Suriname onder Nederlands bestuur

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Suriname onder Nederlands bestuur"

Transcriptie

1 SREFI DENSI 25 november

2 SREFI DENSI 2 Suriname onder Nederlands bestuur Suriname viert jaarlijks op 25 november onafhankelijkheidsdag. Op die dag in 1975 is dit land onafhankelijk geworden van Nederland. Je zou zeggen: nou en. Wat gaat ons dat nou aan? Ze zoeken het zelf maar uit. De vlag van Suriname Toch doen we dat niet. We vinden het nog steeds belangrijk wat er in Suriname gebeurt en we besteden meer aandacht aan Suriname dan aan menig ander land in het Zuiden. Waarom doen we dat? Dat gaan we nu uitzoeken. Kolonisatie van Suriname Suriname wordt in 1499 door de Spaanse zeevaarder Alonso de Ojeda ontdekt. Daarna komen er Spanjaarden en Portugezen naar het gebied om naar goud te zoeken en vanaf 1595 ook Engelsen. Ze stichten nederzettingen waar ze handel drijven met de Surinen, Indianen in het gebied en ze leggen plantages aan om suikerriet, koffie en katoen te verbouwen. In 1613 stichten Nicolaas Baliestel en Dirck Claasz van Sanen een Nederlandse nederzetting aan de Surinamerivier. Deze nederzetting wordt later de stad Paramaribo. De Surinen worden uit hun woongebied verdreven en als slaven te werk gesteld op de plantages. Ze zijn niet bestand tegen het zware werk dat ze daar moeten doen en veel slaven sterven. Nog meer indianen sterven aan besmettelijke ziekten die de kolonisten meebrengen. De Surinen sterven dan ook bijna helemaal uit. Om aan nieuwe slaven te komen, laten de planters vanaf 1650 negerslaven uit West-Afrika komen. Europese en vooral Nederlandse handelaren kopen slaven in Afrika en verkopen die door aan de planters. In de 17 e eeuw is Suriname dan weer een Engelse, dan weer een Nederlandse kolonie. In 1667 echter komt Suriname onder Nederlands bestuur. Nederland is dan in oorlog met Engeland. Admiraal Crijnssen verovert het land en eist die op voor de staat Zeeland, één van de Republieken der Nederlanden. Een fort dat door de Engelsen bij Paramaribo is gebouwd, noemt hij Fort Zeelandia. In hetzelfde jaar sluiten Nederland en Engeland vrede en stemt Engeland er in toe dat Nederland Suriname mag houden. In ruil hiervoor draagt Nederland een andere kolonie over aan Engeland, Nieuw-Amsterdam in Noord-Amerika. Die heet voortaan New York. Na de overdracht wordt Suriname officieel de naam van de kolonie. De naam is afgeleid van Surinen.

3 SREFI DENSI 3 Vanaf 1682 staat Suriname onder beheer van de West-Indische Compagnie. De economie draait op de uitvoer van koffie, katoen en vooral suikerriet. Maar na 1770 komt ook uit landen in Azië suikerriet op de markt. Bovendien worden plantages telkens aangevallen door bendes van weggelopen slaven die zich in het oerwoud schuilhouden. Ten slotte wordt er steeds meer suiker verkregen uit de teelt van suikerbieten in Europa. Steeds meer plantages worden gesloten en steeds meer mensen verdienen hun brood door het aftappen van latex van rubberbomen in het oerwoud. Maar als de uitvoer van latex uit Suriname kleiner wordt door concurrentie uit Malakka (= deel van Maleisië) gaat de economie nog verder achteruit. Intussen groeit er in Europa verzet tegen de slavernij. In steeds meer landen wordt die afgeschaft. Nederland doet dat in Wel worden de vrijgelaten slaven verplicht om tot 1873 op de plantages te werken. Daarna zijn er nieuwe arbeidskrachten nodig. Het koloniale bestuur begint dan contractarbeiders te werven in India. Deze arbeiders en hun afstammelingen worden Hindoestanen genoemd. De Engelse koloniale bestuurders in India werken het werven van contractarbeiders echter steeds meer tegen en verbieden het in 1916 helemaal. Planters laten vanaf 1890 ook uit Oost-Indië arbeiders overkomen. Die zijn van Chinese of Javaanse afkomst. De economie van Suriname raakt weer uit het slop als er goud wordt gevonden en bauxiet, waar aluminium uit wordt gehaald. In 1922 begint een Amerikaans bedrijf, Alcoa, het bauxiet te winnen. Ook een Nederlands bedrijf genaamd Billiton opent bauxietmijnen. Deze grondstof wordt het voornaamste exportartikel van Suriname, en dus een grote bron van inkomsten voor Nederland. Andere bedrijven beginnen in het oerwoud bomen te kappen om aan tropisch hardhout te komen. Ook dat wordt een belangrijk exportproduct. Aanloop naar onafhankelijkheid Tijdens de Tweede Wereldoorlog begint een groep rijke mensen van Chinese en Javaanse afkomst te ijveren voor zelfstandigheid van Suriname. Ze richten een politieke partij op, de Nationale Partij Suriname, die onder de Creoolse bevolking veel aanhang krijgt. Ze willen zélf de natuurlijke rijkdommen van het land beheren. Na de oprichting van de NPS richten de Javanen de Indonesische Boerenpartij op en de Hindoestanen de Verenigde Hindoe Partij. De roep om zelfstandigheid wordt in 1949 nog sterker als in Oost-Indië de Republiek Indonesië wordt uitgeroepen. In 1954 krijgt Suriname (en ook de Nederlandse Antillen) een grote mate van zelfstandigheid. De regering mag nu alle zaken in Suriname zelf regelen, behalve Defensie en Buitenlandse Zaken waar de regering in Den Haag over blijft beslissen. De rijke elite en de NPS zijn niet tevreden met deze regeling. Zij vinden dat Suriname helemáál onafhankelijk van Nederland moet worden. De VHP sluit zich daar bij aan. Uiteindelijk gaat de Nederlandse regering onder leiding van premier Den Uyl akkoord met de onafhankelijkheid van Suriname. Op 25 november wordt de republiek Suriname uitgeroepen. De eerste president van het land wordt Ferrier en de eerste premier wordt Arron, de leider van de NPS.

4 SREFI DENSI 4 Onafhankelijk Suriname In de periode voordat het land onafhankelijk werd en in de eerste jaren daarna besloot een deel van de Surinaamse bevolking naar Nederland te verhuizen en niet in Suriname te blijven wonen. Waarom deed ze dat? Het wapen van Suriname. Justitia (rechtvaardigheid), pietas (eerbied) en fides (trouw) De emigratiegolf voor en na de onafhankelijkheid Niet alle Surinamers willen dat Suriname helemaal onafhankelijk wordt. Velen van hen willen naar Nederland, omdat ze bang zijn voor economische achteruitgang in hun land. Hindoestanen vrezen bovendien dat de Creolen het in Suriname voor het zeggen zullen krijgen en de Hindoestanen weinig in de melk te brokken zullen hebben. De Creolen vormen de grootste bevolkingsgroep. Al vóór de onafhankelijkheid is uitgeroepen begint er een grote uittocht. Die blijft aanhouden door een andere afspraak tussen Nederland en Suriname. Alle Surinamers krijgen een Surinaams paspoort, maar ze houden nog vijf jaar lang ook een Nederlands paspoort en ze mogen zich tot 25 november 1980 in Nederland vestigen. In vijf jaar tijd verhuist bijna de helft van de Surinaamse bevolking naar Nederland. Steeds meer problemen leiden tot een staatsgreep De eerste jaren gaat het goed met de Surinaamse economie. De export van bauxiet en andere natuurlijke hulpbronnen levert veel geld op en de Nederlandse regering komt haar belofte van hulp na. Maar daarna gaat het slechter. Het land blijkt moeilijk te regeren te zijn omdat de diverse politieke en etnische groepen vaak ruzie met elkaar hebben. Ook gaat het met de economie slechter. Bouwprojecten van de regering (vooral voor woningbouw) komen niet af. Corruptie neemt hand over hand toe; ambtenaren en zakenlieden doen aan vriendjespolitiek, nemen steekpenningen aan of verduisteren geld. Ook neemt de overheid steeds meer ambtenaren aan. Die moeten worden betaald en dat kost veel geld. Hierdoor komt veel geld van belastingen en van buitenlandse hulp niet terecht bij woning- en wegenbouw, onderwijs en gezondheidszorg. De werkloosheid wordt eerder groter dan kleiner. Van de hulp die Nederland en andere landen geven, merken de meeste mensen dan ook weinig. Vakbonden en actiegroepen protesteren steeds feller tegen de corruptie en het beleid van de regering en vele Surinamers emigreren alsnog naar Nederland.

5 SREFI DENSI 5 De regering legt alle protesten naast zich neer. Als zij ook nog weigert in te stemmen met de oprichting van een vakbond bij het leger, plegen officieren onder leiding van Bouterse op 25 februari 1980 een staatsgreep. Eerst vindt de bevolking dat prima en ook in politiek Den Haag lijkt men Bouterse het voordeel van de twijfel te geven. De nieuwe regering zou de economie op orde brengen, de corruptie de kop indrukken en spoedig nieuwe verkiezingen uitschrijven. Maar als dat niet gebeurt, groeit er in Suriname verzet tegen de regering. Die treedt dan hard tegen dissidenten op door ze op te pakken en soms ook te martelen. Ook Nederland keert zich steeds meer tegen de regering van Bouterse. Als in de nacht van 8 en 9 december tegenstanders van het bewind worden opgepakt en gedood omdat die een staatsgreep beraamd zouden hebben, zet Nederland alle hulp aan Suriname stop. Dit voorval staat bekend als de Decembermoorden. De Decembermoorden Op 8 december 1982 laat Bouterse zestien journalisten, juristen, zakenlieden en vakbondsleiders oppakken en in Fort Zeelandia opsluiten. De groep wordt ervan beschuldigd een staatsgreep tegen de regering te beramen. De arrestanten worden gemarteld en op één na zonder vorm van proces doodgeschoten. Onderzoekers van de Organisatie van Amerikaanse Staten en de Verenigde Naties hebben niet kunnen vaststellen dat er van een ophanden zijnde staatsgreep sprake is geweest. Ook medewerkers van de Nederlandse ambassade in Suriname en die van Suriname in Nederland hebben geen aanwijzingen voor een staatsgreep gevonden. De moorden, die al snel worden aangeduid als de Decembermoorden, wekken in Suriname en in Nederland afschuw en woede. Men vindt dat hiermee de mensenrechten op grove wijze zijn geschonden. Nederland stopt om die reden iedere samenwerking met de regering van Bouterse. Voor Nederland komt er nog bij dat één van de slachtoffers een Nederlands paspoort heeft. Wat er precies is gebeurd in Fort Zeelandia blijft onduidelijk. Eerst zegt Bouterse dat hij er toen niet bij was en ook geen opdracht had gegeven om de gevangenen dood te schieten. Wel Fort Zeelandia Foto: Digital Medialab, University of Virginia zegt hij later dat hij als opperbevelhebber van het leger verantwoordelijk is geweest Één van zijn medewerkers, Baghwandas, verklaart echter dat hij samen met Bouterse de gevangenen heeft doodgeschoten. En de ene gevangene die werd gespaard, vakbondsleider Fred Derby, blijft zwijgen over de moorden. Wel spreekt hij in april 2000 voor zijn familieleden een verslag in van wat er op 8 december met hem en zijn medegevangenen is gebeurd, maar de band wordt niet openbaar gemaakt. Juristen en nabestaanden van de slachtoffers vragen al snel na de moorden om een gerechtelijk onderzoek. Ze willen vooral weten of Bouterse schuldig is aan marteling en moord. Dat onderzoek komt er pas nadat Venetiaan op 12 augustus 2000 president van Suriname is geworden.

6 SREFI DENSI 6 Op 8 december 2000 geeft Derby een interview aan de Surinaamse krant Waterkant. Hij vertelt wat er in de nacht van de Decembermoorden is gebeurd. Volgens het verhaal is Bouterse niet alleen aanwezig geweest, samen met Baghwandas, maar had hij ook de leiding bij de verhoren van de zestien gevangenen. Ook heeft hij enkele malen schoten gehoord. Tenslotte heeft hij de lijken van de slachtoffers gezien. Kort na zijn plotselinge overlijden op 19 mei 2001 wordt de band met het verslag van de moorden alsnog gepubliceerd. Het verhaal op de band stemt overeen met dat in Waterkant. Ook enkele voormalige medewerkers van Bouterse die door de Surinaamse politie worden verhoord zeggen dat Bouterse op 8 december 1982 in Fort Zeelandia is geweest. Ook in Nederland willen nabestaanden een onderzoek laten starten want één van de slachtoffers had een Nederlands paspoort. Ook zijn ze bang dat de Surinaamse politie het onderzoek niet goed zou kunnen uitvoeren, áls het er ooit van komt. Ten slotte vinden ze dat Bouterse in Nederland moet worden berecht omdat hij zich schuldig heeft gemaakt aan marteling en marteling valt volgens hen onder internationaal recht. In november 2000 geeft de rechtbank in Amsterdam hen gelijk. Op 18 september 2001 echter laat de Hoge Raad weten dat Bouterse niet in Nederland en volgens internationaal recht kan worden vervolgd. Dat moet in Suriname gebeuren. Wel mag Nederland Suriname helpen met het onderzoek aldaar. Daar is de politie in Suriname wel blij mee. Als de Hoge Raad had gezegd dat Bouterse in Nederland mag worden vervolgd, had Nederland de Surinaamse politie niet mogen helpen. De 15 slachtoffers: Onder hen de advocaten John Baboeram, Kenneth Goncalves, Eddy Hoost en Harold Riedewald, de journalisten Bram Behr, Lesley Rahman, Jozef Slagveer en Frank Wijngaarde, vakbondsmannen Cyrrill Daal en Fred Derby, de universitair docenten Gerard Leckie en Sugrim Oemrawsingh, de soldaten Surendre Rambocus en Jiwansingh Sheombar, oud-minister André Kamperveen en zakenman Robby Sohansingh. Na mishandeling in Fort worden ze op één na vermoord. Alleen Fred Derby ontspringt de dans.

7 SREFI DENSI 7 Vanaf 1983 is de armoede in Suriname eerder toe dan afgenomen. Dat komt op de eerste plaats door het wegvallen van de hulp uit Nederland. Die komt pas in 1991 weer op gang. Ook zakt de prijs van bauxiet op de wereldmarkt, waardoor Suriname minder verdient aan de export ervan. Bovendien voert een groep rebellen, die al snel de naam Junglecommando krijgt, onder leiding van Brunswijk een guerrillaoorlog tegen de regering. Het doel is de regering omver te werpen. Die oorlog duurt van 1986 tot 1991 en kost de regering veel Feestelijke opening van de Surinamebrug. Foto: Ballast Nedam geld. Op de vierde plaats moet de regering alle ambtenaren zien te betalen. Van alle Surinamers met een baan werkt de helft als ambtenaar en dat is meer dan in Nederland. Ten slotte laat de regering dure projecten uitvoeren om wegen en andere voorzieningen te verbeteren. Dat gebeurt vooral tussen 1996 en 2000 als Wijdenbosch president is. De regering vindt die nodig om het land te ontwikkelen, maar tegenstanders van deze projecten vragen zich af of het land zulke uitgaven kan opbrengen. Voorbeelden hiervan zijn twee grote verkeersbruggen over de Coppename- en de Surinamerivier. Begin 2000 is de staatskas leeg, heeft het land grote schulden aan andere landen en aan bedrijven en is de goudreserve van de staat (elk land heeft een goudreserve) bijna helemaal verkocht. Het grootste deel van de bevolking is arm, al krijgen sommigen van verwanten in Nederland regelmatig geld en voedselpakketten toegestuurd. Er vinden grote demonstraties plaats en Wijdenbosch besluit in mei verkiezingen uit te schrijven. Die worden gewonnen door het Nieuw Front van Venetiaan. Die bestaat uit de NPS, de VHP, de Javaanse volkspartij en de Surinaamse Arbeiders Partij. Venetiaan krijgt veel stemmen door te beloven de zaak van de Decembermoorden uit te laten zoeken en door aan te kondigen corruptie hard aan te pakken. Op 12 augustus wordt hij de nieuwe president van Suriname. De regering komt beide beloftes na. Venetiaan stelt een commissie in die moet nagaan waarom de staat bijna bankroet is gegaan tijdens het bewind van Wijdenbosch. In augustus 2001 brengt de commissie daar een rapport over uit met een lange lijst van gevallen van verduistering, omkopingen en andere knoeierijen. Daarna gaat de politie na wie voor dit alles verantwoordelijk is. Ook hoge ambtenaren en ministers van het kabinet van Wijdenbosch worden aan de tand gevoeld. Ook laat de regering uitzoeken of Bouterse en een aantal van zijn medewerkers die mogelijk medeplichtig zijn geweest vervolgd kunnen worden voor de Decembermoorden. Dat blijkt inderdaad te kunnen en op 1 november 2000 begint het strafrechterlijk onderzoek. Door het nakomen van deze beloftes worden de betrekkingen tussen Suriname en Nederland beter.

8 SREFI DENSI 8 Meer informatie vind je op internet: dossier over de rechtszaak tegen Bouterse Dossier over de Decembermoorden beginpagina.html bevat factsheet van Suriname, geschiedenis, de Decembermoorden en enkele links Een dossier over de Decembermoorden Fred Derby, de enige overlevende van de Decembermoorden, geeft een ooggetuigenverslag column over afschaffing slavernij bevat nieuws, informatie, agenda van culturele activiteiten

Hoe zit het met de Surinaamse geschiedenis, de betrokkenheid van Nederland bij Suriname en de macht van Desi Bouterse?

Hoe zit het met de Surinaamse geschiedenis, de betrokkenheid van Nederland bij Suriname en de macht van Desi Bouterse? BOUTERSE FOR PRESIDENT? Op 25 mei 2010 zijn er weer verkiezingen in Suriname. Dit jaar maakt ook oud-legerleider Desi Bouterse kans op het Presidentschap. Zijn aanhang is met name onder de jongeren van

Nadere informatie

http://eksamensarkiv.net/

http://eksamensarkiv.net/ Opdracht 1 Lees de tekst in bijlage 1 en beantwoord de vragen in het Nederlands. a. Uit welke woorden of zinnen blijkt dat de omstandigheden voor de slaven in Suriname slecht waren? Noem er tenminste drie.

Nadere informatie

Geschiedenis groep 6 Junior Einstein

Geschiedenis groep 6 Junior Einstein De oude Grieken en Romeinen hadden ze al en later ook de Vikingen. Koloniën. Koopmannen voeren met hun schepen over zee om met andere landen handel te drijven. Langs de route richtten ze handelsposten

Nadere informatie

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 17 Ω Over Indië en Suriname Ω Les 1: Van Batavia tot Jakarta Naam:

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 17 Ω Over Indië en Suriname Ω Les 1: Van Batavia tot Jakarta Naam: Werkblad 7 Ω Over Indië en Suriname Ω Les : Van Batavia tot Jakarta VOC Schepen van de VOC varen naar Indië om specerijen te halen. Specerijen zijn bijvoorbeeld peper, kruidnagel en nootmuskaat. De reis

Nadere informatie

Suriname in de kijker

Suriname in de kijker 44 2012 Suriname in de kijker Dit boekje brengt jullie naar een land, ver hier vandaan. Een vliegtuig doet er ongeveer 9 uur over om van Schiphol (in Nederland) naar de hoofdstad Paramaribo te vliegen.

Nadere informatie

Nederland. Op welke dag is deze foto gemaakt?.. Welke bekende persoon is er altijd bij?

Nederland. Op welke dag is deze foto gemaakt?.. Welke bekende persoon is er altijd bij? Nederland Op welke dag is deze foto gemaakt?.. Waar? (vul in) Op de. in (plaats) Waarom zijn al die mensen daar?... Welke bekende persoon is er altijd bij?. Hoe heet het meisje rechts? Haar moeder viert

Nadere informatie

NIEUWE BESTAANSMIDDELEN IMMIGRATIE

NIEUWE BESTAANSMIDDELEN IMMIGRATIE VAK : GESCHEDENS DATUM: DONDERDAG 19 JUL 2007 TJD : 10.00 10.45 UUR NEUWE BESTAANSMDDELEN 1 Na 1873 trokk veel arbeiders naar de boss. Ze ging er naar toe om... MMGRATE 4 A balata goud te winn. B hout

Nadere informatie

Nederlands buiten Europa

Nederlands buiten Europa Nederlands buiten Europa Gastcollege 25.04.2013 Janneke Diepeveen j.diepeveen@fu-berlin.de Projectinformatie Gemeenschappelijk project: Examples and new models for learning and teaching pluricentric languages

Nadere informatie

Programma projectwek Samen Leven Doe Je Zo 2010 Vmbo t Venster, Arnhem Kandinsky College, Nijmegen Mulo Kerklaan, Paramaribo

Programma projectwek Samen Leven Doe Je Zo 2010 Vmbo t Venster, Arnhem Kandinsky College, Nijmegen Mulo Kerklaan, Paramaribo Programma projectwek Samen Leven Doe Je Zo 2010 Vmbo t Venster, Arnhem Kandinsky College, Nijmegen Mulo Kerklaan, Paramaribo Projectweek Suriname 2010 blz. 1 PROGRAMMA projectweek Samen Leven Doe je Zo

Nadere informatie

Les 11 Van zeehelden/ontdekkingsreizigers tot kolonisators

Les 11 Van zeehelden/ontdekkingsreizigers tot kolonisators Les 11 Van zeehelden/ontdekkingsreizigers tot kolonisators gatentekst versie 1 Talrijk zijn de kinderliedjes die over varen gaan, over en havens en verre reizen over. Generaties Nederlanders groeiden op

Nadere informatie

HANDEL LES 2. De Oostzeevaart of de Sontvaart. Aangenaam. De naam is Bicker, Jacob Bicker, directeur bij de Oostzeevaart.

HANDEL LES 2. De Oostzeevaart of de Sontvaart. Aangenaam. De naam is Bicker, Jacob Bicker, directeur bij de Oostzeevaart. Regenten en vorsten LES 2 HANDEL 1600 Aangenaam. De naam is Bicker, Jacob Bicker, directeur bij de Oostzeevaart. 1700 JE LEERT waarom de moederhandel zo belangrijk is; hoe de VOC werkt; hoe de WIC werkt.

Nadere informatie

VAK : GESCHIEDENIS DATUM: DONDERDAG 17 JULI 2008 TIJD : 10.00 10.45 UUR TIJDSBEPALING

VAK : GESCHIEDENIS DATUM: DONDERDAG 17 JULI 2008 TIJD : 10.00 10.45 UUR TIJDSBEPALING VAK : GESCHIEDENIS DATUM: DONDERDAG 17 JULI 2008 TIJD : 10.00 10.45 UUR TIJDSBEPALING In 1975 werd ons land een zelfstandig land. Deze gebeurtenis vond plaats in... A de eerste helft van de 19 e eeuw.

Nadere informatie

Achter gesloten ogen: Spencer

Achter gesloten ogen: Spencer Achter gesloten ogen: Spencer Opdrachtenblad Regie: Dulco Tellegen Jaar: 2000 Duur: 25 minuten 1 Filmbeschrijving Spencer (18) woont in een opvangcentrum voor voormalig kindsoldaten in Liberia (West-Afrika).

Nadere informatie

Het zeilschip, de Lala Rookh dat op 5 juni 1873 in ons land arriveerde, had... immigranten aan boord. A Chinese B Hindostaanse C Javaanse D Portugese

Het zeilschip, de Lala Rookh dat op 5 juni 1873 in ons land arriveerde, had... immigranten aan boord. A Chinese B Hindostaanse C Javaanse D Portugese VAK : GESCHIEDENIS DATUM: DINSDAG 21 JULI 2009 TIJD : 10.00-10.45 UUR --------------------------------------------------------------------------------------------------- TIJDSBEPALING Op 1 juli 2008 vierden

Nadere informatie

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren Geschiedenis kwartet jagers en boeren jagers en boeren jagers en boeren Reusachtige stenen die door mensen op elkaar gelegd zijn. Zo maakten ze een begraafplaats. * Hunebedden * Drenthe * Trechterbekers

Nadere informatie

: Trinidad en Tobago, Grenada, Sint Lucia. : Onafhankelijkheidsdag op 27 oktober.

: Trinidad en Tobago, Grenada, Sint Lucia. : Onafhankelijkheidsdag op 27 oktober. Oppervlakte : - alle eilanden bij elkaar: 389 km2 (bijna 2½x het eiland Texel). - hoofdeiland Sint Vincent: 344 km2. Hoofdstad : Kingstown. Aantal inwoners : 104.600. Aantal inwoners per km2 : 262. Grootste

Nadere informatie

!"#$%&'&(%)*#+&,-#./##

!#$%&'&(%)*#+&,-#./## Brandaan samenvatting groep 6 Mijn Malmberg!"$%&'&(%)*+&,-./ :%$)-%330); (%)*+&0)&1$23.*%$!"$%&%'%"()%"$%%%*++%,$-%$%,./"$%%",)01%"2%./"3,)014/"$%.5./"$6785(%,$/8+/54%( 9%"(,*8'/"$%4/"$%.67.'/"/:;11%"1>>?.)%$%"*)($%4%.%+%,%.$"//,$%&%5(/$6

Nadere informatie

Beknopte algemene informatie over Suriname

Beknopte algemene informatie over Suriname Beknopte algemene informatie over Suriname 17 maart 2016 Usha P. Adhin MEd. Hoofd Bureau Internationale Betrekkingen Ministerie van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur Locatie van Suriname - Ligt op de noordoostkust

Nadere informatie

PROGRAMMA projectweek Samen Leven Doe je Zo 2009

PROGRAMMA projectweek Samen Leven Doe je Zo 2009 PROGRAMMA projectweek Samen Leven Doe je Zo 2009 Een projectweek waarin onze leerlingen veel zullen leren en vooral zullen ervaren over de multiculturele samenleving. En over de geschiedenis, de natuur

Nadere informatie

een zee In de zeventiende eeuw worden de handelaren en kooplieden steeds belangrijker. De edelen en de geestelijken krijgen veel minder macht.

een zee In de zeventiende eeuw worden de handelaren en kooplieden steeds belangrijker. De edelen en de geestelijken krijgen veel minder macht. Werkblad 3 Ω De Republiek Ω Les : Regenten, burgers en gemeen In de zeventiende eeuw worden de handelaren en kooplieden steeds belangrijker. De edelen en de geestelijken krijgen veel minder macht. Rijk

Nadere informatie

Paul Christiaan Flu, de eerste Surinaamse hoogleraar in Nederland.

Paul Christiaan Flu, de eerste Surinaamse hoogleraar in Nederland. Paul Christiaan Flu, de eerste Surinaamse hoogleraar in Nederland. In de Leidse universiteitsbibliotheek is een informatieve tentoonstelling te zien over Suriname, met de binnenkomende en uitgaande migratiestromen

Nadere informatie

Arigato. opdrachtenblad. Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten

Arigato. opdrachtenblad. Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten Arigato opdrachtenblad Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten Lesuurpakket Arigato Thema s: oorlogsverleden; mensenrechten; vergeven; herdenken. Verdiepingsopdrachten:

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL

geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2007 tijdvak 1 vrijdag 25 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 42 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Dag tegen Racisme. Internationale dag tegen racisme. Definitie van racisme. wereld'). De politie begon toen te. Gerwin De Decker

Dag tegen Racisme. Internationale dag tegen racisme. Definitie van racisme. wereld'). De politie begon toen te. Gerwin De Decker Gerwin De Decker Dit krantje gaat over racisme. Iedereen heeft het al wel eens van dichtbij meegemaakt. Je hebt op school, op straat, in de bus of thuis wel eens een reactie gezien of gehoord over mensen

Nadere informatie

week juni 2013 C

week juni 2013 C Zuid-Afrika houdt de adem in : Nelson Mandela, een vrijheidsstrijder Nelson Mandela is nu ernstig ziek. Zijn hele leven lang heeft hij gevochten tegen de apartheid. De zwarte bevolking kreeg veel minder

Nadere informatie

Geschiedenisproefwerk groep 7 Hoofdstuk 5 Een nieuwe wereld: Amerika

Geschiedenisproefwerk groep 7 Hoofdstuk 5 Een nieuwe wereld: Amerika Geschiedenisproefwerk groep 7 Hoofdstuk 5 Een nieuwe wereld: Amerika In het vroegere Amerika woonden Indianenstammen. Columbus ontdekte dit land van de Indianen in 1492. Het waren de Azteken, de Inca s

Nadere informatie

Tijdsbepaling. Immigratie VAK : GESCHIEDENIS DATUM : DONDERDAG 19 JULI 2012 TIJD : 10.00 10.45 UUR

Tijdsbepaling. Immigratie VAK : GESCHIEDENIS DATUM : DONDERDAG 19 JULI 2012 TIJD : 10.00 10.45 UUR VAK : GESCHIEDENIS DATUM : DONDERDAG 19 JULI 2012 TIJD : 10.00 10.45 UUR Tijdsbepaling Op 8 mei 2011 herdacht onze volksvertegenwoordiging haar 145 jarig bestaan. 1 Wanneer werd onze volksvertegenwoordiging

Nadere informatie

Samenvatting Gouden Eeuw ABC

Samenvatting Gouden Eeuw ABC Samenvatting Gouden Eeuw ABC Week 1ABC: Gouden Eeuw algemeen Info: De Gouden Eeuw (1600-1700) De 17 e eeuw wordt de Gouden Eeuw genoemd, omdat er in Nederland veel geld werd verdiend. Vooral door de handel.

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

Klas 2: Revoluties en Slavernij

Klas 2: Revoluties en Slavernij Auteurs Laatst gewijzigd Licentie Webadres Joyce Landman ; ; 09 September 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62754 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Verlangen naar Suriname Nederlandse Surinamers over 25 Jaar Surinaamse onafhankelijkheid

Verlangen naar Suriname Nederlandse Surinamers over 25 Jaar Surinaamse onafhankelijkheid Verlangen naar Suriname Nederlandse Surinamers over 25 Jaar Surinaamse onafhankelijkheid Op 25 november 1975 wordt de vlag gehesen. Suriname is een onafhankelijke republiek. Daarvoor en daarna komen veel

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Suriname Voorwoord Ik houd mijn werkstuk over het land Suriname. Ik heb het onderwerp gekozen omdat mijn oom uit Suriname komt en ik het daarom ook een heel interessant land vind waar ik graag meer over

Nadere informatie

Naam: VERENIGDE STATEN Indianen en slavernij

Naam: VERENIGDE STATEN Indianen en slavernij Naam: VERENIGDE STATEN Indianen en slavernij De Verenigde Staten van Amerika worden meestal gewoon VS of Amerika genoemd. Amerika is een enorm groot land. Je doet er zeker vijf dagen over om van oost naar

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-KB 2003

Examenopgaven VMBO-KB 2003 Examenopgaven VMBO-KB 2003 tijdvak 1 woensdag 21 mei 09.00-11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING VBO-MAVO-C Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit

Nadere informatie

Het egotrippende broertje van John Baboeram

Het egotrippende broertje van John Baboeram Achtergrond Sandew Hira Het egotrippende broertje van John Baboeram Desi Bouterse en Sandew Hira zijn in het weekend van 28 november op zoek gegaan naar de waarheid rond de Decembermoorden. De kans dat

Nadere informatie

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Dit hoofdstuk gaat over opstand in Amerika, Frankrijk en Nederland. Deze opstanden noemen we revoluties. Opstand in Amerika (1775). De

Nadere informatie

Instructie: Landenspel light

Instructie: Landenspel light Instructie: Landenspel light Korte omschrijving werkvorm In dit onderdeel vormen groepjes leerlingen de regeringen van verschillende landen. Ieder groepje moet uiteindelijk twee werkbladen (dus twee landen)

Nadere informatie

germaans volk), een sterke Franse groepering. Ze verkochten haar aan de Engelsen die haar beschuldigden van ketterij (het niet-geloven van de kerk).

germaans volk), een sterke Franse groepering. Ze verkochten haar aan de Engelsen die haar beschuldigden van ketterij (het niet-geloven van de kerk). Jeanne d'arc Aan het begin van de 15de eeuw slaagden de Fransen er eindelijk in om de Engelsen uit hun land te verdrijven. De strijd begon met een vrouw die later een nationale heldin werd, van de meest

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2007 - I

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2007 - I De koloniale relatie Indonesië-Nederland + Het Indonesisch-Nederlands conflict 1945-1949 Gebruik bron 15. 1p 22 Wat was een gebruikelijke route van VOC-schepen naar Indonesië? A route 1 B route 2 C route

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis havo 2008-I

Eindexamen geschiedenis havo 2008-I De koloniale relatie tussen Nederland(ers) en Nederlands-Indië De volgende gebeurtenissen uit de geschiedenis van Nederlands-Indië staan in willekeurige volgorde: 1 Johannes van den Bosch introduceert

Nadere informatie

Wat is de aanleiding tot de Eerste Wereldoorlog? De moord op Frans-Ferdinand van Oostenrijk.

Wat is de aanleiding tot de Eerste Wereldoorlog? De moord op Frans-Ferdinand van Oostenrijk. Werkblad 7 Ω Oorlog en crisis Ω Les : De Eerste Wereldoorlog Het begin van de Eerste Wereldoorlog Rond 900 zijn er twee kampen in Europa. Rusland, Frankrijk en Groot- Brittannië aan de ene kant. Oostenrijk-

Nadere informatie

Het Nederlands tussen andere talen in Suriname. Magda Devos Universiteit Gent

Het Nederlands tussen andere talen in Suriname. Magda Devos Universiteit Gent Het Nederlands tussen andere talen in Suriname Magda Devos Universiteit Gent 1. Suriname: geografie, bevolking, staatsvorm Suriname ligt in het noorden van Zuid-Amerika, tussen Frans Guyana en Guyana (=

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Toetsvragen Geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 7 Toetsvragen

Toetsvragen Geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 7 Toetsvragen Tijdvak 7 Toetsvragen 1 In de Tijd van Pruiken en Revoluties hielden kooplieden uit de Republiek zich bezig met de zogenaamde driehoekshandel. Tussen welke gebieden vond deze driehoekshandel plaats? A

Nadere informatie

SURINAME. Een informatiepakket voor een werkstuk of spreekbeurt

SURINAME. Een informatiepakket voor een werkstuk of spreekbeurt SURINAME Een informatiepakket voor een werkstuk of spreekbeurt COLOFON Tekst: Vidjay-A. Jhinkoe, Harry de Ridder en Olav Jansen Illustraties: CMO en zijn licentiegevers, Flickr, Nationaal Archief, Nickerie,

Nadere informatie

WWW.HOPE-XXL.COM. Mede mogelijk gemaakt door de Iona Stichting en Vos/Abb

WWW.HOPE-XXL.COM. Mede mogelijk gemaakt door de Iona Stichting en Vos/Abb De meeste mensen in Nederland hebben het goed voor elkaar. We hebben genoeg eten, we hoeven niet bang te zijn voor oorlog en we zijn dan ook tevreden met ons leven. Maar dat is niet overal op de wereld

Nadere informatie

columbus Boeren tegen Britten: oorlog in Zuid-Afrika lesbrief HAVO/V leerjaa brengt het beste uit twee werelden samen

columbus Boeren tegen Britten: oorlog in Zuid-Afrika lesbrief HAVO/V leerjaa brengt het beste uit twee werelden samen columbus brengt het beste uit twee werelden samen lesbrief HAVO/V leerjaa WO r3 Boeren tegen Britten: oorlog in Zuid-Afrika columbus Inleiding Deze zomer vindt het WK voetbal plaats in Zuid-Afrika. Allerlei

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen HAVO 2008 tijdvak 1 dinsdag 20 mei 9.00-12.00 uur geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 28 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

Belangen: Rusland versus de EU

Belangen: Rusland versus de EU Belangen: Rusland versus de EU Korte omschrijving werkvorm Leerlingen denken na over de redenen waarom Rusland en de EU zich met het conflict in Oekraïne bemoeien. Dit doen zij door eerst een tekst te

Nadere informatie

Programma werkweek Suriname 8 t/m 16 november 2013

Programma werkweek Suriname 8 t/m 16 november 2013 Programma werkweek Suriname 8 t/m 16 november 2013 Projectweek Suriname 2013 blz. 1 Begin van de lesdag in Suriname: de leerlingen zingen het volkslied en hijsen de vlag. Tijdens de projectweek wappert

Nadere informatie

CORRECTIEMODEL GESCHIEDENIS HEREXAMEN HAVO 2015. Suriname

CORRECTIEMODEL GESCHIEDENIS HEREXAMEN HAVO 2015. Suriname CORRECTIEMODEL GESCHIEDENIS HEREXAMEN HAVO 2015 Suriname 1.Tijdens het bewind van gouverneur Kielstra (1933-1944) kwam het nationalistisch gevoel sterk naar boven. Dit gevoel kwam in de beweging Unie Suriname

Nadere informatie

Blood in the Mobile. Opdrachtenblad. Regie: Frank Piasecki Poulsen Jaar: 2010 Duur:

Blood in the Mobile. Opdrachtenblad. Regie: Frank Piasecki Poulsen Jaar: 2010 Duur: Blood in the Mobile Frank Piasecki Poulsen 2010 52 minuten www.moviesthatmatter.nl Digibordles: www.spons.nl/moviesthatmatter 1 Kijkopdracht Waar gaat de film over? Documentairemaker Frank Poulsen komt

Nadere informatie

S.O. 2 Tijdvak I AVONDMAVO 2014-2015

S.O. 2 Tijdvak I AVONDMAVO 2014-2015 S.O. 2 Tijdvak I AVONDMAVO 2014-2015 Dit S.O. bestaat uit 41 vragen. Je schrijft met een blauwe of zwarte pen. Schrijf netjes en duidelijk. Indien bij een vraag een verklaring wordt gevraagd en de verklaring

Nadere informatie

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen VWO 2008 tijdvak 2 woensdag 18 juni 9.00-12.00 uur geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 25 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: prehistorische volkeren

Hoofdstuk 1: prehistorische volkeren Hoofdstuk 1: prehistorische volkeren Prehistorische volken in de twintigste eeuw De Yanomami-indianen leven in het Amazone gebied. Rond de rivier de Amazone in Brazilië (Zuid- Amerika) ligt een gigantisch

Nadere informatie

VECHTEN VOOR VREDE? Peace Brigades International en Amnesty International vertellen over mensenrechten in Colombia

VECHTEN VOOR VREDE? Peace Brigades International en Amnesty International vertellen over mensenrechten in Colombia 1 VECHTEN VOOR VREDE? Peace Brigades International en Amnesty International vertellen over mensenrechten in Colombia 2 Barranquilla Colombia FEITJES Medellín Bogotá Cali ecuador peru 1 venezuela guyana

Nadere informatie

Leuke wetenswaardigheden over taal

Leuke wetenswaardigheden over taal Prisma Taalbeheersing Leuke wetenswaardigheden over taal Jenny van der Toorn-Schutte Uitgeverij Unieboek Het Spectrum bv, Houten - Antwerpen Uitgeverij Unieboek Het Spectrum bv, Houten - Antwerpen Auteur:

Nadere informatie

Suriname. Afrikaans. In het Afrikaans worden heel wat scheepstermen gebruikt, dit is een erfenis uit de VOCtijd.

Suriname. Afrikaans. In het Afrikaans worden heel wat scheepstermen gebruikt, dit is een erfenis uit de VOCtijd. Week 3 Indonesië Indonesië is een republiek, bestaande uit een groot eilandengebied in Zuidoost-Azië. Het ligt tussen het Zuidoost-Aziatische vasteland en Australië, en tussen de Indische en Grote of Stille

Nadere informatie

Bronnenboekje. Eindronde Nationale Aardrijkskunde Olympiade 2012

Bronnenboekje. Eindronde Nationale Aardrijkskunde Olympiade 2012 Bronnenboekje Eindronde Nationale Aardrijkskunde Olympiade 2012 B Cacao Bron 1 Cacao De cacaoboom komt oorspronkelijk uit Middenen Zuid-Amerika en kan uitsluitend verbouwd worden in gebieden met een tropisch

Nadere informatie

Tijd van monniken en ridders Vroege Middeleeuwen. Tijd van jagers en boeren Prehistorie. - 3000 v C 500-1000

Tijd van monniken en ridders Vroege Middeleeuwen. Tijd van jagers en boeren Prehistorie. - 3000 v C 500-1000 jagers en boeren Prehistorie - 3000 v C monniken en ridders Vroege Middeleeuwen 500-1000 Grieken en Romeinen Oudheid -3000 v C - 500 n C steden en staten - Hoge en Late Middeleeuwen 1000 1500 ontdekkers

Nadere informatie

Amnesty International

Amnesty International Amnesty International Inhoud 1. De geschiedenis van Amnesty International. 2. Wat doen ze? 3. Rechten. 4. Martelingen. 5. Verdwijningen. 6. De doodstraf. 7. Kindsoldaten. 8. Helpt het en wat kun jij doen?

Nadere informatie

Belangen: Democraten versus Republikeinen

Belangen: Democraten versus Republikeinen Belangen: Democraten versus Republikeinen Korte omschrijving werkvorm: Leerlingen lezen de tekst en proberen daarna met de opgedane kennis het standpunt te bepalen van de Democratische en de Republikeinse

Nadere informatie

Informatie over Kinderarbeid.

Informatie over Kinderarbeid. Informatie over Kinderarbeid. (bron: lesbrief Per dag wijzer). Wat is kinderarbeid? Kinderen hebben recht op vrije tijd. Die kunnen ze gebruiken om te spelen, naar een museum of een popconcert te gaan,

Nadere informatie

Ontstaan van de Gouden Eeuw (1588-1648)

Ontstaan van de Gouden Eeuw (1588-1648) 1 Ontstaan van de Gouden Eeuw (1588-1648) H!to"sche context Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden 1515-1648 meneervanempel.nl 2 Hoofdvraag Waardoor ontstond in de Republiek de Gouden Eeuw, 1588-1648?

Nadere informatie

Koloniën worden onafhankelijk

Koloniën worden onafhankelijk Koloniën worden onafhankelijk 10.2 Onderzoeksvragen : Wat waren de oorzaken en gevolgen van de dekolonisatie na 1945? Kenmerkende aspecten : De dekolonisatie die een eind maakte aan de westerse hegemonie

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL

geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2008 1 tijdvak 1 donderdag 22 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 42 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Elk kind heeft het recht om...

Elk kind heeft het recht om... Elk kind heeft het recht om... Rechten is hetgeen je mag doen en mag hebben. Je hoeft er niet eerst iets anders voor te doen. Rechten heb je gewoon. Ook jij hebt rechten. Iedereen heeft ze. Kinderrechten

Nadere informatie

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten Arm en Rijk Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten 2.1 Rijk en arm in de Verenigde Staten De rijke Verenigde Staten Je kunt op verschillende manieren aantonen dat de VS een rijk land is. Het BNP

Nadere informatie

Bevolkingsgroepen DOE KAART 1. Naam van het project. Als je voor deze opdracht kiest leer je meer over een bepaalde bevolkingsgroep.

Bevolkingsgroepen DOE KAART 1. Naam van het project. Als je voor deze opdracht kiest leer je meer over een bepaalde bevolkingsgroep. DOE KAART 1 Bevolkingsgroepen Als je voor deze opdracht kiest leer je meer over een bepaalde bevolkingsgroep. Zoek 6 verschillende bevolkingsgroepen op. Kies 1 bevolkingsgroep uit waar je meer over wilt

Nadere informatie

Lijst met websites voor het project Moderne Geschiedenis van Alles-in-1

Lijst met websites voor het project Moderne Geschiedenis van Alles-in-1 Lijst met websites voor het project Moderne Geschiedenis van Alles-in-1 Algemene zoeksites: Denk van tevoren na over het trefwoord waarmee je zoekt. www.netwijs.nl www.meestersipke.nl www.google.nl ook

Nadere informatie

Platform Mensenrechteneducatie WERKBLADEN - 2

Platform Mensenrechteneducatie WERKBLADEN - 2 INTRODUCTIELES OP MIJN RECHTEN = JOUW RECHTEN De snelle mensenrechtenquiz Vul de vragen snel in zonder al te lang na te denken. Je krijgt er maar drie minuten voor! 1) Geef je eigen definitie van een mensenrecht.

Nadere informatie

SCHOOLONDERZOEK GESCHIEDENIS

SCHOOLONDERZOEK GESCHIEDENIS SCHOOLONDERZOEK Tijdvak I GESCHIEDENIS Dit onderzoek bestaat uit 40 vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad. Meerkeuze antwoorden worden

Nadere informatie

Leerdoelen. Voorafgaand aan de film. Jaar: 2005. Filmkeuring: Alle leeftijden Website: www.livingrights.com

Leerdoelen. Voorafgaand aan de film. Jaar: 2005. Filmkeuring: Alle leeftijden Website: www.livingrights.com Living Rights Toti Opdrachtenblad Regie: Duco Tellegen Jaar: 2005 Duur: 26 minuten Filmkeuring: Alle leeftijden Website: www.livingrights.com Leerdoelen Je kunt Kenia aanwijzen op een kaart. Je kunt beschrijven

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis havo 2011 - I

Eindexamen geschiedenis havo 2011 - I Dynamiek en stagnatie in de Republiek In 1438 brak er een oorlog uit tussen een aantal Noord-Duitse Hanzesteden en Holland. 1p 1 Geef de economische oorzaak voor de spanning tussen deze Hanzesteden en

Nadere informatie

Schrijf een goede betogende brief bij geschiedenis

Schrijf een goede betogende brief bij geschiedenis Schrijf een goede betogende brief bij geschiedenis Een aantal aanwijzingen voor het aangeven van het historisch belang van een persoon of gebeurtenis. Betoog (uit Topniveau) Mening (standpunt) van de schrijver

Nadere informatie

Schoolonderzoek II Geschiedenis Staat en Natie Tijdvak I 2014-2015

Schoolonderzoek II Geschiedenis Staat en Natie Tijdvak I 2014-2015 Schoolonderzoek II Geschiedenis Staat en Natie Tijdvak I 2014-2015 Dit schoolexamen bestaat uit 33 vragen. In totaal kun je hiervoor 54 punten halen. Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd

Nadere informatie

Tijdvak II. november 2013 8: 30-10:00.

Tijdvak II. november 2013 8: 30-10:00. SCHOOLONDERZOEK Tijdvak II GESCHIEDENIS november 2013 8: 30-10:00. Dit onderzoek bestaat uit vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad.

Nadere informatie

Opkomst en ondergang van de VOC

Opkomst en ondergang van de VOC Les 5 De eerste multinational ter wereld. gatentekst versie 1 Ontstaan In het voorjaar van 1594 staken Amsterdamse kooplieden de koppen bij elkaar. wilden proberen het Portugese monopolie op handel in

Nadere informatie

Welkom in Nederland 1

Welkom in Nederland 1 Welkom in Nederland 1 Inhoudsopgave : 1. Eisen voor de presentatie Blz. 2 2. Eisen voor het verslag 3 3. Wat geografen willen weten over een land? 4 4. De geschiedenis van een land 5 5. We zetten nu de

Nadere informatie

Nederland & Suriname

Nederland & Suriname Nederland & Suriname Een gemeenschappelijk verleden, heden en toekomst. Begeleider: Dhr. D. Hellema Universiteit Utrecht (15 ECTS) guldens. 1 Sinds de onafhankelijkheid van Suriname is er echter veel veranderd,

Nadere informatie

week december B1

week december B1 De wereld rouwt om Nelson Mandela : Nelson Mandela Nelson Mandela is overleden. Zijn hele leven lang heeft hij gevochten tegen de apartheid. In begin wilde hij als advocaat geweldloos protesteren. In 1960

Nadere informatie

China. - De geschiedenis en cultuur van Peking -

China. - De geschiedenis en cultuur van Peking - Pagina 1 Groep 8 Colofon China - De geschiedenis en cultuur van Peking - Leerling - informatie Inleiding In deze les gaan wij het hebben over de Chinese stad Peking. We kijken met elkaar naar een stukje

Nadere informatie

De koloniale relatie Indonesië Nederland kerndeel antwoorden

De koloniale relatie Indonesië Nederland kerndeel antwoorden De koloniale relatie Indonesië Nederland kerndeel antwoorden 1 2 1. De VOC werd opgericht in 1602. 2. Dergelijke Nederlandse nederzettingen heetten factorijen/handelsposten. De Nederlanders stichtten deze

Nadere informatie

Stofomschrijving Deze opdracht hoort bij 2.1-3.1 en 3.2 van De Republiek in tijd van Vorsten (Geschiedenis Werkplaats).

Stofomschrijving Deze opdracht hoort bij 2.1-3.1 en 3.2 van De Republiek in tijd van Vorsten (Geschiedenis Werkplaats). Het verhaal van 1588 Bodystorming Inleiding Het jaar 1588 is een belangrijk jaar in de geschiedenis van de Republiek. De gebeurtenissen die eraan vooraf gaan worden als feiten voorgelezen en tussen de

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2013 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bronnenboekje GT-0125-a-13-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Standpunten van drie politieke partijen aan het begin

Nadere informatie

Samenvatting Gouden Eeuw DEF

Samenvatting Gouden Eeuw DEF Samenvatting Gouden Eeuw DEF Week 1DEF: Gouden Eeuw algemeen Info: De Gouden Eeuw (1600-1700) De 17 e eeuw wordt Gouden Eeuw genoemd, omdat er in Nederland veel geld werd verdiend. Vooral door de handel.

Nadere informatie

Instructie: Landenspel

Instructie: Landenspel Instructie: Landenspel Korte omschrijving werkvorm In deze werkvorm ervaren leerlingen dat een democratische rechtsstaat niet vanzelfsprekend is. Groepjes leerlingen vormen de regeringen van verschillende

Nadere informatie

Zwart Afrika. Oorspronkelijke bevolking: donkere huidskleur

Zwart Afrika. Oorspronkelijke bevolking: donkere huidskleur Zwart Afrika Wereldzone: ZWART-AFRIKA Vegetatie Zwart-Afrika Oorspronkelijke bevolking: donkere huidskleur Klimatogram Antalaha, Madagaskar Klimatogram Limpopo, Zuid-Afrika Zwart-Afrika (het gedeelte van

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2003

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2003 Examenopgaven VMBO-GL en TL 2003 tijdvak 1 woensdag 21 mei 09.00-11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING VBO-MAVO-D Gebruik het bronnenboekje. Dit examen

Nadere informatie

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00.

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00. 1 SCHOOLONDERZOEK Tijdvak I GESCHIEDENIS 31 oktober 2013 8: 30-10:00. Dit onderzoek bestaat uit 38 vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad.

Nadere informatie

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt De Gouden Eeuw duurde niet precies honderd jaar. Hij begon aan het eind van de 16de eeuw, beleefde zijn hoogtepunt rond 1675 en was in de 18de eeuw voorbij. De Gouden

Nadere informatie

VAK : GESCHIEDENIS DATUM : DONDERDAG 18 JULI 2013 TIJD : 10.00 10.45 UUR. Tijdsbepaling. Hier volgen twee beweringen over de proefimmigraties:

VAK : GESCHIEDENIS DATUM : DONDERDAG 18 JULI 2013 TIJD : 10.00 10.45 UUR. Tijdsbepaling. Hier volgen twee beweringen over de proefimmigraties: VAK : GESCHIEDENIS DATUM : DONDERDAG 18 JULI 2013 TIJD : 10.00 10.45 UUR Tijdsbepaling 1 Op 10 oktober 1760 werden de vredestraktaten in Suriname tussen de marrons en het gouvernement ondertekend. Dit

Nadere informatie

geschiedenis geschiedenis

geschiedenis geschiedenis Examen HAVO 2009 tijdvak 1 woensdag 20 mei 9.00-12.00 uur tevens oud programma geschiedenis geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Het land, oude kolonie van Nederlands Koninkrijk wordt al 8000 jaar bewoond.

Het land, oude kolonie van Nederlands Koninkrijk wordt al 8000 jaar bewoond. INFORMATIE BIJ REIZEN MET Enkele wetenswaardigheden Het land, oude kolonie van Nederlands Koninkrijk wordt al 8000 jaar bewoond. Vanaf 1651 is er sprake van slavernij op de plantages, daarvoor woonden

Nadere informatie