Innovatie in woningsprinklers

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Innovatie in woningsprinklers"

Transcriptie

1 Innovatie in woningsprinklers 29 juni 2011 Maikel van der Hulst Brandweer Flevoland

2 Brandontwikkeling in moderne en jaren 70 woonkamer

3 Woningsprinklers Eerste sprinkler: Waar: Wanneer: Waarom: dringen; Doel: 110 jaar oud! ontwikkeld in de Verenigde Staten; begin van de jaren zeventig van de vorige eeuw; om het grote aantal slachtoffers van woningbranden terug te de veiligheid van de mens in geval van brand te waarborgen, dus geen schadebeperking.

4 Slachtoffers in Nederland

5 Slachtoffers in Nederland 90 % van alle dodelijke slachtoffers in woningen. 66 % is al overleden voordat de brandweer ter plaatse is. 68 % van alle woningbranden ontstaat in de woon- of slaapkamer. 43 % van alle branden zijn in het weekend tussen en 6.00 uur 53 % van alle slachtoffers zijn jonger dan 10 jaar of ouder dan 56 jaar.

6 Waar ontstaat de brand Woonkamer 41% Slaapkamer 27% Keuken 15% Bergruimte 4% CV-ruimte 3% Kruipruimtes, e.d. 2% Overigen 8% Woningsprinklers

7 Eisen van woningsprinkler Snel aansprekend In staat de wanden hoog nat te houden In staat de temperatuur op vluchthoogte te beheersen In staat om %-CO laag te houden Toepassing in leefruimtes

8 Woningsprinklers

9 Woningsprinklers

10 Woningsprinklers De Woningsprinkler In de jaren 70 van de vorige eeuw ontwikkeld in USA met als doel: detecteren, signaleren en vluchten mogelijk maken (life safety).

11 Stand van zaken in Nederland In 1998 is de woningsprinkler geïntroduceerd Enkele gestapelde woningbouwprojecten Anno 2001 grootschalige toepassing nog een brug te ver Huidige kostprijs is in beleving van de bewoners nog te hoog Huidige kosten euro

12 Enkele mythen

13 Doelstelling businesscase Duurzame dekking brandweer zorg Praktijk situatie voor grootschalige toepassing Zoeken naar innovatie Aansluiting bij `Brandweer over morgen`

14 De businesscase Toepassing woningsprinklers in nieuwbouwwijk Almere Uitgangspunten Technische uitwerking en kosten Water (Jan Vreeburg) Instandhouding Bewoners Kosten en baten

15 Toepassing woningsprinklers in nieuwbouwwijk Almere De businesscase Uitgangspunten Veiligheidsniveau; regelgeving (en gelijkwaardigheid), woningtypen, bouwkundige uitgangspunten.

16 Toepassing woningsprinklers in nieuwbouwwijk Almere De businesscase Technische uitwerking en kosten uitvoeringskeuzes binnen de eengezinswoning, woongebouw tot 4 lagen, woongebouw hoger dan 4 lagen, uitvoering per blok/wijk.

17 Toepassing woningsprinklers in nieuwbouwwijk Almere De businesscase Instandhouding Het uitgangspunt is dat de woningsprinklerinstallatie net zoals de normale waterinstallatie in de woning, gedurende de levensduur van de woning meegaat. Behoudens gecertificeerde installaties bij sommige woongebouwen.

18 Toepassing woningsprinklers in nieuwbouwwijk Almere De businesscase Bewoners Relatie met bewoners, met name aspirant kopers/bewoners Foto: brand & Brandweer (juli/augustus 2010)

19 Toepassing woningsprinklers in nieuwbouwwijk Almere De businesscase Kosten en baten Eengezinswoningen: Appartementen: *Uitvoering memorandum 59a tussen de 2800,- en 5500,- euro* tussen de 2400,- en 3650,- euro* Eengezinswoningen: Appartementen: * Uitgangspunten Businesscase tussen de 1695,- en 2095,- euro* tussen de 1095,- en 1495,- euro*

20 Toepassing woningsprinklers in nieuwbouwwijk Almere De businesscase Kosten en baten Gelijkwaardigheid Mogelijk bij woongebouwen Bluswatervoorziening De totale kostenbesparing de brandkranen ,00 (10 ipv 51) Brandbestrijding Brandschade / verzekering In deze businesscase nog geen uitspreek gedaan. De baten zouden tot een premiereductie van 29, 80 euro per woning per jaar kunnen leiden. Doden en gewonden Met een vermindering van het aantal doden met 85 % en gewonden met 55 % door de toepassing van woningsprinklers zijn de baten euro. Maatschappelijke baten Maatschappelijke baten bij minder woningbranden en minder doden en gewonden ten gevolge van woningbranden worden nog verstaan verminderde levenskwaliteit, milieuschade, verzuimkosten en effecten op productie. Deze kosten zijn in deze businesscase niet meegenomen.

21 Belangrijkste conclusie Conclusies ten aanzien van de maatschappelijke keuze De algemene conclusie ten aanzien van de keuze voor een woningsprinklerinstallatie vanuit maatschappelijk oogpunt is dat deze maatschappelijk verantwoord is. Conclusies ten aanzien van de uitvoering van de installatie Het is technisch mogelijk om de woningen uit te voeren met een woningsprinklerinstallatie.

22 Innovatie in woningsprinklers 29 juni 2011 Maikel van der Hulst Brandweer Flevoland

Afbakening Het onderzoek richt zich op de fatale woningbranden in 2011. De niet-fatale woningbranden zijn in het onderzoek niet meegenomen.

Afbakening Het onderzoek richt zich op de fatale woningbranden in 2011. De niet-fatale woningbranden zijn in het onderzoek niet meegenomen. Fatale woningbranden 2011 Managementsamenvatting Het Nederlands Instituut Fysieke Veiligheid (NIFV) heeft onderzoek verricht naar de oorzaken, omstandigheden en het verloop van woningbranden met dodelijke

Nadere informatie

Wat u moet weten over rookmelders! Op weg naar driedubbele veiligheid: brand, gezondheid én milieu

Wat u moet weten over rookmelders! Op weg naar driedubbele veiligheid: brand, gezondheid én milieu Wat u moet weten over rookmelders! Op weg naar driedubbele veiligheid: brand, gezondheid én milieu Waarom een rookmelder? Elke dag breekt er in zo n 20 woningen in Nederland brand uit. Ruwweg 7.500 woningbranden

Nadere informatie

6A-1. slaapkamer 1 444 218 498. badkamer. keuken. opstelplaats installatie. toilet. entree. trapkast. berging. woonkamer

6A-1. slaapkamer 1 444 218 498. badkamer. keuken. opstelplaats installatie. toilet. entree. trapkast. berging. woonkamer 365 slaapkamer 1 444 218 498 cv 118 badkamer mv opstelplaats installatie toilet mk entree 560 255 481 379 keuken aansluitpunten conform 0-tekening trapkast kl 1032 220 luifel woonkamer 551 nr. Plattegrond

Nadere informatie

Rookmelders redden levens! www.rookmelders.nu

Rookmelders redden levens! www.rookmelders.nu Rookmelders redden levens! ROOKMELDER TIPS 1 Hang een rookmelder direct na aankoop op, anders wil hij nog wel eens in de kast belanden. 2 Als de batterij aan vervanging toe is, geeft het apparaat dit vanzelf

Nadere informatie

WONINGSPRINKLERS IN NEDERLAND. Wat bestuurders en beleidsmakers moeten weten over woningsprinklers

WONINGSPRINKLERS IN NEDERLAND. Wat bestuurders en beleidsmakers moeten weten over woningsprinklers WONINGSPRINKLERS IN NEDERLAND Wat bestuurders en beleidsmakers moeten weten over woningsprinklers Een bestuurlijk position-paper over woningsprinklers René Hagen Lector Brandpreventie November 2009 Voorwoord

Nadere informatie

Jaaroverzicht fatale woningbranden 2014

Jaaroverzicht fatale woningbranden 2014 Jaaroverzicht fatale woningbranden 2014 De Brandweeracademie is onderdeel van het Instituut Fysieke Veiligheid. Voorwoord Voor u ligt het jaaroverzicht fatale woningbranden 2014. Dit keer in een andere

Nadere informatie

Het nieuwe denken van de brandweer.. Ook uw nieuwe denken?

Het nieuwe denken van de brandweer.. Ook uw nieuwe denken? Naar een brandveiliger samenleving.. Met minder brand, minder slachtoffers én minder schade Het nieuwe denken van de brandweer.. Ook uw nieuwe denken? Ricardo Weewer, Strategisch Centrum NVBR Netwerkdag

Nadere informatie

Brandveiligheid in de zorg. Vluchten kan niet meer.. Ing. Tom de Nooij, CFPS Senior Consultant Marsh Risk Consulting NFPA Instructor

Brandveiligheid in de zorg. Vluchten kan niet meer.. Ing. Tom de Nooij, CFPS Senior Consultant Marsh Risk Consulting NFPA Instructor Brandveiligheid in de zorg Vluchten kan niet meer.. Ing. Tom de Nooij, CFPS Senior Consultant Marsh Risk Consulting NFPA Instructor 4/23/2013 Brandveiligheid in de zorg.. Branden in zorginstellingen ontwikkelen

Nadere informatie

Welkom bij: Brandveilig bouwen en verbouwen

Welkom bij: Brandveilig bouwen en verbouwen Welkom bij: Brandveilig bouwen en verbouwen Niels van de Pol of Wim Verburg, SBR Initiatief van: Mogelijk gemaakt door: Initiatief van: BouwLokalen Regionale kennisoverdracht op tien locaties Actuele onderwerpen

Nadere informatie

Het Nieuwe denken van de brandweer. Ook úw nieuwe denken?

Het Nieuwe denken van de brandweer. Ook úw nieuwe denken? Naar een brandveiliger samenleving.. Met minder brand, minder slachtoffers én minder schade Het Nieuwe denken van de brandweer. Ook úw nieuwe denken? Ricardo Weewer, Strategisch Centrum NVBR René Hagen,

Nadere informatie

Inspectiecertificaat Conform Bouwbesluit 2012

Inspectiecertificaat Conform Bouwbesluit 2012 Conform Bouwbesluit 2012 Inhoudsopgave: - Bij welke gebruiksfunctie dient het brandbeveiligingssysteem gecertificeerd te zijn met een Inspectiecertificaat? - Welke typen Inspecties zijn er en wat is de

Nadere informatie

Masterclass Zelfredzaamheid bij brand

Masterclass Zelfredzaamheid bij brand Masterclass Zelfredzaamheid bij brand Margrethe Kobes 6-6-2008 1 Introductie Wat is het doel van brandpreventie? 6-6-2008 2 Introductie Wat is het doel van brandpreventie? Wat heeft een brandpreventist/adviseur

Nadere informatie

FSE in de Brandweer over mor en

FSE in de Brandweer over mor en FSE in de Brandweer over mor en Ricardo Weewer NVBR Projectgroep Strategische Reis Derde Nationale Congres Fire Safety Engineering 9 en 10 juni 2010 Programma Intro: Nieuwe visie brandweer over morgen

Nadere informatie

Passiefhuis brand(on)veilig?

Passiefhuis brand(on)veilig? Passiefhuis brand(on)veilig? Ir. Ruud van Herpen Passiefhuis brand(on)veilig? Stellingen: De brandweer kan bij brand in een passiefhuis reddend optreden juist/onjuist? Vanwege de goede luchtdichting treedt

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 26 956 Beleidsnota Rampenbestrijding Nr. 197 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Integrale brandveiligheid toegelicht. Louis Cleef ROCKWOOL B.V.

Integrale brandveiligheid toegelicht. Louis Cleef ROCKWOOL B.V. Integrale brandveiligheid toegelicht Louis Cleef ROCKWOOL B.V. 1 Inhoud presentatie ROCKWOOL Group Trends Visie op de bouwregelgeving Kwaliteit in de gebouwde omgeving De ROCKWOOL Group De ROCKWOOL Group

Nadere informatie

Flexibel ontwerpen, brandveiligheid en duurzaamheid. Ronald Oldengarm adviseur brandveiligheid

Flexibel ontwerpen, brandveiligheid en duurzaamheid. Ronald Oldengarm adviseur brandveiligheid Flexibel ontwerpen, brandveiligheid en duurzaamheid Ronald Oldengarm adviseur brandveiligheid Inleiding Gebouw dat niet kan (af)branden zou in de basis duurzaam moeten zijn 2 Inleiding In welke mate is

Nadere informatie

ANPI 18/11/2009. NOTIFIED BODY n 1134 RENOVATIE EN BRANDVEILIGHEID ASBL ANPI VZW. Groep n 2 : Overheden Openbare diensten

ANPI 18/11/2009. NOTIFIED BODY n 1134 RENOVATIE EN BRANDVEILIGHEID ASBL ANPI VZW. Groep n 2 : Overheden Openbare diensten NOTIFIED BODY n 1134 003-TEST EN 17025 003-INSP EN 17020 003- PROD EN 45011 RENOVATIE EN BRANDVEILIGHEID ASBL ANPI VZW Statutaire organisatie van ANPI vzw Groep n 1 : Verzekering ondernemingen Groep n

Nadere informatie

Brand in huis Overleven of overlijden

Brand in huis Overleven of overlijden Brand in huis Overleven of overlijden mei 2012 Jan Linssen Branddoden in Nederland Totaal Woonfuncties Overige 2001 50 32 18 2002 64 58 6 2003 63 56 7 2004 47 45 2 2005 74 56 18 2006 48 45 3 2007 36 35

Nadere informatie

23-4-2015. Brandveiligheid en continuïteit

23-4-2015. Brandveiligheid en continuïteit Verhogen van bedrijfscontinuïteit met actieve blussystemen John van Lierop Nederlandse Organisatie voor Brandveiligheid European Fire Sprinkler Netwerk Olaf van Alst Marsh Risk Consulting 16 april 2015

Nadere informatie

Rookbeheersing. Rookbeheersingsystemen regelgeving en randvoorwaarden. Ronald Driessens. rookbeheersingsdeskundige

Rookbeheersing. Rookbeheersingsystemen regelgeving en randvoorwaarden. Ronald Driessens. rookbeheersingsdeskundige Rookbeheersing Rookbeheersingsystemen regelgeving en randvoorwaarden Ronald Driessens rookbeheersingsdeskundige Inhoud presentatie Rookbeheersing: Wat is rookbeheersing? Wanneer wordt het toegepast? Waaruit

Nadere informatie

BOUWKUNDIG INSPECTIERAPPORT

BOUWKUNDIG INSPECTIERAPPORT R. Hoogland Project Support bouwbegeleiding & advies BOUWKUNDIG INSPECTIERAPPORT inzake Klinkerweg 30 2565 PP Den Haag R.Hoogland Project Support Segbroeklaan 218, 2565DS Den Haag rh.proj.supp@kpnmail.nl

Nadere informatie

Brandveiligheid in gesprinklerde parkeergarages. Presentatie: Ing. R van Riet EFPC BV

Brandveiligheid in gesprinklerde parkeergarages. Presentatie: Ing. R van Riet EFPC BV Brandveiligheid in gesprinklerde Presentatie: Ing. R van Riet EFPC BV Inhoud Sprinkleren van garages in relatie tot het BB Doel van een sprinklerinstallatie Soorten sprinklerinstallaties Sprinklervoorschriften

Nadere informatie

Brandveiliger met woningsprinklers. een betere kijk op brandveiligheid in de woning

Brandveiliger met woningsprinklers. een betere kijk op brandveiligheid in de woning Brandveiliger met woningsprinklers een betere kijk op brandveiligheid in de woning Woningsprinklers: een betere kijk op brandveiligheid in de woning In Nederland zorgen branden in de huiselijke omgeving

Nadere informatie

Voorlichting. in het kader van Brandveilig Leven. Brand is geen grap: http://www.youtube.com/watch?v=l9cqrfehspy

Voorlichting. in het kader van Brandveilig Leven. Brand is geen grap: http://www.youtube.com/watch?v=l9cqrfehspy Voorlichting in het kader van Brandveilig Leven Brand is geen grap: http://www.youtube.com/watch?v=l9cqrfehspy Programma I. De brandweer II. III. IV. Brandveilig Leven De praktijk: het woningbezoek 1.

Nadere informatie

Naar een nieuwe doctrine voor brandveiligheid. 12 april 2011 Jan Kuyvenhoven NVBR

Naar een nieuwe doctrine voor brandveiligheid. 12 april 2011 Jan Kuyvenhoven NVBR Naar een nieuwe doctrine voor brandveiligheid 12 april 2011 Jan Kuyvenhoven NVBR 1 Programma Korte intro: Brandweer over Morgen Nieuwe doctrine Brandveiligheid Visie Brandveiligheid en Actieprogramma Mythes

Nadere informatie

Businesscase Woningsprinklers in Almere Project Almere Haven Kustzone

Businesscase Woningsprinklers in Almere Project Almere Haven Kustzone Businesscase Woningsprinklers in Almere Project Almere Haven Kustzone Vervaardigd door: In opdracht van: Almere Haven Kustzone voorlopig fictief project Voor u ligt de businesscase Woningsprinklers in

Nadere informatie

Gelijkwaardige oplossing brandveiligheid voor woongebouw aan de Torenstraat/Statenlaan te Drunen

Gelijkwaardige oplossing brandveiligheid voor woongebouw aan de Torenstraat/Statenlaan te Drunen College Onderwerp: V200900620 Gelijkwaardige oplossing brandveiligheid voor woongebouw aan de Torenstraat/Statenlaan te Drunen Samenvatting: Inleiding: De bouwaanvraag van Stichting Woonveste voor een

Nadere informatie

Keurig afgewerkte en uitgebouwde 2/1 kap woning met carport, berging en veranda.

Keurig afgewerkte en uitgebouwde 2/1 kap woning met carport, berging en veranda. Via de vaste trap komt u op de zolder met veel bergruimte. Hier is ook een slaapkamers gerealiseerd. TE KOOP In de achtertuin is het heerlijk vertoeven bij de houtkachel in de veranda. Bijzonderheden:

Nadere informatie

LPCB Nederland Postbus 342 5300 AH Zaltbommel Internet: www.lpcb.nl E-mail: info@lpcb.nl. Sprinklerstatistiek 2008

LPCB Nederland Postbus 342 5300 AH Zaltbommel Internet: www.lpcb.nl E-mail: info@lpcb.nl. Sprinklerstatistiek 2008 LPCB Nederland Postbus 342 53 AH Zaltbommel Internet: www.lpcb.nl E-mail: info@lpcb.nl Sprinklerstatistiek 28 INLEIDING Tot 1998 heeft het Nationaal Centrum voor Preventie de 'Sprinklerstatistiek' uitgegeven.

Nadere informatie

Brandveiligheid: jachthavens & stalling pleziervaartuigen

Brandveiligheid: jachthavens & stalling pleziervaartuigen Brandveiligheid: jachthavens & stalling pleziervaartuigen Rinus Corbijn 1 Doemscenario? 2 1 Handreiking Opdracht Management Bureau Zeeland, Eenduidige regelgeving voor: Jachthavens, Buitenstalling, Binnenstalling,

Nadere informatie

2. KWALITEITS- EN VEILIGHEIDSNORMEN VOOR KAMERS

2. KWALITEITS- EN VEILIGHEIDSNORMEN VOOR KAMERS Gids voor kotbazen: Wijzigingen en aanvullingen In de brochure Gids voor kotbazen vindt u heel wat informatie en tips over studentenhuisvesting met een handig overzicht van alle regel- en wetgeving indien

Nadere informatie

WATER - RIJK - WONEN

WATER - RIJK - WONEN WATER - RIJK - WONEN Schoollaan 9 te Hoogmade 299.000,-- v.o.n. Kenmerken: Gelegen op begane grond Entree vanaf de Schoollaan Woonkamer met open keuken 53m² Badkamer met ligbad en douchecabine ca.8.5m²

Nadere informatie

Grote brandcompartimenten. Normen in ontwikkeling

Grote brandcompartimenten. Normen in ontwikkeling Grote brandcompartimenten Normen in ontwikkeling NEN 66 i.o. NEN 679 i.o. Brandveiligheid van grote brandcompartimenten Brandveiligheid van grote brandcompartimenten, risicobenadering Even voorstellen

Nadere informatie

Incidentonderzoeksdag 11 juni 2015 Veilig repressief optreden bij (moedwillige) explosies

Incidentonderzoeksdag 11 juni 2015 Veilig repressief optreden bij (moedwillige) explosies Incidentonderzoeksdag 11 juni 2015 Veilig repressief optreden bij (moedwillige) explosies Mijn bedrijfsongeval Lelystad, kerstnacht 2003. Het is 04.00 uur in de ochtend en er is een melding binnengekomen

Nadere informatie

Handreiking borging brandveiligheid unitbouw

Handreiking borging brandveiligheid unitbouw Handreiking borging brandveiligheid unitbouw PM foto: unitbouw met gevelbekleding Aanleiding en achtergrond Unitbouw die vooral voor tijdelijke bouw wordt toegepast - kan, net als andere bouwmethoden,

Nadere informatie

Fatale woningbranden 2003, 2008, 2009 en 2010: een vergelijking

Fatale woningbranden 2003, 2008, 2009 en 2010: een vergelijking Fatale woningbranden 2003, 2008, 2009 en 2010: een vergelijking Versie: 431N1009/2.0, 23 juni 2011 Nederlands Instituut Fysieke Veiligheid Postbus 7010 6801 HA Arnhem T 026 355 24 00 F 026 351 50 51 info@nifv.nl

Nadere informatie

Duurzaam Beheer en Onderhoud. Docentendag 2010. André Derksen Projectcoördinator. Duurzaam Beheer & Onderhoud. Algemene Technieken

Duurzaam Beheer en Onderhoud. Docentendag 2010. André Derksen Projectcoördinator. Duurzaam Beheer & Onderhoud. Algemene Technieken Docentendag 2010 Algemene Technieken André Derksen Projectcoördinator Inhoud Duurzaam Beheer en Onderhoud Zonne-energie Noodverlichtingsinstallaties Sprinklerinstallaties Duurzaam Beheer & Onderhoud Duurzaam

Nadere informatie

College van Burgemeester en Wethouders Gemeente Echt-Susteren Postbus 450 6100 AL Echt. Geacht College,

College van Burgemeester en Wethouders Gemeente Echt-Susteren Postbus 450 6100 AL Echt. Geacht College, College van Burgemeester en Wethouders Gemeente Echt-Susteren Postbus 450 6100 AL Echt datum 17 december 2008 uw kenmerk behandeld door Dhr. B.J.J. Verbugt ons kenmerk 2008501495 doorkiesnummer +31 (077)

Nadere informatie

Woningcontrole brandveiligheid

Woningcontrole brandveiligheid Woningcontrole brandveiligheid De woningcontrole brandveiligheid (Home-Safety-Check) werd door de brandweer ontwikkeld om bewoners bewust te maken van de gevaren van brand en de preventieve maatregelen

Nadere informatie

Sector Risicobeheersing

Sector Risicobeheersing Gemeente Tilburg Dienst Publiekszaken, Afdeling Omgevingsvergunning Ter attentie van de heer J. Jansen Postbus 90118 5000 LA Tilburg Fabriekstraat 34, Tilburg Postbus 3208 5003 DE Tilburg Telefoon (088)

Nadere informatie

MAATWERK: blussysteem voor de bijzondere BRANDRISICO S in het hart van úw onderneming

MAATWERK: blussysteem voor de bijzondere BRANDRISICO S in het hart van úw onderneming MAATWERK: blussysteem voor de bijzondere BRANDRISICO S in het hart van úw onderneming JAN DE BRUIN (adviseur blussystemen) PIETER BIKKER (drs ing, manager blussystemen) 22 MAART 2007 Uitwerking praktijk

Nadere informatie

Vermogensbepaling verwarmingsinstallatie met warmtepomp in woningen en woongebouwen

Vermogensbepaling verwarmingsinstallatie met warmtepomp in woningen en woongebouwen Vermogensbepaling verwarmingsinstallatie met warmtepomp in woningen en woongebouwen Jan Aerts projectcoördinator ISSO Inhoud Comfort, energiegebruik en kosten Bepalen vermogen verwarmen Bepalen vermogen

Nadere informatie

Montage- en bedieningshandleiding. Rookmelder basic 1144 02

Montage- en bedieningshandleiding. Rookmelder basic 1144 02 Montage- en bedieningshandleiding Rookmelder basic 1144 02 Inhoudsopgave Productkenmerken...3 Werking...3 Veiligheidsaanwijzingen...4 Correct gedrag bij brand...5 Montagelocatie...6 Ongeschikte montagelocaties...9

Nadere informatie

Brandveiligheid Beperking van het uitbreidingsgebied van brand en rook

Brandveiligheid Beperking van het uitbreidingsgebied van brand en rook Brandveiligheid Beperking van het uitbreidingsgebied van brand en rook Ruud van Herpen 15 9 2014 1 Wie ben ik Ruud van Herpen MSc. FIFireE : Technisch directeur, Nieman Raadgevende Ingenieurs Fellow Fire

Nadere informatie

Servicebedrijf HR. Brandveiligheid II UMC St Radboud

Servicebedrijf HR. Brandveiligheid II UMC St Radboud Brandveiligheid Brandveiligheid II UMC St Radboud Inhoudsopgave 1. Inleiding 1 2. Bouwkundige Voorzieningen 3 3. Technische voorzieningen 5 3.1 Brandmeldinstallatie 5 3.2 Ontruimingsinstallatie 5 4. Elektronische

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid Fysieke Veiligheid

Nadere informatie

verschillende wegen leiden naar een brandveilig hoog gebouw

verschillende wegen leiden naar een brandveilig hoog gebouw verschillende wegen leiden naar een brandveilig hoog gebouw ir. J.H. van der Veek V2BO Advies sheet 1 analyse huidige praktijk bouwvoorschriften geen prestatie-eisen in bouwvoorschriften bij verblijfsgebied

Nadere informatie

Koppeling van systemen

Koppeling van systemen Brandmelding en KNX Koppeling van systemen 1 Even voorstellen Naam: Gerrit Hagen Bedrijf: BVO bv (Brand-)Veiligheid & Opleidingen Functie: (Brand-)Veiligheidskundige Telefoon: 06-51783224 E-mail: g.hagen@bvo-online.nl

Nadere informatie

ADVIES. Pagina 1 van 7. Adviescommissie praktijktoepassing brandveiligheidsvoorschriften. Secretariaat info@adviescommissiebrandveiligheid.

ADVIES. Pagina 1 van 7. Adviescommissie praktijktoepassing brandveiligheidsvoorschriften. Secretariaat info@adviescommissiebrandveiligheid. ADVIES Registratienummer: Betreft: Sprinklermeldinstallatie in plaats van brandmeldinstallatie Trefwoorden: Bouwbesluit 2012, bestaande bouw, gelijkwaardigheid, handhaving, sprinkler, BMI : Status: Definitief

Nadere informatie

Zelfredzaamheid bij brand

Zelfredzaamheid bij brand Zelfredzaamheid bij brand Margrethe Kobes Onderzoeker NIFV Promovenda VU, Crisislab 6-6-2008 1 Inhoud Conclusies uit literatuuronderzoek Meer dan 300 wetenschappelijke publicaties incidentanalyses Experimentanalyses

Nadere informatie

Toepassing van simulatie- en rekenmodellen bij de beoordeling van de gelijkwaardige brandveiligheid

Toepassing van simulatie- en rekenmodellen bij de beoordeling van de gelijkwaardige brandveiligheid Toepassing van simulatie- en rekenmodellen bij de beoordeling van de gelijkwaardige brandveiligheid Margrethe Kobes, Mirjam van der Plas, Vincent van Vliet, Jans Weges 0--008 Toepassing simulatie- en rekenmodellen

Nadere informatie

17-6-2015. Programma. Voorbereiding. We willen de brandveiligheid binnen ons bezit verbeteren. Welke gebouwen bezitten we eigenlijk? Waar starten we?

17-6-2015. Programma. Voorbereiding. We willen de brandveiligheid binnen ons bezit verbeteren. Welke gebouwen bezitten we eigenlijk? Waar starten we? Programma Plan van aanpak brandveiligheid woningen en woongebouwen Maikel Boonman Adviseur brandveiligheid Bereikbaar: PVM Eindhoven BV Beukenlaan 129 5616 VD Eindhoven 040 291 40 20 06 340 83 623 m.boonman@p-v-m.nl

Nadere informatie

Bouwen met voorsprong

Bouwen met voorsprong Bouwen met voorsprong Trends en ontwikkelingen vanuit Engineering en Schadelastreductie Marcel Hanssen Aon Global Risk Consulting Rotterdam Property Risk Control & Engineering Schadelastbeheersing & Bedrijfscontinuïteit

Nadere informatie

Brandpreventie. voor senioren. Introductie brand(on)veiligheid en-preventie

Brandpreventie. voor senioren. Introductie brand(on)veiligheid en-preventie Brandpreventie voor senioren Introductie brand(on)veiligheid en-preventie Programma Verwelkoming Introductie brand(on)veiligheid en-preventie Enkele cijfers Wat als er toch brand uitbreekt? Samenvatting

Nadere informatie

Overzicht. Inleiding Micro-WKK in woningen Technologieën Aandachtspunten Toekomstperspectieven Conclusies 15-11-2010

Overzicht. Inleiding Micro-WKK in woningen Technologieën Aandachtspunten Toekomstperspectieven Conclusies 15-11-2010 Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen WKK voor ruimteverwarming Toepassingen in de woningbouw Tine Stevens COGEN Vlaanderen Studiedag VIBE 12 november 2010 1 Overzicht Inleiding Micro-WKK

Nadere informatie

GRUNDFOS pump audit HOE EFFICIËNT EN DUURZAAM ZIJN UW POMPEN?

GRUNDFOS pump audit HOE EFFICIËNT EN DUURZAAM ZIJN UW POMPEN? GRUNDFOS pump audit HOE EFFICIËNT EN DUURZAAM ZIJN UW POMPEN? Een Grundfos pump audit creëert duidelijkheid Is duurzaamheid één van de doelstellingen in uw organisatie? Steeds meer bedrijven en (semi-)

Nadere informatie

TUINSTADWIJK Hyacinthenstraat, Leiden BLOK 7. Legenda. Woningtype A_1A bouwnummer 51/ 52 / 53 / 54 / 55

TUINSTADWIJK Hyacinthenstraat, Leiden BLOK 7. Legenda. Woningtype A_1A bouwnummer 51/ 52 / 53 / 54 / 55 Woningtype A_1A bouwnummer 51/ 52 / 53 / 54 / 55 Ieder appartement heeft een op begane grond 3650 2150 entree 3350 3300 2750 1800 10070 opstelplaats bad: 3600 3820 Hyacinthen, Leiden BLOK 7 Woningtype

Nadere informatie

Veiligheid. Het vak leren van Professionals..

Veiligheid. Het vak leren van Professionals.. Marius van der Valk Veiligheid Gebods / Verbodsborden / Nooduitgangen Persoonlijke beschermings middelen Last Minute Risico Analyse (Mammoet Minute) Uw eigen GEDRAG, Uw eigen VERANTWOORDELIJKHEID Veiligheid

Nadere informatie

KATWIJK ZH. Parnassia 251. Vraagprijs 217.500 k.k. Voor meer informatie over deze woning kunt u contact opnemen met:

KATWIJK ZH. Parnassia 251. Vraagprijs 217.500 k.k. Voor meer informatie over deze woning kunt u contact opnemen met: Voor meer informatie over deze woning kunt u contact opnemen met: De Leeuw Makelaardij B.V. Andreasplein 14 2225 GR Katwijk Tel: 071-407 61 44 E-mail: katwijk@deleeuw.nl KATWIJK ZH Vraagprijs 217.500 k.k.

Nadere informatie

Brandbeveiliging op maat werk voor dé specialist. 22 MAART 2007 sinds 1927

Brandbeveiliging op maat werk voor dé specialist. 22 MAART 2007 sinds 1927 Brandbeveiliging op maat werk voor dé specialist 22 MAART 2007 sinds 1927 Uitwerking praktijk case Hoe groot is het brandrisico s in mijn IT ruimten? Niet 0 en (flink?) groter dan in andere ruimten Worden

Nadere informatie

Omschrijving (per categorie, alfabetisch) 1 2 3 4 5 6 A ALGEMEEN

Omschrijving (per categorie, alfabetisch) 1 2 3 4 5 6 A ALGEMEEN A ALGEMEEN 1. Aansluitingen Aardlekschakelaar Gekeurd door erkend installateur. Airco (buitenunit) Elektra (uitbreiding groepen) Gekeurd door erkend installateur. Elektra berging Gekeurd door erkend installateur.

Nadere informatie

Oorzaken hoog warmteverbruik

Oorzaken hoog warmteverbruik Eneco - Nesselande Januari 2009 Oorzaken hoog Hans van Wolferen Onderwerpen Warmteverbruik Opzet onderzoek Resultaten onderzoek 2 Warmteverbruik Warmteverbruik voor twee functies: Verwarming Warmtapwater

Nadere informatie

IK BOUW IN MIJN TUIN PASSIEF MASSIEF

IK BOUW IN MIJN TUIN PASSIEF MASSIEF IK BOUW IN MIJN TUIN PASSIEF MASSIEF DACHA MARX&STEKETEE ARCHITECTEN Dommelstraat 11, 5611 CJ Eindhoven, tel 040 244 65 68 MARX&STEKETEE ARCHITECTEN INTELLIGENT AANPASBAAR ONTWERP IK BOUW IN MIJN TUIN

Nadere informatie

Bouwkundige brandveiligheid en WBDBO in de praktijk We willen een brand graag beheersbaar houden.

Bouwkundige brandveiligheid en WBDBO in de praktijk We willen een brand graag beheersbaar houden. Bouwkundige brandveiligheid en WBDBO in de praktijk We willen een brand graag beheersbaar houden. 1 BEPERKING VAN UITBREIDING VAN BRAND Brandcompartiment Het gedeelte van het gebouw dat bestemd is als

Nadere informatie

Conceptoplossingen door samenwerking. Albert van Lohuizen Manager Installatieconcepten

Conceptoplossingen door samenwerking. Albert van Lohuizen Manager Installatieconcepten Conceptoplossingen door samenwerking Albert van Lohuizen Manager Installatieconcepten Waarom bouwen we zoveel muren en slaan we zo weinig bruggen? Brink Climate Systems 1903 Smederij te Assen 2013 Fabrikant

Nadere informatie

Zelf Aangebrachte Voorzieningen

Zelf Aangebrachte Voorzieningen Zelf Aangebrachte Voorzieningen Spelregels bij het aanpassen van een woning van de Noordwijkse Woningstichting Versie 100913 Inhoud 1. Veranderingen in en rond een huurwoning...2 2. Roerende en onroerende

Nadere informatie

Van Swietenlaan 5-c Rotterdam

Van Swietenlaan 5-c Rotterdam Van Swietenlaan 5-c Rotterdam Goed verzorgd 4 kamer appartement met op de derde verdieping en op steenworp afstand van winkelcentrum en metrostation Zuidplein. In de directe omgeving zijn diverse voorzieningen

Nadere informatie

Wim Sturris. Smeltkroes voor maatschappelijke vraag, technologie en bouw. Symposium. 19 december 2012

Wim Sturris. Smeltkroes voor maatschappelijke vraag, technologie en bouw. Symposium. 19 december 2012 Symposium 19 december 2012 Smeltkroes voor maatschappelijke vraag, technologie en bouw Wim Sturris Voorzitter werkplaats IDF Directeur Van Dijk Groep Symposium 19 december 2012 Thema: Adoptie van innovaties

Nadere informatie

Samen Bouwen in. Naaldwijk Hoogeland. Acht ruime eengezinswoningen - type Patalena - fase 2

Samen Bouwen in. Naaldwijk Hoogeland. Acht ruime eengezinswoningen - type Patalena - fase 2 Samen Bouwen in Naaldwijk Hoogeland Acht ruime eengezinswoningen - type Patalena - fase 2 Welkom in Naaldwijk - Hoogeland Het Westland, een gebied dat vooral bekend staat om haar kassen, tuinbouw en stranden.

Nadere informatie

Meningen over sprinklerinstallaties. Verzekeraars, brandweer, projectontwikkelaars,

Meningen over sprinklerinstallaties. Verzekeraars, brandweer, projectontwikkelaars, Meningen over sprinklerinstallaties Verzekeraars, brandweer, projectontwikkelaars, architecten, ingenieurs, gemeentelijke overheden: hoe denken zij over sprinklers? Brandveiligheid, een hot item 1 Het

Nadere informatie

ADVIES. Adviesvraag Is hier terecht een beroep gedaan op het gelijkwaardigheidsbeginsel?

ADVIES. Adviesvraag Is hier terecht een beroep gedaan op het gelijkwaardigheidsbeginsel? ADVIES Registratienummer: Aanvrager: De heer C.G.F. van der Kroft Betreft: Rookmelders i.p.v. BMI in kinderdagverblijf Trefwoorden: Bouwbesluit 2012, Brandveilig gebruik, kinderopvang, gelijkwaardigheid,

Nadere informatie

Service en onderhoud. Wat ons betreft begint service en onderhoud al bij het nadenken over de techniek.

Service en onderhoud. Wat ons betreft begint service en onderhoud al bij het nadenken over de techniek. Service en onderhoud Wat ons betreft begint service en onderhoud al bij het nadenken over de techniek. Erkend installatie- en onderhoudsbedrijf voor sprinklers en brandmeldinstallaties Eén aanspreekpunt

Nadere informatie

ARUP studie Groningen 2013

ARUP studie Groningen 2013 ARUP studie Groningen 2013 Strategie voor structurele versteviging van gebouwen Nederlandse samenvatting Issue 17 januari 2014 Nederlandse samenvatting 1 Inleiding Dit rapport omvat een samenvatting van

Nadere informatie

Uw woning zelf veranderen

Uw woning zelf veranderen Uw woning zelf veranderen Natuurlijk wilt u zich thuis voelen in uw woning. QuaWonen geeft u de vrijheid om uw woning aan te passen aan uw eigen smaak en wensen. Daarom kan er heel veel als het gaat om

Nadere informatie

Terug naar de toekomst!

Terug naar de toekomst! Terug naar de toekomst! Innovatiecongres Veiligheid 2010 Stephan Wevers Commandant brandweer Twente Bestuurslid NVBR De innovatiemomenten en het zoeken naar samenhang 1. Bidden en breken 25 v.chr. 1393

Nadere informatie

Algemene ledenvergadering 24 September 2014

Algemene ledenvergadering 24 September 2014 Algemene ledenvergadering 24 September 2014 Agenda Toelichting veranderende wet & regelgeving Impact op genomen besluiten Stemming Rondvraag 1 Totale (extra) kosten zijn te dragen, maar bestuur wil gedragen

Nadere informatie

DONGEN Ed Hoornikstraat 1

DONGEN Ed Hoornikstraat 1 DONGEN Ed Hoornikstraat 1 Prachtig gelegen hoekwoning met moderne voorzieningen en schitterend uitzicht over de vijver in de kindvriendelijke nieuwbouwwijk De Hoge Akker. Perceel : 206 m² Inhoud : circa

Nadere informatie

Sprinklers in de zorg. Onze hoogwaardige techniek garandeert de vereiste veiligheid

Sprinklers in de zorg. Onze hoogwaardige techniek garandeert de vereiste veiligheid Sprinklers in de zorg Onze hoogwaardige techniek garandeert de vereiste veiligheid Sprinklers in de zorg Veel zorginstellingen hebben te maken met personele onderbezetting. Lastig in de dagelijkse praktijk,

Nadere informatie

OPNAME-RAPPORT APK-KEURING GEBOUWEN. Opsteller. Namens. Datum onderzoek. Aanwezig Naam Namens. Naam bouwwerk. Straat. Gemeente. Bestemming bouwwerk

OPNAME-RAPPORT APK-KEURING GEBOUWEN. Opsteller. Namens. Datum onderzoek. Aanwezig Naam Namens. Naam bouwwerk. Straat. Gemeente. Bestemming bouwwerk OPNAME-RAPPORT APK-KEURING GEBOUWEN Opsteller Namens Datum onderzoek Aanwezig Naam Namens Naam bouwwerk Straat Gemeente Bestemming bouwwerk Contactpersoon Telefoonnummer Datum gebruiksvergunning Datum

Nadere informatie

huren in tuinen-oost 72 EENgezinswoningen in bleiswijk

huren in tuinen-oost 72 EENgezinswoningen in bleiswijk huren in tuinen-oost 72 EENgezinswoningen in bleiswijk huren in tuinen-oost Welkom thuis in Tuinen-Oost. Een heerlijk ruim opgezette nieuwbouwwijk met veel groen en water. Op loopafstand van de oude dorpskern

Nadere informatie

Brand in een garage. www.belfor.com www.belfor.nl www.belfor-technology.nl. Mijn naam is Leo Mulder. COO van BELFOR en BELFOR Technology Nederland

Brand in een garage. www.belfor.com www.belfor.nl www.belfor-technology.nl. Mijn naam is Leo Mulder. COO van BELFOR en BELFOR Technology Nederland Brand in een garage. En dan? Mijn naam is Leo Mulder COO van BELFOR en BELFOR Technology Nederland Even voorstellen 1 De BELFOR Groep is dé specialist op het gebied van sanering na calamiteiten BELFOR

Nadere informatie

ZAV KLUSSEN NAAR WENS

ZAV KLUSSEN NAAR WENS KLUSSEN NAAR WENS De algemene spelregels Wilt u uw woning aanpassen aan uw persoonlijke smaak en woonwensen? Dat kan. WormerWonen vindt het goed als huurders veranderingen of voorzieningen aanbrengen in

Nadere informatie

Warmte(levering) van de toekomst. Jeroen Roos (BuildDesk, business unit Gebiedsontwikkeling) Jeroen Roos Utrecht, 21 september 2010

Warmte(levering) van de toekomst. Jeroen Roos (BuildDesk, business unit Gebiedsontwikkeling) Jeroen Roos Utrecht, 21 september 2010 Warmte(levering) van de toekomst (BuildDesk, business unit Gebiedsontwikkeling) Ontwikkelingen nieuwbouw met effect op warmtevraag 2 Regelgeving: stapsgewijze EPC-verlaging (-> 0,6 -> 0,4 -> energieneutraal)

Nadere informatie

VERZEKERING VS BRANDWEERDOCTRINE CONSEQUENTIES VERSCHUIVING TAKTIEK

VERZEKERING VS BRANDWEERDOCTRINE CONSEQUENTIES VERSCHUIVING TAKTIEK VERZEKERING VS BRANDWEERDOCTRINE CONSEQUENTIES VERSCHUIVING TAKTIEK 1 DECEMBER 2011 Hans Sevenstern Senior Consultant Rotterdam MRC NL Brandoorzaken Meldingen 2009-156.500 meldingen (-/- 1 % 2008) 43 %

Nadere informatie

Brandinspectie Expertise van een bestaand gebouw in huidige toestand

Brandinspectie Expertise van een bestaand gebouw in huidige toestand Gudrun Xpert - nv Kunstlaan 50 BE - 1000 Brussel tel. 02/515 12 41 98953-13 /BRA Kunstlaan 50 BE - 1000 Brussel 11/123.45.67 99999 Marktplein 12/ BE - 9000 Gent Brandinspectie Expertise van een bestaand

Nadere informatie

Verhuurbrochure Appartementen Goudserijweg

Verhuurbrochure Appartementen Goudserijweg Verhuurbrochure ppartementen Goudserijweg lp Sophiastraat lp lp in- / uitrit parkeergarage lp Hofzijde in- / uitrit parkeergarage opstelplaats afvalcontainer lp Ommoordsestraat lp Type verdieping aantal

Nadere informatie

Effectiviteit van rookmelders in woningen

Effectiviteit van rookmelders in woningen Effectiviteit van rookmelders in woningen Rookmelders die opgehangen zijn volgens de huidige regelgeving en adviezen leveren een belangrijke bijdrage aan de veiligheid in woningen. Er zijn echter voorbeelden

Nadere informatie

Nieuwe Ridderstraat 45 te Amsterdam

Nieuwe Ridderstraat 45 te Amsterdam 1 NEN2580 Meetcertificaat PROJECT: BEHANDELD DOOR: Formwise tekenburo Reyer Anslostraat 9-I 1054KT Amsterdam 020-6898425 DATUM: 8 mei 2015 STATUS: Definitief OPDRACHTGEVER: Buro Amsterdam BV Keizersgracht

Nadere informatie

DE TWEE SNOEKEN BOUWPLANTOETS

DE TWEE SNOEKEN BOUWPLANTOETS DE TWEE SNOEKEN BOUWPLANTOETS Het ontstaan van De Twee Snoeken Bouwplantoets is een logisch gevolg van het samenvoegen van de kennis van Architectenbureau De Twee Snoeken en De Twee Snoeken Automatisering

Nadere informatie

Brandveiligheid in wooncomplexen

Brandveiligheid in wooncomplexen Brandveiligheid in wooncomplexen Mensen met een beperking en ouderen lopen helaas een groter risico bij brand. Wat kunt u als huurdersorganisatie, bewonerscommissie of cliëntenorganisatie doen om bij te

Nadere informatie

Nieuwe Jonkerstraat 58 te Amsterdam

Nieuwe Jonkerstraat 58 te Amsterdam 1 NEN2580 Meetcertificaat PROJECT: BEHANDELD DOOR: Formwise tekenburo Reyer Anslostraat 9-I 1054KT Amsterdam 020-6898425 DATUM: 8 mei 2015 STATUS: Definitief OPDRACHTGEVER: Buro Amsterdam BV Keizersgracht

Nadere informatie

Hi-Safe Systems BV. Soorten blusstof en hun invloed op koeling / energie

Hi-Safe Systems BV. Soorten blusstof en hun invloed op koeling / energie Hi-Safe Systems BV Soorten blusstof en hun invloed op koeling / energie Brandbeveiliging op maat Voorstellen Uitgangspunten Beschikbare blussystemen Neveneffecten Aandachtspunten Vragen / Discussie Hi-Safe

Nadere informatie

Wie haalt de (financiële) kastanjes uit het vuur?

Wie haalt de (financiële) kastanjes uit het vuur? Schadelastbeheersing tegenover wet- en regelgeving en het optreden van de brandweer Wie haalt de (financiële) kastanjes uit het vuur? 21 November 2011 Marcel Hanssen Director Risk Control Aon Global Risk

Nadere informatie

Schoollaan 9 Hoogmade. 299.00 v.o.n. www.wonenaanhetwater.nu

Schoollaan 9 Hoogmade. 299.00 v.o.n. www.wonenaanhetwater.nu 299.00 v.o.n www.wonenaanhetwater.nu HOOGMADE SCHOOLLAAN 9 Omschrijving Appartement Entree gebouw Hal Toilet Woonkamer Keuken Badkamer Vanaf de Schoollaan met een eigen entree op de begane grond Royale

Nadere informatie

Adviesvraag Aanvrager verzoekt de adviescommissie antwoord te geven op de volgende vragen:

Adviesvraag Aanvrager verzoekt de adviescommissie antwoord te geven op de volgende vragen: ADVIES Registratienummer: Betreft: Vluchten langs andere woning /portiekontsluiting Trefwoorden: Bouwbesluit 2012, woonfunctie, gelijkwaardigheid, nieuwbouw, portiekontsluiting, enkele vluchtroute : Status:

Nadere informatie

Extramuralisatie: een risicovolle uitdaging

Extramuralisatie: een risicovolle uitdaging 29 oktober 2015 Jaarcongres VBWTNL Extramuralisatie: een risicovolle uitdaging Maatschappelijke ontwikkelingen en de uitdagingen voor BWT Ciska van den Andel, beleidsadviseur, BWT gemeente Rotterdam Diederik

Nadere informatie

BHV-procedures bij incidenten

BHV-procedures bij incidenten BHV-procedures bij incidenten Inclusief instructieblad met toelichting. Bij bedrijfshulpverlening voor ongevallen, brand en ontruiming is het belangrijk dat de BHV ers goede instructies en werkprocedures

Nadere informatie

Oadjt. Vranken Dirk BrandPreventieAdviseur. Brandweer Leuven - Terbankstraat 20 3001 Leuven

Oadjt. Vranken Dirk BrandPreventieAdviseur. Brandweer Leuven - Terbankstraat 20 3001 Leuven Brandweerzone Vlaams-Brabant Oost Post Leuven/Haacht Oadjt. Vranken Dirk BrandPreventieAdviseur - BPA- Project - Cijfers - Brandverloop - Preventieve maatregelen - Rookmelders - Branddeken - vluchtweg

Nadere informatie