of zeker boven de 45) een heel andere kijk hebben op mobiliteit en er een andere prioriteit aan geven, of andere kwaliteiten waarderen als onderdelen van vervoer. Zo hechten jongeren veel minder aan de auto als statussymbool en zien ze het ook niet als een goed vervoersmiddel, omdat je er zo vaak mee in de file staat. Ouderen kunnen zich niet voorstellen dat er in 2050 misschien wel geen individuele auto s meer zijn, maar alleen deelauto s, huurauto s etc. Het beoogde resultaat is bereikt (maken van een visie). Nu volgen de andere noodzakelijke stappen, nl. het inzetten van de visie als een tool bij het bouwen van een duurzaamheidbeweging die globaal dezelfde kant op beweegt. Dat is een langduriger proces, waar nu nog geen conclusies over getrokken kunnen worden. De projectorganisatie is niet gewijzigd en de samenwerking was goed. Het team had voldoende transitiedeskundigheid, aangezien het geleid werd door het Dutch Research Institute for Transitions (Drift) en de directie van Drift actief participeerde in alle sessies. Dit project Visie 2050 had verwacht wellicht veel overlap te krijgen met het traject Visie 2020, maar dat bleek nauwelijks het geval te zijn. Het project Visie 2020 leverde ook niet veel extra inzichten op. Drift heeft bij haar visievorming ook gebruikt gemaakt van de kennis opgedaan tijdens het werken met of evalueren van andere Transumo projecten, zoals Spitsmijden, Europese netwerken, Protect en PeopleMovers op Weg. 4. Verankering en doorwerking Communicatie en kennisverspreiding: 1. Onder de deelnemers van de groepssessies en interviews (50-60 pp) 2. Deelnemers aan de Transumo workshop in juni 2009, over visies (80 pp) 3. Aanwezigen op de Nacht van de Duurzaamheid (1400 duurzaamheidkoplopers) 4. Lezers van de Urgenda nieuwsbrief (15.000) en website. 5. In januari 2010 wordt de integrale visie breed publiekelijk gelanceerd De ontwikkelde kennis is verankerd binnen Drift en binnen de Stichting Urgenda. Deze resultaten zijn niet bedoeld om te vermarkten. De ontwikkeling van de visie gaat door, open source, via de Urgenda website en in vervolg bijeenkomsten. 5

6 5. Projectsucces Het project heeft bijgedragen aan transitiekennis en aan kennisinfrastructuurontwikkeling. Bovenal is de visie een onderligger voor verdere activiteiten. Op basis van de visie kunnen paden naar de toekomst ontwikkeld worden en projecten op die paden. Eigenlijk had dit visieproces helemaal aan het begin van Transumo moeten plaatsvinden, dan hadden activiteiten onderdeel kunnen worden van 1 of meer paden naar de toekomst in de richting geschetst in de visie. Daarnaast kan de visie een bron van inspiratie worden voor velen, waardoor er een gezamenlijke richting komt van vele duurzaamheidactiviteiten. De gemaakte visie is nieuw, innovatief, nog niet eerder zo integraal gemaakt, en werkt enthousiasmerend, blijkt uit lezingen over de visie. Het team acht deze exercitie derhalve als geslaagd. Succesfactoren: - Gemotiveerde projectmedewerkers met kennis van zaken, die mensen motiveren om mee te werken aan het maken van een visie. - Voldoende basis (transitie) kennis - Goede planning en veel werklust. - Creatieve, originele geest Het team is trots op de visie. Transumo was motiverend en stimulerend. Zonder Transumo hadden niet zo veel sessies georganiseerd kunnen worden en was de kwaliteit van de visie minder hoog geweest. Trefwoorden Visie, duurzaamheid, duurzaamheidbeweging, wenkend perspectief, duurzame mobiliteit, transitie, Transumo, Bestuurlijke Processen, Urgenda, Visie

7 Bijlage Mijlpalen (gehele looptijd project) Mijlpalen voor wetenschappelijke output Wetenschappelijke publicatie W1 Dissertaties/theses W2 Wetenschappelijke publicaties W3 Wetenschappelijke seminars Internationalisering W4 Aansluiting internationale netwerken W5 Participatie internationale deskundigen Toepassingen W6 Toepassingen (valorisatie) 1 Mijlpalen voor economische en maatschappelijke output Duurzame kennisinfra M1 50 partijen betrokken M2 Best practices M3 Samenwerkingsverbanden Kennis duurzame mobiliteit M4 1 visieontwikkeling M5 Kennis over technologische vernieuwing M6 Kennis van gebruikers Ervaring voor implementatie M7a Gebruikersorientatie 1 M7b Gebruikersparticipatie 1 M8 Praktijkcases M9 Proeftuinprojecten M10 Transitiekennis 1 M11 Investeringsprojecten M12 Commerciële tools Mijlpalen innovatietraject, incl. kennistransfer Communicatie-uitingen K1a 1 Website Urgenda 1 K1b K1c K1d K1e Toegepaste publicaties K2 K3 K4 K5 12 lezingen en, interviews over (oa) de visie Onderwijs K6 K7 1 stagiaire betrokken in het proces Communities K8 7

8 Over Transumo Transumo (TRansition SUstainable MObility) is een platform van meer dan 300 bedrijven, overheden en kennisinstellingen die gezamenlijk kennis ontwikkelen op het gebied van duurzame mobiliteit. Transumo streeft naar een transitie vanuit het huidige, inefficiënte Nederlandse mobiliteitssysteem naar een duurzaam systeem dat bijdraagt aan versterking van de economische concurrentiepositie, met aandacht voor mens en milieu. Transumo s activiteiten zijn gestart in 2005 en liepen tot eind Er is binnen Transumo gewerkt aan ruim 35 projecten en ruim 30 Top-up s. Louis Pasteurlaan 6 PO Box AB Zoetermeer T +31 (0) F +31 (0) Meer informatie over dit project en andere Transumo-projecten is te downloaden op:

Business as an engine for change.

Business as an engine for change. Business as an engine for change. In the end, the success of our efforts will be measured against how we answered what we have found to be the fundamental question: how do we love all the children, of

Nadere informatie

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Date 7-12-2011 1 Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Prof. Dr. Inge Hutter Demographer, anthropologist Coordinator Healthy Ageing Alpha Gamma RUG Dean Faculty Spatial Sciences Date 7-12-2011

Nadere informatie

Vvg. Kansen zien, kansen pakken! Leven in de stad van de toekomst. 13 november 2013

Vvg. Kansen zien, kansen pakken! Leven in de stad van de toekomst. 13 november 2013 Kansen zien, kansen pakken! Vvg 13 november 2013 Leven in de stad van de toekomst Louis Bekker City Account Manager Programma manager Onderwijs (PO/MO) Smart Concurrentie Leefbaar Groen Samenwerking Onze

Nadere informatie

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant #polis14 Northeast-Brabant: a region in the Province of Noord-Brabant Innovative Poly SUMP 20 Municipalities Province Rijkswaterstaat Several companies Schools

Nadere informatie

DUURZAAM overheidsgebouw. Slim ontwerpen : duurzaamheidscriteria dd. 2015.12.01

DUURZAAM overheidsgebouw. Slim ontwerpen : duurzaamheidscriteria dd. 2015.12.01 DUURZAAM overheidsgebouw Slim ontwerpen : duurzaamheidscriteria dd. 2015.12.01 AGENDA : duurzaamheidscriteria 2 Grontmij Belgium NV part of Sweco Interactieve presentatie met twee kernvragen : 1. Wat is

Nadere informatie

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Manon krabbenborg, Sandra Boersma, Marielle Beijersbergen & Judith Wolf s.boersma@elg.umcn.nl Homeless youth in the Netherlands Latest estimate:

Nadere informatie

Samenvatting Nederlands. Samenvatting Engels

Samenvatting Nederlands. Samenvatting Engels TRANSUMO nm magazine Het bevorderen van transitie naar duurzame mobiliteit door kennisoverdracht in vaktijdschrift NM Eindrapportage NM-Magazine, januari 2010 Auteur: E. Kruiniger TRANSUMO 1 Samenvatting

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Innovatie en RWS. Een scherpe vraag en samenwerking in ketens en netwerken

Innovatie en RWS. Een scherpe vraag en samenwerking in ketens en netwerken Innovatie en RWS Een scherpe vraag en samenwerking in ketens en netwerken In today s business environment, Innovation means survival. David Gann. 2 RWS Innovatie Innovatie Innovation is the process by

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

14/09/2012 WETENSCHAP, TECHNOLOGIE, INNOVATIE EN DE MAATSCHAPPIJ: EEN PRAKTIJKVOORBEELD. Elie Ratinckx VRWI

14/09/2012 WETENSCHAP, TECHNOLOGIE, INNOVATIE EN DE MAATSCHAPPIJ: EEN PRAKTIJKVOORBEELD. Elie Ratinckx VRWI WETENSCHAP, TECHNOLOGIE, INNOVATIE EN DE MAATSCHAPPIJ: EEN PRAKTIJKVOORBEELD Elie Ratinckx VRWI Studiedag Toekomstverkenningen 21 september 2012 HISTORIEK VRWI TOEKOMSTVERKENNINGEN Ontwikkeling Methodologie

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst De Levende Gevel Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst A letter from nature Dear., Our life knows no boundaries, we live together. You live in me and I live in you! I not only

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis

Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis Contact opleiding: Marc Spiller (marc.spiller@wur.nl) Integrale

Nadere informatie

Kinderopvang in transitie. Derk Loorbach, Zeist, 27-11-2014

Kinderopvang in transitie. Derk Loorbach, Zeist, 27-11-2014 Kinderopvang in transitie Derk Loorbach, Zeist, 27-11-2014 Conclusies Ingrijpende maatschappelijke verandering vraagt aanpassing Transities leiden tot onzekerheid, spanning en afbraak Omgaan met transities

Nadere informatie

Stichting Energie Transitie Nederland

Stichting Energie Transitie Nederland Stichting Energie Transitie Nederland Energietransitie: van centrale naar decentrale opwek voor transparantie en duurzaamheid in de energiemarkt Themabijeenkomst Milieunetwerkcommissie IJssel- Vecht 28

Nadere informatie

i29 interior architects

i29 interior architects i29 interior architects We are i29 l interior architects, a creative and versatile interior design studio. Our aim is to create intelligent designs and striking images. Space is the leitmotiv, the result

Nadere informatie

Peter Tom Jones. Bijdrage Peter Tom Jones. Duurzaam Materialenbeheer, Departement Metaalkunde en Toegepaste Materiaalkunde, KU Leuven 13/05/2014

Peter Tom Jones. Bijdrage Peter Tom Jones. Duurzaam Materialenbeheer, Departement Metaalkunde en Toegepaste Materiaalkunde, KU Leuven 13/05/2014 Stuur uw vragen naar: +32 470 533 966 Peter Tom Jones Duurzaam Materialenbeheer, Departement Metaalkunde en Toegepaste Materiaalkunde, KU Leuven Bijdrage Peter Tom Jones Dr. Ir. Peter Tom Jones (IOF Onderzoeksmanager

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

Duurzaam leiderschap Over de wereld, de mens en onderwijs

Duurzaam leiderschap Over de wereld, de mens en onderwijs Duurzaam leiderschap Over de wereld, de mens en onderwijs Elena Cavagnaro, lector in service studies MLI & SEN 2013 09 06 1 9/6/2013 Agenda Even voorstellen Wereldbeelden Welk beeld hebben we van de wereld

Nadere informatie

AF-61 transformatie van een bedrijfsverzamelgebouw interieur ontwerp opgeleverd december 2013

AF-61 transformatie van een bedrijfsverzamelgebouw interieur ontwerp opgeleverd december 2013 AF-61 transformatie van een bedrijfsverzamelgebouw interieur ontwerp opgeleverd december 2013 Een bestaand kantoorgebouw op het Schinkel terrein In Amsterdam wordt nieuw leven ingeblazen als bedrijfsverzamelgebouw.

Nadere informatie

RDM Centre of Expertise. Innovatie motor voor Stad en Haven

RDM Centre of Expertise. Innovatie motor voor Stad en Haven RDM Centre of Expertise Innovatie motor voor Stad en Haven https://www.youtube.com/watch?v=ubghpqsittc RDM Centre of Expertise RDM Centre of Expertise is een broedplaats waar studenten, onderzoekers/lectoren

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care Annemiek T. Harder Studies presented in this thesis and the printing of this

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

UNIT 2 Begeleiding. Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility

UNIT 2 Begeleiding. Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility UNIT 2 Begeleiding Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility 1 2 Wat is coaching? Coaching is een methode voor het ontwikkelen van potentieel

Nadere informatie

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl ARTIST Assessment and Review Tool for Innovation Systems of Technologies Koen Schoots, Michiel Hekkenberg, Bert Daniëls, Ton van Dril Agentschap NL: Joost Koch, Dick Both Petten 24 September 2012 www.ecn.nl

Nadere informatie

1 LOGO SCHOOL. Gecomprimeerd Schoolondersteuningsprofiel. Naam School

1 LOGO SCHOOL. Gecomprimeerd Schoolondersteuningsprofiel. Naam School 1 LOGO SCHOOL Gecomprimeerd Schoolondersteuningsprofiel Naam School Algemene gegevens School De Blijberg International Department BRIN 14 HB Directeur Mrs L. Boyle Adres Graaf Florisstraat 56 3021CJ ROTTERDAM

Nadere informatie

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen tussen Leeftijdsgroepen Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles between Age Groups Rik Hazeu Eerste begeleider:

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

Het Nieuwe Samen Werken

Het Nieuwe Samen Werken Het Nieuwe Samen Werken Even voorstellen! Wij zijn Steelcase Wij ontwikkelen, produceren en leveren kantoormeubilair. Om voor u effectieve, duurzame en inspirerende werkomgevingen te creëren, waar ook

Nadere informatie

Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar

Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar Titel, samenvatting en biografie Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar Samenvatting: Nieuwe projecten nemen toe in complexiteit: afhankelijkheden tussen software componenten,

Nadere informatie

Transformatie Structureel leegstaande kantoorgebouwen. Presentatie ilab Rogier Laterveer

Transformatie Structureel leegstaande kantoorgebouwen. Presentatie ilab Rogier Laterveer Transformatie Structureel leegstaande kantoorgebouwen Presentatie ilab Rogier Laterveer Voorstellen Rogier Laterveer Docent, onderzoeker en architect Kenniscentrum voor Technologie & Innovatie Initiatiefnemer

Nadere informatie

Horizon 2020. MKB instrument & Fast track to Innovation. Martijn Lammers. Nationaal Contactpunt voor het MKB in Horizon 2020.

Horizon 2020. MKB instrument & Fast track to Innovation. Martijn Lammers. Nationaal Contactpunt voor het MKB in Horizon 2020. Horizon 2020 MKB instrument & Fast track to Innovation 10 juni 2015 Martijn Lammers Nationaal Contactpunt voor het MKB in Horizon 2020 2 1 Boodschap 3 MKB instrument: wat is het? Financiering voor High

Nadere informatie

Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management

Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management Project : GigaPort3 Project Year : 2010 Project Manager : Albert Hankel Author(s) : Eefje van der Harst Completion Date : 24-06-2010 Version : 1.0

Nadere informatie

2013 Introduction HOI 2.0 George Bohlander

2013 Introduction HOI 2.0 George Bohlander 2013 Introduction HOI 2.0 George Bohlander HOI 2.0 introduction Importance HOI currency Future print = HOI 2.0 HOI 2.0 Print: Décomplexation/more simple Digital: New set-up Core values HOI Accountability

Nadere informatie

Energie en water de circulaire economie

Energie en water de circulaire economie Energie en water de circulaire economie Prof. Dr. Ad van Wijk 4-6-2014 28-5-2014 Delft University of Technology Challenge the future Circular Economy (EMF) 2 Six principles of the Circle Economy All materials

Nadere informatie

Hoe realiseer je een Smart City?

Hoe realiseer je een Smart City? Hoe realiseer je een Smart City? Thema Inclusive Society Dr. Ir. Rianne Valkenburg FUTURE Steden worden langzaam bedolven onder sensoren Steden waren al vol, namelijk met mensen Kwaliteit van leven? Hoe

Nadere informatie

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012 Advanced Instrumentation Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet 10 Oktober 2012 Agenda Wat is Advanced Instrumentation? Hoe past Advanced Instrumentation in de keten van fundamenteel onderzoek

Nadere informatie

Script. The consumption of animal and fish protein is essential for the well-being of billions of people worldwide.

Script. The consumption of animal and fish protein is essential for the well-being of billions of people worldwide. Script The consumption of animal and fish protein is essential for the well-being of billions of people worldwide. The downside? It s also responsible for a large proportion of greenhouse gas and other

Nadere informatie

Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0. Discussie en vragen

Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0. Discussie en vragen Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0 Discussie en vragen Ambition Document 1.0 2.0 Potention Research Parkstad Limburg Energy Transition (PALET 3.0) Basic principles PALET

Nadere informatie

Chemie & ICT ICT en Chemie: samen naar een duurzame toekomst?

Chemie & ICT ICT en Chemie: samen naar een duurzame toekomst? on behalf of Chemie & ICT ICT en Chemie: samen naar een duurzame toekomst? Symposium Groene ICT en Duurzaamheid in het hoger onderwijs 30-01-2014 Ger Fischer Woord vooraf Nieuwe start cartoon? 2 Onderwerpen

Nadere informatie

Prof. Dr Ir Eric van Heck (RSM) Dr Marcel van Oosterhout (RSM) Utrecht, 22 Juni 2012

Prof. Dr Ir Eric van Heck (RSM) Dr Marcel van Oosterhout (RSM) Utrecht, 22 Juni 2012 Platform Mobiliteit.NU als Smart Business Network Prof. Dr Ir Eric van Heck (RSM) Dr Marcel van Oosterhout (RSM) Utrecht, 22 Juni 2012 Menu 1. Het platform Mobiliteit.NU als Smart Business Network 2. New

Nadere informatie

09-10-2015. KPN Internet of Things LoRa en M2M

09-10-2015. KPN Internet of Things LoRa en M2M 09-10-2015 KPN Internet of Things LoRa en M2M The device revolution Van traditionele telefonie naar Internet of Things 50 40 20 jaar 50 miljard apparaten 30 20 10 100 jaar 1 miljard connected woningen

Nadere informatie

GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos

GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos GOOD TRAINING COALITIE GEMEENTE AMSTERDAM RANDSTAD GOOD HOTEL AMSTERDAM PREFERRED PARTNER PROGRAM Create Beauty, Do Good WHY Create Beauty, Do Good 2009 2012 2014

Nadere informatie

vrijdag 8 juni 12 DRIMPY BRENGT ZORG SAMEN

vrijdag 8 juni 12 DRIMPY BRENGT ZORG SAMEN DRIMPY BRENGT ZORG SAMEN DE CONSUMENT IN DE ZORG? Fragmentatie ehealth initiatieven zorgen weer voor eilandjes in de zorg: ICT leveranciers, Regio s, Ziekenhuizen, Klinieken, Patiënt Verenigingen, Verzekeraars,

Nadere informatie

Dr Doede J Binnema. Programm leader Food&Nutrition HANNN

Dr Doede J Binnema. Programm leader Food&Nutrition HANNN Dr Doede J Binnema Programm leader Food&Nutrition HANNN Why is a cluster needed? Healthy Ageing has become an important pillar of R&D (e.g. Lifelines & ERIBA) in the three provinces of the Northern Netherlands

Nadere informatie

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN Mieke Audenaert 2010-2011 1 HISTORY The HRM department or manager was born

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

1.1 ORGANIZATION INFORMATION 1.2 CONTACT INFORMATION 2.1 SCOPE OF CERTIFICATION 2.2 AUDITOR INFORMATION 3.1 AUDIT CONCLUSIONS 3.2 MANAGEMENT SYSTEM EFFECTIVENESS 3.3 OBSERVATIONS Organization Address Name

Nadere informatie

Wat maakt wie we zijn

Wat maakt wie we zijn Wat maakt wie we zijn 1 Industriestad Gericht op productie Groeide in lobben Dienstenstad meerdere kernen Scheiding wo-we Snelwegen logistieke knopen, Naoorlogse stad (AUP) Werkgebieden Kennisstad Compacte

Nadere informatie

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk Thinking

Nadere informatie

Betekenis nieuwe GRI - Richtlijnen. Rob van Tilburg Adviesgroep duurzaam ondernemen DHV Utrecht, 23 November 2006

Betekenis nieuwe GRI - Richtlijnen. Rob van Tilburg Adviesgroep duurzaam ondernemen DHV Utrecht, 23 November 2006 Betekenis nieuwe GRI - Richtlijnen Rob van Tilburg Adviesgroep duurzaam ondernemen DHV Utrecht, 23 November 2006 Opbouw presentatie 1. Uitgangspunten veranderingen G2 - > G3 2. Overzicht belangrijkste

Nadere informatie

PILOT OMGEVINGSVISIE MASTERCLASS PARTICIPATIE Clara Overes & Gerard Jan Hellinga 8 april 2015.

PILOT OMGEVINGSVISIE MASTERCLASS PARTICIPATIE Clara Overes & Gerard Jan Hellinga 8 april 2015. PILOT OMGEVINGSVISIE MASTERCLASS PARTICIPATIE Clara Overes & Gerard Jan Hellinga 8 april 2015. Community Planning ISMaatwerk & HzA stedebouw&landschap ISMaatwerk; Clara Overes, participatie en communicatie

Nadere informatie

ECO rapportage kwartaal 1, 2006

ECO rapportage kwartaal 1, 2006 ECO rapportage kwartaal 1, 2006 Kwartaalrapportage Periode Projectnummer Projectnaam Datum Penvoerder Projectleider 2006 GL.05.022b ECO (Effective CLSC Organization) 01062006 Erasmus Universiteit Rotterdam

Nadere informatie

Marketing. De uitgebreide marketingmix Hoorcollege 5

Marketing. De uitgebreide marketingmix Hoorcollege 5 Marketing De uitgebreide marketingmix Hoorcollege 5 Vorige week: wat is een product 2 Propedeuse CMDA Marketing HC 5 Goed om te weten omdat: 3 Propedeuse CMDA Marketing HC 5 Vorige week: kernstrategie

Nadere informatie

Nederlands programma in de PYP! Maandag 2 september 2013

Nederlands programma in de PYP! Maandag 2 september 2013 Nederlands programma in de PYP! Maandag 2 september 2013 Rode Leeuw missie!!de Rode Leeuw biedt een moedertaalprogramma aan voor kinderen vanaf 4 tot 16 jaar bestaande uit kwalitatief goed NTC-onderwijs

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

Interregionale Cooperatie. Intraregionale. Research and Innovation Strategy Noord Nederland, Europa 2 december 2013

Interregionale Cooperatie. Intraregionale. Research and Innovation Strategy Noord Nederland, Europa 2 december 2013 Research and Innovation Strategy Noord Nederland, Europa 2 december 2013 Intraregionale Interregionale Cooperatie RIS3 Willem Reek Om met de deur in huis te vallen: Wat hebben we zoal aan Europese cooperatie?

Nadere informatie

Ontspanning en Sociale Contacten Groeien in de Buurtmoestuin

Ontspanning en Sociale Contacten Groeien in de Buurtmoestuin Ontspanning en Sociale Contacten Groeien in de Buurtmoestuin Een kwalitatief onderzoek naar de gepercipieerde (gezondheids)effecten van gezamenlijk tuinieren Ontspanning en Sociale Contacten Groeien in

Nadere informatie

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept 7 juni 2012 KNX Professionals bijeenkomst Nieuwegein Annemieke van Dorland KNX trainingscentrum ABB Ede (in collaboration with KNX Association) 12/06/12 Folie 1 ETS

Nadere informatie

TE HUUR RADARWEG 519-539 AMSTERDAM COLLIERS INTERNATIONAL REAL ESTATE B.V. TE HUUR RADARWEG 519-539 -AMSTERDAM

TE HUUR RADARWEG 519-539 AMSTERDAM COLLIERS INTERNATIONAL REAL ESTATE B.V. TE HUUR RADARWEG 519-539 -AMSTERDAM TE HUUR RADARWEG 519-539 AMSTERDAM COLLIERS INTERNATIONAL REAL ESTATE B.V. TE HUUR RADARWEG 519-539 -AMSTERDAM Accelerating success COLLIERS INTERNATIONAL REAL ESTATE B.V. TE KOOP/ TE HUUR ADRES - PLAATS

Nadere informatie

Building with Nature in the Delta. Inzetten van natuur en natuurlijke processen voor medegebruik

Building with Nature in the Delta. Inzetten van natuur en natuurlijke processen voor medegebruik Building with Nature in the Delta Inzetten van natuur en natuurlijke processen voor medegebruik april 24, 2015 Ministry of Infrastructure and the Environment endorses BWN 26-04-2013 Minister Schultz van

Nadere informatie

De Experience Economy & Change Management

De Experience Economy & Change Management De Experience Economy & Change Management Consequenties voor Organisaties en Management Consultants Presentatie voor PDO-MC Lieke Thijssen Brummen, 16 November 2001 1 Het draaiboek voor deze ervaring Venetië

Nadere informatie

ISO/IEC 20000, van standaardkwaliteit naar kwaliteitsstandaard. NGI Limburg 30 mei 2007

ISO/IEC 20000, van standaardkwaliteit naar kwaliteitsstandaard. NGI Limburg 30 mei 2007 ISO/IEC 20000, van standaardkwaliteit naar kwaliteitsstandaard NGI Limburg 30 mei 2007 1 Tijdlijn 80-er jaren: ITIL versie 1 2000: BS 15000 2001: ITIL versie 2 2002: Aangepaste versie BS 15000 2005: BS

Nadere informatie

Монгол page 1 and 2, Nederlands blz 3 en 4 English page 5 and 6. Jaarverslag / Auditor s report 2011

Монгол page 1 and 2, Nederlands blz 3 en 4 English page 5 and 6. Jaarverslag / Auditor s report 2011 Монгол page 1 and 2, Nederlands blz 3 en 4 English page 5 and 6 Jaarverslag / Auditor s report 2011 1 2 Het bestuur van de NGO All for Children heeft op 26 mei 2012 het volgende jaarverslag vastgesteld

Nadere informatie

Voorstellen. NL Greenlabel. NL Green chances. NL Special projects

Voorstellen. NL Greenlabel. NL Green chances. NL Special projects Voorstellen NL Greenlabel NL Green chances NL Special projects Programma Nico Wissing Nico Wissing Megchelen (Gld.) Groen in de genen Out of the Box Groene toepassingen Waarde van groen WissingTuinen Boek:

Nadere informatie

Business Architectuur vanuit de Business

Business Architectuur vanuit de Business Business Architectuur vanuit de Business CGI GROUP INC. All rights reserved Jaap Schekkerman _experience the commitment TM Organization Facilities Processes Business & Informatie Architectuur, kun je vanuit

Nadere informatie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie 11 december 2014 Het project EUregio Life Cycle Costing (EULC2) is mede mogelijk gemaakt door bijdragen van

Nadere informatie

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training 9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training In 9 dagen jezelf volledig op de kaart zetten Je energie aangevuld en in staat om die batterij op peil te houden. Aan het eind heb jij Een goed gevoel in je

Nadere informatie

SMART citizens. Art in Progress

SMART citizens. Art in Progress Art in Progress 150 jongeren van het Hyperion Lyceum werken 16-20 september samen met zes internationaal bekende kunstenaars: Esther Polak en Ivar van Bekkum, Simon van der Linden/Jorrit Thijn van Monobanda,

Nadere informatie

Free Electives (15 ects)

Free Electives (15 ects) Free Electives (15 ects) Information about the Master RE&H (and the free electives) can be found at the following page: http://www.bk.tudelft.nl/en/about-faculty/departments/real-estate-and-housing/education/masterreh/free-electives/

Nadere informatie

Tomorrow s design since 1610

Tomorrow s design since 1610 Lightdrops design Robert Bronwasser Designer Robert Bronwasser developed and designed in collaboration with Silverled Light Innovation (member of the CLA group) and Royal Goedewaagen a collection of ceramic

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Programma. voor de pauze Kader - Cross media conceptontwikkeling: het proces

Programma. voor de pauze Kader - Cross media conceptontwikkeling: het proces Programma voor de pauze Kader - Cross media conceptontwikkeling: het proces Vragenrondje na de pauze Analyse - Innovatie, creativiteit, coördinatie, implementatie [wat wil je bereiken met cross media?]

Nadere informatie

Cradle to Cradle van idee naar praktijk. Sebas Veldhuisen, Johan Gijsman Doetinchem, 3 februari 2010

Cradle to Cradle van idee naar praktijk. Sebas Veldhuisen, Johan Gijsman Doetinchem, 3 februari 2010 Cradle to Cradle van idee naar praktijk Grondleggers 2 William McDonough en Michael Braungart VPRO Documentaire: Afval = Voedsel Positieve boodschap Schaarste grondstoffen, van probleem naar oplossing

Nadere informatie

Van Papier naar Papierloos met iventionles,

Van Papier naar Papierloos met iventionles, Van Papier naar Papierloos met iventionles, ProcessStations Tracking and Tracing van materialen in het Processing Centre van NIZO food research Annemarie Braber Friday, March 28, 2014 NIZO food research

Nadere informatie

Johto. Flexible light

Johto. Flexible light Johto Flexible light Johto is a high quality lighting system based on LED for technically sophisticated interior and exterior light. It provides homogeneous and dot free illumination in very low installation

Nadere informatie

Future of Innovation. Ruud Smeulders, BrilliantBrains. Annual General Meeting of the NCCC 24 april 2013

Future of Innovation. Ruud Smeulders, BrilliantBrains. Annual General Meeting of the NCCC 24 april 2013 Future of Innovation Ruud Smeulders, BrilliantBrains Annual General Meeting of the NCCC 24 april 2013 1 the old future 2 But not many flying cars yet 3 only more crowded cities! 4 difficult to predict

Nadere informatie

TE HUUR TRADE PARK ZUIDOOST KEIENBERGWEG / HOOGOORDDREEF AMSTERDAM ZUIDOOST

TE HUUR TRADE PARK ZUIDOOST KEIENBERGWEG / HOOGOORDDREEF AMSTERDAM ZUIDOOST TE HUUR TRADE PARK ZUIDOOST KEIENBERGWEG / HOOGOORDDREEF AMSTERDAM ZUIDOOST COLLIERS INTERNATIONAL REAL ESTATE B.V. TE HUUR TRADE PARK ZUIDOOST AMSTERDAM ZUIDOOST Accelerating success COLLIERS INTERNATIONAL

Nadere informatie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een Vergelijking met Rusten in Liggende Positie The Effectiveness of a Mindfulness-based Body Scan: a Comparison with Quiet Rest in the Supine

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Handleiding beheer lijst.hva.nl. See page 11 for Instruction in English

Handleiding beheer lijst.hva.nl. See page 11 for Instruction in English Handleiding beheer lijst.hva.nl See page 11 for Instruction in English Maillijsten voor medewerkers van de Hogeschool van Amsterdam Iedereen met een HvA-ID kan maillijsten aanmaken bij lijst.hva.nl. Het

Nadere informatie

Talent, Creativiteiten en Innovatie in je Bedrijf Centre for Innovation - Leiden University

Talent, Creativiteiten en Innovatie in je Bedrijf Centre for Innovation - Leiden University Talent, Creativiteiten en Innovatie in je Bedrijf Centre for Innovation - Leiden University Gideon Shimshon Twitter: gideon.shimshon g.j.shimshon@cdh.leidenuniv.nl The Future is already here, it s just

Nadere informatie

Consumer Insights: de basis voor succesvolle innovaties

Consumer Insights: de basis voor succesvolle innovaties Presentatie 21 maart 2013 Consumer Insights: de basis voor succesvolle innovaties Luc Kleijnen Food2Market Innovatie training 1 Bouwen aan Innovatie - Over Altuïtion (1) Opgericht in 1997: 30 engagement

Nadere informatie

Kwalitatieve Studie naar Motivatie en Barrières van Etnische Minderheden uit Amsterdam

Kwalitatieve Studie naar Motivatie en Barrières van Etnische Minderheden uit Amsterdam Kwalitatieve Studie naar Motivatie en Barrières van Etnische Minderheden uit Amsterdam Zuidoost om zich bij de Soa-polikliniek van de GGD Amsterdam te laten Testen op Soa s en Hiv A Qualitative Research

Nadere informatie

Omslag ontwerp. Aanleverinstructies. Let op: Welke informatie hebben wij nodig?

Omslag ontwerp. Aanleverinstructies. Let op: Welke informatie hebben wij nodig? Aanleverinstructies Omslag ontwerp Op basis van uw wensen kunt u een geschikte ontwerper kiezen. Op de volgende pagina s van dit document vindt u info en een klein portfolio van de ontwerpers. 1. StudioLIN

Nadere informatie

Vandaagafval morgengrondstof!

Vandaagafval morgengrondstof! Vandaagafval morgengrondstof! 5de Vlaams Milieucongres IFEST 21 October 2008 Florens Slob Manager Sustainable Business Solutions Van Gansewinkel Group Agenda Korte verkenning Cradle to Cradle concept &

Nadere informatie

The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy. on Sociosexuality. Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie. op Sociosexualiteit

The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy. on Sociosexuality. Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie. op Sociosexualiteit The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy on Sociosexuality Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie op Sociosexualiteit Filiz Bozkurt First supervisor: Second supervisor drs. J. Eshuis dr. W. Waterink

Nadere informatie

Next Generation Energy. Tomorrow will be what we make today Sustainable product development is today s reality

Next Generation Energy. Tomorrow will be what we make today Sustainable product development is today s reality Next Generation Energy Tomorrow will be what we make today Sustainable product development is today s reality ZIRK Technology biedt (nieuw) inzicht en ondersteuning bij het produceren van Bioproducten

Nadere informatie

Pro Dual Improving through Benchmarking. Leonardo da Vinci/Partnerships 2008-2010

Pro Dual Improving through Benchmarking. Leonardo da Vinci/Partnerships 2008-2010 Pro Dual Improving through Benchmarking Leonardo da Vinci/Partnerships 2008-2010 Partners Germany: Stadt München/City of Munich Education Department - Vocational Schools and Further Education Industrie-

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Innovatie in afvalwaterketens en watersystemen

Innovatie in afvalwaterketens en watersystemen 100 miljoen besparen op investeringen 15% minder overstorten door integrale sturing Innovatie in afvalwaterketens en watersystemen De afgelopen jaren hebben de waterschappen Hollandse Delta en De Dommel

Nadere informatie

De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers

De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers The Influence of Cognitive Stimulation in the Form of Active Learning on Mental Health

Nadere informatie

STUDIEDAG VERANDERKUNDE VOOR FINANCIALS. Taal, rol & gedrag van de financiële professional.

STUDIEDAG VERANDERKUNDE VOOR FINANCIALS. Taal, rol & gedrag van de financiële professional. STUDIEDAG VERANDERKUNDE VOOR FINANCIALS 4 sheets bij de workshop: Taal, rol & gedrag van de financiële professional. o.l.v. Edu Feltmann. 1. Discours van Management en van Minnen 2. Voorbeeld van een taalspel

Nadere informatie

LMX en Learning Agility: Bouwstenen voor Duurzame Inzetbaarheid in een dynamische. Werkomgeving

LMX en Learning Agility: Bouwstenen voor Duurzame Inzetbaarheid in een dynamische. Werkomgeving LMX EN LEARNING AGILITY LMX en Learning Agility: Bouwstenen voor Duurzame Inzetbaarheid in een dynamische Werkomgeving LMX and Learning Agility: Building Blocks for Sustainable Employability in a dynamic

Nadere informatie

D1 Making City. Louis Bekker. Voorzitter: Peter Pol Stadsontwikkeling Rotterdam / MCD. City Account manager Business development, Siemens

D1 Making City. Louis Bekker. Voorzitter: Peter Pol Stadsontwikkeling Rotterdam / MCD. City Account manager Business development, Siemens D1 Making City Louis Bekker City Account manager Business development, Siemens Voorzitter: Peter Pol Stadsontwikkeling Rotterdam / MCD MCD Congres: The Art of Making Cities 10 april Making City Louis Bekker

Nadere informatie