Achter de voordeur met ex-politieman Barend Rombout

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Achter de voordeur met ex-politieman Barend Rombout"

Transcriptie

1 Mensen moeten af van de Achter de voordeur met ex-politieman Barend Rombout Jelle van der Meer Barend Rombout maakte furore met de Rotterdamse interventieteams. Die waren breed omstreden van de Rotterdamse Ombudsman tot verschillende auteurs in dit blad. Inmiddels heeft de ex-agent deze variant op het achter de voordeur - beleid enigszins aangepast, maar offensief blijft het. En zorg en repressie gaan nog steeds hand in hand. Als we een illegale situatie aantreffen, gaan we daar als eerste een eind aan maken. Op pad met Barend Rombout en Bureau Frontlijn. De drie dames zitten naast elkaar op de bank. Zana* heeft zich vanwege het mannelijke bezoek geheel bedekt met een zwart gewaad, maar haar gezicht is zichtbaar. Ze geeft me geen hand, we knikken en glimlachen verlegen. Naast haar zitten Loubna en Arzu, de medewerkers van Bureau Frontlijn. Ze zijn druk aan het telefoneren met instanties om dingen te regelen voor Zana. De kleine woonkamer is sober ingericht met twee banken, een vitrinekast en een grenenhouten dressoir met een tv. Verder is het leeg, ook niets aan de muur. Op de vloer wat speelgoed. Zana s zoontje van 2,5 jaar fietst vrolijk rond op zijn driewieler. De dochter van 6 maanden slaapt. Zana is 22 jaar, afkomstig uit Jemen en verblijft illegaal in Nederland. Veertien maanden geleden heeft haar man, ook Jemeniet, haar meegenomen. Hij woont al vijftien jaar in Nederland en werkt bij een stomerij. Zana spreekt alleen Arabisch en kent niemand in Nederland. Alleen voor boodschappen komt ze af en toe buiten. Een paar weken geleden belde het Rotterdamse Frontlijnteam bij haar aan. Dat was heel emotioneel, vertelt Loubna, die Arabisch spreekt. Zana vloog ons bijna om de hals, ze ging ons nog net niet zoenen. Hier heb ik zo op gehoopt, iemand die me komt helpen, zei ze. Wij zijn generalisten, vergelijk onze manier van werken met de wijkagent of de huisarts Repeterende ellende De achter de voordeur -hulp maakt sinds een aantal jaren furore. Waar de klassieke hulp afwacht tot de hulpbehoevenden langskomen, trekt de bemoeizorg eropuit, belt aan, neemt een kijkje achter de voordeur en biedt hulp aan. De aanpak wordt toegejuicht vanwege de doortastende benadering en bekritiseerd om dezelfde redenen: het is opdringerig, tast de privacy aan en mondt uit in controle. De Rotterdamse Ombudsman schreef vorig jaar op basis van incidenten een genadeloze kritiek. Ook in TSS kwamen vorig jaar voor- en tegenstanders aan het woord. Hoogste tijd voor een blik op de werkvloer. Rotterdam is de bakermat van de achter de voordeur -aanpak. Bureau Frontlijn, onder leiding van ex-politieman Barend Rombout, ging acht jaar geleden voor het eerst met zijn interventieteams de straat op. Inmiddels heeft Rombout de aanpak enigszins bijgesteld, maar daarbij niets afgedaan aan het offensieve karakter. Over de gangbare hulpverlening neemt hij geen blad voor de mond. Rombout ontvangt me op het hoofdkantoor van Bureau Frontlijn in het centrum van Rotterdam. Hij heeft het postuur van een worstelaar en een daarbij passende handdruk. Nog voor ik de kans krijg een vraag te stellen, steekt hij al van wal. Hij heeft het verhaal al vele malen verteld, maar is onverminderd enthousiast. De frontlijn is de plek waar burger en overheid elkaar ontmoeten. Dat kan het loket zijn, of de straat of de website. Daar is nu het huisbezoek bij gekomen. De kenmerken van onze aanpak zijn: eropaf, gericht op oplossingen en gericht op het geheel. Het hele gezin en alle problemen. Als je een moeder helpt bij opvoedingsproblemen en ze heeft schulden, dan moet je daar ook wat aan doen. Schulden zorgen voor onrust. Alles hangt samen. Dit is contra de gebruikelijke categorale aanpak. Rombout snijdt onmiddellijk een heikel thema aan. Een ander verschil is de combinatie van zorg met handhaving. Als we een illegale situatie aantreffen, gaan we daar als eerste een eind aan maken. Als je die situatie negeert, dreigt het gevaar van corrumperen van de hulpverlener. Hij of zij wordt medeplichtig en daarmee medeverantwoordelijk. Als 4 Tijdschrift voor sociale vraagstukken No. 4 / april 2009

2 repeterende ellende KLOP KLOP overheid moet je duidelijk zijn: wat illegaal is, kan niet blijven bestaan. Het gaat me niet om streng straffen, maar Helpen doe je door eerst een bodem te om schoon schip te maken. Mensen investeren in jonge kinderen. Rombout: leggen, de eerste levensvoorwaarden Hoe taaleisen mensen uitsluiten moeten af van de repeterende ellende. Wij bieden een totaalaanpak. Aan de ene moeten op orde zijn: het huis aan kant, lijnteams bellen aan bij moeders met kinderen tussen 0 en 4 jaar en vragen of er problemen zijn en of er hulp nodig is. Het project valt onder de noemer armoedebestrijding. Het doel is het ontwikkelen van capaciteiten en de insteek is het Het gaat me niet om streng straffen, maar om schoon schip te maken kant geven we praktijkbegeleiding om eten, een bed, gezondheid. Het is de pira- Ander kunstje het huishouden op orde te krijgen. Twee mide van Maslov. Zonder die basis zullen Bureau Frontlijn Welzijnsambtenaren: heeft meerdere programma s lopen, waarvan het Moeder & moeder het huis schoon te houden, een chaos is, lukt werken ook niet. medewerkers komen Die aan huis en verschrikkelijke leren de mensen steeds terugvallen. Als het thuis Kind-project het opvallendste is. monitorbehoefte Front- gezond te leven, schulden weg van te werken, het rijk Frontlijn zit met zijn programma s in de administratie op orde te krijgen; wat maar nodig is. Dat is training in de praktijk, leren het zelf te doen. Daarnaast is er, waar nodig, moeder-en-kindbegeleiding. De moeders komen met hun kind twee ochtenden in de week naar een centrum waar ze opvoedingsvaardigheden aangereikt krijgen. Kralingen-Crooswijk, Schiemond, Pendrecht, Oud-Charlois, Tarwewijk en IJsselmonde. We richten ons op zwakke wijken, hoewel het woord zwak verkeerde associaties oproept. De mensen die daar wonen zijn niet zwak No. 4 / april 2009 Tijdschrift voor sociale vraagstukken

3 of dom, ze hebben vaak minder bureaucratische vaardigheden. Ze hebben weinig scholing, weinig contacten, weinig sociaal-cultureel kapitaal. Schulden zijn een van de grootste problemen, maar daarachter schuilt het probleem van de beperkte vaardigheden. Jij en ik zouden ons wel redden in de bijstand. Maar als je bepaalde capaciteiten niet hebt en de juiste wegen niet kent, dan is het te weinig. Ik pleit niet voor meer bijstand, ik pleit ervoor dat mensen geleerd wordt om met weinig om te gaan. Omdat we achter voordeuren komen, kunnen we goed zien welk beleid werkt en wat niet. Rombout komt met een voorbeeld dat hem hoog zit: de schuldhulpverlening. Die werkt van geen kanten. Slechts een klein deel van de deelnemers wordt met succes van schulden af geholpen. En dan moet je bedenken dat de meeste mensen met schulden niet eens worden bereikt. De Gemeentelijke Kredietbank doet haar best, maar ik denk dat er een ander kunstje nodig is. Wij hebben wat ideeën, maar die ga ik niet verklappen. Eerst gaan we ze voorleggen aan de betrokkenen. Laboratorium Bureau Frontlijn is een soort laboratorium voor hulpverlening. Er is geld, menskracht en beleidsruimte om dingen uit te proberen. Onze projecten zijn allemaal experimenten, we hebben een idee, halen er zo nodig wetenschappers bij en proberen het uit. Als het werkt dan kan het elders ook worden toegepast en gaan wij weer iets anders proberen. Frontlijn heeft in totaal ongeveer dertien (assistent-)projectleiders en zo n honderd parttime krachten, waarvan ongeveer zestig studenten die de begeleiding als bijbaan of als stage doen. Voor het Moeder & Kind-programma, dat alleen in Pendrecht/IJsselmonde loopt, zijn zes professionals en ruim twintig studenten beschikbaar. Deze laatsten doen het praktische werk met de moeders. Rombout: Dat gaat prima, met een gekwalificeerde hulpverlener erbovenop. Met studenten heb je veel meer massa. Er zitten zestig gezinnen in het programma. Onze aanpak kost tijd en geld. We helpen mensen hun leven in eigen hand te nemen. We laten zien dat rust en regelmaat werkt. Reduceert u structurele problemen als armoede, opleiding en werkloosheid niet tot persoonlijk falen van ouders? Barend Rombout Als wij inschatten dat hulp toch nodig is, kunnen we ze meestal wel overtuigen Rombout: Er is een wederzijds versterkend effect van gedrag en omstandigheden. Wij zeggen: Ga terug naar het begin. Breng je leven op orde en dan kan je de rest verbeteren: werk, inkomen. Overigens hoeven we dat niet bij iedereen te doen. Soms zeggen mensen bij wie we aanbellen: Waar bemoei je je mee, dat doen we zelf wel. Prima, gegroet. Als wij inschatten dat hulp toch nodig is, kunnen we ze meestal wel overtuigen. In het geval ouders toch afhoudend zijn en wij de situatie voor de kinderen gevaarlijk achten, doen we een melding bij de aangewezen instanties. Rombout kan alleen maar een ruwe schatting doen van het aantal gezinnen in Rotterdam dat hulp nodig heeft. De gewenste hulp varieert natuurlijk, van een beetje op weg helpen tot stevig ingrijpen, maar alles bij elkaar in Rotterdam denk ik zo n 10 procent van de huishoudens, dat zijn gezinnen. Een recente evaluatie van een achter de voordeur -project van de Rotterdamse woningbouwvereniging Woonstad, toevallig ook in Pendrecht, wees uit dat er veel minder verborgen problematiek is dan vooraf gedacht. Rombouts kent het onderzoek, maar het doet hem zijn hoge inschatting van de hulpvraag niet bijstellen. Het betrof een herhuisvestingsproject. Het ging om praktische hulp. Misschien is er minder diep gekeken naar sociale problemen. Rombout geeft onmiddellijk toe dat er al veel hulpinstellingen actief zijn in de frontlijn, en er ook veel hulpverleners bij de mensen thuis komen. Alleen hebben die geen Frontlijnaanpak. Als een gezinsvoogd van Jeugdzorg langskomt voor een kind, zal hij andere problemen die hij ziet schulden, troep etc. negeren. En waarom? Omdat de geldstromen categoraal en sectoraal lopen en dus heeft de gezinsvoogd een beperkte opdracht. Je hebt vakspecialisten en professionals. Die laatste kunnen over de schutting van hun vak heen kijken. Vaak is het niet genoeg om alleen naar het kind te kijken: logopedie geven en andere problemen Tijdschrift voor sociale vraagstukken No. 4 / april 2009

4 thuis negeren. Dat werkt niet. Ik begrijp dat de specialist de logopedie doet, maar dat die specialist verder niets signaleert, begrijp ik niet. Wij doen ook niet alles. Voor specialistische hulp verwijzen we door. Wij leren mensen hoe ze hulp kunnen vinden. Het generalisme wordt onderschat; iedereen wil zijn eigen ding doen, daar goed in zijn en dat afperken: afblijven, mijn gebied. Wij brengen het generalisme naar een hoger niveau. Vergelijk onze manier van werken met de wijkagent of de huisarts. Zo n functie zou er in de zorg moeten komen. Zo iemand moet veel weten, op veel terreinen thuis zijn. Daar is een opleiding voor nodig. Een specialist in het generalisme. In Pendrecht We gaan op pad, naar Pendrecht. Daar zit een van de voorposten van Bureau Frontlijn en met hen gaan we mee op huisbezoek. Ondertussen praat Rombout door. Hij komt terug op het privacydilemma dat binnensluipt met de combinatie van zorg en handhaving. Mensen lopen toch eens tegen de lamp en dan is al je hulp voor niets geweest. Dat je als hulpverlener het vertrouwen kan verliezen door de politiepet op te zetten, ontkent hij. Mits je daar vanaf het begin duidelijk over bent. In de begeleidingsovereenkomst die bij de start wordt ondertekend, staat dat Bureau Frontlijn aan illegale zaken een einde zal maken. Er is een groot verschil tussen het Moeder & Kind-project en de interventieteams van het allereerste begin. Is dat een gevolg van voortschrijdend inzicht? Ja. We zijn in 2001 begonnen op de Strevelsweg. Daar waren heel grote problemen en daar paste onorthodox ingrijpen bij. Er waren veel instanties bij betrokken. Dan stonden we met twintig man voor team, dat tot voor kort onder Bureau de deur als iedereen erbij was. Dat het Frontlijn viel, heeft vorig jaar op was een belasting voor de bewoners en bezoeken vijf klachten gekregen. Over was niet efficiënt voor de diensten. Sinds onze huisbezoeken zijn nul klachten. Het 2003 bestaan onze integrale interventieteams uit twee mensen, die daarvoor een voornamelijk klachten over SoZaWe en beroemde Ombudsmanrapport betrof opleiding hebben gehad van de politie. de deelgemeentelijke interventieteams. Belangrijk is respectvolle bejegening, niet Die werken inmiddels ook volgens ons imponeren. protocol. Een huisbezoek gaat ook wel eens mis, zo geeft hij toe. Niet iedere veldwerker Pendrecht is de op een na slechtste is even goed. Daarom moet hun gedrag buurt op de lijst van Vogelaarwijken. Op controleerbaar zijn. Ze handelen niet deze zonnige woensdag ziet de buurt er geheel naar eigen bevinden maar echter uit als een keurige jarenvijftigwijk. volgens een protocol. Trots voegt hij Vanuit het kantoortje van Bureau Frontlijn eraan toe: Het Stedelijke Handhavings- bestrijken de medewerkers Pendrecht Op huisbezoek bij We zoeken de grenzen op van wat kan Het gezin van moeder, vader en zes kinderen woont in een vierkamerappartement. Het huis is slecht geventileerd, het is erg heet binnen. Het is er niet schoon, maar wel opgeruimd. Het gezin heeft last van muizen. Er zijn diverse mankementen in het huis, zoals open stopcontacten en een niet-weggewerkte gasslang. Moeder werkt als verzorgende in een verpleegtehuis, vader is overdag alleen thuis met de twee kleinste kinderen van 2 en 4 jaar. Vader wil het graag allemaal goed doen, maar kampt naar eigen zeggen met opvoedingsproblemen. Moeder zit met haar handen in het haar en heeft slapeloze nachten: de oudste jongens (17, 19, 21) zwerven op straat en veroorzaken overlast in de buurt. De jongens zijn frequent in aanraking geweest met Justitie. Met de zoon van 11 jaar is niets aan de hand. De invloed van zijn oudere broers is alleen niet goed. De jongste zoon (4) heeft flinke astma, hij is vorig jaar opgenomen geweest op de intensive care omdat vader niet met de medicatie kon omgaan. De behandelend arts heeft toen Jeugdzorg/Raad ingeschakeld. De dochter (2) heeft geen geconstateerde problemen en gaat vier dagen in de week naar de peuterspeelzaal. Het gezin heeft een schuldsanering via de Kredietbank Rotterdam, er blijft 100 euro per week over om van te leven. Conclusie: De opvoedingssituatie binnen het gezin is problematisch. Met de oudste drie zoons gaat het niet goed. Met de jongste drie zijn vooralsnog geen problemen. De administratie van het gezin is niet in orde. Het gezin maakt geen gebruik van voorzieningen. De ouders lijken in de opvoeding niet daadkrachtig genoeg te zijn. Uit Meegroeien van achterstandsgroepen. Methodiek Bureau Frontlijn, 2008 No. 4 / april 2009 Tijdschrift voor sociale vraagstukken

5 en het aanliggende IJsselmonde, ook een Vogelaarwijk. De moeders bij wie ze aanbellen, halen ze uit het bevolkingsregister of worden aangereikt door derden, zoals scholen. Sinds een tijdje melden moeders zich ook uit zichzelf aan, vertelt projectleider Bart Schrijver. Dat gaat via mond-tot-mondreclame: Je hebt die en die geholpen, kunnen jullie mij ook helpen? Schrijver, een joviale vijftiger en ook oudpolitieman, neemt me mee naar een flat een paar blokken verder op. Op het korte stukje wordt hij tot tweemaal toe enthousiast aangeklampt door jonge vrouwen. Niet vanwege zijn looks, maar omdat ze hem op bezoek hebben gehad en nu in het programma zitten. Even later zitten we in het kleine galerijflatje van Zana, de illegale vrouw uit Kritiek Jemen. Loubna en Arzu zijn voor haar in de weer. Ze telefoneren met SoZaWe over een aanvullende bijstand, waar het gezin recht op zou kunnen hebben. De man verdient minder dan het minimum. Kent Zana na veertien maanden in Nederland de buurt een beetje? Loubna vertaalt. Nee, schudt Zana, ze vindt het eng buiten omdat ze de taal niet spreekt. Is ze niet bang dat ze door dit huisbezoek het land uit zal worden gezet? Ze is blij dat ze wordt geholpen, zegt Zana. Loubna: Wij gaan uitzoeken of ze legaal gemaakt kan worden. Normaal gesproken moet ze terug naar Jemen en Barend Rombout wil graag in debat met de klassieke hulpverlening. Daartoe schreef hij de notitie Meegroeien van achterstandsgroepen, waarin hij gedetailleerd de methodiek achter het Moeder & Kind-project uiteenzet en en passant in stevige bewoordingen de gangbare zorg op de korrel neemt. Kern van die kritiek is de verkokerde aanpak en de smalle taakopvatting. Door de ervaringen van de vele afgelegde huisbezoeken kan wat ons betreft de teleurstellende conclusie worden getrokken dat de hulpverlening in Rotterdam er niet in slaagt pragmatische hulp te bieden en mensen in achterstandswijken verder te helpen. Ter onderbouwing heeft Bureau Frontlijn een register van ellende met instanties aangelegd. De notitie verwerpt de kritiek op de eigen aanpak. Bureau Frontlijn laat zich niet leiden door angst voor bemoeizucht en het schenden van privacy. In de optiek van Bureau Frontlijn leidt dat vaak tot voorzichtigheid, besluiteloosheid en verwaarlozing. Vooruitlopend op evaluaties stelt de notitie dat het Moeder & Kind-project werkt: Vrijwel alle begeleide gezinnen zijn tevreden over de interventie van Bureau Frontlijn en voelen zich gesteund door de totaalaanpak van het programma. Daar staat tegenover dat de klassieke hulpverlening in veel gevallen weinig effectief is. In het voorwoord schrijft Rombout dat de notitie niet is bedoeld als aanklacht, maar als aanzet tot debat. In het epiloog voegt hij eraan toe: Wanneer je een totaal andere weg wilt inslaan, is weerstand onvermijdbaar. Maar laat de discussie constructief zijn. Kom als organisatie of dienst niet alleen met kritiek, maar denk ook mee. Meegroeien van achterstandsgroepen. Methodiek Bureau Frontlijn, 2008 Hier heb ik zo op gehoopt, iemand die me komt helpen daar de aanvraag doen en een inburgeringscursus volgen. Wij zoeken uit of het nu niet anders kan via gezinshereniging. De baby is hier geboren, dus die is legaal. Het jongetje niet. Haar man heeft wel geprobeerd iets te ondernemen, maar liep tegen muren op. Ze zagen geen oplossing dan de uitzichtloze situatie te laten voortbestaan. Loubna en Arzu doen dit werk als stage voor hun studie, respectievelijk hbo-mdw en mbo-spw. De studenten staan naast de moeder, zegt Bart Schrijver. De verhouding is niet gelijkwaardig, maar er is ook niet de professionele hiërarchie van zo moet het. Hun taak is afgebakend, namelijk helpen het huishouden op orde te krijgen. Dat gaat voor een deel over poetsen in dit gezin niet nodig maar ook over financiën en administratie, en in dit geval ook juridisch. Loubna belt nu met het Juridisch Loket (voorheen Bureau Rechtshulp) over de mogelijkheden van legalisering. In eerste instantie is er goed nieuws: in uitzonderlijke gevallen mag je een verblijfsvergunning vanuit Nederland aanvragen. Veel aandacht In het begin komen de begeleiders twee tot drie keer per week langs, later wordt dat eenmaal per week. De moeders krijgen dus veel aandacht; andere hulpverleners zullen jaloers zijn. Schrijver: Wij kunnen veel tijd in mensen steken, in tegenstelling tot anderen. SoZaWe in Rotterdam heet in de volksmond tegenwoordig niet voor niets de a-sociale dienst: de caseload van de klantmanagers daar is gigantisch. Dat geldt ook voor gezinsvoogden. Hun hulp zou veel breder moeten zijn, maar daar krijgen ze geen tijd voor. Dat ligt niet aan hen, maar aan de organisatie. En uiteindelijk aan de Tijdschrift voor sociale vraagstukken No. 4 / april 2009

6 Niet iedere veldwerker is even goed, daarom moet hun gedrag controleerbaar zijn politiek. En dus uiteindelijk ook weer aan onszelf als kiezers. Bart Schrijver werkte dertig jaar bij de politie toen Rombout hem vroeg mee te doen met Frontlijn. Ik heb meteen ja gezegd. Ik wilde weg uit de repressie. De laatste jaren was ik wijkagent en dan is dat wel wat minder, maar ook de wijkagent moet zijn doelstellingen aan bekeuringen halen. Dat hij in dit werk naast hulpverlener ook nog handhaver is, ziet hij niet als probleem. Als je illegale situaties laat voortbestaan, kan je niet helpen. Loubna s gezicht betrekt aan de telefoon. Slecht nieuws van het Juridisch Loket. Een verblijfsvergunning op basis van een huwelijk kan alleen als de partner minimaal 120 procent van het minimumloon verdient. Dat is hier niet het geval. Zana lijkt dus niet in aanmerking te komen voor een verblijfsvergunning. We nemen afscheid en vertrekken. Wat nu? vraag ik aan Schrijver. Handhaving betekent Zana aangeven en dat betekent dat ze het land uit moet. Schrijver heeft de moed nog niet opgegeven. We geven haar nog niet aan, we zijn nog bezig. Zo lang er uitzicht is dat dat lukt, hoeft dat niet. Als we nu aangeven, zou er ook niets gebeuren. Jullie bepalen dus zelf het moment van melding. Als je nog agent was, zou je haar dan wel aangeven? Ha, dat is een lastige vraag. Moet ik een bekentenis doen uit het verleden? Ik weet niet zeker of die al verjaard is. Het is waar: we zoeken de grenzen op van wat kan. Als straks blijkt dat ze niet kan blijven? Als ze geen vergunning kan krijgen, zullen we haar aangeven. Dat is moeilijk, maar het kan niet anders. Als overheid kan je dit niet negeren. Bovendien is het een uitzichtloze situatie. Hoelang kan zij dit volhouden? Jelle van der Meer is freelance journalist. Noot * Zana is niet haar echte naam. No. 4 / april 2009 Tijdschrift voor sociale vraagstukken 9

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

U en uw buren. Wie zijn die mensen? Maak even kennis. Missie van Haag Wonen

U en uw buren. Wie zijn die mensen? Maak even kennis. Missie van Haag Wonen Bijna iedereen heeft buren. Zeker in een drukke stad als Den Haag. Iedereen leeft op zijn of haar eigen manier. De een heeft een groot gezin. De ander slaapt overdag. Weer een ander klust graag. Zoveel

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Welkom. Presentatie wijkteams in de gemeente Leeuwarden en hoe zij de financiële hulpverlening hebben ingericht

Welkom. Presentatie wijkteams in de gemeente Leeuwarden en hoe zij de financiële hulpverlening hebben ingericht Welkom Presentatie wijkteams in de gemeente Leeuwarden en hoe zij de financiële hulpverlening hebben ingericht Inhoud Inrichting werkwijze wijkteams Leeuwarden Verdieping in schuldhulpverlening Verdieping

Nadere informatie

Ondersteuning en hulp. in de gemeente Bunnik vanaf 1 januari 2015

Ondersteuning en hulp. in de gemeente Bunnik vanaf 1 januari 2015 Ondersteuning en hulp in de gemeente Bunnik vanaf 1 januari 2015 Voorwoord Dichtbij, bereikbaar en aanspreekbaar Het klinkt zo vanzelfsprekend en simpel: biedt mensen ondersteuning en hulp dichtbij, in

Nadere informatie

Gespecialiseerde thuisbegeleiding

Gespecialiseerde thuisbegeleiding Gespecialiseerde thuisbegeleiding Als u ondersteuning nodig heeft om uw leven weer in goede banen te leiden, kunt u rekenen op de gespecialiseerde thuisbegeleiding van Savant Zorg. Als problemen uw leven

Nadere informatie

De Budget Ster: omgaan met je schulden

De Budget Ster: omgaan met je schulden De Budget Ster: omgaan met je schulden Budget Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Budget Ster MOTIVATIE EN VERANTWOORDELIJKHEID STRESS DOOR SCHULDEN BASISVAARDIGHEDEN STABILITEIT FINANCIEEL ADMINISTRATIEVE

Nadere informatie

Jong spreekt Jong. Lectoraat grootstedelijke ontwikkeling Dick Lammers, Wouter Reith, Vincent Smit

Jong spreekt Jong. Lectoraat grootstedelijke ontwikkeling Dick Lammers, Wouter Reith, Vincent Smit Jong spreekt Jong Lectoraat grootstedelijke ontwikkeling Dick Lammers, Wouter Reith, Vincent Smit Programma 13.00 uur Inleiding; Vincent Smit 13.10 uur Jong spreekt jong; Dick Lammers en Wouter Reith Korte

Nadere informatie

Voorwoord 7. 1 Blijven je ouders je ouders? 13. 2 Moet ik nu ook verhuizen? 19. 3 Houd ik mijn eigen naam? 23. 4 Wie betaalt er voor mij?

Voorwoord 7. 1 Blijven je ouders je ouders? 13. 2 Moet ik nu ook verhuizen? 19. 3 Houd ik mijn eigen naam? 23. 4 Wie betaalt er voor mij? Inhoud Voorwoord 7 1 Blijven je ouders je ouders? 13 2 Moet ik nu ook verhuizen? 19 3 Houd ik mijn eigen naam? 23 4 Wie betaalt er voor mij? 25 5 En als ik zelf geen contact wil? 27 6 Hoe gaat dat, scheiden?

Nadere informatie

Belangrijk nieuws voor alle Utrechters! Ondersteuning, zorg, jeugdhulp en werk in 2015

Belangrijk nieuws voor alle Utrechters! Ondersteuning, zorg, jeugdhulp en werk in 2015 Belangrijk nieuws voor alle Utrechters! Ondersteuning, zorg, jeugdhulp en werk in 2015 Utrecht.nl Nieuwe taken voor de gemeente; wat betekent dat voor u? Buurtteams in 2015 Vanaf 1 januari 2015 kunt u

Nadere informatie

De Driestroom Begeleiding bij zelfstandig wonen

De Driestroom Begeleiding bij zelfstandig wonen De Driestroom voor mensen met een verstandelijke beperking Begeleiding bij zelfstandig wonen Begeleiding bij zelfstandig wonen Woont u zelfstandig of wilt u zelfstandig gaan wonen? Heeft u daar begeleiding

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Meld. seksueel misbruik. aan de commissie-samson

Meld. seksueel misbruik. aan de commissie-samson Meld seksueel misbruik aan de commissie-samson Help ons Mijn naam is Rieke Samson en ik wil je vragen om ons te helpen bij het onderzoek naar seksueel misbruik van kinderen en jongeren. Zelf ben ik voorzitter

Nadere informatie

Dit boekje is van... Mijn naam is: Mijn gezinsvoogd heet: Het telefoonnummer van de gezinsvoogd is:

Dit boekje is van... Mijn naam is: Mijn gezinsvoogd heet: Het telefoonnummer van de gezinsvoogd is: Dit boekje is van... Mijn naam is: Mijn gezinsvoogd heet: Het telefoonnummer van de gezinsvoogd is: Mijn gezinsvoogd werkt bij de William Schrikker Jeugdbescherming. Wat een toestand, zeg! Wat gebeurt

Nadere informatie

AWBZ zorg bij Bureau Jeugdzorg (BJz)

AWBZ zorg bij Bureau Jeugdzorg (BJz) AWBZ zorg bij Bureau Jeugdzorg (BJz) Waar gaan we het over hebben? Wie ben ik en waarom deze presentatie? Algemeen: beleidsregels en doelgroep Welke zorg valt voor onze doelgroep onder de AWBZ? Hoe wordt

Nadere informatie

Ten slotte wens ik je veel plezier bij het lezen. Hopelijk geeft het de kennis en de inspiratie om ook zelf met je kinderen aan de slag te gaan!

Ten slotte wens ik je veel plezier bij het lezen. Hopelijk geeft het de kennis en de inspiratie om ook zelf met je kinderen aan de slag te gaan! inleiding Voor al mijn kinderen schrijf ik hun ontwikkelingen op in een schrift. Ik schrijf op wanneer en hoelang ze sliepen, wat ze aten, hoe ze speelden en hoe we samen de dag doorbrachten. Dat lijkt

Nadere informatie

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Er zijn leuke en fijne momenten in de opvoeding, maar ook moeilijke en zware momenten. Deze moeilijke momenten hebben soms te maken met een bepaalde fase

Nadere informatie

De meester is een Vampier

De meester is een Vampier De meester is een Vampier Door Wout Terpstra Het is maandag en Tom werd wakker. Hij vindt het altijd heel leuk op school. Maar vandaag weet hij het niet. Want ze krijgen een nieuwe meester. Tom!Tom! Ben

Nadere informatie

Gebruikersgids jeugdigen met een licht verstandelijke beperking. Algemene informatie Informatie per zorgzwaartepakket (ZZP)

Gebruikersgids jeugdigen met een licht verstandelijke beperking. Algemene informatie Informatie per zorgzwaartepakket (ZZP) Gebruikersgids jeugdigen met een licht verstandelijke beperking Algemene informatie Informatie per zorgzwaartepakket (ZZP) Inhoud Samenvatting 3 Over welke problemen gaat het? 3 Voorbeelden 3 Welke hulp

Nadere informatie

Hulpverlening Lijn5. Kom verder! www.ln5.nl LVB-ZORG PROVINCIE UTRECHT. Algemene informatiefolder voor jongeren, ouders en verwijzers

Hulpverlening Lijn5. Kom verder! www.ln5.nl LVB-ZORG PROVINCIE UTRECHT. Algemene informatiefolder voor jongeren, ouders en verwijzers Hulpverlening Lijn5 LVB-ZORG PROVINCIE UTRECHT Algemene informatiefolder voor jongeren, ouders en verwijzers Kom verder! www.ln5.nl Daarnaast geeft Lijn5 ook advies en consultatie aan bijvoorbeeld een

Nadere informatie

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Veilig Thuis Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Een stukje uitleg Dat je samen met papa/mama, of een andere persoon in dit boekje gaat werken is niet zo maar. Dat komt omdat

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

Wouter Snel en Hugo de Haan

Wouter Snel en Hugo de Haan Wie zijn wij? Wouter Snel en Hugo de Haan 11 wijkteams Momenteel zijn er 11 wijkteams, per januari 2015 is één wijkteam gesplitst in twee wijkteams. 5 Jeugdteams Er 5 jeugdteams in de gemeente Zaanstad.

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGE 1 A4 BLADEN THEMA S BIJLAGE 2 DOMINO EMOTIES BIJLAGE 3 MATCHING OEFENING GEVOELENS BIJLAGE 4 VRAGENLIJST FILM BIJLAGE 5 VRAGENSTROOKJES HOEKENWERK BIJLAGE 6 ANTWOORDENBLAD

Nadere informatie

Samenvatting Kinderrechtenmonitor 2012 voor kinderen en jongeren

Samenvatting Kinderrechtenmonitor 2012 voor kinderen en jongeren Samenvatting Kinderrechtenmonitor 2012 voor kinderen en jongeren Het gaat goed met kinderen in Nederland. Uit onderzoeken blijkt dat Nederlandse kinderen in vergelijking met kinderen uit andere rijke landen

Nadere informatie

Jeugdigen met een licht verstandelijke beperking

Jeugdigen met een licht verstandelijke beperking Jeugdigen met een licht verstandelijke beperking versie 2009 Informatie over zorgzwaartepakketten voor jeugdigen met een licht verstandelijke beperking 2 Inhoud Samenvatting... 4 Inleiding... 8 Algemene

Nadere informatie

amersfoort Hoe bereik ik CJG Amersfoort?

amersfoort Hoe bereik ik CJG Amersfoort? amersfoort Folder voor ouders van 0-8 jarigen Bezoekadres Heiligenbergerweg 36, 3816 AK Amersfoort T 033 47 94 000, E info@cjgamersfoort.nl I www.cjgamersfoort.nl carta U kunt binnenlopen bij CJG Amersfoort.

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Les 1 Integratie Leestekst: Een bankrekening. Introductiefase

Les 1 Integratie Leestekst: Een bankrekening. Introductiefase Les 1 Integratie Leestekst: Een bankrekening "Welkom:... " Introductiefase 1. "In de afgelopen weken hebben we veel teksten gelezen. Deze teksten hebben we samengevat, we hebben vragen erbij gesteld, gekeken

Nadere informatie

Nypels Speelt. 8 ingrediënten voor verbindend samenwerken

Nypels Speelt. 8 ingrediënten voor verbindend samenwerken Nypels Speelt 8 ingrediënten voor verbindend samenwerken Inleiding Het Nypels wordt steeds leuker, doe jij ook mee? Nypels Speelt, onder die titel wordt op een nieuwe manier gewerkt aan de betrokkenheid

Nadere informatie

Als opvoeden een probleem is

Als opvoeden een probleem is Als opvoeden een probleem is Inhoud 3 > Als opvoeden een probleem is 3 > De Raad voor de Kinderbescherming 4 > Maakt u zich zorgen over een kind? 5 > Opvoedingsproblemen 6 > De rol van de Raad 10 > Maatregelen

Nadere informatie

Naam: www.rvdkjongeren.nl

Naam: www.rvdkjongeren.nl Naam: 1 Dit is de site van de Raad voor de. Hier kun je alles lezen over wat de Raad doet en hoe de Raad dit doet. Klik op: De Raad voor de. -Wanneer wordt De Raad van ingeschakeld? (om hulp gevraagd)

Nadere informatie

Ria Massy. De taart van Tamid

Ria Massy. De taart van Tamid DE TAART VAN TAMID Ria Massy De taart van Tamid De taart van Tamid 1 Hallo broer! Hallo Aziz! roept Tamid. Zijn hart klopt blij. Aziz belt niet zo dikwijls. Hij woont nog in Syrië. Bellen is moeilijk in

Nadere informatie

Theorie & Praktijk Sociale wijkteams

Theorie & Praktijk Sociale wijkteams Wmo-werkplaats Zwolle startevenement Theorie & Praktijk Sociale wijkteams 2 april 2014 Opbouw Rondje voorstellen Theorie Sociale wijkteams (Eelke) Theorie Sociale wijkteams (Albert) Praktijk Sociale wijkteams

Nadere informatie

Veilig Nederland. Uw veiligheidsleverancier

Veilig Nederland. Uw veiligheidsleverancier Veilig Nederland Uw veiligheidsleverancier Woord vooraf Onderweg naar huis lastig worden gevallen op straat? s Ochtends, als u naar uw werk gaat, erachter komen dat uw auto is gestolen? U en uw gezin levend

Nadere informatie

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd.

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd. Voorwoord In dit boek staan interviews van nieuwkomers over hun leven in Nederland. Ik geef al twintig jaar les aan nieuwkomers. Al deze mensen hebben prachtige verhalen te vertellen. Dus wie moest ik

Nadere informatie

Logopedie en Kindermishandeling. Toelichting op de Meldcode en het Stappenplan

Logopedie en Kindermishandeling. Toelichting op de Meldcode en het Stappenplan Logopedie en Kindermishandeling Toelichting op de Meldcode en het Stappenplan Nederlandse Vereniging voor Logopedie en Foniatrie (NVLF) Juni 2009 Inleiding Omgaan met (vermoedens van) kindermishandeling

Nadere informatie

Iedereen heeft een eigen verhaal

Iedereen heeft een eigen verhaal informatie voor ouders Iedereen heeft een eigen verhaal > Goed om te weten als uw kind tijdelijk bij JJC verblijft Uw zoon of dochter gaat tijdelijk naar JJC in Den Haag. Wij gaan uw kind intensief begeleiden

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

Meedoen en erbij horen

Meedoen en erbij horen Meedoen en erbij horen Resultaten van een mixed method onderzoek naar sociale uitsluiting Addi van Bergen, Annelies van Loon, Carina Ballering, Erik van Ameijden en Bert van Hemert NCVGZ Rotterdam, 11

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Leven in een groep. Hoe gaat dat en wat vinden jongeren?

Leven in een groep. Hoe gaat dat en wat vinden jongeren? Leven in een groep bij DHG Hoe gaat dat en wat vinden jongeren? Jij bent belangrijk! Als je thuis woont, is je opvoeding een taak van je ouders. Woon je bij De Hoenderloo Groep, dan zorgen de groepsleiders

Nadere informatie

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders - Dit basis Kindplan kan als onderdeel worden ingevoegd in het ouderschapsplan of los worden gebruikt door ouders al dan niet met hulp van een professional - Ouders ga na de eerste afspraak met een professional

Nadere informatie

Als opvoeden een probleem is

Als opvoeden een probleem is Als opvoeden een probleem is Inhoud 3 > Als opvoeden een probleem is 3 > De Raad voor de Kinderbescherming 4 > Maakt u zich zorgen over een kind? 5 > Opvoedingsproblemen 6 > De rol van de Raad 10 > Maatregelen

Nadere informatie

Eerwraak. Naam: Paul Rustenhoven Klas: 4GTL1 Inlever datum : Titel: Eerwraak Schrijver: Karin Hitlerman. Blz 1.

Eerwraak. Naam: Paul Rustenhoven Klas: 4GTL1 Inlever datum : Titel: Eerwraak Schrijver: Karin Hitlerman. Blz 1. Eerwraak Naam: Paul Rustenhoven Klas: 4GTL1 Inlever datum : Titel: Eerwraak Schrijver: Karin Hitlerman Blz 1. Vra!n. 1) Wat voor soort verhaal is je boek? Mijn boek is een eigentijdsverhaal/roman 2) Waar

Nadere informatie

Regelgeving & Geldzaken

Regelgeving & Geldzaken MEE Ondersteuning bij leven met een beperking Regelgeving & Geldzaken Regelgeving & Geldzaken Hoe regel ik mijn geldzaken? Ik vind het moeilijk om overzicht te houden en wil geen schulden maken. Wie zorgt

Nadere informatie

Iedereen heeft een verhaal

Iedereen heeft een verhaal informatie voor jongeren Iedereen heeft een verhaal > Goed om te weten als je tijdelijk naar JJC gaat Iedereen heeft een eigen verhaal. Veel verhalen gaan over waarom het niet allemaal gelopen is zoals

Nadere informatie

Directe Hulp bij Huiselijk. U staat er niet alleen voor!

Directe Hulp bij Huiselijk. U staat er niet alleen voor! Directe Hulp bij Huiselijk Geweld U staat er niet alleen voor! U krijgt hulp Wat nu? U bent in contact geweest met de politie of u heeft zelf om hulp gevraagd. Daarom krijgt u nu Directe Hulp bij Huiselijk

Nadere informatie

Lieve vrienden van El Manguaré,

Lieve vrienden van El Manguaré, Lieve vrienden van El Manguaré, Vanuit een overstroomd Iquitos de tweede tamtam van 2012. Twee dagen geleden schreef ik onderstaand stukje: Manguaré kampt met wateroverlast! Zoals Yolanthe in de vorige

Nadere informatie

Als opvoeden een probleem is

Als opvoeden een probleem is Als opvoeden een probleem is Inhoud 3 > Als opvoeden een probleem is 3 > De Raad voor de Kinderbescherming 4 > Maakt u zich zorgen over een kind? 5 > Opvoedingsproblemen 6 > De rol van de Raad 10 > Maatregelen

Nadere informatie

Dat is mensenwerk. Reinaerde. Ambulante Begeleiding. Ondersteuning en begeleiding bij het wonen en het dagelijkse leven. Ambulante Begeleiding

Dat is mensenwerk. Reinaerde. Ambulante Begeleiding. Ondersteuning en begeleiding bij het wonen en het dagelijkse leven. Ambulante Begeleiding REINAERDE Dat is mensenwerk 1 Reinaerde Ondersteuning en begeleiding bij het wonen en het dagelijkse leven Introductie HHoe u woont en leeft is heel persoonlijk. En ook wat u daarbij nodig heeft. Zelfstandig

Nadere informatie

UIT&THUIS. Samen werken aan jouw toekomst. Introductiefolder voor jongeren, ouders en verwijzers

UIT&THUIS. Samen werken aan jouw toekomst. Introductiefolder voor jongeren, ouders en verwijzers UIT&THUIS Samen werken aan jouw toekomst Introductiefolder voor jongeren, ouders en verwijzers Waarom Uit&Thuis? Uit&Thuis is een hulpverleningsvorm van Lijn5 in Apeldoorn. De begeleiders van Uit&Thuis

Nadere informatie

24- uursbehandeling. [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ]

24- uursbehandeling. [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ] 24- uursbehandeling [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ] In het noorden en oosten van Nederland behandelen en begeleiden wij kinderen, jongeren en volwassenen met een licht verstandelijke

Nadere informatie

Wat doet Thuisbegeleiding? Informatie over Thuisbegeleiding

Wat doet Thuisbegeleiding? Informatie over Thuisbegeleiding Wat doet Thuisbegeleiding? Informatie over Thuisbegeleiding Informatie over Thuisbegeleiding Thuisbegeleiding biedt hulp aan multiproblemgezinnen en risicogezinnen, en aan volwassenen met psychiatrische

Nadere informatie

De woonkamer. Er staan veel dozen in de woonkamer, er staat een bank en een kast die half in elkaar gezet is.

De woonkamer. Er staan veel dozen in de woonkamer, er staat een bank en een kast die half in elkaar gezet is. SAMENWONEN 1. EXT. ROND HET HUIS - DAG Rond het huis. Judith en Peter zijn aan het verhuizen, er staat een verhuiswagen voor het huis. Judith en Peter lopen vaak heen en weer met dozen. Ze lachen naar

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

24- uursbehandeling. [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ]

24- uursbehandeling. [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ] 24- uursbehandeling [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ] In het noorden en oosten van Nederland behandelen en begeleiden wij kinderen, jongeren en volwassenen met een licht verstandelijke

Nadere informatie

Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen.

Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen. Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen. Het houdt je misschien je leven lang bezig: Wie vertel

Nadere informatie

JEUGDBESCHERMING NOORD. Ondertoezichtstelling (OTS)

JEUGDBESCHERMING NOORD. Ondertoezichtstelling (OTS) JEUGDBESCHERMING NOORD Ondertoezichtstelling (OTS) Deze brochure bestaat uit twee delen. Het eerste deel is geschreven voor kinderen, maar zeker ook handig voor ouders om te lezen. Het tweede deel is speciaal

Nadere informatie

Gecomprimeerd schoolondersteuningsprofiel

Gecomprimeerd schoolondersteuningsprofiel pagina 1 van 7 Gecomprimeerd schoolondersteuningsprofiel Algemene gegevens School BRIN Samsam (18ZH00) Samsam 18ZH00 Directeur Wendy Koopmans Adres Moliereweg 629 3076 GE ROTTERDAM Telefoon 0104190565

Nadere informatie

Intakevragenlijst voor ouders/verzorgers

Intakevragenlijst voor ouders/verzorgers Praktijk Dekker & Dooyeweerd Intakevragenlijst voor ouders/verzorgers (Met dank voor het invullen) 1. Informatie over uw kind en gezin Graag aankruisen wat van toepassing is 0. Indien een vraag niet van

Nadere informatie

Colofon: Inge Bramsen, Kees Willemse, Chris Kuiper & Mieke Cardol, Kenniscentrum Zorginnovatie van Hogeschool Rotterdam, 2015.

Colofon: Inge Bramsen, Kees Willemse, Chris Kuiper & Mieke Cardol, Kenniscentrum Zorginnovatie van Hogeschool Rotterdam, 2015. Colofon: Mijn Pad is gemaakt door Inge Bramsen, Kees Willemse, Chris Kuiper & Mieke Cardol (2015), Lectoraat Disability Studies; Diversiteit in Participatie, Kenniscentrum Zorginnovatie van Hogeschool

Nadere informatie

Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram,

Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram, Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram, mijn kleine broer Dat is niet van mij mama Dan zegt ze

Nadere informatie

Lesbrief 35. AOW aanvragen.

Lesbrief 35. AOW aanvragen. http://www.edusom.nl Thema Gezondheid Lesbrief 35. AOW aanvragen. Wat leert u in deze les? Informatie over AOW begrijpen. Uitleg vragen. Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente Den

Nadere informatie

EXTRA IMPROVISATIE OPDRACHTEN

EXTRA IMPROVISATIE OPDRACHTEN EXTRA IMPROVISATIE OPDRACHTEN De Vloer Op Jr. in de klas Captijn (2016) INHOUD INLEIDING... 3 OPDRACHTEN... 3 INTEGRATIE EN DISCRIMINATIE... 3 ROT OP NAAR JE EIGEN LAND... 3 VOOR MIJ BEN JIJ EEN NUMMER...

Nadere informatie

Voorwaardelijke interventie Gezinnen. (VIG) Voorwaardelijke hulpverlening aan Multi-problemgezinnen met verschillende vormen van drang & dwang. Werkwijze vrijwillige hulpverlening Eigen verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Stelselwijziging & Jeugdzorg

Stelselwijziging & Jeugdzorg Stelselwijziging & Jeugdzorg Summersymposium 9 juni 2016 Henrique Sachse Arts M&G, jeugdarts, vertrouwensarts 1 Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Geen Voor bijeenkomst mogelijk

Nadere informatie

WERK ZE! Lesmateriaal voor reïntegratie

WERK ZE! Lesmateriaal voor reïntegratie ld be e or Vo WERK ZE! Lesmateriaal voor reïntegratie Stichting Lezen & Schrijven t 070 302 26 60 www.lezenenschrijven.nl Auteur Elma Draaisma Vormgeving 7Causes Eindeloos Medeauteurs en klankbordgroep

Nadere informatie

Plan van aanpak. Opgesteld door: Richard Bosch (InfoRing) Datum: 22-08-2014. Aanmelding via: SMW'er CBS de Akker Werkbegeleider: Marleen Groeneweg

Plan van aanpak. Opgesteld door: Richard Bosch (InfoRing) Datum: 22-08-2014. Aanmelding via: SMW'er CBS de Akker Werkbegeleider: Marleen Groeneweg Plan van aanpak Opgesteld door: Richard Bosch (InfoRing) Gemeente Rotterdam Bureau Frontlijn Datum: 22-08-2014 Aanmelding via: SMW'er CBS de Akker Werkbegeleider: Marleen Groeneweg www.bureaufrontlijn.nl

Nadere informatie

Samen op zoek naar verandering of Hoe maak ik het contact met de cliënt efficiënter?

Samen op zoek naar verandering of Hoe maak ik het contact met de cliënt efficiënter? Samen op zoek naar verandering of Hoe maak ik het contact met de cliënt efficiënter? Inleiding In deze notitie staan de tips en adviezen uit het project Samen op zoek naar verandering. Ze zijn het resultaat

Nadere informatie

Onderzoek cliëntervaringen Wmo, Jeugdwet, sociale wijkteams en basisteams jeugd en gezin

Onderzoek cliëntervaringen Wmo, Jeugdwet, sociale wijkteams en basisteams jeugd en gezin Onderzoek cliëntervaringen Wmo, Jeugdwet, sociale wijkteams en basisteams jeugd en gezin Gemeente s-hertogenbosch Afdeling Onderzoek & Statistiek Augustus 2015 2 Samenvatting De gemeente wil weten hoe

Nadere informatie

6. Schuldhulpverlening

6. Schuldhulpverlening 6. Schuldhulpverlening Sociale Hulpverlening in de inloophuizen Het komt helaas meer en meer voor dat mensen financieel en/of emotioneel in de zorgen raken of in een sociaal isolement terecht komen en

Nadere informatie

Voor mensen die niet bestaan, maar er wel zijn.

Voor mensen die niet bestaan, maar er wel zijn. Voor mensen die niet bestaan, maar er wel zijn. De rol en functie van de Nico Adriaans Stichting in én naast de MO-keten. Voorwoord Ieder mens heeft behoefte aan een veilige haven, een plek waar hij of

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Deel I Visie op geld en schulden 25

Deel I Visie op geld en schulden 25 Voorwoord 17 Inleiding 21 Deel I Visie op geld en schulden 25 Inleiding 27 1 Geld 31 1.1 Inleiding 31 1.2 Geld als sociaal verschijnsel 31 1.3 Geld als economisch verschijnsel 33 1.4 De geschiedenis van

Nadere informatie

vooruitkomen OUDERS & OPVOEDERS

vooruitkomen OUDERS & OPVOEDERS > vooruitkomen + OUDERS & OPVOEDERS ! Via Bureau Jeugdzorg of uw huisarts bent u bij Rubicon jeugdzorg terecht gekomen. Soms zijn er problemen in het gezin die u niet zelf kunt oplossen. Uw kind is bijvoorbeeld

Nadere informatie

Welzijn en zorg voor ouderen in Rotterdam. Prof.dr. Anna Nieboer

Welzijn en zorg voor ouderen in Rotterdam. Prof.dr. Anna Nieboer Welzijn en zorg voor ouderen in Rotterdam Prof.dr. Anna Nieboer Presentatie Toelichting Even Buurten Integrale wijkaanpak in Rotterdam Gericht op de ondersteuning van zelfstandigwonende ouderen Onderdeel

Nadere informatie

Checklist samenwonen voor partners waarvan alleen de man kinderen heeft

Checklist samenwonen voor partners waarvan alleen de man kinderen heeft Checklist samenwonen voor partners waarvan alleen de man kinderen heeft Vul afzonderlijk van elkaar allebei de vragen in. Bij elke vraag moet je een antwoord kiezen. Als je niet kunt kiezen, kies dan het

Nadere informatie

HET Loket in TEN BOER. Van bureau naar keukentafel

HET Loket in TEN BOER. Van bureau naar keukentafel HET Loket in TEN BOER Van bureau naar keukentafel Maatschappelijke veranderingen Van verzorgingstaat naar participatiesamenleving Van politiek naar sociaal burgerschap WMO; participeren en eigen verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Eerste nummer. Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie. Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik.

Eerste nummer. Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie. Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik. juni 2014 Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie Eerste nummer Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik. INHOUD juni 2014 Eten als een kind Op kamers

Nadere informatie

Ervaringen en bevindingen van de pilotperiode. Eindevaluatie pilot Buurtzorg Jong Bommelerwaard

Ervaringen en bevindingen van de pilotperiode. Eindevaluatie pilot Buurtzorg Jong Bommelerwaard Ervaringen en bevindingen van de pilotperiode Eindevaluatie pilot Buurtzorg Jong Bommelerwaard Inleiding Buurtzorg Jong is in september 2013 gestart met een pilot in de gemeenten Zaltbommel en Maasdriel.

Nadere informatie

Veranderingen in de Jeugdzorg Zeeland: Vraag- en antwoord

Veranderingen in de Jeugdzorg Zeeland: Vraag- en antwoord Veranderingen in de Jeugdzorg Zeeland: Vraag- en antwoord Algemeen Wat verandert er vanaf volgend jaar in de jeugdzorg? Per 1 januari 2015 wordt de gemeente in plaats van het Rijk en de provincie verantwoordelijk

Nadere informatie

fluchskrift www.friesvrouwenpanel.nl

fluchskrift www.friesvrouwenpanel.nl Burenhulp: geven en ontvangen Fries vrouwenpanel over burenhulp Er verandert veel in de organisatie van de zorg in Nederland en Fryslân. De aandacht is in toenemende mate gericht op de participatiesamenleving,

Nadere informatie

even Als kinderen en ouders geen raad meer weten

even Als kinderen en ouders geen raad meer weten even Als kinderen en ouders geen raad meer weten Het ene kind is het andere niet. En de ene ouder is de andere niet. In Nederland groeien de meeste kinderen gelukkig op en hebben zij een veilig thuis.

Nadere informatie

Wat is ondertoezichtstelling?

Wat is ondertoezichtstelling? Jeugdbescherming Wat is ondertoezichtstelling? Informatie voor kinderen en jongeren Bureau Jeugdzorg Flevoland gaat uit van het recht van ieder kind om uit te groeien tot een gezonde en evenwichtige volwassene.

Nadere informatie

de Mee-ander thuisbegeleidingsdienst

de Mee-ander thuisbegeleidingsdienst de Mee-ander thuisbegeleidingsdienst In deze brochure willen wij informatie geven over de werking van de thuisbegeleidingsdienst De Mee-ander. Thuisbegeleidingsdienst De Mee-ander Gasthuisstraat 19 9500

Nadere informatie

De Flatjes. Kom verder! www.ln5.nl SAMEN WERKEN AAN JOUW TOEKOMST. Informatie voor jongeren, ouders en verwijzers

De Flatjes. Kom verder! www.ln5.nl SAMEN WERKEN AAN JOUW TOEKOMST. Informatie voor jongeren, ouders en verwijzers De Flatjes SAMEN WERKEN AAN JOUW TOEKOMST Informatie voor jongeren, ouders en verwijzers Kom verder! www.ln5.nl in bruikleen hebben, zoals een box, commode of ledikantje. Ook is er een basisinventaris

Nadere informatie

BureauJeugdzorgDrenthe. februari 2005 / 05 004

BureauJeugdzorgDrenthe. februari 2005 / 05 004 BureauJeugdzorgDrenthe februari 2005 / 05 004 Bureau Jeugdzorg Drenthe Jeugdreclassering Heel wat jongeren tussen 12 en 18 komen in aanraking met jeugdreclassering. Justitie of de Raad voor de Kinder bescherming

Nadere informatie

Het zou het beste zijn als maatschappelijke steunsystemen georganiseerd werden door de gemeente.

Het zou het beste zijn als maatschappelijke steunsystemen georganiseerd werden door de gemeente. 1. Het zou het beste zijn als maatschappelijke steunsystemen georganiseerd werden door de gemeente. 2. De overheid moet niet achter de voordeur van mensen willen treden. Dat is privégebied en de eigen

Nadere informatie

Als ouders uit elkaar gaan

Als ouders uit elkaar gaan Als ouders uit elkaar gaan Inhoud 3 > Als ouders uit elkaar gaan 4 > De Raad voor de Kinderbescherming 6 > Het ouderschap blijft bestaan 7 > Informatie en consultatie 9 > De rol van de Raad 11 > De rechter

Nadere informatie

Opvoeding & Ontwikkeling

Opvoeding & Ontwikkeling MEE Utrecht, Gooi & Vecht Ondersteuning bij leven met een beperking Opvoeding & Ontwikkeling Opvoeding & Ontwikkeling MEE is een organisatie voor iedereen met een beperking of chronische ziekte. MEE biedt

Nadere informatie

even Als kinderen en ouders geen raad meer weten

even Als kinderen en ouders geen raad meer weten even Als kinderen en ouders geen raad meer weten Het ene kind is het andere niet. En de ene ouder is de andere niet. In Nederland groeien de meeste kinderen gelukkig op en hebben een veilig thuis. Voor

Nadere informatie

ONDERSTEUNING VAN MENSEN MET EEN LICHAMELIJKE HANDICAP EN/OF NIET-AANGEBOREN HERSENLETSEL

ONDERSTEUNING VAN MENSEN MET EEN LICHAMELIJKE HANDICAP EN/OF NIET-AANGEBOREN HERSENLETSEL Ondersteuning bij wonen ONDERSTEUNING VAN MENSEN MET EEN LICHAMELIJKE HANDICAP EN/OF NIET-AANGEBOREN HERSENLETSEL Voorpagina: Kjerke de Vries: Ik heb niet erg veel hulp nodig. Daarom verhuis ik van een

Nadere informatie

Je hebt je huiswerk niet gemaakt, maar durft dat niet te zeggen. Je krijgt een beurt en zo merkt de meester het toch. Oeps

Je hebt je huiswerk niet gemaakt, maar durft dat niet te zeggen. Je krijgt een beurt en zo merkt de meester het toch. Oeps De juf vraagt wie er mee wil doen aan een voorleeswedstrijd. Je wilt wel graag maar zegt niks omdat je bang bent dat ze je uitlachen. En nu ben je te laat. Je hebt je huiswerk niet gemaakt, maar durft

Nadere informatie

Trainingen, workshops en coaching

Trainingen, workshops en coaching Trainingen, workshops en coaching Aanbod 2015-2016 professionals en gemeenten Beschermen & Versterken Trainingen, workshops en coaching De Jeugd- & Gezinsbeschermers zet zich in voor de bescherming van

Nadere informatie

Als het mis dreigt te gaan met je opvoeding (voor kinderen en jongeren)

Als het mis dreigt te gaan met je opvoeding (voor kinderen en jongeren) Regelingen en voorzieningen CODE 10.2.3.81 Als het mis dreigt te gaan met je opvoeding (voor kinderen en jongeren) brochure bronnen Raad voor de Kinderbescherming, www.rijksoverheid.nl, januari 2011 In

Nadere informatie

Thema Op het werk. Lesbrief 14. Opdrachten

Thema Op het werk. Lesbrief 14. Opdrachten Thema Op het werk. Lesbrief 14. Opdrachten Kofi is op het werk. De chef geeft opdrachten: zij zegt wat Kofi moet doen. De eerste opdracht is de rommel opruimen. Kofi moet de vloer vegen. Het is weer netjes

Nadere informatie

Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna de links. Het postkantoor is aan rechterhand.

Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna de links. Het postkantoor is aan rechterhand. Thema 5 Woonomgeving Oefening 2 Situatie 1 Pardon meneer, mag ik iets vragen? Jazeker, wat kan ik voor doen? Weet u het postkantoor is? Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna

Nadere informatie