L&S _Taalkr8!_3.indd :09:12

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "L&S8019-03_Taalkr8!_3.indd 1 14-01-2009 14:09:12"

Transcriptie

1 L&S _Taalkr8!_3.indd :09:12

2 Voorwoord Taalkr8 Taal heb je altijd nodig Moet altijd bij je zijn Je denkt ermee Je praat ermee Je leeft ermee Taal is kr8 Houd van taal Taal houdt van jou Christine Faber, Leerling van het Gomarus College in Zuidhorn Zoals Christine Faber, leerlinge van het Gomarus College in Zuidhorn, in dit gedicht hiernaast zo treffend verwoordt is taal overal. Met taal open je de deur naar anderen en naar je eigen toekomst. Taal heeft kracht, taal geeft kracht, taal ís kracht. Zonder de basisvaardigheden lezen, schrijven (en ook rekenen) kom je in de huidige samenleving nergens. Maar het kunnen lezen en schrijven is niet vanzelfsprekend. In Nederland komen jaarlijks teveel kinderen onvoldoende geletterd van school en nog steeds kunnen zo n anderhalf miljoen volwassenen niet voldoende lezen en schrijven om volledig zelfstandig deel te nemen aan de maatschappij. Om jongeren zich ervan bewust te maken dat goede taalvaardigheden de kansen op een betere toekomst vergroten heeft Stichting Lezen & Schrijven het project Taalkr8! ontwikkeld. Door het organiseren van een Taalkr8!-dag kunnen scholen hun leerlingen op een creatieve manier zelf laten ervaren dat taal leuk is en heel veel mogelijkheden biedt. Door middel van workshops worden jongeren uitgedaagd om op een andere manier na te denken over taal en actief aan de slag te gaan. En docenten raken geïnspireerd om op een andere manier naar taalonderwijs te kijken en eens stil te staan bij hun eigen taalbeleid. Want taal is overal. Dit boekje is een verslag van vier jaar Taalkr8!, 16 scholen komen aan het woord. Het boekje is een tussenstop op weg naar nog meer Taalkr8! in de jaren die volgen. Laat u inspireren door de persoonlijke ervaringen van leerlingen en docenten. Ik hoop dat u hun voorbeeld volgt. Margreet de Vries, directeur Stichting Lezen & Schrijven 3 L&S _Taalkr8!_3.indd :09:13

3 De Taalkr8!-dag inspireert jonge mensen en opent ze de ogen voor de talloze mogelijkheden die taal ons te bieden heeft. Het is essentieel dat iedereen de kans krijgt om die mogelijkheden optimaal te benutten. Want taal moet je gewoon goed beheersen, het is je paspoort naar de wereld. Marja van Bijsterveldt, staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Marja van Bijsterveldt, staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 5 L&S _Taalkr8!_3.indd :09:14

4 Geletterdheid raakt het hart van de samenleving Stichting Lezen & Schrijven Geletterdheid raakt het hart van de maatschappij en is daarmee een randvoorwaarde voor een gezonde, sterke en duurzame samenleving. Het kunnen lezen en schrijven is een basisrecht voor elk individu. Stichting Lezen & Schrijven zet zich, sinds haar oprichting in 2004, in om laaggeletterdheid te voorkomen en te verminderen. Nu en in de toekomst. Als aanjager informeert, stimuleert en activeert de stichting vele organisaties in de publieke en private sector in de aanpak van laaggeletterdheid. Ook initieert de stichting projecten om het belang van taal op een inspirerende en innovatieve wijze onder de aandacht te brengen en praktische handvatten te bieden om hiermee aan de slag te gaan. Hieruit ontstond in 2005 het project Taalkr8! voor vmbo-scholen. Prinses Laurentien bezoekt een workshop bij de lancering van Taalkr8! op de Van der Capellen Scholengemeenschap in Zwolle 7 L&S _Taalkr8!_3.indd :09:15

5 Taalkr8! Taalkr8! laat scholieren op een aansprekende en creatieve manier omgaan met taal. Door het volgen van speciaal voor deze dag ontworpen workshops van eigen docenten, specialisten van buiten de school of medewerkers van een lokale bibliotheek zien leerlingen in dat taal niet alleen leuk, maar ook belangrijk is. Taalkr8! stimuleert ook dat docenten het taalbeleid van de school onder de loep nemen en actief verbeteren. Taal is de sleutel tot jullie toekomst, zei Margreet de Vries, directeur van Stichting Lezen & Schrijven, tegen leerlingen van het Gomarus College in Zuidhorn op hun Taalkr8!-dag. Zonder taal kom je nergens. Niet alleen bij Nederlands, maar ook niet bij wiskunde, geschiedenis, aardrijkskunde en alle andere vakken. Zonder taal kun je ook geen briefje sturen naar die leuke jongen of dat leuke meisje in de klas. Workshop songteksten schrijven Haagse Taalkr8!-dagen 9 L&S _Taalkr8!_3.indd :09:16

6 De noodzaak: harde feiten en droge cijfers Met Taalkr8! wil Stichting Lezen & Schrijven een bijdrage leveren aan het voorkomen en verminderen van taalachterstanden bij jongeren. Dat dit nodig is blijkt wel uit de cijfers: een kwart van de kinderen begint aan de basisschool met een taalachterstand van twee jaar en een kwart van de kinderen verlaat groep 8 met een leesachterstand van twee jaar. 7 procent van alle jongeren tussen de 16 en 24 jaar is laaggeletterd. 15 procent van de vijftienjarigen kan onvoldoende lezen om mee te komen in de samenleving. op niveau 1 en 2 van het Middelbaar Beroepsonderwijs (mbo) is 30 procent van de jongeren laaggeletterd. tachtig procent van de mbo-docenten vindt dat hun leerlingen, vanwege gebrekkige taalvaardigheden, onvoldoende zijn voorbereid op de arbeidsmarkt. Flyer Haagse Taalkr8!-dag 11 L&S _Taalkr8!_3.indd :09:16

7 Het doel Door Taalkr8!: worden jongeren zich ervan bewust dat een goede taalvaardigheid de kans op een betere toekomst vergroot; zien jongeren in dat taal leuk, spannend en uitdagend is; worden docenten en schoolleiders in het voortgezet onderwijs gestimuleerd om taalbeleid en leesbevordering hoger op de agenda te zetten en te houden. Niet alleen docenten Nederlands maar ook vakdocenten doen actief mee tijdens een Taalkr8!-dag en krijgen hiermee meer inzicht in het belang van taalvaardigheid binnen hun eigen vakken. Ook de mensen die van buiten de school (reclamemakers, schrijvers, rappers of dichters) meedoen werken verfrissend en inspirerend voor leerling en docent. Daarnaast is Taalkr8! een platform om samenwerking te bevorderen met lokale organisaties als bibliotheken, bedrijven en onderwijsadviesdiensten. Workshop gedichten schrijven op de Nehalennia Scholengemeenschap in Middelburg 13 L&S _Taalkr8!_3.indd :09:17

8 Taalkr8! een sneeuwbaleffect De sneeuwbal van Taalkr8! is langzaam maar zeker gaan rollen. In 2005 organiseerde Stichting Lezen & Schrijven een Taalkr8!-dag, in 2006 en 2007 organiseerden 11 scholen een Taalkr8!-dag. De Van der Capellen Scholengemeenschap in Zwolle beet het spits af op 5 september 2006 in aanwezigheid van H.K.H. Prinses Laurentien der Nederlanden. Taalkr8! brak pas echt goed door in 2008, toen hielden 29 scholen door heel Nederland een Taalkr8!-dag. Het succes van Taalkr8! in 2008 is mede te danken aan de financiële ondersteuning van 2500,- die de stichting, dankzij een subsidie van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap aan de eerste twintig vmbo-scholen kon bieden. Met dit steuntje in de rug konden scholen geheel zelfstandig een dag organiseren en naar eigen inzicht invullen. Rico Sticks van de hiphopformatie Opgezwolle bij de lancering van Taalkr8! op de Van der Capellen Scholengemeenschap in Zwolle 15 L&S _Taalkr8!_3.indd :09:18

9 Hoe ziet een Taalkr8!-dag er uit? De meeste scholen kozen voor een bijzondere opening door een Alfabetiseringsambassadeur, een ex-laaggeletterde. Daarna volgen de leerlingen workshops waarin zij op een leuke en creatieve manier bezig zijn met taal. Scholen bepalen zelf welke workshops zij aanbieden. Ideeën voor workshops, kant-en-klare beschrijvingen en draaiboeken zijn te vinden op de website Bij de centrale dagafsluiting presenteren de leerlingen hun resultaten door bijvoorbeeld door hun rap voor te dragen of hun gedicht voor te lezen. Voorbeelden van workshops Schrijf je eigen achterflaptekst: Leerlingen bedenken hun eigen verhaal en werken dit uit tot achterflaptekst, met begeleiding van een schrijver. Door een achterflaptekst te schrijven, leren ze waaraan een goed en spannend boek moet voldoen. Krant maken: Leerlingen maken de voorpagina van een krant door hun selectie van het nieuws om te zetten in pakkende koppen en interessante berichten en foto s. Zo ontdekken leerlingen wat er bij het maken van een krant komt kijken. Taalkr8!-plaquette 17 L&S _Taalkr8!_3.indd :09:18

10 O C H T E N D P R O G R A M M A S T A R T 9 : 0 0 O P H E T B I N N E N P L E I N WORKSHOP LOKAAL DOOR BEGELEI- DING RONDE 1 RONDE 2 9:15-10:30 11:00-12:15 KLAS BEGELEI- DING 1. Rappen 022 Vincent van der Steen Pie 1A Muc 3T1 Ker 2. Songtekst in beweging 041 Barbara van Gelder Kau 1B Ofk 3T2 Eer 3. Persbericht 217 Barry Raymakers Wem/Ama 3T2 Eer 1B Ofk 4. Dichten 216 Mirjam Poolster Ast/Kuh 3T4 Hal 1D Bos KLAS BEGELEI- DING 5. Storyboarding 058 Sca Bie/Hou/Kod 1E Vev 3H1 Hui/Fea 6. Boeken top 20! 116 Tineke Kistemaker Cro 3H2 Rof 3Z1 Hee 7. Website bouwen 316 Chad Deriksen Let 3Z3 Uil/Vie 3Z4 Bac 8. Fotoverhaal maken 9. Letterfantasie / Bodytalk 220 Joost Konings Din/Mas 3Z4 Bac 3Z3 Uil/Vie 10. De-Niet-Lezen-Club 115 Corinne Scheltens Rof 3Z1 Hee 3Z2 Zwi 11. Inburgeren andersom 175 Alice Hendriks Ben/Yal 3Z2 Zwi 3H2 Rof 12. Blindemannetje 025 Mee Geb/Muc 1D Bos 3T4 Hal 13. Koken zonder overleg 218 Tuy Zim 3T3 Nia 1C Wem 14. Verhalen vertellen 117 Piet van der Pas Hal 1J Cro 1K Mas 15. Het dagboek van mijn vader 317 Gemma van WInden Hed 3H1 Hui/Fea 1E Vev 16. SMS-berichten 174 Trees Steeghs Chf 1C Wem 3T3 Nia 17. Reclame! 320 Lem Dub 3T1 Ker 1A Muc 18. Musical Grease! 178 Jun / She Ely 1K Mas 1J Cro Rapclass: Leerlingen schrijven zelf een rap en zijn even een popster. Belangrijke elementen van een goede rap zijn taal, zinsconstructies en woordkeuze. Tijdens de dagafsluiting kunnen ze deze rap zelf ten gehore brengen. Reclameteksten maken: Het bedenken van een pakkende tekst voor reclame op televisie of radio lijkt gemakkelijker dan het is. De workshop daagt leerlingen uit om creatief te denken en op pakkende wijze een product aan te prijzen. Website maken: Leerlingen zijn bijna allemaal actief op internet, maar een website zonder tekst komt nauwelijks voor. In deze workshop maken zij een eenvoudige website die ze later thuis kunnen opzoeken en aan hun ouders kunnen laten zien. Soap schrijven: Leerlingen leren hoe zij een goede, smeuïge soapscène kunnen maken. Ze schrijven zelf een paar korte dialogen en leren hoe de dialoogschrijver ervoor zorgt dat de scène spannend is. Voorbeeldprogramma van een Taalkr8!-dag. 19 L&S _Taalkr8!_3.indd :09:19

11 Aan het woord: Alfabetiseringsambassadeurs - pak die kans! Alfabetiseringsambassadeurs weten als geen ander hoe het is om niet te kunnen lezen en schrijven. Ze schamen zich vaak, voelen zich buitengesloten en eenzaam en kunnen in hun leven niet alle kansen benutten. Het verhaal van deze ervaringsdeskundigen ontroert en zet leerlingen aan tot denken. Herman de Boorder (71) kreeg de aula met ruim 200 leerlingen van de Purmerendse Scholengemeenschap stil met zijn woorden: Zorg dat je goed leert lezen en schrijven zodat je niet zoals ik op de kolenschuit terecht komt, maar op een luxe cruiseschip. Nu heb je de kans. Ook Henk Dijker (53) sprak op het schoolplein van het Stanislas College in Delft de scholieren toe: Jarenlang heb ik mijn taalachterstand verborgen weten te houden. Taal is overal: geschreven veiligheidsvoorschriften, werkbriefjes invullen, computerwerk. Nu ik kan lezen is mijn leven een stuk gemakkelijker geworden. En de 64-jarige Yme Dikkelboom zei bij de opening van Taalkr8! op het Gomarus College in Zuidhorn: Ik kan nu de koppen in de krant lezen en stukjes van de ondertiteling op de tv. Mijn boodschap: Pak school met beide handen aan, doe je best voor de toekomst. Alfabetiseringsambassadeur Henk Dijker spreekt op een Taalkr8!-dag 21 L&S _Taalkr8!_3.indd :09:20

12 Leerlingen - gevoel in woord Tijdens de workshop gedichten maken leren scholieren hun gevoelens onder woorden te brengen. Onderstaande gedichten zijn gemaakt door leerlingen van het Gomarus College in Zuidhorn. De gedichten laten zien hoe leerlingen een Taalkr8!-dag ervaren en welke invloed het heeft op hun manier van denken. 26 letters Wat wil ik jou graag schrijven, Jouw mooie brieven lezen. Ik weet niet hoe, Ik kan niet lezen. Wat wil ik graag lezen, Jou brieven schrijven. Maar ik weet niet hoe het moet. Anniek Ypenga (12) Lancering Taalkr8! op de Van der Capellen Scholengemeenschap in Zwolle 23 L&S _Taalkr8!_3.indd :09:20

13 Overleven Op Slot Hoe het voelt als je geen taal kent? Je weet niet wat letters zijn, Je weet niet wat cijfers zijn, Je kent de woorden niet, Je begrijpt het niet. Wat moet je zonder taal? Je staat in een straat, Je weet niet waar je bent, Je ziet het naambordje, maar er dringt niets door. Je staat in een straat, Je weet niet hoe en waar. Heel de wereld zit vol letters maar het slot ervan zit dicht k zou het open willen breken Of open willen zagen maar het slot is veel te sterk Ik zou het iemand willen vragen maar dan verraad ik mijn geheim Hoe ik kan het slot open krijgen en net als ieder ander zijn? Is er geen schrijver die me de taal kan uitleggen? Of een dominee? Kan een burgemeester mij uitleggen hoe taal werkt? Is er geen boek: Hoe overleef ik de taal? Oh nee, daar heb ik niets aan, ik kan niet lezen. Anniek Ypenga (12) Joanne Hoekstra (13) L&S _Taalkr8!_3.indd :09:20

14 Docenten en workshopleiders herkenbaar en inspirerend Struikelblok Taal is het grootste struikelblok voor onze leerlingen. Taalvaardigheid is één van de belangrijkste voorwaarden voor een succesvolle schoolloopbaan. Je kunt pas goed zijn in wiskunde als je goed bent in taal. Het is belangrijk dat leerlingen inzien waar het misgaat. Als zij niet weten wat het struikelblok is, weten ze ook niet waar ze over vallen. Binnen de school zijn al diverse successen geboekt. Bijvoorbeeld een leerling die een indicatie voor het Praktijkonderwijs had. Na een speciaal taalprogramma, kwam ze in de kaderberoepsgerichte leerweg terecht. Henrique Dekkers, directeur van het Stanislascollege in Delft Leerling van het Stanislascollege in Delft overhandigt staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Marja van Bijsterveldt het struikelblok Taal 27 L&S _Taalkr8!_3.indd :09:21

15 Les aansprekend maken Het doel van de dag is voor ons tweeledig: wij zien het grote belang van een goede beheersing van de Nederlandse taal, niet alleen bij het vak Nederlands, maar ook bij de andere vakken omdat nu eenmaal met lesmethodes wordt gewerkt die zeer talig zijn. Als een leerling moeite heeft met lezen, heeft dat dus gevolgen voor alle vakken. De Taalkr8!-dag biedt ons de gelegenheid om externen te betrekken om het leren zo aansprekend mogelijk te maken voor leerlingen, waardoor ze het prettiger vinden om met de lesstof bezig te zijn. Jan Vesseur, teamleider van het Christelijk Lyceum in Delft Inspirerende dag Taalkr8! heb ik ervaren als een inspirerende dag. Het was bijzonder om de leerlingen op een andere manier met taal bezig te zien. De leerlingen hadden niet direct een beeld van wat de dag zou brengen. Het woord taal riep in eerste instantie weerstand op, maar op de dag zelf hebben ze ervaren dat je ook op een hele andere manier met taal bezig kunt zijn. Alie Kauerz, docent van Het Streek in Ede Speerpunt Docenten begrijpen nu dat er bij onze leerlingengroep extra aandacht moet zijn voor de basisvaardigheden. Dit wordt ons speerpunt de komende tijd. Ank van Hooijdonk, docent van het Hub van Doornecollege in Deurne Bolsterachtige kids worden vrolijke jongeren Het programma van de Taalkr8!-Leeskr8!-dag stond als een huis, maar wat vonden onze vmbo ers ervan? Ik liep voorzichtig langs de lokalen van de workshops. Een tikkeltje nerveus. Dat bleek volledig onnodig. De wat slome, ruwe bolsterachtige kids van die ochtend waren veranderd in gemotiveerde en vrolijke jongeren. In elk lokaal hetzelfde tafereel: geïnteresseerde vmbo-leerlingen die aan de lippen hingen van enthousiaste workshopleiders. Mijn docenthart vulde zich met trots. Tera Uijtdewilligen, Team Educatie van het Scheepvaart- en Transportcollege in Rotterdam L&S _Taalkr8!_3.indd :09:21

16 Behoorlijk onder de indruk De kinderen waren behoorlijk onder de indruk van het verhaal van de exlaaggeletterde. Ze waren verbaasd dat analfabetisme nog bestaat in Nederland. Voor de docenten betekent Taalkr8! dat we in de toekomst nog actiever aan de slag gaan met taalbeleid. Het beleid gaan we eens goed op papier zetten. Marion Gosewehr, mediathecaris van de Haemstede-Barger vmbo in Heemstede Niet doceren maar activeren Taalkr8! maakt taal tastbaar. Een boekbespreking kan altijd rekenen op vieze gezichten. Nu kwam iemand van de bibliotheek een boek bespreken. De kinderen genoten. De dag geeft op brede wijze weer wat taal voor ons betekent. Taal is belangrijk. Dat kunnen wij wel roepen, maar als mensen van buiten de school een schrijver, dichter en ex-laaggeletterde dat zeggen, maakt het extra indruk op de leerlingen. In ons taalbeleid willen we kinderen de taal niet doceren maar hen er juist in activeren. Guus Houtzager, directeur van het Raayland College in Venray Niet dom, wel een probleem Wij constateren dat het niveau van taalvaardigheid van de nieuwe leerlingen elk jaar afneemt. Dit is een landelijk fenomeen en het is tijd om de noodklok te luiden. De leerling begrijpt de tekst in schoolboeken vaak niet. Hierdoor presteert hij/zij onder niveau. Daarbij komt dat de leerling zich dom voelt en zich schaamt. De school legt de verantwoordelijkheid voor het oplossen van het probleem bij de leerling. We geven aan dat de leerling niet dom is, maar wel een probleem heeft. Vervolgens ondersteunen we de leerling bij het wegwerken van de taalachterstand. Ook de ouders betrekken we hierbij. Marja van der Helm, dyslexiespecialist en docent Nederlands van het Stanislascollege in Delft Op de kaart Het was een leuke stimulans om met taal bezig te zijn en het taalbeleid weer eens op de kaart te zetten op een goede en concrete manier. Sjoukje de Vries, docent Nederlands van het Reitdiep College in Groningen L&S _Taalkr8!_3.indd :09:21

17 Niet vies van taal Op de Taalkr8!-dag maakten onze leerlingen kennis met schrijvers zoals Khalid Boudou en andere rolmodellen. Ze zagen dat er dus toffe mensen kunnen zijn, die niet vies zijn van taal. Taalkr8! liet zien dat taal leuk kan zijn en niet altijd iets waarin je faalt. Daarnaast is het een goede impuls om ons taalbeleid kritisch te bekijken en op te schudden. We zetten alle zeilen bij om de taalachterstanden weg te werken door een uur extra Nederlands in de week en een woordenschatmethode. Taalkr8! past daarbij. Marien van Huuksloot-Kramp, clusterdocent vmbo Veenoord in Rotterdam Herkenbaar Taalkr8! moeten we vaker doen op school. Als alleen taaldocenten zich met taalvaardigheid bezighouden dan zijn de opbrengsten gering. Het verhaal van de Alfabetiseringsambassadeur was herkenbaar en inspirerend. De leerlingen vonden de Taalkr8!-dag leuk en leerzaam. De leerlingen vonden het verfrissend om eens een ander gezicht voor de klas te zien. De ontmoeting met een echte dichter vonden de eerstejaars leerlingen bijzonder. Dimitri Frans, docent van Praktijk Onderwijs in Almere Meer dan Nederlandse les Taalkr8! is een mooie manier voor leerlingen om op een andere manier met taal bezig te zijn. Het was voor de leerlingen goed om te ervaren dat taal meer is dan de Nederlandse les, die ze drie keer per week bijwonen. Dit was leuker voor de leerlingen dan de grammatica en spellingopdrachten. Het was ook goed voor de leerlingen om te zien waar taal allemaal bij van pas komt. Birgit Wolf, docent Nederlands van Het Pleincollege de Burgh in Eindhoven Weerzin knakte Op onze school hebben 140 van de 375 scholieren dyslexie. Ze hadden dus niet zo n zin in een dag met taal. Wie organiseert nu zoiets?! Die houding veranderde bij het verhaal van de Taalkr8!. Het werd stil uit respect en omdat ineens het belang van taal concreet werd. De weerzin knakte volledig bij de workshops: Oh we gaan niet lezen of schrijven, maar iets anders doen. Het is winst dat leerlingen zien dat taal leuk kan zijn. Micha Wijngaards, docent Nederlands van Het Prisma College in Breda L&S _Taalkr8!_3.indd :09:21

18 Bijzonder creatief Vmbo-leerlingen hebben vaak moeite met taal en kampen met de onterechte reputatie van dat wordt nooit meer wat. Maar op de Taalkr8!-dagen blijkt dat ze bijzonder creatief kunnen zijn met taal. Ze kunnen er meer mee dan ze zelf ook dachten. Zo komt de rapclass dichterbij hun belevingswereld dan bijvoorbeeld het dictee. Aan het einde van de dag realiseren ze zich dat taal een middel is om verder te komen in het leven. Imke Martens, projectleider Taalkr8!-Leeskr8! Openbare Bibliotheek in Den Haag Grote duw in de rug We waren al een tijd van plan om Taalkr8! te organiseren, maar het ontbrak ons aan tijd en middelen. De financiële bijdrage van Stichting Lezen & Schrijven gaf ons een grote duw in de rug om het nu echt goed op te pakken. Nu is aangetoond hoe zinvol en plezierig zo n dag is en het plan van aanpak er ligt, ligt niets meer in de weg om Taalkr8! elk jaar te houden. Ruud Swildens, docent Nederlands van het Sint Montfort in Rotterdam Echt geraakt Op de Taalkr8!-dag hebben we alle soorten taal vormgegeven in workshops. Een geweldig feest! Leerlingen vinden taal leuk, vooral de fictielessen, het creatief schrijven en dichten. We hebben de dichtbundel Heel de wereld zit vol letters gemaakt. In de aanloop daar naartoe is er veel gesproken over wat taal met je doet en hoe moeilijk het is als je met lees- en schrijfproblemen wordt geconfronteerd. We hebben ons verbaasd over het wonder taal en de mogelijkheden om met elkaar te communiceren. We kregen door de Taalkr8! een nieuwe, andere kijk op de problematiek van taal. Dat heeft ons echt geraakt. Daar willen we verder mee. In ons taalbeleid op onze school en in brede zin. Klazien de Ruiter, docent Nederlands van het Gomarus College in Zuidhorn Taalbeleid Naar aanleiding van de Taalkr8!-dag wordt er een serie lessen opgezet die te maken hebben met leesvaardigheid. Ook in het team staat het taalbeleid op de agenda voor nadere uitwerking. Astrid van Dorsten, docent Frans van het Willem van Oranje College in Waalwijk L&S _Taalkr8!_3.indd :09:21

19 Zichtbaar Onze leerlingen communiceren op alle mogelijke manieren, ook soms op ongewenste omdat ze niet alle mogelijkheden kennen. Taal moet voor onze leerlingen zichtbaar worden; taal is meer dan alleen woorden op papier. Taalkr8! toont dat je taal kunt gebruiken om jezelf uit te drukken, om te vertellen wat je ziet, hoort, ruikt en voelt. Met taal kun je uitdrukken dat je iemand aardig vindt of juist niet. Taalkr8! was een nuttige dag, die kracht dienen we elke dag weer in te zetten. Huib van den Beuken, directeur van het Hub van Doornecollege in Deurne Beleid aan de praat krijgen Met Taalkr8! wilden we het taalbeleid op school aan de praat krijgen. Dit is een eerste goede start. Ook wilden we de kinderen van de eerste klassen laten ervaren dat taal niet saai is. Leerlingen zeggen vaak: Ik kan toch al Nederlands, waarom dit vak? Maar taal is nodig om de wereld om je heen nog beter te begrijpen. Inez van den Haak, hoofd vakgroep Nederlands van de RK Scholengemeenschap Thamen in Uithoorn 36 Workshop zeemansliederen tijdens een Taalkr8!-Leeskr8!-dag op het Scheepvaart- en Transportcollege in Rotterdam L&S _Taalkr8!_3.indd :09:22

20 Waar heeft Taalkr8! plaatsgevonden 2005 Purmerendse scholengemeenschap Locatie W.J. Bladgroen 2006 Christelijk Lyceum Delft, Locatie Hof van Delft Van der Capellen Scholengemeenschap 2007 De Haagsche en Escamp Horeca en Techniek van de SG Zuid-West De Haagse Zuid-West Hofstad College IVKO Amsterdam Nehalennia Scholengemeenschap Nova College Varias College Vmbo Zuid-West van de de SG Zuid-West Wellant College 2008 Andreas College locatie Rijnmond Christelijk Lyceum Delft, Locatie Hof van Delft Da Vinci College De Haagsche en Escamp Horeca en Techniek van de SG Zuid-West Delta College plaats Purmerend Delft Zwolle Den Haag Den Haag Den Haag Middelburg Den Haag Den Haag Den Haag Den Haag Katwijk Delft Roosendaal Den Haag Utrecht Develstijn College Gomarus College Haemstede Barger Hub van Doorne College Midden-Brabant College Afdeling Zorg en Welzijn Noordrand College Nova College Openbare bibliotheek Terschelling Pleincollege de Burgh Praktijkschool IJsselcollege Prisma de Rotonde PrO Almere locatie Bachweg PrO Almere locatie Klipgried PrO Almere locatie Tom Poes Raayland College Reitdiep College Scheepvaart- en Transportcollege Scholengemeenschap Thamen Sint Montfort Stanislas College in Delft Varias College Vmbo Zuid-West van de SG Zuid-West Willem van Oranje College Zuiderpark College Zwijndrecht Zuidhorn Heemstede Deurne Tilburg Rotterdam Riederwaard Terschelling Eindhoven Capelle a/d IJssel Breda Almere Almere Almere Venray Groningen Rotterdam Uithoorn Rotterdam Delft Den Haag Den Haag Waalwijk Rotterdam L&S _Taalkr8!_3.indd :09:22

21 Leuk, nuttig en nodig Leerlingen vinden het leuk om op een andere manier met taal om te gaan en zijn enthousiast over Taalkr8!, zo blijkt uit de evaluatieformulieren die leerlingen invulden. Ook docenten delen in het enthousiasme. Een aantal opvallende zaken uit de evaluatie: docenten zijn zich bewust geworden van de noodzaak van meer (structurele) aandacht voor de basisvaardigheden lezen, schrijven en rekenen bij hun (taalzwakke) leerlingen; docenten zijn zich bewust geworden dat als alleen taaldocenten zich met taalbeleid bezighouden de opbrengsten te gering zijn; het gebrek aan (financiële) middelen en personeelscapaciteit vormen voor een school de drempel om taalzwakke leerlingen te begeleiden en om structurele aandacht voor taalbeleid van de grond te krijgen; de verhalen van Alfabetiseringsambassadeurs waren voor veel leerlingen herkenbaar en inspirerend; veel scholen hebben naar aanleiding van Taalkr8! een specifiek taalbeleid ontwikkeld. Workshop Haagse Taalkr8!-dag 41 L&S _Taalkr8!_3.indd :09:23

22 Een wereld te winnen Taalkr8! is in 2005 ontwikkeld om een bijdrage te leveren aan het verminderen van laaggeletterdheid onder jongeren. Het project, een dag waarop het plezier in taal voorop staat, is leuk, jaagt aan en is vooral hard nodig. Met 41 Taalkr8!- dagen in vier jaar ontdekten ruim leerlingen dat zij meer kunnen met taal dan zij zelf dachten. Zelfs taalzwakke leerlingen reageerden enthousiast op Taalkr8!. Dat is winst. Het zette eveneens aan tot verbetering en verbreding van het taalbeleid op de Taalkr8!-scholen. En betrok veel nieuwe mensen binnen én buiten de school bij de aanpak van laaggeletterdheid. Ook dat is winst. Om lees- en schrijfproblemen bij jongeren echt weg te werken is blijvende aandacht nodig. Nederland telt meer dan 400 vmbo-scholen. Er is dus nog een wereld te winnen. En hier is iedereen bij nodig. Want een geletterde samenleving is een gezamenlijke verantwoordelijkheid, waarin scholen, bibliotheken en ouders een sleutelrol spelen. Met Taalkr8! kunt ook u concrete invulling geven aan deze rol. Logo Taalkr8! 43 L&S _Taalkr8!_3.indd :09:23

23 Colofon Titel: Taalkr8! Stichting Lezen & Schrijven Den Haag, januari 2009 Redactie: Merijn van Grieken Van Grieken Tekst Foto s: Taalkr8!-scholen, pagina 2: Sebastiaan ter Burg, pagina 4, 20 en 29: Capital Foto s, pagina 8, 10, 16 en 40: Sacha Grootjans Vormgeving: LaMarque, Amsterdam Druk: 1 e druk Uitgave: Stichting Lezen & Schrijven DVD: Starsound Productions Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de directeur van Stichting Lezen & Schrijven. ISBN: Stichting Lezen & Schrijven Lange Voorhout 19, 2514 EB Den Haag Telefoon: , Fax: Website: KvK: L&S _Taalkr8!_3.indd :09:23

Aandacht voor laaggeletterde ouders. Nynke Okma Stichting Lezen & Schrijven

Aandacht voor laaggeletterde ouders. Nynke Okma Stichting Lezen & Schrijven Aandacht voor laaggeletterde ouders Nynke Okma Stichting Lezen & Schrijven Stichting Lezen & Schrijven Stichting Lezen & Schrijven initiatief van H.K.H. Prinses Laurentien Doel: het voorkomen en verminderen

Nadere informatie

Zeg het voort. Werkboek

Zeg het voort. Werkboek Zeg het voort Werkboek In het werkboek Zeg het voort komen verschillende soorten oefeningen voor. De onderstaande plaatjes maken duidelijk om welke oefeningen het gaat. Deze les gaan we... Speel het spel

Nadere informatie

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl.

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Chatten Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Colofon Een uitgave van Eenvoudig Communiceren

Nadere informatie

Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool

Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool NAAM September 2009 In september en oktober 2009 was de Levend evangelie Gemeente bezig met het onderwerp 40 DAGEN GEBED. Om gemeente breed

Nadere informatie

Verankering laaggeletterdheid in gemeentelijk beleid. Soler Berk Stichting Lezen & Schrijven

Verankering laaggeletterdheid in gemeentelijk beleid. Soler Berk Stichting Lezen & Schrijven Verankering laaggeletterdheid in gemeentelijk beleid Soler Berk Stichting Lezen & Schrijven Dinsdag 30 oktober 2012 Stichting Lezen & Schrijven Stichting Lezen & Schrijven initiatief van H.K.H. Prinses

Nadere informatie

ONTDEK ONTDEK BORNEGO BORNEGO

ONTDEK ONTDEK BORNEGO BORNEGO ONTDEK ONTDEK BORNEGO BORNEGO Eerlijk gezegd vond ik het eerst doodeng en spannend om naar een andere school te gaan. Ik wou mijn oude klas van de Ekke de Haan gewoon niet kwijt. We hadden het daar zo

Nadere informatie

Handleiding bij de studielessen voor groep 1-3 van de basisschool NAAM

Handleiding bij de studielessen voor groep 1-3 van de basisschool NAAM Handleiding bij de studielessen voor groep 1-3 van de basisschool NAAM September 2009 In september en oktober 2009 is de Levend Evangelie Gemeente gemeentebreed bezig met het onderwerp GEBED. Op verzoek

Nadere informatie

Onze activiteiten in de Week van de Alfabetisering 2009 Maak een nieuwe start! Ineke Berkhout, Cora Brussee, Kockie Neven

Onze activiteiten in de Week van de Alfabetisering 2009 Maak een nieuwe start! Ineke Berkhout, Cora Brussee, Kockie Neven Speciale Nieuwsbrief Onze activiteiten in de Week van de Alfabetisering 2009 Ineke Berkhout, Cora Brussee, Kockie Neven In de Week van de Alfabetisering en het daar direct opvolgende Festival van het Leren

Nadere informatie

PROJECT 2014 FLL WORLD CLASS SM

PROJECT 2014 FLL WORLD CLASS SM PROJECT 2014 FLL WORLD CLASS SM In het FLL World Class SM Project zal jullie team: Een onderwerp kiezen waar jullie enthousiast over zijn of altijd al meer over hebben willen weten. Een innovatieve oplossing

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR KEUZE VAN LEERLINGEN! VMBO-BASIS/KADER VOOR DE RICHTING BWI/BOUW!

ONDERZOEK NAAR KEUZE VAN LEERLINGEN! VMBO-BASIS/KADER VOOR DE RICHTING BWI/BOUW! ONDERZOEK NAAR KEUZE VAN LEERLINGEN VMBO-BASIS/KADER VOOR DE RICHTING BWI/BOUW 2 november 2015 Inleiding De instroom in de bouwopleidingen is de afgelopen jaren sterk afgenomen. De moeilijke tijden waarmee

Nadere informatie

2. Een gezamenlijke studiedag met ouders en docenten

2. Een gezamenlijke studiedag met ouders en docenten De Leon van Gelder, Groningen pagina 1 De Leon van Gelder: school, leerlingen en ouders samen op weg naar een passende schoolloopbaan De Leon van Gelder in Groningen, een vestiging van het Reitdiep College,

Nadere informatie

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Eerste druk 2015 R.R. Koning Foto/Afbeelding cover: Antoinette Martens Illustaties door: Antoinette Martens ISBN: 978-94-022-2192-3 Productie

Nadere informatie

lezen de kinderen samen met u wat er in de brief staat en schrijven gezamenlijk een brief terug. Groep 1 Groep 2

lezen de kinderen samen met u wat er in de brief staat en schrijven gezamenlijk een brief terug. Groep 1 Groep 2 1. Een brief van Tom Tijdens deze activiteit: lezen de kinderen samen met u wat er in de brief staat en schrijven gezamenlijk een brief terug. Taal Ontluikende en beginnende geletterdheid Oriëntatie op

Nadere informatie

Boekwerk. Voorstel voor een project omschrijving. 1.1 Doelstelling

Boekwerk. Voorstel voor een project omschrijving. 1.1 Doelstelling Boekwerk Voorstel voor een project omschrijving 1.1 Doelstelling Het doel van het te ontwikkelen lespakket Boekwerk is leerlingen op een nieuwe manier bezig te laten zijn met taal, boeken en vakinhoud.

Nadere informatie

Groep 8. jouw. school! Leerlingmiddagen Informatieavond ouders. openbare scholengemeenschap te Heerhugowaard voor vwo, havo en vmbo

Groep 8. jouw. school! Leerlingmiddagen Informatieavond ouders. openbare scholengemeenschap te Heerhugowaard voor vwo, havo en vmbo Groep 8 Leerlingmiddagen Informatieavond ouders openbare scholengemeenschap te Heerhugowaard voor vwo, havo en vmbo jouw school! Informatieavond ouders groep 8 Woensdag 18 november 2015 en woensdag 27

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding

Inhoudsopgave. Inleiding Handboek Inhoudsopgave Inleiding... 1 Thema... 2 1. Aan de slag... 3 2. Waar beginnen?... 4 2.1 WANNEER?... 4 2.2 AANMELDEN ALS ORGANISATOR... 5 2.3 SAMENSTELLEN VAN EEN TEAM... 5 2.4 WAARVOOR MOETEN WE

Nadere informatie

SAGAAM IN DE KLAS. Een praktische handleiding voor leerkrachten in het PO & VO

SAGAAM IN DE KLAS. Een praktische handleiding voor leerkrachten in het PO & VO SAGAAM IN DE KLAS Een praktische handleiding voor leerkrachten in het PO & VO 1 Hoe meer mensen worden aangezet tot schrijven hoe meer ze gaan lezen Adriaan van Dis Colofon Auteur: Tom Blok Huisstijl:

Nadere informatie

Verleg je grenzen! Visser t Hooft Lyceum Leiden. vhl.nl Kagerstraat 1 KANSRIJK EN UITDAGEND

Verleg je grenzen! Visser t Hooft Lyceum Leiden. vhl.nl Kagerstraat 1 KANSRIJK EN UITDAGEND Visser t Hooft Lyceum Leiden KANSRIJK EN UITDAGEND Verleg je grenzen! i tweetalig gymnasium (tweetalig) atheneum (tweetalig) havo 1 1 mavo (vmbo-t) vhl.nl Kagerstraat 1 q Ik vind het een mooie, gezellige

Nadere informatie

PeerEducatie Handboek voor Peers

PeerEducatie Handboek voor Peers PeerEducatie Handboek voor Peers Handboek voor Peers 1 Colofon PeerEducatie Handboek voor Peers december 2007 Work-Wise Dit is een uitgave van: Work-Wise info@work-wise.nl www.work-wise.nl Contactpersoon:

Nadere informatie

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Hoe presenteer ik mijzelf? Wat wil ik? Zorg voor je carrière Door het dagelijkse contact met mijn coach

Nadere informatie

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING In gesprek met elkaar. Uitwerking van de stellingen. De onderstaande stellingen hebben we deze avond besproken onder elke stelling staan een aantal opmerkingen die

Nadere informatie

CHATTEN. verborgen verdriet MARIAN HOEFNAGEL

CHATTEN. verborgen verdriet MARIAN HOEFNAGEL CHATTEN verborgen verdriet MARIAN HOEFNAGEL Stotteren Kom op, Roy. Het is allang tijd. De leraar informatica legt een hand op Roys schouder. Maar Roy kijkt niet op of om. Hij zit achter de fijnste computer

Nadere informatie

Meisjes en jongens, dames en heren,

Meisjes en jongens, dames en heren, Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, opening vmbo-schooljaar 2011-2012, Noorderpoort VMBO Groningen-Zuid/Zernike College, 15 september 2011 Meisjes en jongens, dames en heren, Het woord

Nadere informatie

MELANCHTHON KRALINGEN. christelijke school voor mavo+ en vmbo JE BENT IEMAND, JE KUNT IETS EN JE HOORT ERBIJ

MELANCHTHON KRALINGEN. christelijke school voor mavo+ en vmbo JE BENT IEMAND, JE KUNT IETS EN JE HOORT ERBIJ MELANCHTHON KRALINGEN christelijke school voor mavo+ en vmbo JE BENT IEMAND, JE KUNT IETS EN JE HOORT ERBIJ Je bent iemand, je kunt iets en je hoort erbij het is hier klein, veilig en gezellig onze mavo/tl-afdeling

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

Verlegen om woorden Handleiding ouderbijeenkomst

Verlegen om woorden Handleiding ouderbijeenkomst Verlegen om woorden Handleiding ouderbijeenkomst Tips voor het organiseren van een bijeenkomst over ouderbetrokkenheid en het belang van taal. Verlegen om woorden is een pakket met tips en handvatten om

Nadere informatie

Stichting Lezen & Schrijven. Paul Mosterd, directeur Marlies Olthuis, themamanager bedrijven

Stichting Lezen & Schrijven. Paul Mosterd, directeur Marlies Olthuis, themamanager bedrijven Stichting Lezen & Schrijven Paul Mosterd, directeur Marlies Olthuis, themamanager bedrijven Educatie Werkt!, Amsterdam 30 september 2011 Stichting Lezen & Schrijven Stichting Lezen & Schrijven initiatief

Nadere informatie

WEEK 1. we zetten de deur open voor onze vrienden. sleutel van. gastvrijheid. Godsdienst OV 1 - advent 2008 - LC

WEEK 1. we zetten de deur open voor onze vrienden. sleutel van. gastvrijheid. Godsdienst OV 1 - advent 2008 - LC WEEK 1 we zetten de deur open voor onze vrienden sleutel van gastvrijheid WEEK 1 Het verhaal van de oude poortwachter laat de sleutel blinken zoals die van Simeon zo kan je de deur openen om Jezus welkom

Nadere informatie

een waardevol diploma vmbo en mbo in één havo-top! Uiterlijke Verzorging en Mode Consumptief en Toerisme Zorg en Welzijn, Sport en Bewegen

een waardevol diploma vmbo en mbo in één havo-top! Uiterlijke Verzorging en Mode Consumptief en Toerisme Zorg en Welzijn, Sport en Bewegen een waardevol diploma vmbo en mbo in één havo-top! Uiterlijke Verzorging en Mode Consumptief en Toerisme Zorg en Welzijn, Sport en Bewegen Handel en Administratie vmbo-mbo-havo PENTA werkt al een tijdje

Nadere informatie

Jongeren schrijven. Creatief schrijven tussen 12 en 18 jaar

Jongeren schrijven. Creatief schrijven tussen 12 en 18 jaar Ronde 1 Sieneke de Rooij Kunstfactor, sectorinstituut amateurkunst, Utrecht Contact: s.derooij@kunstfactor.nl Jongeren schrijven. Creatief schrijven tussen 12 en 18 jaar 1. Inleiding Kunstfactor is het

Nadere informatie

Beleidsplan 2014-2018 SITRO

Beleidsplan 2014-2018 SITRO Beleidsplan 2014-2018 SITRO 1 Inleiding... 3 2 Doel... 4 2.1 Doelgroep... 4 2.2 Doelstelling... 4 2.3 Uitgangspunten... 4 3 Organisatie... 5 3.1 Werkzaamheden... 5 3.1.1 Toekomst... 5 3.2 Vermogen en bestuur...

Nadere informatie

ONTDEK ONTDEK BORNEGO BORNEGO

ONTDEK ONTDEK BORNEGO BORNEGO ONTDEK ONTDEK BORNEGO BORNEGO Ik wist in groep 6 al dat ik naar deze school wilde. Toen ging ik met mijn broer mee naar de open dag. Ik was er direct uit. Dit is een goede school, er hangt een leuke sfeer

Nadere informatie

Naar de brugklas van het Greijdanus?!

Naar de brugklas van het Greijdanus?! Hardenberg Schitteren in Zijn licht Naar de brugklas van het Greijdanus?! www.greijdanus.nl/hardenberg Groep 8 en dan? Dan ga je naar een andere school. Naar het voortgezet onderwijs. Maar naar welke school

Nadere informatie

Kunsteducatie projecten voortgezet onderwijs Utrecht. Een stevige basis voor cultuurparticipatie

Kunsteducatie projecten voortgezet onderwijs Utrecht. Een stevige basis voor cultuurparticipatie Kunsteducatie projecten voortgezet onderwijs Utrecht Een stevige basis voor cultuurparticipatie Inhoudsopgave Voorwoord 5 1 Schoolabonnement 7 2 Kunstprojecten voor alle klassen 9 3 Kunstproject voor VMBO

Nadere informatie

Hondsrug College. Ondernemend leren. Op het Hondsrug College. Voor mavo, havo en vwo. Het Hondsrug College, een slimme start voor je toekomst!

Hondsrug College. Ondernemend leren. Op het Hondsrug College. Voor mavo, havo en vwo. Het Hondsrug College, een slimme start voor je toekomst! Hondsrug College Ondernemend leren Op het Hondsrug College Voor mavo, havo en vwo Het Hondsrug College, een slimme start voor je toekomst! Inhoudsopgave Ondernemend leren Droom jij van een eigen bedrijf?

Nadere informatie

PAL Student als Persoon lijk Assistent van Leraren. Voor vmbo, havo en vwo

PAL Student als Persoon lijk Assistent van Leraren. Voor vmbo, havo en vwo PAL Student als Persoon lijk Assistent van Leraren Voor vmbo, havo en vwo 3 Student als Persoonlijk Assistent van Leraren voor vmbo, havo en vwo is een initiatief van Platform Bèta Techniek, Sectorbestuur

Nadere informatie

Welkom bij het VCA Examen

Welkom bij het VCA Examen Welkom bij het VCA Examen Je hebt 2 minuten per vraag stilte tijdens het Examen vereist Vraag 1 Wat is van invloed op het letsel als gevolg van stroomdoorgang door het menselijk lichaam? A. De weg die

Nadere informatie

Kunsteducatie projecten voortgezet onderwijs Utrecht. Een stevige basis voor cultuurparticipatie

Kunsteducatie projecten voortgezet onderwijs Utrecht. Een stevige basis voor cultuurparticipatie Kunsteducatie projecten voortgezet onderwijs Utrecht Een stevige basis voor cultuurparticipatie Inhoudsopgave Voorwoord 5 1 Schoolabonnement 7 2 Kunstprojecten voor VMBO/HAVO/VWO 9 2.1 Kies je Kunst 9

Nadere informatie

Ik mis je in alle kleuren

Ik mis je in alle kleuren Ik mis je in alle kleuren Ik mis je in alle kleuren Met gedichten van Margreet Jansen en illustraties van Angelique Bosman Voor... een lotgenotengroep van de Stichting Jonge Helden Ik schrijf je vandaag

Nadere informatie

DE ROZENTUIN- KAMP AMERSFOORT Docentenhandleiding

DE ROZENTUIN- KAMP AMERSFOORT Docentenhandleiding DE ROZENTUIN- KAMP AMERSFOORT Docentenhandleiding DE ROZENTUIN- KAMP AMERSFOORT Docentenhandleiding Door : Priscilla de Kock Joey Larioza Wesley van Vliet Cursus: Minor, Tweede Wereldoorlog Educatie Docent:

Nadere informatie

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES ONDERWIJSMAGAZIJN VOOR LOB VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo VRAGEN BIJ ONTDEK COMPETENTIES JE PASSIE MOTIEVEN INLEIDING In LOB-trainingen en tijdens gesprekken met

Nadere informatie

SAGAAM IN DE KLAS. Een praktische handleiding voor leerkrachten in het PO & VO

SAGAAM IN DE KLAS. Een praktische handleiding voor leerkrachten in het PO & VO SAGAAM IN DE KLAS Een praktische handleiding voor leerkrachten in het PO & VO 1 Hoe meer mensen worden aangezet tot schrijven hoe meer ze gaan lezen Adriaan van Dis Colofon Auteur: Tom Blok Huisstijl:

Nadere informatie

Schoolgids Carré College (samenvatting)

Schoolgids Carré College (samenvatting) Schoolgids Carré College (samenvatting) 2016-2017 1 Over het Carré College Praktijkgericht Nu naar het Carré College, straks een baan Op het Carré College bieden we de best denkbare voorbereiding op MBO

Nadere informatie

SG Nelson Mandela. mavo en mavo/havo algemeen toegankelijk

SG Nelson Mandela. mavo en mavo/havo algemeen toegankelijk SG Nelson Mandela mavo en mavo/havo algemeen toegankelijk Dalton is een Daltonschool Zo wil Scholengemeenschap Nelson Mandela bekend staan. In een open sfeer bepalen de leerlingen zelf voor een deel hun

Nadere informatie

Begrijpend Lezen 1 JV is gemaakt voor jongeren en (jong)volwassenen met een laag leesniveau

Begrijpend Lezen 1 JV is gemaakt voor jongeren en (jong)volwassenen met een laag leesniveau Begrijpend Lezen 1 JV is gemaakt voor jongeren en (jong)volwassenen met een laag leesniveau. Met behulp van dit programma leren leerlingen/cursisten onder andere informatie uit eenvoudige teksten te halen,

Nadere informatie

Wessel Gansfortcollege vestiging Heerdenpad

Wessel Gansfortcollege vestiging Heerdenpad Wessel Gansfortcollege vestiging Heerdenpad Film bekijken? Scan met Layar! vmbo-theoretisch leerweg (tl) havo, atheneum, atheneum+ 900 leerlingen Uit de kunst! Ongeveer 900 leerlingen komen elke dag naar

Nadere informatie

Mentor Datum Groep Aantal lln

Mentor Datum Groep Aantal lln Lesvoorbereidingsformulier Fontys Hogeschool Kind en Educatie, Pabo Eindhoven Bron: Didactisch model van Gelder Student(e) Klas Stageschool Plaats Rachel van der Pijl P14EhvADT De Springplank. Eindhoven

Nadere informatie

Nr. 71 : 26 januari 2014 Een digitaal platform voor mensen die elkaar ontmoeten bij de Perronmeetings

Nr. 71 : 26 januari 2014 Een digitaal platform voor mensen die elkaar ontmoeten bij de Perronmeetings Nr. 71 : 26 januari 2014 Een digitaal platform voor mensen die elkaar ontmoeten bij de Perronmeetings Spoor ❶ Spoor ❷ Het begin God s dagboek - gedenkboek God houdt een dagboek bij. Mogelijk staat in dat

Nadere informatie

Stap je toekomst in... Informatie voor de leerlingen. Compleet onderwijs voor vmbo-t havo vwo

Stap je toekomst in... Informatie voor de leerlingen. Compleet onderwijs voor vmbo-t havo vwo Stap je toekomst in... Informatie voor de leerlingen Compleet onderwijs voor vmbo-t havo vwo Op zoek Je zoekt een nieuwe school, want op de basisschool ben je (bijna) klaar. De basisschool was wel erg

Nadere informatie

Nederland FACTS & FIGURES. Laaggeletterdheid in. Geletterdheid. VAN DE 1,3 MILJOEN laaggeletterden tussen de 15 en 65 jaar zijn: 65% 35%

Nederland FACTS & FIGURES. Laaggeletterdheid in. Geletterdheid. VAN DE 1,3 MILJOEN laaggeletterden tussen de 15 en 65 jaar zijn: 65% 35% Laaggeletterdheid in Nederland FACTS & Ongeveer 1 op de 9 Nederlanders tussen de 16 en 65 jaar is laaggeletterd. In totaal zijn dat 1,3 miljoen mensen. Van deze groep is 65% autochtoon. Het aantal laaggeletterden

Nadere informatie

H.A.N.G. PLEKKEN. Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI

H.A.N.G. PLEKKEN. Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI H.A.N.G. PLEKKEN Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI Binnenkort ga je met je klas op bezoek bij het Nederlands Architectuur instituut (NAi). Daar zal je het programma H.A.N.G. plekken volgen.

Nadere informatie

Perspectief 3e editie 2 vmbo Anders dan anderen krant. 1. Voorpagina

Perspectief 3e editie 2 vmbo Anders dan anderen krant. 1. Voorpagina Perspectief 3e editie 2 vmbo Anders dan anderen krant 1. Voorpagina Geen mens is hetzelfde, want iedereen is weer anders. Elk mens heeft iets unieks. Dat maakt het soms lastig om elkaar te begrijpen. Of

Nadere informatie

rome van je De Sleutels Dit is een uitgave van:

rome van je De Sleutels Dit is een uitgave van: Dit is een uitgave van: ITIP school voor leven en werk Marspoortstraat 16 7201 JC Zutphen Telefoon: 0575-510 850 E-mail: opleiding@itip.nl Website: www.itip.nl De Sleutels rome van je Ik hou van de mystieke

Nadere informatie

leerlingen open Dag 18 februari Open lesmiddag 15 februari Aanmelden Open Lesmiddag kan vanaf januari via onze website

leerlingen open Dag 18 februari Open lesmiddag 15 februari Aanmelden Open Lesmiddag kan vanaf januari via onze website leerlingen open Dag 18 februari Open lesmiddag 15 februari Aanmelden Open Lesmiddag kan vanaf januari via onze website Welkomstwoord Gerwald: Ik heb het gevoel dat ik serieus word genomen. Docenten helpen

Nadere informatie

Hoofdlijn advies. Wat vind jij? Laat het ons weten op: Persoonlijke ontwikkeling. Basiskennis en -vaardigheden. Vakoverstijgend leren

Hoofdlijn advies. Wat vind jij? Laat het ons weten op: Persoonlijke ontwikkeling. Basiskennis en -vaardigheden. Vakoverstijgend leren Hoofdlijn advies Taalvaardig Rekenvaardig Digitaal vaardig Sociaal vaardig Persoonlijke ontwikkeling Basisvaardigheden Basiskennis en -vaardigheden Natuur & technologie Mens & maatschappij Taal & cultuur

Nadere informatie

Brugklasbrochure voor leerlingen

Brugklasbrochure voor leerlingen Brugklasbrochure voor leerlingen 2015 2016 Beste leerling van groep 8, Beste leerling van groep 8, Binnenkort moet je beslissen naar welke middelbare school je wilt. De keuze die je gaat maken is belangrijk

Nadere informatie

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis.

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis. Weer naar school Kim en Pieter lopen het schoolplein op. Het is de eerste schooldag na de zomervakantie. Ik ben benieuwd wie onze mentor * is, zegt Pieter. Kim knikt. Ik hoop een man, zegt ze. Pieter kijkt

Nadere informatie

informatie dagen: AMS: de basis voor succes! jan. Succesvolle leerlingen in een kleurrijke omgeving! HAVO HAVOplus VMBO maandag

informatie dagen: AMS: de basis voor succes! jan. Succesvolle leerlingen in een kleurrijke omgeving! HAVO HAVOplus VMBO maandag AMS: de basis voor succes! informatie dagen: HAVO HAVOplus VMBO. Theoretische leerweg Kaderberoepsgerichte leerweg Basisberoepsgerichte leerweg 23 maandag jan. 24 dinsdag jan. Let op! Start: 19.30 uur

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Stichting Lezen & Schrijven

Stichting Lezen & Schrijven Laaggeletterden herkennen en dan? Clarine van Ommeren Apeldoorn 18 september 2014 Initiatief van H.K.H. Prinses Laurentien Doel: het voorkomen en verminderen van laaggeletterdheid op zowel korte als lange

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Kunsteducatie projecten primair onderwijs Utrecht. Een stevige basis voor cultuurparticipatie

Kunsteducatie projecten primair onderwijs Utrecht. Een stevige basis voor cultuurparticipatie Kunsteducatie projecten primair onderwijs Utrecht Een stevige basis voor cultuurparticipatie inhoudsopgave Voorwoord 5 1 Schoolabonnement 7 2 Kunstprojecten voor alle groepen 9 3 Kunsteducatieproject voor

Nadere informatie

MELANCHTHON MATHENESSE

MELANCHTHON MATHENESSE MELANCHTHON MATHENESSE christelijke school voor vmbo hristelijke school voor MATHENESSE, DAT BEN JIJ! Op Melanchthon Mathenesse: Vind je alle leerwegen en alle sectoren. Werk je op je eigen manier. Ga

Nadere informatie

HELP DE KINDERBOEKEN AMBASSADEUR! Tips en kansen voor de leesconsulent van de Bibliotheek op school

HELP DE KINDERBOEKEN AMBASSADEUR! Tips en kansen voor de leesconsulent van de Bibliotheek op school HELP DE KINDERBOEKEN AMBASSADEUR! Tips en kansen voor de leesconsulent van de Bibliotheek op school Beste leesconsulent, Jan Paul Schutten onze enige echte kinderboekenambassadeur- heeft een geweldige

Nadere informatie

Bij u schuil ik, u bent mijn schild,

Bij u schuil ik, u bent mijn schild, Bij u schuil ik, u bent mijn schild, in uw woord stel ik mijn hoop. Psalm 119:114 inleiding Laten we eerlijk zijn: het is niet zo eenvoudig om regelmatig uit de Bijbel te lezen en te bidden. Onze volle

Nadere informatie

Leerwegondersteunend onderwijs en Praktijkonderwijs. Informatie voor ouders en verzorgers van basisschoolleerlingen in de regio Arnhem

Leerwegondersteunend onderwijs en Praktijkonderwijs. Informatie voor ouders en verzorgers van basisschoolleerlingen in de regio Arnhem Leerwegondersteunend onderwijs en Praktijkonderwijs Informatie voor ouders en verzorgers van basisschoolleerlingen in de regio Arnhem Colofon Tekst: Peter Burgers & Ward Habets Redactie: Veurinc, Hattem

Nadere informatie

Lesbrief. Een echte man Yvonne Kroonenberg

Lesbrief. Een echte man Yvonne Kroonenberg Lesbrief Een echte man Yvonne Kroonenberg Doe meer met Leeslicht! Bij een aantal boeken in de serie Leeslicht kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan

Nadere informatie

voorbereiding Maatschappelijke Stage VERANTWOORDELIJKHEID IS EEN DEUGD

voorbereiding Maatschappelijke Stage VERANTWOORDELIJKHEID IS EEN DEUGD voorbereiding Maatschappelijke Stage VERANTWOORDELIJKHEID IS EEN DEUGD OPDRACHTEN: INDIVIDU DUO GROEP KLAS 1. Introductie 3 2. Interview 5 Inhoud 3.Stage voorbereiding 6 4. Reflectie 11 Naam: Klas: Datum:

Nadere informatie

Samenvatting. Interactie Informatiewaarde Werkrelevantie Totale waardering 8,6 8,7 8,7 8,6

Samenvatting. Interactie Informatiewaarde Werkrelevantie Totale waardering 8,6 8,7 8,7 8,6 Samenvatting Scores Interactie Informatiewaarde Werkrelevantie Totale waardering 8,6 8,7 8,7 8,6 Uit de opmerkingen van de deelnemers blijkt dat zij de training als leerzaam, interactief en praktijkgericht

Nadere informatie

The voice of Holland workshops

The voice of Holland workshops Presenteert The voice of Holland workshops Wie zijn wij? Babette Labeij is de bekendste zangcoach van Nederland. Zij is als zangcoach te zien bij televisieprogramma s als The voice of Holland en The Voice

Nadere informatie

De beste basis voor je toekomst

De beste basis voor je toekomst Visser t Hooft Lyceum Leiderdorp KANSRIJK EN UITDAGEND De beste basis voor je toekomst i 11gymnasium 11atheneum 11havo vhl.nl 11mavo (vmbo-t) Muzenlaan 155 q Op de open avond vond ik de school meteen leuk

Nadere informatie

Minicursus Verbindend Communiceren. Geschreven door: Jan van Koert

Minicursus Verbindend Communiceren. Geschreven door: Jan van Koert Minicursus Verbindend Communiceren Geschreven door: Jan van Koert Geweldloze communicatie is een wijze van communiceren die leidt tot gehoord en verstaan worden. Met helderheid, zonder beschuldigen en

Nadere informatie

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Vraag 1 Hoe heb je zielsliefde ontdekt, en ontdekte je zielsliefde het ook op dat moment? Ik ontmoette haar op mijn werk in de rookruimte. We konden

Nadere informatie

Argumentatiekaart Bibliotheek VANnU Themagroep jeugd

Argumentatiekaart Bibliotheek VANnU Themagroep jeugd Argumentatiekaart Bibliotheek VANnU Themagroep jeugd Onderdeel van toolkit Nieuw Delen 4.e Argumentatiekaart Bibliotheek VANnU Themagroep Jeugd Wanneer je gaat netwerken is het handig om je verhaal scherp

Nadere informatie

Tekst en Beeld Fotoverhaal En heel veel foto s! Even voorstellen... De redactie van HVT Nieuws Vakantieplannen

Tekst en Beeld Fotoverhaal En heel veel foto s! Even voorstellen... De redactie van HVT Nieuws Vakantieplannen Hoedje van Papier in de Wijk - Kindermagazine HVT Nieuws - Editie 1 - Juni 2009 Even voorstellen... De redactie van HVT Nieuws Vakantieplannen Tekst en Beeld Fotoverhaal En heel veel foto s! Van de redactie

Nadere informatie

YOUNG & STRONG. Christelijke scholengemeenschap mavo - havo - vwo KRIMPEN

YOUNG & STRONG. Christelijke scholengemeenschap mavo - havo - vwo KRIMPEN Christelijke scholengemeenschap mavo - havo - vwo KRIMPEN Young Strong Je bent jong en nieuwsgierig. Je wilt leren, kiezen, groeien en praktisch bezig zijn. Samen ontdekken we waar jij sterk in bent! Leren

Nadere informatie

3 Hoogbegaafdheid op school

3 Hoogbegaafdheid op school 3 Hoogbegaafdheid op school Ik laat op school zien wat ik kan ja soms nee Ik vind de lessen op school interessant meestal soms nooit Veel hoogbegaafde kinderen laten niet altijd zien wat ze kunnen. Dit

Nadere informatie

Seksuele vorming. Anticonceptie en zwangerschap

Seksuele vorming. Anticonceptie en zwangerschap Seksuele vorming Anticonceptie en zwangerschap Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur: Rianne Gritter Inhoudelijke redactie: Tessel Mulder, Philein

Nadere informatie

Routeboek Onderleggers voor de ISK

Routeboek Onderleggers voor de ISK Routeboek Onderleggers voor de ISK ISK Utrecht Boom, Amsterdam Deze uitgave is gemaakt in opdracht van ISK Utrecht. Tweede herziene uitgave 2014 2011 ISK Utrecht Behoudens de in of krachtens de Auteurswet

Nadere informatie

Achtergrondinformatie

Achtergrondinformatie Achtergrondinformatie Opdracht 1, module 4, les 2 Tijdens hun puberteit maken kinderen verschillende veranderingen door en moeten zij keuzes maken die belangrijk zijn voor hun toekomst. Daarbij hebben

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Het koninkrijk van God vlakbij

Het koninkrijk van God vlakbij Het koninkrijk van God vlakbij Dit werkboek is van : Cellessen voor kinderen van 8-12 jaar Serie lessen voor kleine groepen; leeftijd 8-12 jaar Lessen zijn geschreven op basis van het boek Natuurlijk BOVENnatuurlijk

Nadere informatie

Vragenlijst Prettig Schoolgaan versie voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs

Vragenlijst Prettig Schoolgaan versie voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs Vragenlijst Prettig Schoolgaan versie voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs Inleiding Hieronder staan een aantal vragen. De vragen gaan allemaal over de middelbare school. Jij gaat de vragen beantwoorden.

Nadere informatie

Talent. voor de Toekomst! Informatie Saenredam College

Talent. voor de Toekomst! Informatie Saenredam College Talent voor de Toekomst! Informatie Saenredam College 201 4 5 /201 Inhoudsopgave Dit hebben we speciaal voor jou geschreven 2 Openbare school Open avond VMBO bij het Saenredam College 3 Onderbouw Nieuwe

Nadere informatie

Maak van je kind een maker!

Maak van je kind een maker! Maak van je kind een maker! En word er zelf ook één. Zes regels waarmee dat waarschijnlijk best wel lukt. 1 Welkom In dit boekje vertellen we over maken. Het is speciaal gemaakt voor ouders die samen met

Nadere informatie

Thema Kinderen en school

Thema Kinderen en school http://www.edusom.nl Thema Kinderen en school Lesbrief 20. Het adviesgesprek. Wat leert u in deze les? Advies vragen. / woorden die hetzelfde betekenen. Advies geven. / woorden die hetzelfde betekenen.

Nadere informatie

Inspirerend Presenteren

Inspirerend Presenteren Inspirerend Presenteren Door Kai Vermaas & Charis Heising Bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla Inleiding Wil je leren hoe jij een presentatie kunt geven waar je zeker bent van je verhaal? En

Nadere informatie

INHOUD. Dit boekje kan je helpen... 8 Hoe gebruik je dit boekje?... 10 Wie ben ik?... 11. Wat is dyslexie?... 12

INHOUD. Dit boekje kan je helpen... 8 Hoe gebruik je dit boekje?... 10 Wie ben ik?... 11. Wat is dyslexie?... 12 INHOUD Voorwoord.................................................... 4 Inleiding....................................................... 7 Dit boekje kan je helpen... 8 Hoe gebruik je dit boekje?... 10

Nadere informatie

KIDmail 25. www.kidpartners.nl. Januari 2013

KIDmail 25. www.kidpartners.nl. Januari 2013 www.kidpartners.nl KIDmail 25 Januari 2013 Allereerst willen wij jou een stralend 2013 wensen met de onderstaande doodle. Je kunt zelf invullen waar jouw ster het komend jaar gaat stralen. We hebben het

Nadere informatie

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken - 2 - Weer huiswerk? Nee, deze keer geen huiswerk, maar een boekje óver huiswerk! Wij (de meesters en juffrouws) horen jullie wel eens mopperen als je huiswerk opkrijgt.

Nadere informatie

Taalles werkt! Een fotoserie in het kader van de Week van de Alfabetisering 2013

Taalles werkt! Een fotoserie in het kader van de Week van de Alfabetisering 2013 Taalles werkt! Een fotoserie in het kader van de Week van de Alfabetisering 2013 Deze fotoserie is ontwikkeld in het kader van de Week van de Alfabetisering 2013. In Utrecht wonen zo n 30.000 mensen die

Nadere informatie

Dyslexie. Een grote tegenvaller. Een vervelend probleem

Dyslexie. Een grote tegenvaller. Een vervelend probleem Dyslexie Een grote tegenvaller Als iemand dyslexie heeft heet dat een dyslecticus. Het meervoud van een dyslecticus is dyslectici. Dyslexie is een woord uit de Griekse taal, het betekent `slecht lezen`.

Nadere informatie

LEREN LEREN LEREN. een overzicht met leerhulpjes voor de diverse vakgebieden. Hieronder kun je lezen over het leren/maken van:

LEREN LEREN LEREN. een overzicht met leerhulpjes voor de diverse vakgebieden. Hieronder kun je lezen over het leren/maken van: LEREN LEREN LEREN een overzicht met leerhulpjes voor de diverse vakgebieden Hieronder kun je lezen over het leren/maken van: 1. DICTEE 2. TAFELS 3. VRAGEN EN OPDRACHTEN 4. STUKKEN TEKST (bijv. hoofdstuk

Nadere informatie

Jeroen Bessems Rubriks. Jeroen Bessems. Rubriks

Jeroen Bessems Rubriks. Jeroen Bessems. Rubriks Jeroen Bessems INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave Samenwerken Specialist Ondernemend Generalist Methodisch & gestructureerd Originaliteit & creativiteit Informatievaardig Onderbouwing & verantwoording Kritische

Nadere informatie

elkaar leren kennen een leuke sfeer in de klas goed contact met je mentor een mooi gebouw op de Campus schoolkamp en andere leuke uitstapjes

elkaar leren kennen een leuke sfeer in de klas goed contact met je mentor een mooi gebouw op de Campus schoolkamp en andere leuke uitstapjes Elkaar leren kennen Op PENTA college CSG Hoogvliet voel je je al gauw thuis. We beginnen met een spannend kennismakingsproject waarin je je mentor en je klasgenoten leert kennen. Je mentor is een soort

Nadere informatie

Enkele gegevens evens over jezelf en de school:

Enkele gegevens evens over jezelf en de school: VEILIGHEID VRAGENLIJST LEERLINGEN Een belangrijke taak voor de school is te zorgen dat leerlingen zich prettig en veilig voelen. Dat lukt niet altijd. Bijvoorbeeld, omdat er soms wordt gediscrimineerd

Nadere informatie

Inkijkexemplaar INLEIDING. zelfbeeld. Leskatern 1

Inkijkexemplaar INLEIDING. zelfbeeld. Leskatern 1 r aa pl em ex jk ki In zelfbeeld INLEIDING Wie ben ik en hoe presenteer ik me naar de buitenwereld? Dat zijn vragen waar veel jongeren mee bezig zijn. Het is niet makkelijk om je zeker te voelen in een

Nadere informatie

>>> Dag tegen het Pesten 19-04-12 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1

>>> Dag tegen het Pesten 19-04-12 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1 Inhoudsopgave Colofon 3 Dag tegen het pesten 4 Highlights 4 Pesten gebeurt in mijn klas het meest met 5 Welke uitspraak

Nadere informatie