RBS MARKETS MAGAZINE

Transcriptie

1 RBS MARKETS MAGAZINE juli 2010 De ideale opstelling Obligaties, Trackers, Turbo s Goud is een baken in de duisternis De comeback van een monetaire hoeksteen, volgens RBS-analist Nick Moore Pagina 26 DFT Beurspoule Turbo-toppers Wie behaalden het hoogste rendement in het spannendste beursspel van Nederland? Pagina 9 Economie Als de euro valt Hoe ziet de wereld eruit als de euro zou verdwijnen? Pagina 10 Frontier markets Afrika ontwaakt Is het WK Voetbal de aftrap voor een nieuwe opleving van de Afrikaanse beurzen? Pagina 16

2 Beleg eenvoudig en veilig in goud met de Fysiek Goud Tracker Kenmerken Fysiek Goud Tracker: Volgt na aftrek van beheerskosten één-op-één de koers van de goudprijs. De beheerskosten zijn 0,29% op jaarbasis. Zekerheidstelling d.m.v. goudstaven opgeslagen in de kluis. Uitgevende instelling is Standard Commodities Limited. U loopt geen kredietrisico op RBS. Beursgenoteerd op Euronext Amsterdam, ISIN: DE000A1EDJ96. Ga naar of bel 0900-MARKETS ( ; lokaal tarief) voor de brochure en het prospectus. The Royal Bank of Scotland plc. Alle rechten, behalve indien expliciet toegekend, worden voorbehouden. Reproductie in welke vorm dan ook van de inhoud van dit document is zonder voorafgaande schriftelijke toestemming verboden tenzij voor persoonlijk gebruik.

3 RBS Markets Magazine juli 2010 Editorial Afrikakoorts Jean-Paul van Oudheusden, RBS Houd rekening met het onverwachte. Twee maanden geleden stond de tienjarige Europese rente op 3,25 procent, zo ongeveer het laagste punt in de afgelopen 55 jaar. Het overgrote deel van de beleggers die wij spraken hield rekening met een rentestijging. Bij het ter perse gaan van dit Markets Magazine staat de tienjarige rente op 2,90 procent. We hoorden Sem van Berkel bij het seminar van De Kas in Eindhoven eind mei zeggen dat dit het laagste niveau sinds het jaar 1540 is. En belangrijker: overheidsobligaties van de grotere Westerse landen worden nog steeds flink gekocht door professionele beleggers! Tijdens de seminars van De Kas, een initiatief van RBS samen met De Financiële Telegraaf en Alex Vermogensbank, merken we dat een groeiende groep beleggers er rekening mee houdt dat de (spaar)rente voor langere tijd laag zal blijven. De belangstelling voor alternatieven om te overwinteren totdat betere tijden voor de spaarder aanbreken neemt toe. Maar ja, sparen is de veiligste manier van vermogensbeheer die er is. Elke andere vorm brengt per definitie meer risico met zich mee. Dat behoort geen enkel probleem te zijn, maar het devies is uitdrukkelijk om overwegingen op basis van de totale portefeuille te nemen. Verderop in dit nummer weiden we uit over onze filosofie in een vergelijking met de keuzes die Bert van Marwijk en andere coaches tijdens het wereldkampioenschap moeten maken. Een rol die wij als RBS graag op ons nemen is u te inspireren en faciliteren. De belangrijkste thema s in Markets Magazine deze maand zijn Afrika en goud. Vanaf 2006 bieden wij u al de mogelijkheid om te beleggen in Afrika. Zowel het continent als de individuele landen Egypte, Marokko, Nigeria, Zuid-Afrika en het thema African Commodities zijn te bespelen met beursgenoteerde Certificaten. Sinds introductie is het African Commodities Certificaat de absolute sterspeler, Zuid-Afrika een goede tweede en hebben de andere individuele landen het laten afweten. Door het wereldkampioenschap voetbal staat Afrika natuurlijk volop in de schijnwerpers. En dat is voor ons een goede gelegenheid de economische kansen opnieuw onder de loep te nemen. We vertrouwen erop dat de analyse u inspireert. En goud, daar kunnen we niet omheen. Doorgestoomd naar een high van dollar per troy ounce op 7 juni 2010 is het de meest besproken langetermijnbelegging van het moment. Blijft de euro zwak, gaat de goudprijs echt naar of zelfs dollar of zijn we te ver doorgeschoten en volgt er een correctie? Voor een grondige fundamentele analyse laten wij onze door de wol geverfde goudanalist Nick Moore aan het woord. En faciliteren doen we door de introductie van de Fysiek Goud Tracker. U vroeg de afgelopen tijd op grote schaal naar beleggingen in fysiek goud. Wij introduceerden daarom op 3 juni de Fysiek Goud Tracker, waarmee u een eenvoudige, veilige en goedkope manier in goud kunt beleggen. Ondertussen nadert het WK in Zuid- Afrika zijn ontknoping. Wie blijft er na zeven wedstrijden technisch en tactisch het best overeind? Houd rekening met het onverwachte Wij wensen u veel succes met uw beleggingen. Namens het team van RBS Markets, Jean-Paul van Oudheusden 3

4 Inhoud RBS Markets Magazine juli 2010 RBS MARKETS MAGAZINE Nieuws 6 Nieuws Beleggen in brandhaarden Kans op meer rendement maar ook meer risico s. De stand van zaken in Zuid-Korea en Thailand. 6 Vastgoed komt erbovenop Volgens de Office Clock van Jones Lang La Salle neemt de dalende trend in huurinkomsten af. 8 Indices 20 Markten Indexoverzicht Nederlandse en Duitse beurzen bleven sterk liggen in het Europese geweld. 20 BRIC vs. Fade 3-1 De verschillen waren wederom klein, de FADE-landen wisten de schade net iets beperkter te houden dan de BRIC-landen. 21 Grondstoffen 24 Technische Analyse De visie van technisch analist Nico Bakker op de AEX, S&P 500, Nikkei 225, euro/dollar, Brent oil en de goudprijs. 22 Foto: revelationsradionetwork.com Valuta 31 Grondstoffenoverzicht Edelmetalen deden het goed, landbouwcommodities blijven dalen. 25 Goud Nick Moore van RBS Londen: Goud vervult weer de rol die het zou moeten hebben. 26 Olie Olie ligt rond het door de OPEC gewenste prijsniveau van 70 dollar. 28 Rente en economie De problemen in Europa zijn meer politiek dan financieel van aard. 28 Valuta De valutaire onrust neemt niet alleen in Europa toe. 31

5 RBS Markets Magazine juli 2010 Inhoud Inhoud juli 2010 Portefeuillebeheer 12 Frontier markets 16 De ideale opstelling Een beleggingsportefeuille lijkt veel op de opstelling van een voetbalteam. Achterin de vaste waarden en voorin de topscorers. Hoe werkt een goede beleggingscoach? Koersen en rendementen Royal Obligaties 32 Certificaten Ontwikkelde/Opkomende markten 33 Grondstoffen 34 Thema s 34 Vastgoed 35 Overig 35 Turbo s Aandelen 35 Indices 43 Grondstoffen 45 Obligaties 46 Valuta 47 Beleggingsfondsen 47 Warrants 48 Afrika promoveert De schade door de kredietcrisis is in Afrika groter dan in het Westen. Kan het continent profiteren van het wereldkampioenschap voetbal en weer investeringskansen bieden? Valuta 10 Als de euro valt Door onder meer de crisis in Zuid-Europa wordt er getwijfeld aan het voortbestaan van de euro. Scenario s voor het verdwijnen van de euro. 10 Service 52 Educatie Beleggen in edelmetalen met Turbo s. De kenmerken. 52 Lezersvragen Beleggen in CFD s via het handelsplatform marketindex. 54

6 Nieuws RBS Markets Magazine juli 2010 Emerging markets Beleggen in brandhaarden Ruzie tussen Noord- en Zuid- Korea en opstanden in Thailand. Beleggers zijn de afgelopen weken weer met hun neus op de feiten gedrukt. Opkomende markten bieden in potentie hogere rendementen, maar daar horen even hoge risico s bij. Niet alleen economische en marktrisico s, maar ook politieke. Om te beginnen met het meest recente conflict. Met het afschieten van een torpedo heeft Noord-Korea letterlijk een bom gelegd onder de Zuid-Koreaanse markt. Het gevolg: een handelsboycot van Zuid voor Noord internationale onrust gesprekken met China, de grote broer van het Noorden en met Amerika de beschermer van het Zuiden een hoop onzekerheid voor burgers, bedrijven en beleggers. Op de website theglobalguru. com staat een mooie vergelijking tussen de twee Korea s. Als je vanuit de ruimte naar het Koreaanse schiereiland kijkt, dan kunnen de verschillen niet groter zijn. Noord-Korea ziet eruit als een zwart gat, terwijl Zuid-Korea aangenaam verlicht is. Grote belangen Het verschil tussen de twee landen is dus letterlijk als dag en nacht. De economie van Zuid-Korea heeft de afgelopen jaren een behoorlijke vlucht genomen. Inmiddels bezet het land, dat vooral bekend is van het voetbaldreamteam van Guus Hiddink en van de internationale merken Samsung, LG (beide elektronica) en Kia en Hyundai (auto s), de tiende plaats op de economische wereldranglijst. Wat er in Noord-Korea gebeurt weet bijna niemand, behalve dat de mensen het niet breed hebben. Zeker is dat een conflict beide landen bepaald geen goed doet. De centrale bank van Zuid-Korea heeft eind mei geïntervenieerd op de valutamarkt. De lokale munt, de won, dook met procenten tegelijk omlaag en de centrale bank sprong bij met steunaankopen. Op de Koreaanse beurs is hetzelfde beeld te zien. De Kospi heeft in mei bijna 10 procent van zijn waarde verloren. Mark Mobius, fondsmanager bij Franklin Templeton en emerging markets-expert, verwacht niet dat het echt tot een oorlog komt in Korea. Daarvoor zijn de belangen van beide landen volgens hem te groot. Op zijn blog (mobius.blog.franklintempleton.com, 27 mei) schrijft hij verder dat hij verwacht dat de spanning rondom het conflict impact blijft hebben op de (lokale) markt, maar dat de Zuid-Koreaanse economie er goed voorstaat en doorgroeit. Gesloten winkels en bedrijven in Bangkok Zuid-Korea Certificaat (DE ), 5 jaar Bron: RBS, 28 mei 2010 Na de strijd Op het buurschiereiland Thailand is het de afgelopen tijd ook niet rustig geweest. In april bezetten betogers verschillende delen van de stad. Inmiddels lijkt de rust daar weer terug te keren, maar het effect op de economie en Thaise aandelen is zichtbaar. Zo kwamen er veel minder toeristen naar Bangkok en de bounty-eilanden en waren winkels en bedrijven in de hoofdstad dicht. Volgens de Thaise minister van Financiën kan de crisis er voor zorgen dat de economische groei in Thailand 1 á 2 procent lager zal zijn dan de 4,5 á 5 procent die eerder werd voorspeld, zo merken de analisten van RBS (bron: RBS Nieuwsbrief Turbo s en Certificaten, mei 2010) op. Is Thailand nog wel aantrekkelijk als belegging? Volgens hen wel, aangezien onder andere de gemiddelde koers-winstverhouding voor bedrijven uit de SET 50 index (Thaise aandelenindex) momenteel 11,9 is. De Thaise aandelenmarkt is hiermee de op één na goedkoopst gewaardeerde Aziatische aandelenmarkt. Bovendien is de politieke onrust niet direct van invloed geweest op de exportsector. Maar dan moet het nu wel rustig blijven in Bangkok. Beleggen in opkomende of frontiermarkten met conflicten zorgt voor extra risico, maar soms ook voor mooie rendementen. Om een vergelijking te maken met een andere vechtmarkt : aan het einde van de oorlog in Irak spoot de lokale beurs of wat daarvan over was omhoog. Fleur van Dalsem 6

7 RBS Markets Magazine juli 2010 Nieuws Grondstoffen Hedgefundmanagers dumpen olie De Europese schuldencrisis heeft ook een (positieve) keerzijde. De prijs van ruwe olie is gedaald omdat beleggers en analisten verwachten dat de vraag naar energie door de crisis de komende tijd af zal nemen. Hedgefundmanagers die door hun vrije beleggingsmandaten snel op trends kunnen inspringen deden bijvoorbeeld in korte tijd zo n 30 procent van hun posities in oliefutures en -opties van de hand. In de laatste acht maanden hebben ze dat nog niet zo snel gedaan, zo schreef pers- bureau Bloomberg eind mei. Hedgefunds en commodity trading advisors hebben ook hun nettolongposities in gas met 16 procent afgebouwd. Aan de andere kant steeg de voorraad olie en petroleumproducten naar 1,81 miljard vaten per half mei. Dit is volgens data van het Amerikaanse Energy Department de grootste seizoensgecorrigeerde voorraad sinds ze in 1990 gestart zijn met het bijhouden van deze data. De olieprijs schommelt tussen de 65 en 70 dollar per vat en is daarmee behoorlijk teruggevallen. Fijn voor consumenten (meer dan 1,50 per liter betalen aan de pomp maakt de meeste mensen behoorlijk chagrijnig) en de (olieverwerkende) industrie. Die kunnen beide wel een meevaller gebruiken. Maar of dit zo blijft, hangt mede af van de ontwikkeling van de crisis. (Lees meer over olie op pagina 28 van dit magazine.) Turbo s en Warrants op olie Naam ISIN Hefboom Light Sweet Crude Oil Future Turbo Long NL ,86 Light Sweet Crude Oil Future Turbo Long NL ,72 Light Sweet Crude Oil Future Turbo Short NL ,65 Light Sweet Crude Oil Future Turbo Short NL ,84 Brent Crude Oil Future Turbo Long NL ,06 Brent Crude Oil Future Turbo Long NL ,98 ICE Brent Crude Oil Future Turbo Short NL ,21 Brent Crude Oil Future Turbo Short NL ,63 Brent Crude Oil Future 100 Call Warrant NL Brent Crude Oil Future 100 Put Warrant NL Brent Crude Oil Future 60 Call Warrant NL Brent Crude Oil Future 60 Put Warrant NL Bron: RBS, 3 juni 2010 Meer dan 1,50 per liter Rente Laag, lager, laagst Niet alleen Griekenland ziet de rente omhoog schieten. Het zijn Portugal, Italië, Ierland, Griekenland en Spanje, oftewel de PIIGS-landen die collectief in de problemen zitten. Vanwege de schuldproblemen in deze landen is de rente op de Europese kapitaalmarkt gedaald tot onder de 2,9 procent (op 29 mei 2010). Uit onderzoek van Wegwijs Kenniscentrum blijkt dat dit het laagste renteniveau is sinds 1540! In dat jaar werd de rente voor het eerst geregistreerd. In het verleden heeft de rente op tienjarige staatsleningen alleen rond 1895 op zo n laag niveau, namelijk 3 procent, gestaan. Omdat de staatsobligaties van Zuid-Europese landen nu bepaald geen aantrekkelijk beleggingsobject lijken, verleggen beleggers hun blik en vermogen naar meer solide Europese landen zoals Nederland en Duitsland. De toegenomen vraag zorgt Koers driemaands euribor, vanaf ervoor dat de vergoeding die de Nederlandse overheid beleggers betaalt, veel lager dan de laatste jaren gebruikelijk is Bron: RBS, 29 mei

8 Nieuws RBS Markets Magazine juli 2010 Vastgoed Vastgoed komt erbovenop Hoe staat de Europese vastgoedmarkt ervoor? In ieder geval over het algemeen minder beroerd dan alle borden met te huur op de kantoren langs het spoor en de weg doen vermoeden. Veel delen van de Europese vastgoedmarkt hebben nu toch echt de bodem van de cyclus bereikt of zijn alweer aan de klim uit het dal begonnen. Dat concludeert vermogensbeheerder Invesco in haar European Real Estate Survey Spring De yields in tal van markten en sectoren stabiliseren en ook de dalende trend van huurinkomsten neemt in tempo af terwijl op sommige locaties de huurprijzen zelfs weer iets oplopen. Dat blijkt ook uit de Office Clock van Jones Lang La Salle. Deze internationale makelaar houdt de huurprijzen bij op tal van Europese markten. Zo blijkt dat in het centrum van Londen de huurprijzen van kantoren weer aan het stijgen zijn. Ook in Moskou en Warschau is dat het geval. dementen wereldwijd al weer op het hoogste niveau sinds de uitbraak van de financiële crisis. Dat blijkt uit gegevens van marktonderzoekbureau Real Capital Analytics. Vooral in Azië is de prijsontwikkeling sterk. Toch is ook in Europa en de Verenigde Staten sprake van een neerwaartse druk op de aanvangsrendementen van kantoorgebouwen en winkelcentra van hoge kwaliteit. Een zekere schaarste aan dit Certificaten op Vastgoed Evenwichtige verdeling In Hamburg en Luxemburg zijn de huren juist aan het dalen. Opvallend is dat de rest van de Europese grote steden zich op de klok tussen Londen en Hamburg bevinden. In een minder breed gespreide crisis zijn steden iets evenwichtiger over de klok verdeeld. Door de hernieuwde interesse van beleggers zijn de prijzen voor commercieel vastgoed vanaf de tweede helft van 2009 gestabiliseerd, zo schrijft vastgoedanalist Gerdo de Jager op IEX.nl. (4 mei 2010) Inmiddels liggen de aanvangsrentype beleggingen en een gebrek aan goede alternatieven drijven de prijzen weer op. Door de zwakke arbeidsmarkt zal de vraag uit het bedrijfsleven naar nieuwe of grotere kantoren de komende periode nog achterblijven. Nieuw personeel moet eerst de lege bureaus vullen en pas als de kantoren weer vollopen, zullen bedrijven weer kijken naar nieuwe kantoren. Volgens Invesco is Naam ISIN Referentie in euro Azië Pacific Vastgoed Certificaat NL ,00 Europees Vastgoed Certificaat NL ,00 Oost Europees Vastgoed Certificaat NL ,00 Opkomende Markten Vastgoed Certificaat NL ,00 Wereldwijd Vastgoed Certificaat NL ,00 Bron: RBS, 9 juni 2010 Zicht op vastgoedhuren via de Office Clock de tijd nog niet gekomen voor een buy the market-strategie in Europa, maar wel voor het innemen van posities in sectoren en locaties die nu aantrekkelijk beginnen te worden. En dat valt ook af te lezen aan de Office Clock. De steekwoorden daarbij zijn: toplocaties, goede bouwkwaliteit, betrouwbare huurders en langjarige huurcontracten. Maar daarnaast begint ook vastgoed met langzaam aflopende huurcontracten interessant te worden, omdat daar voordeel te halen valt door de te verwachten huurverhogingen in de nabije toekomst. Kijk voor de Office Clock van Jones Lang LaSalle op: EN-GB/Pages/EuropeanOfficeProperty- Clock.aspx 8

9 RBS Markets Magazine juli 2010 Nieuws DFT Beurspoule Winnaar 2010 bekend Dit jaar had de DFT Beurspoule een primeur: de winnaar was de jongste ooit. Ronald Blei, 21 jaar uit Zwartsluis, wist zijn portefeuille tussen 17 mei en 3 juni de tijd dat het prijzenspel liep het snelst te laten groeien. Blei, die Commerciële Economie studeert, had nog geen ervaring met beleggen. Zijn vader wel, maar zelfs die was verbaasd over hoe goed zijn zoon het ervan afbracht. Blei liet in een spannende competitie tot op het laatst zaten er drie spelers vlak bij elkaar in het klassement meer dan medespelers achter zich. Bijzonder is dat hij niet alleen de winnaar van het eindklassement is, maar ook de beste was in het Turboklassement. Het beursspel wordt jaarlijks georganiseerd door De Financiële Telegraaf en RBS was als sponsor aan deze competitie verbonden. Het doel van het DFT-spel is mensen op een leuke manier bekend te maken met beleggen én met Turbo s, aldus Erik Mauritz, Turbospecialist bij RBS. Vandaar dat er ook een apart Turboklassement is. Het spel werkt zo: elke deelnemer kan tot een half uur voor opening van het Damrak maximaal drie AEX-fondsen inzetten. Met een Turbo, een beleggingsproduct van sponsor Royal Bank of Scotland, konden extra punten worden verdiend. De Turbo s dienden dus als een soort joker: effectversnellers op stijgende of dalende koersen. Eerst emotie, dan ratio Mauritz reikte de prijs uit aan Blei op het hoofdkantoor van de bank in Amsterdam. De jonge student mag zijn rekening spekken met een cheque ter waarde van precies 5.009,63 euro. Waarom dat zo n vreemd bedrag is? Het geldbedrag werd vastgesteld aan de hand van de waarde van de best renderende van twee Turbo-portefeuilles, long én short, die voor aanvang van de competitie waren samengesteld als een soort groeiende beloning. Maar niet alleen Blei kreeg een prijs. De winnaar van het Turboklassement is Leo van Harrewijen, 51 jaar, uit Cappele aan den IJssel. Hij was eigenlijk de nummer twee van het klassement, want Blei wist dus ook deze titel op zijn naam te zetten. De allerbesten van de DFT Beurspoule Naast Blei en Harrewijen deden nog ruim andere spelers mee. Niet verrassend is het grootste deel daarvan man. Slechts 429 dames deden er mee en zij behaalden gemiddeld een lager rendement dan de mannen. De meeste competitieleden waren tussen de 30 en 44 jaar. Maar liefst 936 waren er tussen de 18 en 29 jaar, de leeftijdscategorie van de winnaar, en bijna waren er tussen de 45 en 60 jaar. Deze laatsten deden het het beste in dit beursspel. Om te kunnen beleggen, hoef je niet altijd gestudeerd te hebben. Alle deelnemers is ook gevraagd om hun opleidingsniveau te vermelden en gemiddeld deden de mensen met alleen lagere school het het best. Daarna kwamen de universitair geschoolden en HBO-ers. Van alle provincies heeft Limburg het hoogste rendement behaald en in Zeeland wonen de minst goede beleggers. De meeste beleggers kwamen uit Noord-Holland en zij waren goed voor de vijfde plaats. De beleggers met het hoogste rendement werkten niet en hadden grijs haar. We mogen concluderen dat er dus vooral gepensioneerde deelnemers waren. Verder behaalden beleggers die gedurfd beleggen in dit spel betere resultaten dan defensievere beleggers. En, ze zeggen toch dat Volvo-beleggers betere beleggers zijn? Nou, niet in de DFT Beurspoule. De Mini-rijders staan stijf bovenaan in het klassement. De prijs, een Macbook Pro, werd Van Harrewijen echter van harte gegund. Zijn beleggingsstrategie was net als die van Blei: goed het nieuws in de gaten houden en in je achterhoofd houden dat de beurs nu vooral op emotie drijft en minder op ratio. Beide winnaars profiteerden vooral van hun keuze voor Arcelor Mittal, Fugro, ING en Aegon. De beste leden van de subpoule Turbosprint 2010 wonnen de pouleprijs. In september krijgen zij een chique diner en rondleiding op het hoofdkantoor van RBS in Amsterdam. Jongste winnaar ooit in DFT Beurspoule 2010 RBS Bestsellers De meest verkochte producten op basis van de omzet van mei Royal Top-5 Royal 5% Vast Obligatie Royal AEX 280 5% 31 maart 2015 Royal AEX 320 6% 31 maart 2015 Royal 8% - 3M Euribor Obligatie Royal 3,25% Plus Obligatie Top-5 Onderliggende waarde (Turbo s) AEX Goud Euro/dollar Brent Crude Oil Arcelor Mittal Top-5 Certificaten Goud Certificaat Water Certificaat India Certificaat Future Bric Certificaat AEX Certificaat Bron: RBS, 8 juni

10 Valuta RBS Markets Magazine juli 2010 Als de euro valt De euro is bijna tien jaar oud, maar uitgerekend nu wordt getwijfeld aan het voortbestaan van de muntunie. Wat gebeurt er als de euro verdwijnt? Het einde van de euro, of toch niet? Zouden de vlaggen nog uitgaan in Europa op 1 januari 2012? Op die dag is de euro precies tien jaar in omloop. Met de huidige crisis in Zuid-Europa is het de vraag of er straks überhaupt iets te vieren valt. Het tweede lustrum is nog anderhalf jaar weg, maar de bedreiging van het voortbestaan van de munt is nog nooit zo groot geweest. In 2009 is er al een klein feestje gevierd, want officieel bestaat de euro al sinds 1999, pas 1 januari 2002 kwamen de eerste echte euro s uit de muur. Enorme begrotingstekorten in Griekenland, Portugal en Spanje hebben de Europese financiële markten flink uit evenwicht gebracht. Doordat de belangrijkste Europese landen één munt delen, zijn de problemen in Zuid-Europa ook een zorg voor de rest van Europa. De lasten drukken het zwaarst op de sterkste schouders, die van Duitsland en Nederland. Geen valutarisico Een ding is duidelijk geworden tijdens deze crisis. Europa is niet in staat om met één mond te spreken en het voortbestaan van de euro boven alles te verheffen. Bondskanselier Angela Merkel van Duitsland wordt verweten dat ze te lang heeft gewacht met het openlijk steun verlenen aan de euro. Vervolgens zou de Franse president Nicolas Sarkozy weer hebben gedreigd 10

11 RBS Markets Magazine juli 2010 Valuta om uit te euro te stappen als Merkel niet over de brug komt met financiële steun voor Zuid-Europa. Investeerders in Azië, Amerika en het Midden-Oosten vragen zich ondertussen openlijk af of de euro wel standhoudt met al dat gekissebis. Toch is geen enkel euroland erbij gebaat om wie dan ook vaarwel te zeggen. Als er één land uit de euro stapt, dan zakt het vertrouwen in de munt steeds verder weg, zegt Edin Mujagic, monetair econoom bij het onafhankelijke financieel adviesbureau Interest & Currency Consultants en auteur van het boek 10 jaar euro: biografie van een jonge wereldmunt. De hobbel voor een volgend land om hetzelfde te doen wordt kleiner. Dan is het einde zoek. Bovendien hebben Europese bedrijven na de invoering van de euro, veel geïnvesteerd in andere eurolanden, juist omdat er geen valutarisico meer is. Nederlandse banken zitten zwaar in Zuid-Europees staatspapier. Maar ook Nederlandse pensioenfondsen en zelfs woningbouwverenigingen hebben om die reden hun geld geïnvesteerd in Zuid-Europa. Het gaat bijvoorbeeld om vastgoedprojecten aan de Spaanse Rivièra of participaties in Zuid-Europese ondernemingen. Terug naar de gulden Ondanks al deze belangen mort de bevolking in het Noorden. Duitsland en Nederland hebben hun overheidsbegroting in tegenstelling tot het zuiden, behoorlijk op orde. Griekenland heeft de boel openlijk belazerd en lange tijd gelogen over de omvang van de tekorten. En als beloning zouden ze ook nog eens miljarden steun krijgen? Dat is moeilijk te verkopen, zeker in tijden van verkiezingen. De Zuid-Europese problemen zullen het Noorden miljarden gaan kosten en de vraag is of Nederland dat wel op wil hoesten. Dus, waarom niet gewoon terug naar de gulden? Hoewel Nederland zichzelf economisch in de vingers zal snijden, is het niet ondenkbaar. We hebben eerder laten zien dat we in staat zijn om over de stappen op een andere valuta. Op dezelfde manier zouden we, wat de logistiek betreft, ook gewoon weer de gulden kunnen terughalen, aldus Mujagic. De infrastructuur om een munt om te wisselen is er nog steeds. Met de komst van de Europese Centrale Bank (ECB) zijn nationale centrale banken niet verdwenen en ze zijn nog steeds operationeel. Hun reserves staan, op een miniem deel na dat is overgeboekt naar de ECB, nog steeds op de balans. Betalingssystemen binnen de euro zijn nog altijd hoofdzakelijk nationaal van aard. Omdat ze slechts aan elkaar zijn vastgeknoopt, is loskoppeling niet zo moeilijk. Heimwee naar de gulden? euro gulden Cappuccino 3,00 6,61 Hoekwoning in Naarden 135 m , ,00 1 liter halfvolle melk 0,75 1,65 Amsterdam-Parijs per Thalys 210,00 462,78 Roombroodje van de bakker 2,50 5,51 Kostuum van Van Gils 425,00 936,58 ipad (16GB, Wifi + 3G) 599, ,02 AEX Index 310,00 683,15 Per 26 mei 2010 Kostbare operatie De herinvoering van de gulden is dus geen ondenkbare, maar wel een zeer kostbare operatie. Opnieuw zullen er nieuwe munten geslagen en briefjes gedrukt moeten worden. Al die munten en briefjes moeten weer worden verspreid. De euro s die in omloop zijn moeten worden omgewisseld. Banken moeten de rekeningen weer omzetten. Betaalautomaten moeten guldens accepteren. De winkelier en de horeca moet de prijskaarten weer aanpassen. De Nederlandsche Bank (DNB) zal vervolgens weer alleen verantwoordelijk zijn voor het handhaven van de waarde van de gulden. Los van alle praktische zaken is het de vraag of de herinvoering van de gulden goed zal zijn voor de Nederlandse economie. Wie wil er vijftien gulden neertellen voor een cappuccino met een stukje appeltaart? De kans is klein dat Nederland, onder welke politieke druk dan ook, deze stap zal zetten. De Nederlandse economie is heel sterk afhankelijk van handel binnen Europa, met name Duitsland. Mogelijk hebben andere Europese landen dan helemaal geen zin meer om handel te drijven met Nederland. Alle transacties moeten worden omgerekend naar guldens. Dat is veel gedoe. Bovendien lopen de partijen dan weer valutarisico. Ook de Nederlandse investeringen in Europa zullen zo problemen geven. Het vermogen van onze pensioenfondsen zal weer worden omgezet in guldens, terwijl beleggingen grotendeels vastzitten in euro s. Sterke landen Een realistischer scenario zou kunnen zijn dat Duitsland en Nederland samen uit de euro stappen. Waarschijnlijk zal ook Oostenrijk zich bij dit groepje sterke landen aansluiten. Dit betekent dat de euro doorgaat als een zwakke munt van de Zuid-Europese landen. Voor Noord-Europa zou de nieuwe munt voor welvaart zorgen, verwacht Mujagic. De inflatie en de rente zouden op een laag niveau blijven. De landen in het Zuiden zullen naar verwachting veel meer problemen gaan ondervinden. Het lijkt dan ook zo goed als onmogelijk om zo n splitsing voor elkaar te krijgen zonder diepe internationale conflicten. En ook het Noorden is eigenlijk niet gebaat bij het uiteenspatten van de euro. Voorlopig zullen Merkel en Sarkozy er alles aan doen om de gezamenlijke munt in stand te houden. Opgeven kan altijd nog. Zuid-Europa krijgt een tweede kans. Die moet het met beide handen aangrijpen. Mochten de landen toch niet slagen voor hun examen, dan zal over een paar jaar het voortbestaan van de euro opnieuw ter discussie staan. Het jaar 2012 zal de munt wel halen. Maar het feestje zal bescheiden zijn. Corina Ruhe 11

12 Portefeuillebeheer RBS Markets Magazine juli 2010 De ideale opstelling Een beleggingsportefeuille lijkt veel op de opstelling van een voetbalteam. Achterin de vaste waarden en voorin de topscorers. Hoe ziet de ideale portefeuille eruit? Welke beleggingsproducten zorgen voor waarde, welke voor groei? En wat moet u doen als het risicoprofiel van uw portefeuille flink verandert? Moet u dan het hele team wisselen, of zijn een aantal slimme transfers voldoende? Jean-Paul van Oudheusden van RBS Markets legt uit hoe een goede beleggingscoach te werk gaat en hoe u een goede basis legt voor uw beleggingsportefeuille. Het beheren van een beleggingsportefeuille heeft veel weg van het coachen van een voetbalelftal. Bij allebei gaat het erom het gestelde doel te bereiken, maar zonder teveel risico te nemen. Bert van Marwijk, coach van het Nederlands elftal stelt ook niet tien spitsen op om doelpunten te maken. Zonder verdedigers is het risico op een tegendoelpunt te groot. Aan het woord is Jean-Paul van Oudheusden van RBS Markets. Van Marwijk is volgens Van Oudheusden te vergelijken met een belegger die een beleggingsportefeuille opbouwt en beheert. Welke spelers (producten) worden opgesteld, wie kunnen scoren (extra rendement behalen) en welke spelers komen beter tot hun recht op het middenveld (vermogensgroei)? Ook belangrijk, welke spelers vormen de verdediging (kapitaalsbescherming) en wie beschermt het doel (kapitaalsbehoud)? 12

13 RBS Markets Magazine juli 2010 Portefeuillebeheer Chapeau In de huidige volatiele markten is risico meer dan ooit van belang. Lang werd gedacht dat bijvoorbeeld vastgoed, goud, valuta en obligaties veilige havens waren in bange tijden. Inmiddels weten we wel beter. De kredietcrisis en de schuldproblemen in de zuidelijk Europese landen bewijzen eens te meer dat het risicoprofiel van een beleggingsportefeuille constant aan verandering onderhevig is. Eén keer een basis- Obligaties als kapitaalsbescherming Een goede verdediging voorkomt verliezen Zorg voor een gebalanceerde basis portefeuille samenstellen en er daarna niet meer naar omkijken is in het huidige marktklimaat niet meer voldoende. Of Koninklijke Olie een aandeel voor het leven is, moet echt heroverwogen worden, vervolgt Van Oudheusden. Om maar bij voetbaltermen te blijven: spelers worden ouder of kunnen geblesseerd raken. Dat kan de waarde en het rendement van een speler en het hele team aantasten. Een mooie transfer heeft juist een positief effect op het groepstotaal. Zo werkt het ook bij het beheer van een beleggingsportefeuille. De risico s constant tegen elkaar blijven afwegen, uzelf steeds afvragen wie het meest fit is om op te stellen, op tijd afscheid nemen van verliezers en vooral ook winst nemen als er een mooi rendement is geboekt. De opstelling Van Oudheusden legt uit hoe volgens RBS Markets de ideale portefeuilleopstelling eruitziet. Allereerst is het van belang dat beleggers achteraan beginnen. Bij de keeper dus. De keeper vertegenwoordigt in het RBS-model het kapitaalsbehoud. Van Oudheusden: Hij vertegenwoordigt de spaarrekening waarop geld staat waarmee niks mag gebeuren. Voor succes op de lange termijn is het goed om u eerst af te vragen welke spaarrente daarbij hoort. Daarna zoekt u geschikte obligaties en pas daarna voegt u meer risico aan de portefeuille toe in de vorm van Certificaten, ETF s (ook wel trackers genoemd) Eén keer een basisportefeuille samenstellen en er daarna niet meer naar omkijken is in het huidige marktklimaat niet meer voldoende. en Turbo s. Hoeveel risico u toevoegt, hangt af van uw beleggingshorizon en -doelstelling. Jonge mensen kunnen vanwege hun lange horizon vaak offensiever beleggen dan oudere beleggers. Vóór de keeper staat de verdediging, oftewel de kapitaalsbescherming. In een portefeuille wordt deze categorie gevormd door obligaties. Obligaties zorgen voor kapitaalsbescherming in de vorm van een hoofdsomgarantie en geven als het goed is rendement in de vorm van een coupon. Het middenveld staat voor vermogensgroei in een portefeuille. Dat zijn opbouwende spelers in de vorm van Certificaten of trackers. Normaal gesproken zou dat minimaal één Certificaat of tracker zijn die gebaseerd is op de AEX-index of de Eurstoxx 50 of misschien wel de Dow Jones. Echter, het is wel zaak om alleen middenvelders op te stellen die perfect in vorm zijn, zo zegt Van Oudheusden. In de spits staan ten slotte twee Turbo s die voor een hoger dan gemiddeld rendement kunnen zorgen. Momenteel zouden dat bijvoorbeeld een Turbo goud en een Turbo euro/dollar kunnen zijn. 13

14 Chapeau Portefeuillebeheer RBS Markets Magazine juli 2010 Certificaten voor vermogensgroei Opbouwende spelers op het middenveld Op de reservebank zitten de wisselproducten. Ze zijn fit, maar passen soms niet in de visie van de coach, de belegger dus. Zij kunnen bijvoorbeeld ingezet worden als de beurs sterk daalt. Denk aan een Turbo Short. Of juist als een opkomende markt, een specifiek thema of sector aan populariteit wint. Denk daarbij bijvoorbeeld aan alternatieve energie of biotechnologie. RBS Markets scout Het speelschema helpt beleggers terug te keren naar de basis van hun portefeuille. En in roerige beurstijden is dat geen overbodige luxe. De spaarrente staat laag, het rendement op obligaties is door de Europese schuldproblemen momenteel ook laag. Aan de andere kant staan de aandelenmarkten door de lage rente hoog. Dit zorgt voor meer risico in de portefeuille en door dicht bij de basis te blijven, kunnen beleggers in ieder geval de mogelijke risico s eenvoudiger in kaart brengen en daarop snel en adequaat reageren. Een garantie voor een positief rendement is het echter zeker niet. Van Oudheusden: Er zijn altijd onvoorziene risico s. Het gezegde is toch ook It ain t the risk we know that will hurt us, it is the risk we don t know. Het blijft daarom zaak om constant te blijven zoeken naar interessante spelers. RBS Markets speurt als een echte scout de markt af op zoek naar trends en kansen. Zo waren zij de eerste met een product, een Turbo, op de Amerikaanse Home Building Index of met bijvoorbeeld de Sinaasappelsap Future Turbo. Soms ontstaat er ook een product op verzoek van beleggers. Noem het een wisselwerking met de supporters, zegt Van Oudheusden. Zij willen graag een speler aan hun portefeuille toevoegen en wij kopen die aan. Tot nu toe is bijvoorbeeld de Fysiek Goud Tracker op deze manier ontstaan. Van Oudheusden wil wel benadrukken dat beleggers zich niet gek moeten laten maken en niet massaal op elke trend moeten inspringen. Een zwervende spits à la Romario in een team is leuk, maar het draait om het team, om de basis. Zestien miljoen coaches Om tot een topportefeuille te komen, is veel training nodig. In de praktijk beleggen onze klanten steeds meer per risicocategorie. Je zou kunnen zeggen dat ze per linie trainen. Dus ze alloceren hun vermogen per beleggingscategorie en stoppen een vast bedrag in of houden een minimumbedrag Dus geen geld dat eigenlijk op de spaarrekening thuis hoort, toch maar even in een Turbo stoppen. Turbo s voor een hoger dan gemiddeld rendement aan op de spaarrekening, in obligaties, Certificaten of Turbo s. RBS Markets speelt hierop in door per linie een productrange aan te bieden en steeds nieuwe producten te ontwikkelen, vertelt Van Oudheusden. Overigens is op deze manier geld beleggen een prima strategie, mits beleggers consequent zijn. Dus geen geld dat eigenlijk op de spaarrekening thuis hoort, toch maar even in een Turbo stoppen om mee te liften op de val van de euro. En consequent, dat is een voetbalcoach ook. Niet-fitte spelers blijven thuis, nieuwe sterren krijgen een kans op het veld, al is het maar één helft van de wedstrijd, en in de verdediging staan bij voorkeur de oude rotten in het vak. Zo werkt het bij beleggen ook. De verschillen zitten in de verschillende beleggingsdoelstellingen en -horizonten. Maar, ze zeggen toch altijd dat er in Nederland zestien miljoen coaches zijn? Nou, er zijn net zoveel potentiële beleggers en zij bepalen zelf in welke opstelling zij meespelen op de beurs, besluit Van Oudheusden. Fleur van Dalsem Wilt u weten welke producten RBS Markets aanbiedt in de verschillende beleggingscategorieën en bent u benieuwd welke obligaties, Certificaten, ETF s of Turbo s uw portefeuille compleet kunnen maken, kijk dan op Meer scoringskansen met snelle spitsen 14

15 Actief beleggen met RBS Turbo s Met Turbo s van RBS kunt u wereldwijd versneld inspelen op stijgingen en dalingen op diverse beurzen. Grootste assortiment Met een aanbod van 2000 Turbo s op 250 onderliggende waarden heeft marktleider RBS het grootste aanbod op Euronext Amsterdam. Zo kunt u altijd een Turbo vinden waarmee u kunt inspelen op uw visie. Meeste inspiratie Om u op de hoogte te houden biedt RBS beleggers het gratis Markets Magazine, de wekelijkse nieuwsbrief Turbo s en Certificaten en dagelijks Technische Analyses van Nico Bakker. Wij zien u ook graag op een van de vele seminars die wij regelmatig organiseren. Kleine spreads Als actieve belegger bent u op zoek naar scherpe prijzen. In AEX Turbo s met de hogere hefbomen is onder normale marktomstandigheden de spread* slechts 0,01, bij Aegon en ING Turbo s met de hogere hefbomen 0,02 en bij EUR/USD Turbo s met de hogere hefbomen 0,03. Turbo s zijn beursgenoteerd en verkrijgbaar via uw eigen bank of broker. * De spread is het verschil tussen de bied- en laatprijs afgegeven door RBS. Bovengenoemde spreads van RBS gelden alleen onder normale marktomstandigheden. De spread kan worden vergroot in volatiele markten of als er belangrijke cijfers gepubliceerd worden. RBS behoudt zich het recht voor deze spreads te allen tijde te wijzigen. Voor de brochure, het basisprospectus, de definitieve voorwaarden en meer informatie: ga naar of bel 0900-MARKETS ( ; lokaal tarief) The Royal Bank of Scotland plc. Alle rechten, behalve indien expliciet toegekend, worden voorbehouden. Reproductie in welke vorm dan ook van de inhoud van dit document is zonder voorafgaande schriftelijke toestemming verboden tenzij voor persoonlijk gebruik. AEX en AEX-Index zijn geregistreerde merknamen van Euronext N.V. of haar dochterondernemingen en worden gebruikt met toestemming van Euronext Indices B.V.

16 Chapeau Frontier markets RBS Markets Magazine juli 2010 Afrika promoveert De kredietcrisis heeft op het Afrikaanse continent een nog grotere schade aangericht dan op de Westerse beurzen. Beleggers wilden zoveel mogelijk geld liquide maken en dumpten als eerste hun meest riskante posities, zoals die in Afrika. Het wereldkampioenschap voetbal geeft de Afrikanen nu de kans om de wereld te tonen dat Afrika een moderne maatschappij is. Biedt Afrika ook moderne investeringskansen? Nog steeds riskant: beleggen in Afrika 16

17 RBS Markets Magazine juli 2010 Frontier Chapeau markets In juni is Afrika even het belangrijkste continent ter wereld. Koreanen, Brazilianen, Duitsers en Nederlanders zitten dan uitgedost met vlaggen, toeters en petjes aan de televisie gekluisterd, hun blik gericht op Zuid-Afrika. De organisatoren van het wereldkampioenschap voetbal 2010 zullen er alles aan doen van deze air time gebruik te maken. Wanneer komt het voor dat Afrika zo n groot kijkerspubliek heeft? Nu eens geen sloppenwijken, hobbelige zandwegen en rieten hutjes. Het wereldkampioenschap voetbal geeft de Afrikanen de kans om de wereld te tonen dat Afrika een moderne maatschappij is. Biedt Afrika ook moderne investeringskansen? Zuid-Afrika heeft zelf miljarden gestoken in de bouw van voetbalstadions en nieuwe infrastructuur zoals wegen en bagagesystemen op de luchthavens. Buitenlandse bedrijven stonden in de rij om daar een graantje van mee te pikken. Maar wie durft zelf te investeren? Afrika leek jarenlang het terrein van pioniers en bloemenkwekers. Beleggen in Afrika vereist nog sterkere zenuwen dan aandelen kopen in opkomende markten zoals Brazilië, Rusland, China en India. De meeste Afrikaanse beurzen worden daarom ook wel frontier markets genoemd. Verwijzend naar de denkbeeldige lijn in de Verenigde Staten en de rest van Noord-Amerika in de negentiende eeuw. De frontier was de grens tussen het onontdekte en het bevolkte deel van Amerika. De goudkoorts verschoof die grens steeds verder in oostelijke richting. Ook de beleggers in deze frontier-aandelenmarkten zijn op zoek naar goud. Als echte pioniers hopen zij vooraan te staan als het goud gedolven wordt. In Afrika zijn de beurzen van bijvoorbeeld Ghana, Kenia, Malawi of Botswana echte frontiermarkten vanwege de relatief hoge risico s en de lage Afrika-Certificaten Naam ISIN Referentie in euro Afrika Certificaat NL ,38 Egypte Certificaat NL ,00 Marokko Certificaat NL ,00 Nigeria Certificaat NL ,00 Zuid-Afrika Certificaat NL ,00 Bron: RBS, 10 juni 2010 marktkapitalisatie. De beurzen van Marokko, Egypte en Zuid-Afrika worden al tot de emerging markets gerekend. Frontiermarkten De Afrikaanse beurzen hebben in 2008 en 2009 zware klappen gekregen. De kredietcrisis heeft op het Afrikaanse continent zelfs een nog grotere schade aangericht dan op de Westerse beurzen. Volgens Chris Derksen, hoofd Frontier Markets Investments bij de Zuid-Afrikaanse vermogensbeheerder Investec, trokken buitenlandse investeerders massaal hun geld weg uit Afrika. Beleggers wilden zoveel mogelijk geld liquide maken en dumpten als eerste hun meest riskante posities. De Afrikaanse markten kelderden, soms met tientallen procenten. Zo verloor de NSE All Share Index, de hoofdindex van de beurs van Nigeria, in 2008 maar liefst de helft van zijn waarde (zie ook het kader op pagina 19). Dat de Afrikaanse beurzen nauwelijks gecorreleerd zijn met andere aandelenmarkten, bleek een mythe. Vóór de kredietcrisis stroomde nog veel geld richting deze frontier markets omdat beleggen in Afrika werd gezien als een natural hedge in de portefeuille. Er zou nauwelijks een verband bestaan tussen de beurs van Botswana, Ghana, Amerika of Brazilië. Toen de kredietcrisis ook Afrika meetrok in de vrije val, werd voor investeerders pijnlijk duidelijk dat er van een natuurlijke bescherming geen sprake was. Toch blijken de Afrikaanse economieën zich wel vrij zelfstandig te bewegen. Terwijl de Westerse economieën in elkaar ploften, groeide de Afrikaanse economie gewoon door. Gemiddeld steeg het bruto binnenlands product in Gemiddelde economische groei Afrika ten opzichte van de wereld Groei van het bruto binnenlands product in procent Verschil tussen de groei in Afrika en de wereld Zuid-Afrika In tegenstelling tot veel buurlanden, kwam de kredietcrisis in Zuid-Afrika hard aan. De economie kromp in 2009 met bijna 2 procent. Vooral de bouwsector is hard geraakt en kromp tientallen procenten. Standard Bank rekent voor 2010 alweer op een groei van bijna 3 procent. Met een schat aan edelmetalen en diamanten in de bodem profiteert Zuid-Afrika van de stijgende grondstofprijzen. De goudprijs staat op een historisch hoogtepunt, maar ook andere grondstoffen zoals koper, zijn sterk in prijs gestegen. Ruim 20 procent van het nationale inkomen wordt verdiend in de financiële en dienstensector. Bijna 14 procent komt uit de landbouw. De mijnbouw draagt voor 4,6 procent bij aan de economie. Afrika Wereld Bron: Global Insight, augustus

18 Chapeau Frontier markets RBS Markets Magazine juli 2010 Afrika in 2009 nog met ruim 3 procent, Europa en Amerika krompen. Overigens kreeg Afrika wel een tik. In 2008 groeide de Afrikaanse economie gemiddeld nog met ruim 5 procent. De aandelenbeurzen zijn onevenredig hard onderuit gegaan. Volgens Roy Rus, fondsbeheerder van het Intereffekt Emerging Africa Fund, is het daarom nu een goed moment om in de frontiermarkten te stappen. In 2009 hebben de ontwikkelde aandelenmarkten al een stevig herstel laten zien en ook de emerging markets zijn aan het opkrabbelen, zegt Rus. De Afrikaanse beurzen zijn daarentegen pas net aan de weg omhoog begonnen. Afrika is volgens Rus nu spotgoedkoop. De koers-winstverhoudingen zijn nog steeds laag. Na het herstel in 2009 hebben de emerging markten een koers-winstverhouding van rond de 20, frontiermarkten staan op 13. Nauwelijks last Banken zijn een zeer geliefde investering voor Rus en Derksen. Vooral de Nigeriaanse banken hebben nog veel groeipotentie. Bij de huidige koers en de verwachte winstontwikkeling, ligt de koers-winstverhouding voor 2011 op 8. Dat is spotgoedkoop, het Internationaal Monetair Fonds (IMF) verwacht dat de Nigeriaanse economie zowel in 2010 als in 2011 met 7 procent zal groeien. Het voordeel van de Afrikaanse banken Afrikaanse beurzen Land Beurs Aantal bedrijven Egypte Egypte heeft de kredietcrisis beter doorstaan dan de meeste andere Noord-Afrikaanse landen. De Egyptenaren zijn blijven consumeren en ook de buitenlandse investeringen zijn behoorlijk stabiel gebleven. De Egyptische vermogensbeheerder Beltone rekent voor 2010 op een economische groei van 5,1 procent. Tot de kredietcrisis groeide Egypte nog met circa 7 procent per jaar. In 2009 zakte die groei iets terug tot 4,7 procent. De eerste drie maanden van dit jaar vertoont de economie al een behoorlijk herstel. Zo trekt het toerisme weer aan en gaat het weer beter in de bouw en industrie. Sinds dit jaar stromen er ook weer meer inkomsten binnen uit de doorvoer door het Suezkanaal. Toerisme en het Suezkanaal zijn de belangrijkste inkomensbronnen voor Egypte. Marktkapitalisatie in miljard dollar Jaar van oprichting Botswana Botswana Stock Exchange 20 4, Kameroen Douala Stock Exchang Kaapverdië Bolsa de Valores de Cabo Verde Egypte Egyptian Exchange , Ghana Ghana Stock Exchange 33 1, Kenia Nairobi Stock Exchange 56 10, Malawi Malawi Stock exchange 13 1, Mauritius Stock Exchange of Mauritius 88 6, Marokko Casablanca Stock Exchange 76 64, Namibië Namibian Stock Exchange 7 0, Nigeria Nigerian Stock Exchange , Zuid-Afrika Johannesburg Stock Exchange Swaziland Swaziland Stock Exchange 7 3, Tanzania Dar es Salaam Stock Exchange 8 3, Tunesië Tunisia Stock Exchange 52 8, Oeganda Uganda Securities Exchange 6 n.a Zambia Lusaka Stock Exchange 24 1, Zimbabwe Zimbabwe Stock Exchange 80 3, Bron: Investec/Bloomberg, data per 31 december 2009 is dat ze nauwelijks last hebben gehad van de effecten van de kredietcrisis. Afrikanen sluiten nog zelden een hypotheek af, laat staan dat Afrikaanse banken ze kunnen herverpakken en doorverkopen. Ze hebben evenmin geïnvesteerd in allerlei exotische Amerikaanse hypotheekproducten en ook geen leningen uitstaan aan Zuid-Europa. Afrikanen sparen nog weinig, lenen nauwelijks en sluiten zelden verzekeringen af. Als de economieën groeien en de omvang van de middenklasse groeit, zal vanzelf de vraag naar allerlei bancaire diensten gaan stijgen. Particulieren gaan sparen en willen hypotheken afsluiten en bedrijven gaan op zoek naar geld om te investeren in uitbreiding. De vraag is of en wanneer Afrika die groei gaat bereiken. De afgelopen jaren maakte het continent een enorme groeispurt door, voornamelijk vanwege de voorraden grondstoffen. De bodem van Afrika is rijk wat dat betreft. Het bevat goud, olie, diamanten, ijzererts, koper en nog veel meer. Nu de wereldwijde economie weer aantrekt, stijgt ook de vraag naar grondstoffen. Het IMF voorspelt dan ook mooie groeicijfers. Zo zal Ghana binnenkort profiteren van exploitatie van een in 2007 ontdekte olievoorraad. Daardoor zal de Ghanese economie in 2011 naar verwachting met zo n 20 procent groeien. Ook Kenia zit weer in de lift na de rellen van Het IMF voorspelt voor dit jaar een groei van 4 procent en voor volgend jaar bijna 6 procent. Illiquide beurzen Natuurlijk is er ook op het Afrikaanse continent geen free lunch te krijgen. De markten zijn zeer volatiel, zo is ook tijdens de kredietcrisis gebleken. Als het ergens anders in de wereld niet goed gaat, halen beleggers als eerste hun geld weg uit de spannendste markten. Veel Afrikaanse aandelenbeurzen zijn zeer illiquide. Op de beurs van Oeganda kan hooguit een paar keer per dag gehandeld worden. De aandelenmarkten van Kenia en Nigeria zijn daarentegen modern en ontwikkeld. Daar is de handel volledig geautomatiseerd en het koersverloop is via Bloomberg te volgen. In tegenstelling tot veel Europese landen en de Verenigde Staten, hebben veel Afrikaanse landen hun rijksbegroting redelijk op orde. Veel landen zijn door een grootschalig schuldsaneringsprogramma gegaan van de Wereldbank en hebben vervolgens hun begroting keurig op orde gebracht. Onder streng toezicht van het IMF doen de landen ook niet aan monetaire financiering. De geldpers staat al tijden stil en de inflatie daalt. Andere mentaliteit Het is voor een particuliere belegger erg 18

19 RBS Markets Magazine juli 2010 Frontier Chapeau markets Beleggers in Afrika moeten een private equity-mentaliteit hebben Kenia De jaren 2008 en 2009 waren zwaar voor Kenia. Het land leed onder hevige etnische rellen in aanloop naar landelijke verkiezingen. In datzelfde jaar kampte het land met ernstige droogtes en ook de effecten van de kredietcrisis waren goed te voelen. De Keniaanse economie heeft deze schokken goed kunnen opvangen, de vooruitzichten voor 2010 zijn goed. Er valt weer meer regen terwijl de financiële sector zich razendsnel blijft ontwikkelen. De nettowinst in financiële sector steeg in 2009 met bijna 16 procent ten opzichte van 2008, zo berekent Standard Bank. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) verwacht voor 2010 een economisch groei van 4,1 procent. MSCI Frontier en Emerging Markets moeilijk om zelf een aandeel op de beurs van Botswana of Ivoorkust te kopen door een gebrek aan goede informatie. Volgens Derksen van Investec vereist beleggen in Afrika de mentaliteit van een private equity-investeerder. We volgen onze investeringen intensief. We gaan vaak langs om zelf een oordeel te vormen. Derksen jaagt ook niet op liquiditeit, veel investeringen houdt Investec zo n drie tot vijf jaar in portefeuille. De belegger die direct in bedrijven wil investeren, kan beter uitwijken naar de beurs van Zuid-Afrika. De Johannesburg Stock Exchange vertegenwoordigt alleen al meer dan 60 procent van de totale Afrikaanse marktkapitalisatie. Veel op deze beurs genoteerde bedrijven hebben activiteiten in heel Afrika. Wie wil profiteren van de enorme groei in het gebruik van mobiele telefoons koopt MTN. Shoprite is de grootste retailer van heel Afrika. Nu zijn dit misschien nog onbekende namen, maar na het wereldkampioenschap voetbal zijn deze bedrijven wereldberoemd. Corina Ruhe MSCI Frontier Markets MSCI Emerging Markets Bron: RBS, 26 mei Geïndexeerd: = 100 Nigeria De olie- en gasvoorraden zijn essentieel voor de Nigeriaanse economie. Doordat de olieprijs zich al vrij snel herstelde na de kredietcrisis, krabbelde de economie ook weer snel op. In 2009 groeide Nigeria met 6 procent. Standard Bank verwacht voor 2010 een groei van 6,6 procent. De inflatie zal in dezelfde periode naar verwachting dalen van ruim 12 naar 11 procent. De bankensector is in 2009 volledig opgeschoond door streng optreden van Lamido Sanusi, de gouverneur van de Nigeriaanse Centrale Bank. Veel Nigeriaanse banken kwamen in 2009 diep in de problemen, onder meer doordat de olieprijs instortte en de banken veel probleembedrijven in portefeuille hadden. Een aantal banken kreeg een kapitaalinjectie en werd onder direct toezicht van de centrale bank geplaatst. Sanusi verbeterde de rapportagevereisten en wist door zijn acties het vertrouwen in de Nigeriaanse financiële sector te herstellen. Koers Nigerian Stock Exchange, 5 jaar Bron: RBS, 25 mei

20 Chapeau Indices RBS Markets Magazine juli 2010 Het stabiele Noorden Na ruim een jaar oplopende koersen kwam in mei de eerste serieuze correctie op de internationale beurzen. De Griekenland- en eurocrisis fungeerden als trigger voor een all-out verkoopgolf op vrijwel alle markten. Van alle ontwikkelde markten kreeg Europa het vanzelfsprekend het zwaarst te verduren. De Eurostoxx 50-index stond medio mei op een verlies van 7 procent sinds eind In de Verenigde Staten bleef de schade nog enigszins beperkt, hoewel de hele winst van dit jaar tot nu toe wel werd weggevaagd. Europa Index Land Koers Rendement 1 maand Rendement YTD Rendement 1 jaar Rendement 5 jaar AEX -Index Nederland 331,00-7,3% -3,6% 23,3% -11,0% EURO STOXX 50 Index Euroland 2.456,92-9,2% -7,1% 12,6% -17,2% DAX Index Duitsland 6.155,93-2,3% 1,0% 21,3% 38,0% BEL 20 Index België 2.485,24-8,4% -2,7% 17,6% -20,5% CAC40 Index Frankrijk 3.617,32-11,0% -10,3% 7,9% -13,5% FTSE 100 Index Groot-Brittannië 5.307,34-9,4% -4,2% 15,7% 4,5% SMI Index Zwitserland 6.470,84-6,1% -2,4% 16,2% 6,2% RDX Index Rusland 1.464,79-6,8% 6,7% 30,7% 85,7% S&P /MIB Index Italië ,21-13,5% -15,2% -2,3% -37,7% IBEX 35 Index Spanje 2.501,82-16,0% -21,3% 0,6% 0,0% Amerika Dow Jones Industrial Average Index SM Verenigde Staten ,95-6,2% -0,2% 22,8% -0,8% S&P 500 Index Verenigde Staten 1.120,80-7,3% -0,4% 22,3% -6,8% NASDAQ 100 Index Verenigde Staten 1.887,06-7,3% 0,4% 33,6% 22,7% Bovespa Index Brazilië ,08-13,2% -12,5% 16,8% 141,6% Mexbol Index Mexico ,35-7,4% -3,6% 27,2% 142,0% S&P TSX60 Index Canada 693,97-2,9% -0,5% 12,4% 29,9% Nederland: beste beurs Opvallend is het relatief sterke optreden van de Nederlandse beurs in het Europese geweld. De status van Nederland als veilige haven in euroland heeft daar alles mee te maken, want ook de Duitse beurs bleef sterk liggen. Frankrijk (-10,3 procent in 2010), Italië (-15,2 procent) en Spanje (-21,3 procent) kregen aanmerkelijk hardere tikken. Over de laatste twaalf maanden gemeten was Nederland zelfs de beste beurs onder de ontwikkelde economieën. Alleen de door technologie gedomineerde Nasdaq-index versloeg de AEX. Onder emerging markets zijn het vooral China en Brazilië die stoom aan het verliezen zijn, maar dat was na de enorme rally s van het laatste jaar misschien ook wel een beetje te verwachten. Opvallend is de stabiliteit van BRICland Rusland. Als enige grote beurs wist Moskou in 2010 in de plus te blijven en over een jaar gemeten is de Russische RDX-index een van de best presterende in de wereld. Ook Turkije, Indonesië en opvallend politieke brandhaard Thailand hebben een sterke periode van twaalf maanden achter de rug. Pieter Kort Azië/Pacific NIKKEI 225 Index Japan ,64-6,6% -3,4% 9,7% -8,0% Hang Seng Index Hongkong ,94-8,5% -10,5% 11,6% 42,9% Hang Seng China Enterprises Index China ,18-9,2% -13,0% 10,4% 141,1% Kospi 200 Index Zuid-Korea 214,42-5,0% -4,3% 16,2% 72,7% Nifty Index India 5.066,20-5,5% -5,4% 13,9% 147,1% SET 50 Index Thailand 532,13 4,7% 3,0% 34,7% 14,3% LQ45 Index Indonesië 546,99-4,6% 5,3% 42,4% 131,2% S&P /ASX 200 Index Australië 4.470,70-10,7% -9,9% 14,9% 8,5% Topix Index Japan 913,91-6,2% 0,3% 3,5% -19,5% Kuala Lumpur Composite Index Maleisië 1.330,17-1,4% 2,8% 27,8% 47,4% Afrika/Midden-Oosten CFG 25 Index Marokko ,26 3,3% 18,8% 12,1% 140,0% EGX 30 Index Egypte 6.761,28-12,2% 4,5% 8,5% 57,3% DJ Turkey Titans 20 Index Turkije 629,67-7,9% 0,0% 60,3% 106,3% Tel Aviv 25 Index Israël 1.131,26-6,0% -1,2% 35,3% 67,7% Dubai Financial Market G. Index Dubai 1.714,21-3,5% -6,5% 1,2% -64,4% MSCI United Arab Ver. Arab. Emirates Index Emiraten 255,84-3,6% 1,4% 22,3% - MSCI Bahrain Index Bahrein 332,55-2,0% -5,8% -35,2% - Sectoren AMEX Gold BUGS Index Goudmijnen 473,00 5,6% 5,1% 29,2% 161,6% AMEX Biotech Index Biotechnologie 1.085,01-11,5% 15,0% 71,1% 98,6% AMEX Oil Index Olieproductie 993,42-11,8% -8,2% 3,7% 22,5% Bron: Bloomberg, 18 mei

21 Emerging markets RBS Markets Magazine juli 2010 FADE wint rode strijd van BRIC De verschillen waren ook in de nieuwe meetperiode van begin april tot medio mei gering, maar de volwassen FADE-landen wisten de daling iets kleiner te houden dan de opkomende BRIC-landen. In de eerste vier edities van BRIC tegen Fade, The Battle, ging het er vooral om welke van de landencombinaties het hardst stegen. Drie keer waren dat de BRIC-landen (Brazilië, Rusland, India en China), slechts één keer de FADElanden (Frankrijk, Amerika, Duitsland en Engeland). Maar ondanks de Griekse perikelen en de dalende euro deden de vier indices van de volwassen landen het sinds het vorige nummer van RBS Markets beter dan die van de vier emerging markets. Of beter gezegd, iets minder slecht. Want FADE wist de schade te beperken tot een gemiddeld verlies van 5,3 procent, terwijl BRIC een veer liet van 6,5 procent. Mank paard Het was D-Day dit keer, want vooral de DAX 30 en Dow Jones bleven goed liggen en zorgden er daardoor voor dat de tussenstand op 3-2 gebracht is, nog altijd in het voordeel van BRIC overigens. Grote boosdoener bij de opkomende markten was de Braziliaanse Bovespa die meer dan 10 procent in waarde verloor, overigens net zo veel als de Franse CAC 40 die daarmee het manke paard van de FADE-vierspan was. Hard omlaag In het verleden was het niet meer dan gebruikelijk dat opkomende landen in Duitsland heeft de minste verliezen neerwaartse markten veel harder daalden dan volwassen markten. Dit keer lijkt dat voorlopig anders te zijn, vooral omdat de naweeën van de kredietcrisis vooral bij Westerse overheden voelbaar zijn. De groeicijfers in India en China zijn over het algemeen nog altijd indrukwekkend. Dat verklaart voor een groot deel dat BRIC in een bearmarkt niet eenvoudig van tafel wordt geveegd door FADE. Een nederlaag ja, maar met gering verschil. Peter van Kleef In The Battle BRIC tegen FADE wordt elke maand gekeken naar het rendement over de achterliggende drie maanden van de beurzen van de vier grote groeieconomieën Brazilië, Rusland, India en China (BRIC) ten opzichte van die van de oude economische wereldmachten Frankrijk, Amerika, Duitsland en Engeland (FADE). Op deze manier wordt snel inzichtelijk gemaakt in hoeverre beleggers kunnen profiteren van de verschuivingen op het economisch wereldtoneel. Rendement over de meetperiode 1 april 15 mei 2010, bron: wvd group. 21

22 Chapeau Indices: Technische analyse RBS Markets Magazine juli 2010 AEX Index Zwaar weer op Damrak S&P 500 Index Stieren hebben het moeilijk Foto: wikimedia Oranje licht In een kort tijdsbestek heeft de uptrendfase een flinke deuk opgelopen. Na topvorming rond 358 openbaarde zich een minicrash begin mei, waardoor de oplopende trendlijn sneuvelde en de AEX Index in een vrije val naar de sleepkabel op 307 raasde. De sleepkabel, een 55 weeks SMA (Simpel Moving Average, ofwel een ongewogen voortschrijdend gemiddelde), houdt de stieren vooralsnog in de race. Subjectieve analyses indiceren een trendlijnbreuk, maar objectieve metingen geven aan dat de uptrendfase nog ternauwernood intact is. Deze tegenstrijdigheid noopt mij ertoe om over te stappen op een overgangsfase, waarbij het raadzaam is om de kantelpunten goed te volgen. Laat ik met het positieve kantelpunt beginnen. Als het de stieren lukt om terug te keren en de AEX boven het 358-niveau te drukken, dan krijgt de uptrendfase een stevige impuls. Dan is de mini-crash een vervelende tik geweest. De RSI als spanningsmeter indiceert overigens bodemvorming rond 307 met aansluitend een opleving. Met andere woorden, een breakoutscenario boven de 358 behoort tot de mogelijkheden. Het is momenteel echter zwaar weer op het Damrak, dus het is zaak om het 307-kantelpunt goed in de gaten te houden. Bij koersen onder 307 is er sprake van een objectieve trendbreuk en kan de barometer flink naar beneden gaan zwiepen. Onder de 307 breekt een zwaar bearishe sentimentfase aan. Een en ander impliceert dat het verkeerslicht op oranje staat. Onder 307 springt het op rood, boven 358 op groen. Tussen 307 en 358 kunt u een zijlijnpositie overwegen. Wereldwijd hebben de stieren het moeilijk. Over een breed front moeten zij rake klappen incasseren. Ook de stieren in de S&P 500 Index ontlopen de dans niet. Zij hebben wel een voorbeeldfunctie, dus is het van belang de stappen van deze stieren goed in kaart te brengen en de kantelpunten goed te benoemen. Als zij er vandoor gaan, volgen de stieren op andere beleggingsvelden vanzelf, niet waar? Goed, wat zijn de technische ingrediënten en hoe luidt het meest waarschijnlijke scenario? Ik zie koersvorming onder de trendlijn, maar nog boven de gemiddeldelijn. Ik zie een kantelpunt op (steun) en een op (weerstand). Voorts zie ik een spanningsmeter (RSI) die onder de oversoldlijn kronkelt. Kortom, een technische cocktail met diverse tegenstrijdigheden en onzekerheden. Anders gezegd, de beren kunnen nog even doorgaan met hun acties en de druk flink opvoeren. Het mag duidelijk zijn dat bij koersen onder het landschap drastisch wijzigt, dan slaan de beren genadeloos toe. Als de stieren hun krachten gaan tonen, zullen zij toch eerst de trendlijn moeten terugbreken en tevens het kantelpunt op moeten slechten. Dan kunnen zij weer een vuist maken. Gezien het huidige beleggingslandschap is een terughoudende positie technisch gezien te rechtvaardigen. Het is spannend aan de onderkant van de markt, ook zijn er mijns inziens mogelijkheden aan de bovenkant van het speelveld. Volg de strijd tussen stieren en beren en kom overtuigend in actie bij koersen onder of boven Stieren moeten kracht tonen Weekgrafiek AEX Index Weekgrafiek S&P 500 Bron: BTAC Visuele Analyse, 25 mei 2010 Bron: BTAC Visuele Analyse, 25 mei De in deze artikelen gebruikte termen stieren en beren staan voor beleggers die respectievelijk speculeren op een koersstijging of een koersdaling.

23 RBS Markets Magazine juli 2010 Indices: Technische Chapeau analyse Nikkei 225 Index Stieren wankelen Euro/dollar Opluchtingsrally in downtrend Ook de Nikkei 225-barometer staat op zwaar weer. Het lijnenspel op de weekgrafiek illustreert de wankele positie van de stieren. Ze zijn behoorlijk versuft door de dreun die de beren hebben uitgedeeld, maar ze zijn nog niet knock-out. Vanaf het niveau is een stevige correctie ingezet die normaal gesproken een halt wordt toegeroepen op de trendlijn. Dit gebeurde ook in eerste instantie, maar de stieren waren te versuft om de uptrendfase nieuw leven in te blazen. De trendlijn sneuvelde en er volgde een diepere correctie naar het voortschrijdende gemiddelde die dienst doet als objectieve sleepkabel en dynamische trendlijn. Fractioneel ligt onder dit vangnet als cruciaal steunpunt en kantelniveau. Als het de beren lukt om de index onder te drukken, dan Lijnenspel indiceert zwakte naar boven kunnen de stieren het wel vergeten. Dan neemt de verkoopdruk dermate toe dat er zelfs een nieuwe dalende trendfase van start kan gaan. Kortom, aan de onderkant van het speelveld ligt als kritisch steunniveau, aan de bovenkant ligt als significante weerstand. Het is momenteel niet geheel duidelijk wat de spelers van plan zijn en wie er straks als overwinnaar de arena verlaat. Enige terughoudendheid is dan ook gewenst, in afwachting van meer duidelijkheid. Objectief en subjectief gezien nemen de beren het heft in handen. Zij zijn een breakoutbeweging gestart die wellicht kan aanhouden tot Daarna moet blijken of de stieren capituleren. Een lagere top onder de sleepkabel is voor de beren de aanwijzing om een dalende trendfase te starten. Koers staat te laag De grafiek van euro/dollar leent zich uitstekend voor kantelpuntanalyse; het inzichtelijk maken van draaipunten in de markt, het zoeken naar navigatieniveaus, het liefst in de richting van de trend. Vanaf 1,51 is er sprake van een downtrend in dit valutapaar, de euro zakt weg, de dollar stijgt in waarde. Na de top op 1,38 (kantelpunt) was er voldoende bevestiging voor hernieuwde neerwaartse druk. Vervolgens werd rond 1,33 (kantelpunt) een bodem neergezet, die inmiddels ruim is uitgenomen. Vanaf 1,33 is de koers in een stroomversnelling geraakt, hard op weg naar de trendkanaallijn. Maar de beren trapten te laat op de rem, de koers schoot door, tot ver onder de steungrens op 1,23. Koersvorming onder het dalende trendkanaal is volgens mijn chart reading-spelregels een overdreven sentimentsituatie. Anders gezegd, de koers staat op dat moment relatief gezien te laag, hetgeen ook wordt bevestigd door de RSI, die als spanningsmeter een oversold reading afgeeft. Dit duidt op overdreven sentiment aan de onderkant van de markt. De kopers zullen dan ook proberen de koers terug te drukken in het kanaal, dat is logischerwijs de volgende stap van de markt. Vandaar dat er nu op de grafiek een lange witte candle is geplaatst. De koers kan worden teruggedrukt naar niveaus rond 1,30, waar de trendlijn de markt binnenkomt. Let wel, de recente afstraffing is dermate heftig geweest, dat een relatief heftige countertrendbeweging tot de mogelijkheden behoort. Er moet natuurlijk veel meer gebeuren om het tij definitief te keren. Nico Bakker Het onderdeel technische analyse wordt verzorgd door Bakker Technische Analyse Consultancy B.V. en uitgebracht door RBS. Nico Bakker is bestuurder van Bakker Technische Analyse Consultancy B.V. en is een onafhankelijk analist. RBS betaalt een vergoeding voor de technische analyses van Bakker Technische Analyse Consultancy B.V. Weekgrafiek Nikkei 225 Index Weekgrafiek Euro/dollar Bron: BTAC Visuele Analyse, 25 mei 2010 Bron: BTAC Visuele Analyse, 25 mei

24 Chapeau Grondstoffen: Technische analyse RBS Markets Magazine juli 2010 Brent Oil Stieren laten het afweten Goud Stijgende trend nog steeds intact Foto: cleantechies.com Het technisch beeld van Brent Oil was dermate sterk, dat een koersstijging naar 100 dollar een aannemelijk scenario leek. Alle technische ingrediënten wezen in de richting van de stieren, het zag er goed uit. Maar de stieren hebben het technische verhaal aan hun laars gelapt. In plaats van door te stomen naar 100, lieten zij zich wegzakken naar de trendlijn. Sterker nog, de lijn werd gebroken, nu is het wachten op steunvorming op de gemiddeldelijn als laatste vangnet. U ziet, het meest waarschijnlijke scenario komt niet altijd uit; daarom is het ook een scenario, niet waar. Elk scenario heeft twee kanten, in dit geval komt het minst waarschijnlijke scenario uit. Maar de stieren zijn nog niet verslagen, de sleepkabel houdt ze nog net in de race. Maar veel speelruimte is er niet. Op 69,59 Oliekoers te zwaar gestraft ligt cruciale steun. Koersvorming hieronder indiceert een stevige trendbreuk met aansluitend een heftige breakoutbeweging die wel eens aan kan houden tot 55 of 50 dollar, om daarna een herstelbeweging te zien. Anders gezegd, onder 69,59 verandert het landschap. Een tendens tot stijgen zal dan plaatsmaken voor een tendens tot dalen, de uptrend draait naar een downtrend. Maar de stieren kunnen terugkomen. De RSI als spanningsmeter indiceert een te zwaar afgestrafte koers. Dus bodemvorming en daarna een opleving sluit ik niet uit. Maar de koers zal toch echt boven de gebroken lijn moeten worden getild om een bullish scenario af te kunnen geven. Vooralsnog hebben de beren de meeste troeven in handen. Al geruime tijd is er sprake van een sterk bullish sentiment. Nieuwe records worden neergezet binnen het stijgende trendkanaal. De RSI staat nog op neutraal terrein, dus een verdere stijging zit mijns inziens op termijn wel in het vat. Echter, de zwarte candle van deze week gooit wat roet in het eten. Op krap is voorlopig even een top neergezet, de stieren doen een stap terug richting de trendlijn. De oude top op 1.161, overigens ook een 38,2% retracementgrens, zou de correctieve daling wel eens op kunnen vangen. Het is technisch heel sterk als de goudprijs rond bodemt. Maar een iets diepere correctie is ook geen probleem voor het beeld op middellange termijn. Als de koers maar boven de oplopende trendlijn blijft bewegen, dan houden de stierens de meeste troeven in handen. Onder de trendlijn ligt op het cruciale kantelpunt. Mocht de koers hieronder zakken, dan wijzigt het landschap aanzienlijk. Dan krijgen de beren de gelegenheid om Nieuwe records voor goud een dalende trendfase te starten. Zover is het nog niet. Een trend wordt immers intact gelaten, totdat het tegendeel wordt aangetoond. Met andere woorden, bodemvorming rond met aansluitend een hernieuwde aanval op en het breken van de ze top. Dit is mijns inziens het meest waarschijnlijke scenario. Nico Bakker Het onderdeel technische analyse wordt verzorgd door Bakker Technische Analyse Consultancy B.V. en uitgebracht door RBS. Nico Bakker is bestuurder van Bakker Technische Analyse Consultancy B.V. en is een onafhankelijk analist. RBS betaalt een vergoeding voor de technische analyses van Bakker Technische Analyse Consultancy B.V. Weekgrafiek olie Weekgrafiek goud Bron: BTAC Visuele Analyse, 25 mei 2010 Bron: BTAC Visuele Analyse, 25 mei De in deze artikelen gebruikte termen stieren en beren staan voor beleggers die respectievelijk speculeren op een koersstijging of een koersdaling.

25 RBS Markets Magazine juli 2010 Grondstoffen Commodities in het rood De grote sell-off op de beurzen raakte ook de grondstoffenmarkt midscheeps. Olie, platina en palladium kelderen stevig. Het is tot dusverre een moeilijk jaar voor grondstofbeleggers. Over de hele linie staan de prijzen lager dan aan het begin van 2010, met slechts een paar uitzonderingen. Met name de maand mei was uiterst zwak. Tijdens de grote sell-off op de beurzen en in de euro kregen ook de grondstoffen het stevig voor de kiezen. De brede Rogers International Commoditites Index viel van 25 april tot 25 mei met maar liefst 13,3 procent, waardoor het rendement over 2010 in één klap in het rood kwam te staan. De grootste boosdoeners waren de energiegerelateerde grondstoffen. De olieprijs schoot in mei met maar liefst 20 procent onderuit, door de vrees in de markt dat de recessie een double dip in zou gaan met alle gevolgen voor de wereldwijde energieconsumptie. Aardgas, dat eerder dit jaar al een forse dip had laten zien, hield zich in deze laatste sell-off redelijk staande al staat de prijs inmiddels wel een kwart lager dan aan het begin van het jaar. De edelmetalen hebben als enige grondstoffencategorie de voeten droog gehouden in Met name goud profiteerde de laatste tijd van haar veilige haven -status in tijden van monetaire onrust. Bij de eerder al fors gestegen metalen platina en palladium liep in een Haverprijzen dalen nog maand tijd de luchtbel weer gedeeltelijk leeg: -14 procent en -22 procent. De landbouwcommodities favoriet bij beleggers als Jim Rogers en Marc Faber hebben nog altijd niet de stijgingen geleverd die sommige analisten verwachten. Over alle periodes (een maand tot vijf jaar) Commodities Monitor Index/ expiratiedatum future Huidige prijs staat de Rogers International Agriculture Index in de min. Met name de prijzen van echte voedingsbasics als maïs, haver, rijst en suiker zijn aan het dalen. India, de grootste suikerconsument van de wereld verwacht volgend jaar een netto-exporteur van suiker te worden. Pieter Kort Rendement 1 maand Rendement YTD Rendement 5 jaar Grondstoffenindices Rogers Int. Commodity Index TR Index 2.864,80-13,33-12,50-2,26 Energie Rogers Int. Energy TR Index 623,88-20,19-16,68-35,75 IPE Brent Crude Oil Aug 10 70,22-20,20-10,72 38,36 NYMEX Crude Oil Jul 10 69,83-19,77-12,73 35,17 NYMEX Heating Oil Jul ,67-17,50-11,29 30,66 NYMEX Natural Gas Jul 10 4,10-5,64-25,92-35,69 NYMEX Unleaded Gasoline Jul ,93-18,65-6,51 41,00 Metalen Rogers Int. Metals TR Index 2.167,80-12,25-6,87 117,89 Aluminium Sep ,00-10,73-6,49 20,13 Lood Sep ,50-20,34-24,60 91,61 Koper Sep ,00-10,86-6,29 129,95 Nikkel Sep ,00-17,90 19,81 38,21 Zink Sep ,75-19,71-24,50 54,65 Tin Sep ,00-6,62 4,66 121,66 Edelmetalen Rogers Int. Precious Metals TR Index 1.789,87-3,73 6,36 143,38 Goud Spotprijs 1.197,70 3,80 9,02 186,09 Zilver Spotprijs 17,70-2,87 4,49 148,70 Platina Spotprijs 1.500,50-13,71 2,23 73,17 Palladium Spotprijs 439,88-21,85 8,21 135,86 Agri-commodities Rogers Int. Agriculture TR Index 880,63-5,36-11,43-16,20 Katoen Okt 10 77,05-10,61 0,60 48,17 Haver Sep ,50-3,52-27,89 56,34 Koffie Jul ,55 1,97-2,22 7,21 Cacao Sep ,00-0,26 2,60 180,39 Runderen Aug 10 89,43-5,69 3,77 6,36 Varkers Jul 10 81,95-3,79 17,28 15,42 Mais Sep ,50 4,02-11,49 62,73 Mestvee Aug ,60-4,42 11,79-2,89 Sinaasappelsap Sep ,15 3,07 9,38 45,59 Koolzaad Nov ,50 2,41 5,65 41,35 Rijst Sep 10 11,64-8,24-21,83 51,17 Sojabonen Aug ,25-8,19-11,56 39,23 Sojameel Aug ,30-8,18-12,35 29,61 Sojaolie Aug 10 37,29-6,45-8,56 59,84 Tarwe Sep ,50-4,75-13,24 41,51 Suiker Jul 10 15,79 0,25-37,42 79,02 Bron: Bloomberg, 25. mei 2010, TR = Total Return Index 25

26 Grondstoffen RBS Markets Magazine juli 2010 Goud is een kameleon Temidden van de crisis glanst goud als nooit tevoren. RBS-goudexpert Nick Moore houdt een lofzang op het edelmetaal, maar ziet ook risico s. Foto: colinlaidlaw/wordpress Juwelenindustrie trekt aan in Indiaas huwelijksseizoen Aan historische ontwikkelingen geen gebrek op de beurs, maar waar de meeste asset classes de laatste tijd van hun voetstuk vielen bleef goud trots overeind. Sterker, in de afgelopen tien jaar verviervoudigde de prijs van het edelmetaal (in dollars gemeten). Goud vervult weer de rol die het zou moeten hebben: een metal of last resort, zegt Nick Moore, head of commodity strategy bij RBS in Londen. Ik vind het geweldig om te zien hoe goud eindelijk weer zijn rechtmatige plaats in het financiële systeem inneemt. Wat is dan precies de rol die goud speelt in dat systeem? Goud is een kameleon. Het past zijn kleur aan zijn omgeving aan. Het is een schizofrene belegging. Dan is het een commodity, dan is het weer een veilige haven. Ik denk dat veel mensen erdoor verrast zijn dat goud in het laatste decennium zo hard is gestegen. Zijn de sceptici nu definitief om? Er zijn drie soorten mensen: je hebt de gouddiscipelen, die echt geloven in goud als belegging. Je hebt de goudagnosten die er neutraal tegenover staan en je hebt de goud-atheïsten. De atheïsten worden nu langzaamaan gelovigen. Er wordt volop goud gekocht, om diverse redenen. Ten eerste omdat het een veilige haven is, ten tweede omdat het beschermt tegen inflatie. Goud is waardevast. Als ze in Egypte een tombe openen en ze vinden daar armbanden en dergelijke; dat is nog net zoveel waard als toen. Wat was uiteindelijk de oorzaak van de rally? Had dat een fundamentele oorzaak of was het puur op basis van sentiment? De laatste maanden waren mensen bezorgd over de koopkracht van de euro. Dan kan goud een baken in de duisternis zijn. Een rots in turbulente tijden. Goud kan iedere valuta zijn die je wilt. Verder is er inflatie. Het is niet zo raar om je zorgen te maken over inflatie. Kijk alleen al naar alle belastingverhogingen die eraan komen en de stijgende energieprijzen. Een derde argument achter de stijging van de goudprijs is de trage ontwikkeling van het aanbod. Over de laatste vijf jaar bedroeg de gemiddelde groei van het aanbod slechts 0,6 procent. En het wordt steeds duurder om te delven. De mijnen in Zuid-Afrika liggen op een diepte van 26

27 RBS Markets Magazine juli 2010 Grondstoffen twee tot drie kilometer! Zeker nu de rand is aangetrokken, de loonkosten in Zuid-Afrika zijn toegenomen en de energiekosten zijn opgelopen wordt dat steeds duurder. Ook belangrijk is het gegeven dat centrale banken voor het eerst in dertig jaar netto inkopers van goud zijn geworden. In de jaren hiervoor verkochten ze juist hun voorraden. Met name India, China en Rusland hebben de laatste tijd juist ingekocht. En nog een laatste agument voor een langetermijnprijsstijging: als je simpelweg voor inflatie corrigeert sinds de vorige piek in 1980, dan zou goud nu zelfs op dollar moeten staan. Toch zijn mijn eigen projecties iets gematigder. Ik verwacht dat we in 2012 rond een niveau van dollar per ounce zullen bewegen. En in 2013 verwacht ik dat we op dollar uitkomen. Dat heeft te maken met inflatie. Die zal tegen die tijd zijn opgelopen, waardoor goud interessant wordt, maar ik verwacht rond die tijd ook een algehele bullmarkt in grondstoffen. Wat zijn de risico s in de markt? 75 procent van de vraag is naar juwelen. India is de grootste afnemer, maar als de rupee stijgt zal dat volume afnemen. Daarbij zijn de komende zomermaanden traditioneel zwak voor de juwelenindustrie. Pas vanaf september, als het Indiase huwelijksseizoen weer begint, kan dat weer aantrekken. Dan is er de algehele economische situatie. Goud is een luxeitem. Als er straks veel bezuinigd gaat worden, zullen mensen het eerst in luxeuitgaven aan schrappen. Verder zijn de dollar en de rente een probleem. Als de dollar zo sterk blijft kan dat tegenwind voor de goudprijs betekenen. Goud levert ook geen rente op, dus bij lage rente is het aantrekkelijker als alternatief voor cash. Ik verwacht dat de Federal Reserve komend jaar vrij agressief de rente zal gaan verhogen. Dat maakt goud relatief minder interessant. Ik maak me ook zorgen over de goudvoorraad in de PIGS-landen (Portugal, Italië, Griekenland en Spanje - red). De goudvoorraad van die landen bedraagt gemiddeld 65 procent van de buitenlandse reserves. Het wereldgemiddelde is slechts 10 procent. De ECB (Europese Centrale Bank) houdt 501 ton aan, oftewel Nieuw bij RBS Fysiek Goud Tracker Beleggen in fysiek goud is sinds deze maand onder andere mogelijk met de Fysiek Goud Tracker (ISIN: DE000A1EDJ96), een financieel product dat direct belegt in fysiek goud. Beleggers in deze Tracker hebben de zekerheid dat er fysiek goud wordt aangehouden als tegenwaarde van de belegging. Dit goud wordt centraal bewaard in Londen. RBS brengt dit product in Nederland op de markt; de uitgevende instelling is Standard Commodities Ltd (S.C. Ltd.), een zogeheten special purpose vehicle (spv), dat als enige taak heeft om deze Fysiek Goud Tracker uit te geven. Een belegger in dit product loopt dus géén kredietrisico op RBS. In het onwaarschijnlijke geval van insolventie van S.C. Ltd. worden de goudstaven die als onderpand worden aangehouden te gelde gemaakt volgens een vaste procedure. De opbrengst van verkoop van het goud wordt naar rato contant aan de houders van de Trackers uitbetaald. RBS is market maker in de Fysiek Goud Tracker van 09:05 tot 17:30 uur. Het product staat genoteerd aan Euronext. De beheersvergoeding van de Fysiek Goud Tracker bedraagt 0,29 procent op jaarbasis. In deze beheersvergoeding zijn de kosten voor bewaring, beveiliging, vervoer en andere zaken die verbonden zijn aan de aanschaf van echte baren goud inbegrepen. De Fysiek Goud Tracker combineert de voordelen van een belegging in fysiek goud met de transparantie en eenvoud van een beursgenoteerde belegging. Meer informatie over de kosten en risico s kunt u vinden in de brochure en het prospectus, via Nick Moore: Alle grondstoffen zijn cyclisch. Aanbod Jaarlijkse productie van goud (2009) Hoeveelheid Aandeel in wereldmarkt 1. China 324 ton 13% 2. Australië 223 ton 9% 3. Zuid-Afrika 220 ton 9% 4. Verenigde Staten 219 ton 9% 5. Rusland 205 ton 8% Totaal wereld Vraag ton Jaarlijkse vraag naar goudfabrikaten (2009) Hoeveelheid Aandeel in wereldmarkt 1.India 540 ton 22% 2. China 369 ton 15% 3. Verenigde Staten 173 ton 7% Totaal wereld ton Bron: RBS, 28 mei procent van de reserves. De Europese centrale banken hebben de jaarruimte voor verkopen van 400 ton dit jaar nog lang niet verbruikt. Er kan nog ruim 350 ton worden verkocht tot eind september en gezien de huidige financiële situatie en de lage eurokoers is dat een veel te sappige wortel om te laten liggen voor deze landen. Wat zou nu een goede strategie zijn voor goudbeleggers? Mijn belangrijkste advies voor goudbeleggers is: don t marry gold, date it. Alle grondstoffen zijn cyclisch van aard, dus je moet er in handelen, niet er op gaan zitten. Het koersverloop in goud is echt perfect voor actieve beleggers die zoeken naar wat extra pit in hun portefeulle. Door de beweging is het een ideaal instrument om actief in te handelen. Maar u verwacht geen rechtstandig opgaande lijn meer in de komende maanden? Ik verwacht een midcycle pause. Er zou heel goed een pullback kunnen komen na de recente toppen. Dat zijn dan weer kansen die je kunt benutten. Rond dollar ligt een heel sterke steun en het niveau van dollar is psychologisch heel sterk. Ik denk dat dat echt de bodem is. Pieter Kort 27

28 Grondstoffen RBS Markets Magazine juli 2010 Olie flink afgekoeld Olie is teruggezakt naar het door de OPEC wenselijk geachte niveau rond de 70 dollar. Voor verdere prijsdaling lijkt weinig aanleiding. Het is nog niet zo heel lang geleden dat analisten de olieprijs alweer naar een niveau van boven de 100 dollar per vat zagen schieten. Verwonderlijk was dat niet, want olie was bezig met een flink prijsherstel, vooral gedreven door de steeds sterkere macro-economische cijfers in de Verenigde Staten en de aanhoudende dubbelcijferige groei in China. Van de piek op 147 dollar, naar een dal rond de 45 dollar per vat, een jaar later en daarna weer omhoog tot een niveau van 80 dollar dit voorjaar. Olie (West Texas Intermediate WTI) maakte een wilde rit. Een prijs boven de 100 dollar zorgt niet alleen voor zure gezichten van automobilisten aan de pomp, maar ook voor chocoladeletterkoppen in de kranten. Olie is weliswaar, met name in de Verenigde Staten, op dit moment de talk of the town, maar dat heeft alleen maar te maken met de lekkende pijpleidingen van BP en de daardoor ontstane olieramp in de Golf van Mexico. Te hoge prijzen De olieprijs zelf schommelt tussen de 65 en 70 dollar per vat en is daarmee behoorlijk teruggevallen. Als hoofdreden daarvoor wordt vooral de nieuwe onrust rond de schulden van Westerse overheden aangevoerd. De noodzaak om te bezuinigen zou de vraag naar olie kunnen drukken. Overigens is juist dit niveau, zo om en nabij de 70 dollar, het prijsniveau waar de organisatie van olieproducerende landen OPEC, olie graag ziet schommelen. Begin maart stond olie nog op 87 dollar, het hoogste punt in de laatste rit omhoog. Maar beleggers hadden het stijgende lijntje in de grafiek toen al te ver doorgetrokken. Er zat op dat moment te veel anticipatie op nóg hogere prijzen in de koers van een vat WTI en dat allemaal op de weinig onderbouwde verwachting dat zowel de economie als daarmee de vraag naar olie verder zou aantrekken, stelt bijvoorbeeld zakenbank Mitsubishi (bron: CNBC, 25 mei 2010). Olieproductie wordt opgevoerd De aantrekkende dollar (ten opzichte van de euro) is een teken van risicoaversie en deleveraging het wegwerken van posities die met geleend geld zijn ingenomen. Mensen laten olie nu links liggen als belegging. Boren voor eigen kust De economische indicatoren zijn nog altijd positief, maar beleggers zijn dat allang niet meer. Met de dalende beurzen, gaan vooral grondstofgerelateerde aandelen en commodities hard onderuit. De balans tussen productie en vraag naar olie is volgens Mitsubishi nog altijd niet in balans. De vraag neemt weliswaar iets Koers West Texas Intermediate (5 jaar) toe, maar de OPEC heeft de kraan ook iets verder opengedraaid, waardoor prijsdruk aanhoudt. Ook olieproducenten die niet bij de OPEC zijn aangesloten, voeren de productie op. En hoewel minder in de picture, zijn zij goed voor 60 procent van de wereldproductie (bron: Seeking Alpha, 18 mei 2010). Tegendruk kan komen door de recente problemen van BP in de Golf van Mexico. Nog maar enkele maanden geleden besloot de Amerikaanse president het boorverbod voor de Amerikaanse kust op te heffen om zijn land zo minder afhankelijk te maken van olie uit omstreden gebieden. Dat besluit in de laatste presidentscampagne nog hét argument van zijn tegenstanders (Sarah Palin: Drill, baby, drill ), werd met enthousiasme onthaald, maar staat na de recente ontwikkelingen meteen alweer onder druk. Obama kwam, na het BP-debacle met een statement (of beter: open deur) dat boren voor de eigen kust voortaan alleen nog maar mag als dat het milieu niet in gevaar brengt. Nu olie gedaald is van de vorige top op 87 dollar tot het huidige door de OPEC gewenste niveau, lijkt er voorlopig weinig nieuwe munitie te zijn voor verdere dalingen. Een totale economische ineenstorting voorbehouden, is de potentie daarmee vooral weer voorzichtig opwaarts te vinden. Peter van Kleef Lees meer over de olieprijsontwikkeling op de lange termijn op: Bron: RBS, 25 mei

29 Tien jaar lang een vaste coupon van 5% per jaar Royal 5% Vast Obligatie Tien jaar lang een vaste coupon van 5% per jaar 100% terugbetaling van de hoofdsom op de afloopdatum Dagelijks verhandelbaar en verkrijgbaar via uw eigen bank (ISIN: NL ) Beleggen in de Royal Obligaties van The Royal Bank of Scotland N.V. (A+/A2/ AA-, d.d. 17 mei 2010). Kijk voor het totale aanbod op Voor de brochure, het basisprospectus, de definitieve voorwaarden en meer informatie: Ga naar of bel 0900-MARKETS ( ; lokaal tarief) The Royal Bank of Scotland plc. Alle rechten, behalve indien expliciet toegekend, worden voorbehouden. Reproductie in welke vorm dan ook van de inhoud van dit document is zonder voorafgaande schriftelijke toestemming verboden tenzij voor persoonlijk gebruik.

30 Chapeau Rente en economie RBS Markets Magazine juli 2010 Bazooka tegen de slaap Europa staat er financieel beter voor dan andere regio s. Het probleem is vooral politiek van aard. Dwingt de schuldencrisis eenheid af? Foto: swiss-image.ch/monika Flueckiger Waar is de crisis het hevigst? Inmiddels is duidelijk geworden dat de kredietcrisis zich van de Amerikaanse woningmarkt, via de banken en het bedrijfsleven, heeft verplaatst naar de nationale overheden. Die worstelen nu met een reusachtig schuldenprobleem en staan voor immense bezuinigingsoperaties. Toch lijkt het op de plek waar het allemaal begon, in de Verenigde Staten, allemaal wat minder ernstige gevolgen te hebben dan in Europa en bijvoorbeeld Japan. Een jaar geleden gingen de meeste economische rampscenario s nog vooral over de dollar (die zou instorten) en de Amerikaanse schuldenberg (die de economie zou laten ontploffen). Sinds begin dit jaar is het echter vooral de Europese Unie althans, een handjevol lidstaten en de euro die onder vuur liggen. Trichet moet afwijken Met name voor de Europese Centrale Bank (ECB) is dat even slikken. Na de eerste schokgolven van de kredietcrisis onderscheidde het beleid van ECB-voorzitter Jean-Claude Trichet zich door rust en degelijkheid. Terwijl de Amerikaanse collega s van de Federal Reserve de dollars met miljarden tegelijk uitstrooiden over de markt om de economie maar draaiend te houden, liet de ECB liet zich niet gek maken. De centrale bank hield vast aan een prudent beleid dat erop is gericht om inflatie te beperken (en de geldpers dus zo min mogelijk aan te zetten). Inmiddels heeft Jean-Claude Trichet moest afwijken van zijn oude beleidslijnen Trichet meer dan eens moeten afwijken van de oude, rigide beleidslijnen. Tijdens de Griekenland-crisis zei hij in eerste instantie dat hulp door het Internationaal Monetair Fonds (IMF) een vernedering zou zijn. Later werd dat instituut toch ingeschakeld. Ook moest hij zijn woorden inslikken toen de ECB min of meer werd gedwongen om Griekse staatsobligaties als zekerheid voor leningen te accepteren, hoewel die volgens de officiële ECB-regels niet kredietwaardig genoeg meer waren. Serieuze dijk Toen de ECB in mei ook nog eens overging tot het opkopen van staatsobligaties om de markt te ondersteunen was de breuk met het verleden helemaal een feit. Maar goed, met het Europese noodpakket van 750 miljard euro heeft de eurozone wel een Patiëntenstatus De financiële en economische situatie van Europese landen en grote economieën. schuldratio 2009 serieuze dijk opgeworpen tegen de marktkrachten die het op de euro hadden gemunt. Zeker in de gezondere eurolanden als Duitsland en Nederland wordt daar wel met enig ongeloof naar gekeken. Was het (relatief) degelijke beleid in het verleden voor niets? Politiek probleem Op basis van de koele cijfers staat de eurozone er niet veel slechter voor dan andere belangrijke economische regio s. Ook niet veel beter overigens, maar zowel Japan als de Verenigde Staten hebben bijvoorbeeld een hogere staatsschuld als percentage van het bruto binnenlands product (bbp). Ook het begrotingstekort van de hele eurozone is met 6 procent (bron: IMF, 25 mei 2010) een stuk lager dan dat van Groot- Brittannië, Japan èn de Verenigde Staten. Europa s grootste probleem is dan ook niet zozeer financieel van aard, maar vooral politiek. Interne verdeeldheid en nationale belangen zorgen ervoor dat monetaire en fiscale instrumenten veel minder makkelijk kunnen worden ingezet om een crisis te bezweren. Wellicht dat Europa net als de ECB door de nood gedwongen tot één beleid weet te komen. Het gezamenlijke redingsplan dat door tijdschrift The Economist op 10 mei 2010 Europe s 750 billion euro bazooka werd genoemd is in Pieter die Kort zin een hoopvolle eerste stap. begrotingstekort bbp-groei 2010 Fitch rating Griekenland 108% 13% -0,1% BBB+ Italië 115% 6% 1,0% AA- Spanje 60% 13% -0,6% AAA Portugal 75% 8% 0,4% AA Ierland 64% 8% -2,5% AA- Duitsland 77% 7% 1,5% AAA Nederland 62% 6% 0,7% AAA Frankrijk 80% 8% 1,4% AAA Japan 192% 11% 1,7% AA Groot-Brittannië 72% 13% 1,3% AAA Verenigde Staten 85% 11% 2,7% AAA Bron: IMF, CIA Factbook, Fitch, IEXProfs, 25 mei

31 RBS Markets Magazine juli 2010 Valuta Euro-besmetting De eurocrisis zorgt voor de nodige collateral damage bij andere valuta, zoals de Mexicaanse peso en de Koreaanse won. Is dat terecht? Valutabeleggers mogen de aandacht geen seconde laten verslappen dezer dagen, want de schommelingen zijn heftiger dan ooit. De eurocrisis heeft daar vanzelfsprekend alles mee te maken, maar de gevolgen reiken veel verder dan de euro/dollarwisselkoers. Zoals tijdens de kredietcrisis niet alleen banken, maar bijna alle aandelen (en andere asset classes) onderuit gingen, zo trekken de schokgolven van de Griekenland-crisis door de hele monetaire wereld. Foto: earthobservatory.nasa.gov Koers won en peso, 5 jaar won/euro peso/euro Bron: RBS, 1 juni Geïndexeerd: = 100 Natuurlijk is de euro slachtoffer nummer één. Tegen vrijwel alle andere belangrijke valuta s laat de euro een dalende lijn zien in Maar opvallend genoeg neemt ook in emerging markets de valutaire onrust toe. Zo zijn in mei de koersen van bijvoorbeeld de Mexicaanse peso en de Koreaanse won stevig onderuit gegaan ten opzichte van de dollar. De beweging was zelfs zo sterk, dat deze munten in de laatste twee weken van mei ook ten opzichte van de euro moesten inleveren. Op zich is dat vreemd; geen van deze landen is betrokken bij de euro of hebben enorme exposure naar de PIGS-landen. De daling heeft zowel macro-economische als lokale oorzaken. De crisis rond de euro heeft gezorgd voor een algemeen verlies van vertrouwen in een mondiaal economisch herstel, nu een van de belangrijkste economische regio s een periode van politiek tumult en waarschijnlijk zware bezuiniginen tegemoet gaat. Juist de emerging markets van Azië en Latijns-Amerika zouden daar de negatieve gevolgen van kunnen ondervinden. Maar Mexico en Korea hebben daarnaast ook nog eens hun eigen problemen, waardoor de valuta minder aantrekkelijk kunnen worden om aan te houden. In Mexico is dat vooral de dreiging van de reusachtge olievlek in de Golf van Mexico, die grote economische schade kan aanrichten in de omringende landen. En in Zuid-Korea is het conflict met de noorderburen zodanig op de spits gedreven dat de vlam ieder moment in het kruitvat kan slaan, ondanks de bemoeienis van China en de Verenigde Staten. Volgens valuta-analisten van Royal Bank of Scotland zijn de marktreacties in zowel Mexico als Korea overtrokken. Niemand, zelfs (de Noord-Koreaanse president) Kim Jong-Il heeft er enig belang bij om van deze koude oorlog een hete te maken, schreef RBS-analist Erik Lueth in mei. Zuid-Korea beschikt daarnaast over ruime buitenlandse reserves, de bankensector is gezond en het beleid in antwoord op de Lehman-crisis was voorbeeldig. Grote schade door olievlek in de Golf van Mexico Er is geen reden voor paniek, zegt Lueth, en tenzij we nog negatieve verrassingen in Europa gaan krijgen zal de Koreaanse won waarschijnlijk wel iets van de verliezen gaan terugwinnen. Ook in Mexico worden de taco s niet zo heet gegeten als ze worden opgediend, volgens de RBS-valutadesk. Eerder dit jaar maakte de peso juist een stijging door en volgens de analisten (geciteerd door Bloomberg, 27 mei 2010) kan die opmars later dit jaar gewoon worden voortgezet. Veel van de valutabewegingen in de komende maanden zullen afhangen van het verdere verloop van de eurocrisis èn het verloop van het mondiale economische herstel. Met name dat laatste is cruciaal voor opkomende markten. De kapitaalstroom naar deze landen hangt nauw samen met de risicobereidheid van internationale beleggers en investeerders. Hoe meer onzekerheid er heerst in de markt, hoe meer er voor veiligheid zal worden gekozen. Pieter Kort 31

32 Koersen en rendementen RBS Markets Magazine juli 2010 Risico s en Kosten van Turbo s, Certificaten en Royal Obligaties Certificaten. Een belegging in een Certificaat houdt eenzelfde risico in als een directe belegging in de onderliggende waarde. Als de waarde van de onderliggende waarde tot nul daalt, kunt u uw volledige belegging verliezen. De koers van een Certificaat volgt in principe één-op-één de prestatie van de onderliggende waarde, maar kan hiervan afwijken doordat jaarlijks beheerskosten in rekening worden gebracht, veranderingen in de wisselkoers en door de marktbeweging van vraag en aanbod. Turbo s. Door de hefboom is een belegging in Turbo s risicovoller dan een directe belegging in de onderliggende waarde. Hoe hoger de hefboom die wordt gekozen, hoe dichter het stoploss-niveau bij de koers van de onderliggende waarde zal liggen, waardoor het risico groter is dat het stoploss-niveau bereikt wordt. Als de koers van de onderliggende waarde het stoploss-niveau raakt of overschrijdt, dan wordt de Turbo automatisch beëindigd en de restwaarde aan u terugbetaald. U kunt in deze gevallen uw gehele belegging verliezen. Turbo s waarvan de onderliggende waarde niet wordt verhandeld op Euronext Amsterdam kunnen ook hun stoploss-niveau bereiken buiten de beursuren van deze beurs. Als de onderliggende waarde in buitenlandse valuta is genoteerd, zal de koers van de Turbo worden beïnvloed door wisselkoerseffecten. Het stoplossniveau kan wijzigen, waardoor bij een wijziging het stoploss-niveau dichter bij de koers van de onderliggende waarde kan komen. Bij indices zullen deze wijzigingen in periodes waarin veel dividend wordt uitgekeerd, groter zijn. Royal Obligaties. Op de afloopdatum ontvangt een belegger de nominale waarde van de Royal Obligatie retour. Dit is mogelijk niet het geval bij een tussentijdse verkoop van de Royal Obligatie. Gedurende de looptijd van de Royal Obligatie kan de waarde van de Royal Obligatie fluctueren en kan de koers van de Royal Obligatie lager zijn dan de nominale waarde van de Royal Obligatie. Dit komt omdat de koersontwikkeling van de Royal Obligatie afhankelijk is van de waarde van de onderliggende waarde, de beweeglijkheid van de markt, de ontwikkeling van de rente, eventuele couponuitkeringen en de resterende looptijd van de Royal Obligatie. Er is geen garantie dat een belegger de nominale waarde terug ontvangt indien hij de Royal Obligatie tussentijds verkoopt. Kredietrisico. Beleggers in Turbo s, Certificaten en Royal Obligaties lopen kredietrisico op de uitgevende instelling The Royal Bank of Scotland N.V. In geval van insolventie van de uitgevende instelling kunnen beleggers hun gehele belegging verliezen. Lees voor aankoop van Turbo s, Certificaten en Royal Obligaties het desbetreffende basisprospectus, bijbehorende supplementen en toepasselijke definitieve voorwaarden waarin de risico s en voorwaarden staan beschreven. U kunt deze documenten vinden op de website Opkomende markten. Beleggen in aandelenmarkten van opkomende markten gaat gepaard met extra risico s op het vlak van politiek, economie, de sociale situatie en wetgeving. Ongunstige ontwikkelingen kunnen een sterk negatieve invloed hebben op de waarde van Turbo s en Certificaten, Wanneer u in grondstoffen belegt, investeert u in veel gevallen in futures. Futures hebben eigenschappen die specifieke risico s met zich mee brengen waarover u meer kunt lezen op Wisselkoersrisico. Veranderingen van de wisselkoersen van onderliggende waarden die niet in euro zijn genoteerd, beïnvloeden de waarde van in euro genoteerde Turbo s en Certificaten, met uitzondering van Quanto Certificaten. Een waardestijging van de buitenlandse valuta ten opzichte van de euro heeft een positief effect, terwijl een waardedaling in een negatief effect resulteert. Voor beleggers die het wisselkoersrisico willen afdekken, zijn er zogeheten Quanto Certificaten. Kijk op nl/markets bij Certificaten voor meer informatie over de werking van Quanto Certificaten. Kosten. In de koers van een Turbo worden dagelijks financieringskosten verwerkt. De financieringskosten variëren met de rente in de markt. Op worden de financieringskosten of -opbrengsten per Turbo gepubliceerd. Bij het aan- en verkopen dient u ook rekening te houden met de verschillen tussen bied- en laatprijzen. Certificaten hebben vaste beheerskosten. De beheerskosten worden uitgedrukt in een percentage op jaarbasis. De hoogte van het percentage weerspiegelt de toegankelijkheid tot de onderliggende waarde. Dit percentage zal over het algemeen hoger zijn als de onderliggende waarde slecht of in een andere tijdszone verhandelbaar is (bijvoorbeeld bij opkomende markten). De beheerskosten worden op dagbasis ten laste van het product gebracht. Als bij beheerskosten Dividend staat aangegeven, betekent dit dat geen beheerskosten worden betaald. In plaats daarvan worden eventuele dividenduitkeringen door RBS ingehouden. Voor overige Certificaten geldt dat eventuele dividenden, na aftrek van belastingen, in het Certificaat worden herbelegd. Royal Obligaties hebben vaste beheerskosten. De beheerskosten worden uitgedrukt in een percentage over de nominale waarde op jaarbasis en verschillen per categorie. De beheerskosten per categorie zijn opgenomen in de Royal Obligaties-brochure die is te vinden op Bij het aan- en verkopen betaalt u bij alle Turbo s, Certificaten en Royal Obligaties een reguliere transactieprovisie. De hoogte van de provisie is afhankelijk van uw bank of broker. Daarnaast worden mogelijk kosten in rekening gebracht voor het aanhouden van een effectenrekening bij uw bank en/of broker. Voor meer details over de kosten kunt u bellen met MARKETS ( ) of een e- mail sturen naar [email protected]. Over beleggingen in Turbo s, Certificaten en Royal Obligaties kunnen ook belastingen verschuldigd zijn die niet via RBS worden geïnd. De fiscale behandeling is afhankelijk van de hoogte van uw belegging, uw overige beleggingen en uw persoonlijke situatie. Raadpleeg hiervoor de belastingdienst of uw belastingadviseur. 32

33 RBS Markets Magazine juli 2010 Koersen en rendementen Producten van RBS Markets Royal Obligaties Certificaten De meest verhandelde Royal Obligaties op een rij 34 Top-10 bestsellers Certificaten all time 35 Turkije veert terug 36 Welke Royal Obligaties lopen het best? De winnaar is: het Water Certificaat Turbo s Warrants Warren Buffett in de bocht 36 Warrantwoordenboek 50 TNT vervoert meer 44 Ook Buffett ontkomt niet aan de SEC De belangrijkste termen op een rij 33

34 Koersen en rendementen RBS Markets Magazine juli 2010 Kopen en verkopen Royal Obligaties Royal Inflatie Obligatie Naam ISIN Coupon Afloop Bied Laat Min eff. rendement Royal 3% Inflatie Obligatie NL ,00% ,81 101,31 2,9% Royal 4,25% Inflatie Obligatie NL ,25% ,24 102,24 4,1% Een Royal Obligatie kent geen emissieperiode, maar wordt geïntroduceerd op de beurs door middel van verhandeling. Dat betekent dat beleggers de Royal Obligaties in principe kunnen kopen bij alle banken en brokers die toegang hebben tot NYSE Euronext Amsterdam. RBS treedt als uitgever ook op als market maker van de Royal Obligaties. Dat betekent dat RBS onder normale marktomstandigheden en tijdens beursuren van Euronext Amsterdam (van 9.05 tot uur), bereid is om Royal Obligaties te kopen en te verkopen. De biedprijs is de prijs waarvoor RBS bereid is een Royal Obligatie te kopen. De laatprijs is de prijs waarvoor RBS bereid is een Royal Obligatie te verkopen. Het verschil hiertussen heet de spread. De indicatieve spread voor Royal Obligaties met een volledige looptijd tot en met vijf jaar is 0,5 procent. De indicatieve spread voor Royal Obligaties met een volledige looptijd langer dan vijf jaar is 1,0 procent. Bron: RBS, 20 mei 2010 Top-5 meest verhandeld in april Royal 8% - 3M Euribor Obligatie 2. Royal AEX 280 5% 31 maart Royal 5% Vast Obligatie 4. Royal AEX 320 6% 31 maart Royal 3,25% Plus Obligatie Royal Plus Obligatie Naam ISIN Coupon Afloop Bied Laat Min eff. rendement Royal 3,25% Plus Obligatie NL ,25% ,02 101,52 3,1% Royal Vast Obligatie Naam ISIN Coupon Afloop Bied Laat Eff. rendement Royal 4% Obligatie NL ,00% ,98 103,98 3,0% Royal 5% Vast Obligatie NL ,00% ,38 102,38 4,8% Royal 8% - 3M Euribor Obligatie Naam ISIN Coupon Afloop Bied Laat Royal 8% min 3M Euribor Obligatie NL ,32 105,32 Royal AEX Obligaties Naam ISIN Coupon Afloop Bied Laat Max eff. rendement Royal AEX 180 4,5% 31 augustus 2014 NL ,50% ,80 106,30 3,70% Royal AEX 200 4,5% 30 november 2014 NL ,50% ,70 105,20 3,80% Royal AEX 200 4,5% 30 september 2014 NL ,10% ,60 105,10 3,90% Royal AEX 200 4,5% 31 december 2014 NL ,50% ,20 104,70 3,90% Royal AEX 220 5,0% 31 augustus 2014 NL ,00% ,30 106,80 4,10% Royal AEX 230 4,5% 31 maart 2015 NL ,50% ,30 101,80 4,30% Royal AEX 240 5,0% 30 november 2014 NL ,00% ,90 105,40 4,30% Royal AEX 240 5,0% 30 september 2014 NL ,00% ,90 105,40 4,40% Royal AEX 250 5,0% 31 december 2014 NL ,00% ,80 104,30 4,40% Royal AEX 260 6,0% 31 augustus 2014 NL ,00% ,80 108,30 4,80% Royal AEX 280 5,0% 31 maart 2015 NL ,00% ,60 101,10 4,80% Royal AEX 280 6,0% 30 november 2014 NL ,00% ,70 106,20 5,10% Royal AEX 280 6,0% 30 september 2014 NL ,00% ,70 106,20 5,20% Royal AEX 300 6,0% 31 december 2014 NL ,00% ,50 104,00 5,50% Royal AEX 300 7,5% 31 augustus 2014 NL ,50% ,80 109,30 6,20% Royal AEX 320 6,0% 31 maart 2015 NL ,00% ,30 100,80 5,90% Royal AEX 320 7,5% 30 november 2014 NL ,90% ,80 106,30 6,50% Royal AEX 320 7,5% 30 september 2014 NL ,50% ,60 106,10 6,80% Royal AEX ,0% 31 augustus 2014 NL ,00% ,20 108,70 8,90% Royal AEX 340 7,5% 31 december 2014 NL ,50% ,80 103,30 7,10% Royal AEX ,0% 30 november 2014 NL ,00% ,80 105,30 9,30% Royal AEX ,0% 30 september 2014 NL ,00% ,00 104,50 9,90% Royal AEX 360 7,5% 31 maart 2015 NL ,50% ,10 99,60 7,60% Royal AEX ,0% 31 december 2014 NL ,00% ,40 101,90 10,10% Royal AEX ,0% 31 maart 2015 NL ,00% ,00 99,50 10,10% Royal Zero Obligaties Naam ISIN Coupon Afloopdatum Bied Laat Eff. rendement Royal Zero 31 December 2012 NL ,70 94,20 2,3% Royal Zero 31 December 2013 NL ,18 89,68 3,1% Royal Zero 31 December 2014 NL ,01 86,51 3,2% Royal Zero 31 December 2015 NL ,77 82,27 3,5% Royal Zero 30 December 2016 NL ,48 77,48 3,9% Royal Zero 31 December 2019 NL ,44 66,44 4,3% Bron: RBS, 20 mei

35 RBS Markets Magazine juli 2010 Koersen en rendementen Certificaten Ontwikkelde markten Naam ISIN Ref. Bied Laat Rendement 1 jaar Opkomende markten Naam ISIN Ref. Bied Laat Rendement 1 jaar Bron: RBS, 20 mei 2010 Rendement 5 jaar* Afrika Certificaat NL ,39 7,23 7,40 16,44% - Balkan Certificaat NL ,00 7,17 7,27 17,35% - Baltische Landen Certificaat NL ,00 3,97 4,09 86,23% - Brazilië Certificaat NL ,00 191,46 194,35 30,63% 170,19% Brazilië II Certificaat NL ,00 10,17 10,41 41,61% - BRIC Certificaat NL ,17 23,80 24,29 34,30% 142,25% BRIC II Certificaat NL ,02 14,80 15,10 34,55% - BRIC Infrastructuur Certificaat NL ,48 11,11 11,36 27,47% - Bulgarije Certificaat NL ,00 2,44 2,53 5,37% - Egypte Certificaat NL ,00 9,25 9,63 19,28% - Emerging 11 Certificaat NL ,93 10,53 10,80 48,80% - Emerging Markets Socially Responsible Investment Certificaat NL ,00 10,36 10, Hang Seng Certificaat DE ,00 196,93 200,51 22,90% 43,59% India Certificaat NL ,00 83,88 85,59 55,88% 141,44% India Total Return Certificaat NL ,00 14,24 14,45 57,47% - Indonesië Certificaat NL ,00 15,64 16,03 72,63% - IPO Azië-Pacific Certificaat NL ,00 9,93 10,13 35,00% - IPO BRIC Certificaat NL ,00 8,40 8,60 27,21% - IPO China Certificaat NL ,00 9,27 9,46 15,13% - Kazachstan Certificaat NL ,00 5,91 5,99 43,34% - Marokko Certificaat NL ,00 9,16 9,46 12,87% - Mexico Certificaat NL ,00 12,24 12,49 44,49% - Midden-Oosten Certificaat NL ,00 8,23 8,50 27,02% - Next 7 Certificaat NL ,00 8,58 8,85 50,51% - Nigeria Certificaat NL ,00 4,59 4,80 24,18% - Oost-Europa Certificaat NL ,00 18,01 18,21 40,51% 17,80% Pakistan Certificaat NL ,00 5,84 0,00 66,06% - Peru Certificaat NL ,38 8,85 8,99 40,26% - Polen Certificaat NL ,00 6,97 7,02 44,62% - Roemenië Certificaat NL ,00 4,66 4,73 73,24% - Rusland Certificaat NL ,00 132,30 133,50 31,42% 82,43% * Bij Certificaten die minder dan 5 jaar geleden zijn geïntroduceerd is geen rendement weergegeven. Op onze website kunt u meer informatie vinden over rendementen. Rendement 5 jaar* AEX Certificaat NL ,00 6,61 6,64 26,13% - AEX Dividend Certificaat NL ,00 318,64 319,24 21,50% -10,76% AEX Mini Dividend Certificaat NL ,30 31,92 31,96 21,54% -10,36% Alpha Europa Certificaat NL ,50 10,62 10,66-4,96% - Alpha Nederland Certificaat NL ,10 11,73 11,78 5,14% - AMX Certificaat NL ,33 8,36 8,44 38,05% - AScX Certificaat NL ,00 8,27 8,35 23,92% - Bel20 Certificaat NL ,00 13,21 13,35 17,33% - China Certificaat NL ,00 110,44 112,68 19,87% 138,92% DAX Certificaat DE ,90 58,54 58,54 21,00% 37,62% Dow Jones Certificaat DE ,00 82,88 83,28 37,69% 0,81% Dow Jones II Certificaat NL ,10 9,04 9,09 40,95% - Dow Jones Quanto Certificaat NL ,10 10,21 10,23 24,52% -0,48% EURO STOXX 50 Dividend Certificaat NL ,50 26,01 26,14 7,08% -12,87% Eurostoxx 50 Certificaat NL ,00 6,60 6,62 10,16% - Global Titans 50 Dividend Certificaat NL ,00 12,68 12,75 24,45% -16,69% IPO Amerika Certificaat NL ,00 10,10 10,25 39,69% - IPO Europa Certificaat NL ,00 6,79 6,93 15,00% - Israël Certificaat NL ,00 11,93 12,36 55,69% - MSCI Azië Certificaat NL ,00 11,50 11,70 33,71% - MSCI Golfregio Certificaat NL ,00 6,06 6,26 26,28% - MSCI Latijns-Amerika Certificaat NL ,00 9,70 9,90 41,55% - MSCI Opkomende Markten Certificaat NL ,00 10,19 10,51 36,16% - Nasdaq 100 Certificaat DE ,70 14,83 14,91 49,68% 24,34% Nikkei 225 Certificaat NL ,00 8,80 8,86 25,44% - Nikkei 225 Quanto Certificaat DE ,00 95,66 96,62 6,76% -10,43% S&P 500 Certificaat NL ,00 8,64 8,66 39,65% - S&P 500 Dividend Certificaat NL ,80 109,35 109,90 23,34% -5,86% S&P 500 Quanto Certificaat NL ,30 10,43 10,48 23,37% -9,84% Stoxx 50 Dividend Certificaat NL ,00 23,71 23,93 11,39% -18,15% Bron: RBS, 20 mei 2010 Europa is uit De schuldproblemen in de zuidelijke eurolanden doen de populariteit van Europa als prima renderende ontwikkelde (beleggings)markt bepaald geen goed. Niet zo gek dus dat beleggers de afgelopen weken vaker keken naar beleggingsmogelijkheden in de Verenigde Staten, en ook in Azië. De euro, de munt die jarenlang supersterk stond ten opzichte van de dollar, moest wederom fors inleveren (1,2478 op 14 mei, bron: IEX.nl) en de Eurostoxx 50, de index met de vijftig grootste Europese bedrijven, maakte een flinke duik van naar punten. Inmiddels is de index weer hersteld naar bijna punten, maar andere beurzen deden het de afgelopen maanden beter. Top-10 bestsellers Certificaten all time* Certificaat ISIN-code 1 Water NL Certificaat 2 Agribusiness NL Certificaat 3 BRIC II NL Certificaat 4 Goud Quanto NL Certificaat 5 Emerging 11 NL Certificaat 6 AEX NL Certificaat 7 India NL Certificaat 8 Zonne-energie NL Certificaat 9 BRIC NL Certificaat 10 Enchanced NL Quanto Certificaat *Bron: RBS Markets, 11 mei

36 Koersen en rendementen RBS Markets Magazine juli 2010 Turkije veert terug De groei van de Turkse economie is hoger dan verwacht. Dat bleek bijvoorbeeld eind maart: het bruto binnenlands product (bbp) was met een groei van 6 procent in het vierde kwartaal van 2009 een meevaller. Analisten gingen uit van 4,5 procent. De analisten van zakenbank Goldman Sachs voorspellen een groei van 5,5 procent van het bbp voor 2010, waarbij de nadruk verschuift van het opbouwen van voorraden naar een groei van de binnenlandse vraag. De Turkse economie is nog echt een opkomende: de financiële regelgeving- en toezicht staat nog in de kinderschoenen, met alle risico s van dien. Dit is ook wel te zien aan het grillige koersverkoop van de grafiek van het Turkije Certificaat. Met de problemen in Griekenland in het achterhoofd, heeft de Turkse regering wel gezegd dat ze voorlopig afziet van nieuwe leningen van het Internationaal Monetaire Fonds (bron: marketwatch.com, 11 mei 2010). Dit om beleggers vertrouwen te geven. De recent verhoogde kredietstatus van het land naar BB maakt het voor de Turken weer goedkoper om (buitenlands) geld aan te trekken. En dat kan beleggers moed geven. Er zit sinds eind november vorig jaar weer een stijgende lijn in de grafiek van het Turkije Certificaat. Turkije Certificaat (NL ) 20 mei mei Bron: RBS, 20 mei 2010 Certificaten Opkomende markten Naam ISIN Ref. Bied Laat Rendement 1 jaar Grondstoffen Naam ISIN Ref. Bied Laat Rendement 1 jaar Thema s Naam ISIN Ref. Bied Laat Rendement 1 jaar Bron: RBS, 20 mei 2010 Rendement 5 jaar* African Commodities Certificaat NL ,00 14,25 14,61 68,05% - Agribusiness Certificaat NL ,00 10,94 11,11 16,35% - Alternatieve Energie Certificaat NL ,59 6,69-25,04% - Brent Crude Oil Future Certificaat NL ,50 29,00 29,10 22,02% - Brent Crude Oil Future Quanto Certificaat NL ,40 2,52 2,54 6,40% -43,46% Canadese Teerzanden Certificaat NL ,00 7,33 7,44 33,77% - Goud Certificaat NL ,00 951,00 960,60 41,35% 189,25% Goud Mini Certificaat NL ,80 9,55 9,59 41,70% - Goud Quanto Certificaat NL ,90 10,39 10,49 26,67% 152,88% NYSE Arca Gold Bugs Certificaat DE ,67 347,97 353,23 35,85% 167,61% NYSE Arca Gold Bugs Quanto Certificaat NL ,40 31,87 32,35 16,16% 98,06% Palladium Certificaat NL ,50 3,34 3,42 118,93% - Palladium Quanto Certificaat NL ,50 3,64 3,72 109,18% - Platina Certificaat NL ,00 12,20 12,32 55,10% - Platina Quanto Certificaat NL ,50 13,39 13,53 40,92% - RICI Agricultural Certificaat NL ,50 8,09 8,13-1,51% -19,75% RICI Agricultural Quanto Certificaat NL ,80 6,40 6,43-15,92% -36,06% RICI Certificaat NL ,45 9,17 9,22 15,37% -4,15% RICI Energy Certificaat NL ,40 6,28 6,31 11,45% -34,21% RICI Energy Quanto Certificaat NL ,00 4,19 4,21-6,28% -55,14% RICI Enhanced Agrarische Grondstoffen Certificaat NL ,89 10,66 10,73 9,57% - RICI Enhanced Agricultural Certificaat NL ,04 9,20 9,26 2,78% - RICI Enhanced Agriculture Quanto Certificaat NL ,00 6,35 6,39-9,97% - RICI Enhanced Certificaat NL ,00 9,21 9,26 14,29% - RICI Enhanced Edelmetalen Certificaat NL ,64 16,19 16,29 49,39% - RICI Enhanced Energy Certificaat NL ,00 7,70 7,75 9,78% - RICI Enhanced Energy Quanto Certificaat NL ,00 3,96 3,98-4,22% - RICI Enhanced Granen en Oliezaad Certificaat NL ,81 7,76 7,80-11,61% - RICI Enhanced Industrial Metals Certificaat NL ,25 10,44 10,50 41,39% - RICI Enhanced Metals Certificaat NL ,30 11,30 11,37 45,22% - RICI Enhanced Metals Quanto Certificaat NL ,00 8,35 8,40 27,67% - RICI Enhanced Natural Gas Certificaat NL ,00 6,52 6, RICI Enhanced Olie Certificaat NL ,55 7,07 7,11 19,25% - RICI Enhanced Quanto Certificaat NL ,00 5,68 5,71 0,35% - RICI Metals Certificaat NL ,20 21,18 21,29 47,79% 111,65% RICI Metals Quanto Certificaat NL ,50 17,26 17,35 28,68% 73,40% RICI Quanto Certificaat NL ,00 6,51 6,55 0,15% -25,90% RICI Enhanced Vee Certificaat NL ,88 9,34 9,40 11,52% - Silver Mining Certificaat NL ,00 14,12 14,41 47,12% - Zilver Certificaat NL ,75 14,27 14,41 41,07% 163,10% Zilver Quanto Certificaat NL ,72 15,06 15,21 25,82% 123,15% Bron: RBS, 20 mei 2010 Rendement 5 jaar* CO2-emissie Certificaat II NL ,45 13,64 13,78-2,18% - DJ Stoxx 400 Banks Certificaat DE ,00 20,11 20,31 7,86% -47,90% DJ Stoxx 400 Chemicals Certificaat DE ,00 43,16 43,59 24,36% 55,37% DJ Stoxx 400 Energy Certificaat DE ,00 30,46 30,77 5,10% -7,27% DJ Stoxx 400 Financial Services Certificaat DE ,00 23,16 23,39 0,79% -18,59% DJ Stoxx 400 Food & Beverage Certificaat DE ,00 32,70 33,02 38,41% 51,93% DJ Stoxx 400 Healthcare Certificaat DE ,00 33,39 33,73 22,72% -2,36% DJ Stoxx 400 Industrial Goods Certificaat DE ,00 29,57 29,86 32,97% 30,92% DJ Stoxx 400 Insurance Certificaat DE ,00 13,77 13,91 11,51% -28,18% DJ Stoxx 400 Retail Certificaat DE ,00 26,10 26,36 23,83% 2,46% DJ Stoxx 400 Technology Certificaat DE ,00 17,71 17,89 11,18% -21,83% DJ Stoxx 400 Telecommunications Certificaat DE ,00 22,30 22,53 11,67% -18,19% * Bij Certificaten die minder dan 5 jaar geleden zijn geïntroduceerd is geen rendement weergegeven. Op onze website kunt u meer informatie vinden over rendementen. Rendement 5 jaar* Thailand Certificaat NL ,00 10,32 10,86 57,06% - Turkije Certificaat NL ,00 28,38 28,64 68,76% 102,85% Vietnam Certificaat NL ,00 3,83 3,93 19,19% - Vietnam II Certificaat NL ,00 12,27 12,58 12,37% - Zuid-Afrika Certificaat NL ,00 10,89 10,97 43,94% - Zuid-Korea Certificaat DE ,00 136,30 140,45 36,42% 47,99% Bron: RBS, 20 mei

37 RBS Markets Magazine juli 2010 Koersen en rendementen Certificaten Thema s Naam ISIN Ref. Bied Laat Rendement 1 jaar Turbo s Aandelen Rendement 5 jaar* Generieke Geneesmiddelen Certificaat NL ,00 14,44 14,65 63,19% - Luchtvaart Certificaat NL ,00 6,63 6,73 44,60% - NYSE Arca Biotech Certificaat DE ,00 85,78 87,51 88,19% 101,19% Waste Management Certificaat NL ,00 7,80 7,92 15,15% - Water Certificaat NL ,09 12,27 26,79% - Windenergie Certificaat NL ,00 4,45 4,52-26,41% - Zonne-energie Certificaat NL ,00 2,78 2,82-35,96% - Vastgoed Naam ISIN Ref. Bied Laat Rendement 1 jaar Overig Naam ISIN Ref. Bied Laat Rendement 1 jaar Bron: RBS, 20 mei 2010 Rendement 5 jaar* Amerikaans Vastgoed Certificaat NL ,00 7,70 7,86 189,64% - Azië Pacific Vastgoed Certificaat NL ,00 6,49 6,62 41,80% - Europees Vastgoed Certificaat NL ,00 5,54 5,63 26,90% - Oost Europees Vastgoed Certificaat NL ,00 5,88 6,03 58,88% - Opkomende Markten Vastgoed Certificaat NL ,00 7,03 7,17 54,65% - US Homebuilding Certificaat NL ,00 12,31 12,56 38,01% - Wereldwijd Vastgoed Certificaat NL ,00 9,33 9,53 55,36% - Bron: RBS, 20 mei 2010 Rendement 5 jaar* Rente Certificaat EUR NL ,39 112,34 112,35 0,24% - Rente Certificaat USD NL ,42 114,00 114,05 10,19% - Trader Vic Certificaat NL ,38 10,89 10, Bron: RBS, 20 mei 2010 Naam ISIN Stoploss Hefboom Fin.Niv Ref. Ratio Bied Laat Aalberts Turbo Long NL ,30 7,21 9,11 10,46 1,00 1,41 1,49 Aalberts Turbo Long NL ,30 4,47 8,22 10,46 1,00 2,30 2,38 Aalberts Turbo Short NL ,30 2,16 15,20 10,46 1,00 4,67 4,75 Aalberts Turbo Short NL ,70 1,38 17,96 10,46 1,00 7,47 7,55 Accor Turbo Long NL ,20 5,67 32,67 40,00 10,00 0,75 0,77 Accor Turbo Long NL ,20 3,42 28,05 40,00 10,00 1,21 1,23 Accor Turbo Short NL ,90 2,77 53,95 40,00 10,00 1,39 1,41 Accor Turbo Short NL ,90 2,12 58,34 40,00 10,00 1,83 1,85 Adecco Turbo Long NL ,50 5,89 48,57 58,00 1,00 6,15 6,35 Adecco Turbo Long NL ,50 3,81 43,15 58,00 1,00 9,94 10,14 Adecco Turbo Short NL ,80 3,33 75,37 58,00 1,00 12,61 12,81 Adecco Turbo Short NL ,20 2,36 82,53 58,00 1,00 17,63 17,83 Aegon Turbo Long NL ,50 5,77 4,10 4,90 1,00 0,87 0,89 Aegon Turbo Long NL ,10 3,98 3,72 4,90 1,00 1,25 1,27 Aegon Turbo Short NL ,70 3,53 6,24 4,90 1,00 1,24 1,26 Aegon Turbo Short NL ,70 1,98 7,33 4,90 1,00 2,34 2,36 Ageas Turbo Long NL ,70 4,43 1,51 2,00 1,00 0,50 0,52 Ageas Turbo Long NL ,50 3,15 1,33 2,00 1,00 0,67 0,69 Ageas Turbo Short NL ,20 0,21 11,07 2,00 1,00 9,06 9,08 Ageas Turbo Short NL ,90 0,18 12,97 2,00 1,00 10,96 10,98 Agfa-Gevaert Turbo Long NL ,20 8,34 4,80 5,34 1,00 0,00 0,00 Agfa-Gevaert Turbo Long NL ,40 3,81 4,03 5,34 1,00 1,38 1,42 Agfa-Gevaert Turbo Short NL ,00 2,26 7,59 5,34 1,00 2,18 2,22 Agfa-Gevaert Turbo Short NL ,00 1,18 9,77 5,34 1,00 4,38 4,42 Ahold Turbo Long NL ,40 6,45 8,70 10,30 1,00 1,54 1,56 Ahold Turbo Long NL ,90 4,93 8,21 10,30 1,00 2,03 2,05 Ahold Turbo Short NL ,80 6,63 11,77 10,30 1,00 1,53 1,57 Ahold Turbo Short NL ,80 3,94 12,84 10,30 1,00 2,60 2,64 Air France-KLM Turbo Long NL ,90 6,62 8,24 10,00 1,00 1,56 1,61 Air France-KLM Turbo Long NL ,10 4,36 7,50 10,00 1,00 2,32 2,37 Air France-KLM Turbo Short NL ,60 2,29 13,68 10,00 1,00 3,88 3,93 Air Liquide Turbo Long NL ,00 9,96 74,35 83,00 10,00 0,90 0,92 * Bij Certificaten die minder dan 5 jaar geleden zijn ge ïntroduceerd is geen rendement weergegeven. Op onze website kunt u meer informatie vinden over rendementen. Bron: RBS, 20 mei 2010 Adecco groeit Het Zwitserse uitzendconcern Adecco (ook beursnotering in Parijs) presenteerde recent cijfers over het eerste kwartaal. Naar uitzendcijfers wordt door beleggers en analisten altijd reikhalzend uitgekeken, aangezien die een goede indicator zijn van de toestand van de economie. Als het slecht gaat neemt immers niemand tijdelijke krachten in dienst. Als het economisch klimaat aantrekt, is er op een gegeven moment wel weer behoefte aan vers personeel. De omzet van Adecco steeg in de eerste drie maanden van 2010 met 7 procent. Volgens de uitzender is er vooral een stijging in de vraag naar uitzendkrachten in Frankrijk en in de Verenigde Staten en dan met name in de zware industrie en bij productiebedrijven. De topman van Adecco, Patrick de Maeseneire, liet voorts weten dat hij een verder herstel verwacht van de economie, en hier met verdere verscherpingen op het gebied van kosten goed op denkt in te kunnen spelen. Bron: RBS nieuwsbrief, 11 mei Grootste uitzendbureaus ter wereld Plaats in Omzet in de Fortune miljoenen 500 dollars 1 Adecco ,50 2 Manpower ,80 3 Randstad ,80 Holding Bron: Fortune 500 Global, 20 juli

38 Koersen en rendementen RBS Markets Magazine juli 2010 Buffett in de bocht Turbo s Aandelen Naam ISIN Stoploss Hefboom Fin.Niv Ref. Ratio Bied Laat Air Liquide Turbo Long NL ,30 6,08 69,06 83,00 10,00 1,43 1,45 Air Liquide Turbo Short NL ,60 6,83 94,79 83,00 10,00 1,16 1,18 Air Liquide Turbo Short NL ,60 3,61 105,58 83,00 10,00 2,21 2,25 Akzo Nobel Turbo Long NL ,00 8,31 37,16 42,20 1,00 5,09 5,17 Akzo Nobel Turbo Long NL ,60 5,78 34,93 42,20 1,00 7,36 7,44 Akzo Nobel Turbo Short NL ,70 4,40 51,65 42,20 1,00 9,41 9,49 Akzo Nobel Turbo Short NL ,10 2,75 57,40 42,20 1,00 15,20 15,28 Alcatel-Lucent Turbo Long NL ,91 5,29 1,73 2,01 1,00 0,32 0,37 Alcatel-Lucent Turbo Long NL ,51 2,72 1,37 2,01 1,00 0,67 0,72 Alcatel-Lucent Turbo Short NL ,79 1,67 3,11 2,01 1,00 1,06 1,11 Alcatel-Lucent Turbo Short NL ,31 1,13 3,69 2,01 1,00 1,64 1,69 Amgen Turbo Long NL ,70 4,51 43,33 55,30 1,00 9,40 9,90 Amgen Turbo Long NL ,40 3,24 38,53 55,30 1,00 13,25 13,75 Amgen Turbo Short NL ,10 3,39 71,25 55,30 1,00 12,66 13,16 Amgen Turbo Short NL ,30 2,38 78,19 55,30 1,00 18,17 18,67 Apple Turbo Long NL ,00 7,69 218,10 248,30 1,00 24,67 26,17 Apple Turbo Long NL ,10 4,21 191,01 248,30 1,00 46,49 47,99 Apple Turbo Short NL ,50 2,97 331,68 248,30 1,00 66,14 67,64 Apple Turbo Short NL ,60 2,30 356,27 248,30 1,00 85,95 87,45 Arcelor Mittal Turbo Long NL ,50 6,94 21,33 24,79 1,00 3,66 3,68 Arcelor Mittal Turbo Long NL ,30 4,46 19,35 24,79 1,00 5,65 5,67 Arcelor Mittal Turbo Short NL ,70 3,43 31,90 24,79 1,00 6,92 6,94 Arcelor Mittal Turbo Short NL ,80 2,31 35,38 24,79 1,00 10,42 10,44 AScX Turbo Long NL ,00 7,40 394,25 454,00 10,00 5,83 6,13 AScX Turbo Long NL ,00 4,32 350,52 454,00 10,00 10,20 10,50 AScX Turbo Short NL ,00 3,43 583,87 454,00 10,00 12,94 13,24 AScX Turbo Short NL ,00 2,68 620,64 454,00 10,00 16,61 16,91 ASMI Turbo Long NL ,70 8,94 15,18 17,00 1,00 1,89 2,00 ASMI Turbo Long NL ,80 6,09 14,29 17,00 1,00 2,78 2,89 ASMI Turbo Short NL ,80 3,35 22,00 17,00 1,00 4,92 5,01 ASMI Turbo Short NL ,80 2,01 25,39 17,00 1,00 8,35 8,44 ASML Turbo Long NL ,60 10,84 21,01 23,10 1,00 2,21 2,28 ASML Turbo Long NL ,70 7,62 20,11 23,10 1,00 3,11 3,18 ASML Turbo Short NL ,60 4,95 27,70 23,10 1,00 4,48 4,55 ASML Turbo Short NL ,70 2,88 31,07 23,10 1,00 7,85 7,92 Atos Origin Turbo Long NL ,00 11,14 33,47 37,00 10,00 0,32 0,34 Atos Origin Turbo Long NL ,10 5,33 29,86 37,00 10,00 0,67 0,71 Atos Origin Turbo Short NL ,90 3,12 48,56 37,00 10,00 1,18 1,21 Atos Origin Turbo Short NL ,80 2,28 52,83 37,00 10,00 1,60 1,63 Axa Turbo Long NL ,51 4,67 10,56 13,07 10,00 0,25 0,26 Axa Turbo Long NL ,55 2,84 8,75 13,07 10,00 0,42 0,43 BAM Turbo Short NL ,70 1,82 7,67 5,00 1,00 2,34 2,39 BAM Turbo Short NL ,80 1,24 8,96 5,00 1,00 3,66 3,72 BASF Turbo Long NL ,50 5,99 36,75 43,70 10,00 0,72 0,74 BASF Turbo Long NL ,50 3,94 32,94 43,70 10,00 1,10 1,12 BASF Turbo Short NL ,20 4,07 54,32 43,70 5,00 2,07 2,09 BASF Turbo Short NL ,60 1,80 67,76 43,70 10,00 2,38 2,40 Belgacom Turbo Long NL ,70 7,80 21,97 25,11 1,00 3,44 3,56 Belgacom Turbo Long NL ,30 5,56 20,67 25,11 1,00 4,73 4,83 Belgacom Turbo Short NL ,50 4,30 30,86 25,10 1,00 5,55 5,67 Belgacom Turbo Short NL ,70 2,71 34,28 25,10 1,00 8,92 9,04 Berkshire Hathaway Turbo Long NL ,00 7, , , ,00 1,14 1,24 Berkshire Hathaway Turbo Long NL ,00 4, , , ,00 1,86 1,96 Berkshire Hathaway Turbo Short NL ,00 4, , , ,00 1,83 1,98 Berkshire Hathaway Turbo Short NL ,00 1, , , ,00 4,56 4,71 BHP Billiton Turbo Long NL ,00 6,11 15,41 18,28 1,00 3,25 3,45 BHP Billiton Turbo Long NL ,90 3,70 13,52 18,28 1,00 5,52 5,72 BHP Billiton Turbo Short NL ,60 2,23 26,25 18,28 1,00 9,29 9,49 BHP Billiton Turbo Short NL ,20 1,50 30,25 18,28 1,00 13,89 14,09 Binck Turbo Long NL ,20 5,61 8,10 9,76 1,00 1,66 1,76 Binck Turbo Long NL ,10 3,59 7,12 9,76 1,00 2,69 2,79 Binck Turbo Short NL ,80 1,34 16,96 9,76 1,00 7,13 7,21 Binck Turbo Short NL ,10 0,98 19,60 9,76 1,00 9,81 9,91 BMW Turbo Long NL ,80 5,57 30,50 37,10 1,00 6,97 7,05 BMW Turbo Long NL ,40 3,44 26,37 37,10 1,00 11,10 11,18 BMW Turbo Short NL ,70 5,20 44,09 37,10 1,00 6,63 6,73 BMW Turbo Short NL ,90 2,69 50,72 37,10 1,00 13,28 13,38 BNP Paribas Turbo Long NL ,60 6,04 38,68 46,35 1,00 8,38 8,43 BNP Paribas Turbo Long NL ,60 4,11 35,06 46,35 1,00 12,01 12,08 BNP Paribas Turbo Short NL ,70 2,19 67,49 46,35 1,00 20,42 20,50 Boeing Turbo Long NL ,90 6,44 56,62 66,21 1,00 7,20 8,20 Boeing Turbo Long NL ,70 4,67 52,71 66,21 1,00 10,35 11,35 Boeing Turbo Short NL ,00 4,29 81,10 66,21 1,00 11,41 12,41 Zelfs de grote opperbelegger Warren Buffett, oprichter van beleggingsmaatschappij Berkshire Hathaway ontkomt niet aan de onderzoekende blikken van de SEC, de Amerikaanse beurstoezichthouder. Volgens de toonaangevende krant de Wall Street Journal is de SEC aan het kijken of Buffett zich aan de regels houdt bij zijn belang in Burlington Northern Santa Fe Railroad. Buffett is ook grootaandeelhouder in Goldman Sachs, de zakenbank die in Amerika momenteel nogal onder vuur ligt. Daarnaast was hij ook nog in het nieuws vanwege zijn jaarlijkse beleggerslanddag. Elk jaar organiseert hij in het voorjaar een bijeenkomst voor beleggers in zijn maatschappij. Deze gang naar Buffett de vliegtickets naar Omaha in Nebraska zijn ook heel duur dat weekend lijkt meer en meer op een bedevaart van beleggers en krijgt volgens de biograaf van Buffett Alice Schroeder veel te veel aandacht. Zij sloeg dit jaar een keertje over, maar vindt de dag behoorlijk overhyped geworden. Alhoewel, volgend jaar wil Schroeder wel weer gaan, zo schrijft zij zelf op Bloomberg. com. Want Buffett heeft de bijeenkomsten van 2011 en 2012 al geagendeerd. Bron: RBS, 20 mei

39 RBS Markets Magazine juli 2010 Koersen en rendementen Turbo s Aandelen Naam ISIN Stoploss Hefboom Fin.Niv Ref. Ratio Bied Laat Boeing Turbo Short NL ,30 2,49 92,29 66,21 1,00 20,45 21,45 Boskalis Turbo Long NL ,75 6,60 25,23 30,00 1,00 4,52 4,62 Boskalis Turbo Long NL ,29 4,40 22,99 30,00 1,00 6,76 6,86 Boskalis Turbo Short NL ,85 2,53 40,94 30,00 1,00 11,18 11,28 Boskalis Turbo Short NL ,91 1,71 46,56 30,00 1,00 16,85 16,95 Bouygues Turbo Long NL ,22 6,45 29,04 34,00 10,00 0,52 0,53 Bouygues Turbo Long NL ,69 3,60 24,83 34,00 10,00 0,95 0,96 Bouygues Turbo Short NL ,86 3,35 44,18 34,00 10,00 1,00 1,01 Bouygues Turbo Short NL ,87 2,19 49,59 34,00 10,00 1,54 1,55 BP Turbo Long NL ,20 10,09 4,80 5,00 1,00 0,59 0,60 BP Turbo Long NL ,50 4,36 4,10 5,00 1,00 1,40 1,41 BP Turbo Short NL ,00 4,50 6,50 5,00 1,00 1,37 1,38 BP Turbo Short NL ,00 2,33 7,60 5,00 1,00 2,64 2,65 BT Turbo Long NL ,90 2,14 0,78 1,27 1,00 0,60 0,70 BT Turbo Short NL ,10 1,06 2,37 1,27 1,00 1,28 1,38 BT Turbo Short NL ,60 0,75 2,87 1,27 1,00 1,86 1,96 Bulgari Turbo Long NL ,00 3,64 4,64 6,11 1,00 1,61 1,64 Bulgari Turbo Long NL ,40 1,92 3,09 6,11 1,00 3,16 3,19 Bulgari Turbo Short NL ,30 3,75 7,91 6,11 1,00 1,68 1,71 Bulgari Turbo Short NL ,40 2,18 9,12 6,11 1,00 2,89 2,92 Cap Gemini Turbo Long NL ,20 4,10 28,84 38,00 10,00 0,93 0,94 Cap Gemini Turbo Long NL ,10 2,72 24,11 38,00 10,00 1,39 1,40 Cap Gemini Turbo Short NL ,90 4,49 46,65 38,00 10,00 0,85 0,88 Cap Gemini Turbo Short NL ,90 3,23 49,93 38,00 10,00 1,18 1,21 China Life ADR Turbo Long NL ,00 6,44 54,72 64,90 10,00 0,72 0,82 China Life ADR Turbo Long NL ,40 4,60 50,75 64,90 10,00 1,04 1,14 China Life ADR Turbo Short NL ,60 2,66 87,85 64,90 10,00 1,84 1,94 China Life ADR Turbo Short NL ,90 1,87 97,55 64,90 10,00 2,63 2,73 China Mobile ADR Turbo Long NL ,10 6,97 40,95 48,00 10,00 0,45 0,55 China Mobile ADR Turbo Long NL ,00 4,12 36,23 48,00 10,00 0,83 0,93 China Mobile ADR Turbo Short NL ,20 3,41 60,78 48,00 10,00 1,02 1,12 China Mobile ADR Turbo Short NL ,90 1,87 72,39 48,00 10,00 1,95 2,05 Cisco Systems Turbo Long NL ,40 5,76 20,31 24,30 1,00 2,96 3,36 Cisco Systems Turbo Long NL ,80 4,27 18,83 24,30 1,00 4,15 4,55 Cisco Systems Turbo Short NL ,70 2,39 34,19 24,30 1,00 7,80 8,20 Cisco Systems Turbo Short NL ,80 1,65 38,66 24,30 1,00 11,41 11,81 Coca Cola Turbo Long NL ,00 7,33 46,44 53,12 1,00 4,79 5,79 Coca Cola Turbo Long NL ,60 4,03 40,50 53,12 1,00 9,61 10,61 Coca Cola Turbo Short NL ,10 4,61 63,98 53,12 1,00 8,33 9,33 Coca Cola Turbo Short NL ,60 2,86 70,98 53,12 1,00 14,01 15,01 Corio Turbo Long NL ,50 6,61 33,93 39,68 1,00 6,08 6,26 Corio Turbo Long NL ,30 4,00 30,02 39,68 1,00 9,99 10,17 Corio Turbo Short NL ,10 3,44 50,97 39,68 1,00 11,03 11,21 Corio Turbo Short NL ,00 2,36 56,26 39,68 1,00 16,23 16,41 CRB Turbo Long NL ,00 12,70 235,68 253,90 10,00 1,48 1,63 CRB Turbo Long NL ,00 7,60 222,39 253,88 10,00 2,55 2,70 CRB Turbo Short NL ,00 3,13 333,13 253,94 10,00 6,39 6,54 CRB Turbo Short NL ,00 1,90 385,87 253,91 10,00 10,62 10,77 Credit Agricole Turbo Long NL ,50 5,24 7,79 9,43 10,00 0,18 0,19 Credit Agricole Turbo Long NL ,04 2,95 6,46 9,43 10,00 0,32 0,33 Credit Suisse Turbo Long NL ,00 8,56 40,92 46,00 1,00 3,84 3,99 Credit Suisse Turbo Long NL ,20 4,69 36,46 46,00 1,00 6,97 7,12 Credit Suisse Turbo Short NL ,40 3,33 59,95 46,00 1,00 9,53 9,68 Credit Suisse Turbo Short NL ,20 2,29 66,24 46,00 1,00 13,89 14,05 Crocs Turbo Long NL ,30 3,26 7,16 9,88 1,00 1,94 2,44 Crocs Turbo Long NL ,00-8,01-1,00 0,00 0,00 Crocs Turbo Short NL ,58 1,82 14,98 9,88 1,00 3,86 4,36 Crucell Turbo Long NL ,60 5,32 12,06 14,80 1,00 2,76 2,88 Crucell Turbo Long NL ,60 4,05 11,19 14,80 1,00 3,63 3,75 Crucell Turbo Short NL ,50 3,52 18,86 14,80 1,00 4,10 4,20 Crucell Turbo Short NL ,40 2,28 21,13 14,80 1,00 6,37 6,47 CSM Turbo Long NL ,40 8,14 21,21 24,10 1,00 3,15 3,23 CSM Turbo Long NL ,40 5,04 19,39 24,10 1,00 5,01 5,09 CSM Turbo Short NL ,90 2,97 32,13 24,10 1,00 7,80 7,88 CSM Turbo Short NL ,30 1,84 37,08 24,10 1,00 12,75 12,83 Danone Turbo Long NL ,10 9,10 37,22 42,00 10,00 0,47 0,49 Danone Turbo Long NL ,10 5,66 34,46 42,00 10,00 0,75 0,77 Danone Turbo Short NL ,70 4,27 51,62 42,00 10,00 0,96 0,98 Danone Turbo Short NL ,80 2,95 56,01 42,00 10,00 1,41 1,43 Delhaize Turbo Long NL ,00 6,11 55,82 66,50 1,00 10,05 10,21 Delhaize Turbo Long NL ,30 4,34 51,37 66,50 1,00 14,57 14,73 Delhaize Turbo Short NL ,10 8,38 73,65 65,98 1,00 7,80 7,94 Delhaize Turbo Short NL ,90 3,58 84,23 65,98 1,00 18,38 18,52 Bron: RBS, 20 mei 2010 Long/short Ratio Hoe denken beleggers over de beurs? Dat valt onder andere af te lezen aan de Long/ Short-Ratio van Turbo s. Het werkt zo: de totale waarde van de uitstaande posities in Turbo s Long en Turbo s Short wordt bekeken. Als er meer uitstaat in de longs wordt de longpositie gedeeld door de shortpositie. Als er meer uitstaat in de shortpositie wordt de shortpositie gedeeld door de longpositie, met een minus teken ervoor om aan te geven dat de meerderheid inspeelt op een daling. Het principe lijkt dus op een call/put-ratio zoals die bij opties berekend wordt. Bij een positief getal verwachten beleggers dat de beurs gaat stijgen, bij een negatief getal verwachten zij een daling. RBS Markets heeft de ratio s op een rijtje gezet per 11 mei Long/Short Ratio s Turbo Ratio AEX 1,74 Brent Crude Oil Future 24,85 Bund Future -28,74 Eur/usd -9,83 Nikkei ,51 Goud 17,70 Bron: RBS, 11 mei

40 Koersen en rendementen RBS Markets Magazine juli 2010 Turbo s DSM boert goed in China DSM doet goede zaken in Azië. De omzet van DSM is in het eerste kwartaal fors gestegen. Een belangrijk deel, ongeveer eenderde van de omzetgroei van het chemie- en farmacieconcern kwam uit China. DSM denkt in heel ,5 miljard dollar aan omzet in China alleen te genereren. De omzetgroei in China wordt voornamelijk gedreven door de tak Material Sciences, maar ook Voeding doet het erg goed in China, aldus DSM bij de presentatie van de kwartaalcijfers dit voorjaar. Het bedrijfsresultaat (ebit) steeg naar 196 miljoen euro van 44 miljoen euro vorig jaar. Het sterke bedrijfsresultaat van DSM wordt gedragen door het voedingscluster Nutrition, dat een resultaat behaalde van 138 miljoen euro. Maar ook de divisies binnen de tak Material Sciences presteerden beter dan verwacht. DSMtopman Feike Sijbesma sprak ook zijn vertrouwen uit dat 2010 een goed jaar wordt voor DSM. Hij gaf echter geen concrete richtcijfers voor de winst of omzet. Er blijven onzekerheden wat betreft de economische vooruitzichten op de middellange termijn. Bronnen: DSM en AFN, 11 mei 2010 Aandelen Naam ISIN Stoploss Hefboom Fin.Niv Ref. Ratio Bied Laat Dell Turbo Long NL ,10 3,05 10,32 14,98 1,00 3,55 3,95 Dell Turbo Long NL ,30 2,26 8,60 14,98 1,00 4,94 5,34 Dell Turbo Short NL ,50 1,55 24,37 14,98 1,00 7,36 7,76 Dell Turbo Short NL ,10 0,95 30,43 14,98 1,00 12,23 12,63 Delta Lloyd Turbo Long NL ,50 6,82 12,81 15,00 1,00 2,36 2,48 Delta Lloyd Turbo Long NL ,70 3,98 11,24 15,00 1,00 3,93 4,05 Delta Lloyd Turbo Short NL ,40 2,48 21,07 15,00 1,00 6,03 6,15 Delta Lloyd Turbo Short NL ,30 1,28 26,73 15,00 1,00 11,70 11,82 Deutsche Telekom Turbo Long NL ,70 4,90 7,15 8,92 1,00 1,84 1,87 Deutsche Telekom Turbo Long NL ,00 3,61 6,50 8,92 1,00 2,50 2,53 Deutsche Telekom Turbo Short NL ,20 3,97 11,12 8,92 1,00 2,13 2,16 Deutsche Telekom Turbo Short NL ,50 1,91 13,54 8,92 1,00 4,55 4,58 Dexia Turbo Long NL ,10 4,91 2,87 3,50 1,00 0,71 0,75 Dexia Turbo Long NL ,10 2,14 1,95 3,50 1,00 1,64 1,68 Dexia Turbo Short NL ,70 0,50 10,52 3,50 1,00 6,92 6,96 Dexia Turbo Short NL ,70 0,34 13,74 3,50 1,00 10,17 10,21 Draka Turbo Long NL ,20-10,79 13,00 1,00 2,28 2,40 Draka Turbo Long NL ,20-9,00 13,00 1,00 4,07 4,19 Draka Turbo Short NL ,00-22,87 13,00 1,00 9,93 10,05 Draka Turbo Short NL ,30-19,85 13,00 1,00 6,91 7,03 DSM Turbo Long NL ,70 10,51 28,52 31,40 1,00 3,10 3,20 DSM Turbo Long NL ,70 5,47 25,75 31,40 1,00 5,88 5,98 DSM Turbo Short NL ,60 4,40 38,52 31,40 1,00 6,90 7,00 DSM Turbo Short NL ,70 1,47 52,72 31,40 1,00 21,15 21,25 E.ON Turbo Long NL ,00 8,12 22,30 25,19 10,00 0,29 0,31 E.ON Turbo Long NL ,70 4,84 20,17 25,19 10,00 0,50 0,52 E.ON Turbo Short NL ,50 5,25 29,76 25,19 10,00 0,45 0,47 E.ON Turbo Short NL ,40 2,49 35,13 25,19 10,00 0,99 1,01 EADS Turbo Long NL ,30 7,18 14,20 16,38 1,00 2,47 2,52 EADS Turbo Long NL ,80 4,46 12,81 16,38 1,00 3,86 3,91 EADS Turbo Short NL ,40 4,42 19,99 16,38 1,00 3,33 3,38 EADS Turbo Short NL ,40 2,39 23,14 16,38 1,00 6,41 6,62 ebay Turbo Long NL ,10 4,66 17,31 21,60 1,00 3,17 3,67 ebay Turbo Long NL ,00 2,89 14,47 21,60 1,00 5,48 5,98 ebay Turbo Short NL ,90 1,54 32,60 21,60 10,00 0,64 1,14 ebay Turbo Short NL ,00 1,41 36,67 21,60 1,00 11,92 12,42 EDF Turbo Short NL ,90 2,91 47,74 36,00 10,00 1,23 1,25 EDF Turbo Short NL ,90 2,14 52,11 36,00 10,00 1,67 1,69 Exxon Mobil Turbo Long NL ,50 8,94 56,23 62,45 1,00 4,59 5,59 Exxon Mobil Turbo Long NL ,20 6,19 53,14 62,45 1,00 7,08 8,08 Exxon Mobil Turbo Short NL ,50 2,70 84,93 62,45 1,00 17,70 18,70 Exxon Mobil Turbo Short NL ,50 1,90 94,63 62,45 1,00 25,58 26,58 First Solar Turbo Long NL ,00 4,95 90,96 110,00 10,00 1,28 1,78 First Solar Turbo Long NL ,00 3,34 80,17 110,00 10,00 2,16 2,66 First Solar Turbo Short NL ,00 1,19 199,63 110,00 10,00 7,00 7,50 First Solar Turbo Short NL ,00 0,85 235,84 110,00 10,00 9,93 10,43 Ford Turbo Long NL ,10 4,61 9,17 11,55 1,00 1,82 2,02 Ford Turbo Long NL ,70 1,75 5,09 11,55 1,00 5,12 5,32 Ford Turbo Short NL ,90 2,85 15,49 11,55 1,00 3,09 3,29 Ford Turbo Short NL ,90 1,85 17,69 11,55 1,00 4,83 5,03 France Telecom Turbo Long NL ,10 9,66 14,01 15,50 1,00 1,72 1,79 France Telecom Turbo Long NL ,80 5,57 12,83 15,50 1,00 2,91 2,96 France Telecom Turbo Short NL ,60 2,72 21,20 15,50 1,00 5,45 5,50 France Telecom Turbo Short NL ,10 1,84 23,94 15,50 1,00 8,20 8,25 Freeport McMoran Turbo Short NL ,30 2,04 99,24 67,69 1,00 24,88 26,88 Freeport-McMoRan Turbo Long NL ,30 4,87 54,74 67,69 1,00 9,10 11,10 Freeport-McMoRan Turbo Long NL ,00 1,56 25,44 67,69 1,00 32,79 34,79 Freeport-McMoRan Turbo Short NL ,90 2,69 91,08 67,69 1,00 18,28 20,28 Freeport-McMoRan Turbo Short NL ,20 1,53 110,21 67,69 1,00 33,74 35,74 Fugro Turbo Long NL ,50 6,38 36,80 43,50 1,00 7,33 7,53 Fugro Turbo Long NL ,70 4,63 34,21 43,50 1,00 9,81 9,99 Fugro Turbo Short NL ,70 3,09 57,53 43,50 1,00 13,55 13,75 Fugro Turbo Short NL ,60 2,53 60,68 43,50 1,00 16,75 16,95 Gazprom ADR Turbo Long NL ,00 7,74 18,11 20,40 1,00 1,72 2,32 Gazprom ADR Turbo Long NL ,60 4,25 15,92 20,40 1,00 3,50 4,10 Gazprom ADR Turbo Short NL ,30 1,88 31,50 20,40 1,00 8,84 9,44 Gazprom ADR Turbo Short NL ,90 1,38 35,49 20,40 1,00 12,08 12,68 GBL Turbo Long NL ,50 5,32 48,83 59,95 1,00 10,59 10,76 GBL Turbo Long NL ,90 3,63 43,58 59,95 1,00 15,84 16,01 GBL Turbo Short NL ,40 4,10 72,87 58,70 1,00 13,53 13,68 GBL Turbo Short NL ,70 2,64 80,81 58,70 1,00 21,39 21,54 GDF Suez Turbo Long NL ,00 6,51 21,76 25,00 1,00 3,40 3,44 GDF Suez Turbo Long NL ,00 3,81 19,01 25,00 1,00 6,15 6,19 Bron: RBS, 20 mei

41 RBS Markets Magazine juli 2010 Koersen en rendementen Turbo s Aandelen Naam ISIN Stoploss Hefboom Fin.Niv Ref. Ratio Bied Laat GDF Suez Turbo Short NL ,70 2,42 35,29 25,00 1,00 10,11 10,26 GDF Suez Turbo Short NL ,70 1,58 40,77 25,00 1,00 15,56 15,71 General Electric Turbo Long NL ,10 6,03 14,61 17,26 1,00 2,05 2,35 General Electric Turbo Long NL ,40 3,93 13,07 17,26 1,00 3,28 3,58 General Electric Turbo Short NL ,40 2,20 24,96 17,26 1,00 6,03 6,33 General Electric Turbo Short NL ,90 0,72 41,03 17,26 1,00 18,94 19,24 Genmab Turbo Long NL ,00 4,78 40,03 50,13 1,00 0,98 1,99 Genmab Turbo Long NL ,00 2,86 33,03 50,13 1,00 1,92 2,93 Genmab Turbo Short NL ,00 1,24 89,96 50,13 1,00 4,67 6,17 Genmab Turbo Short NL ,00 0,12 462,64 50,13 1,00 54,76 56,26 Glaxosmithkline Turbo Long NL ,00 3,58 8,69 11,69 1,00 3,66 3,81 Glaxosmithkline Turbo Long NL ,00 2,22 6,66 11,69 1,00 6,03 6,18 Glaxosmithkline Turbo Short NL ,00 3,81 14,82 11,69 1,00 3,48 3,63 Glaxosmithkline Turbo Short NL ,00 2,13 17,26 11,69 1,00 6,31 6,46 Goldman Sachs Group Turbo Short NL ,00 2,08 204,39 140,10 10,00 4,97 5,47 Goldman Sachs Turbo Long NL ,00 6,92 122,88 140,10 10,00 1,13 1,63 Goldman Sachs Turbo Long NL ,00 4,15 109,38 140,10 10,00 2,22 2,72 Goldman Sachs Turbo Short NL ,00 3,80 173,88 140,10 10,00 2,50 3,00 Goldman Sachs Turbo Short NL ,00 2,66 189,76 140,10 10,00 3,78 4,28 Google Turbo Long NL ,20 6,20 417,59 494,43 10,00 5,92 6,42 Google Turbo Long NL ,10 4,28 381,86 494,43 10,00 8,81 9,31 Google Turbo Short NL ,10 1,85 758,90 494,43 10,00 21,06 21,56 Google Turbo Short NL ,20 0,97 999,04 494,43 10,00 40,44 40,94 Heijmans Turbo Long NL ,13 4,26 9,68 12,00 10,00 0,23 0,25 Heijmans Turbo Long NL ,14 2,65 7,94 12,00 10,00 0,41 0,43 Heijmans Turbo Short NL ,90 2,11 17,54 12,00 1,00 5,52 5,61 Heijmans Turbo Short NL ,79 1,11 22,11 12,00 10,00 1,00 1,02 Heineken Turbo Long NL ,00 9,28 30,61 34,30 1,00 3,58 3,68 Heineken Turbo Long NL ,00 6,17 28,76 34,30 1,00 5,42 5,52 Heineken Turbo Short NL ,70 5,23 40,75 34,30 1,00 6,56 6,66 Heineken Turbo Short NL ,40 3,24 44,78 34,30 1,00 10,59 10,69 IBM Turbo Long NL ,10 5,99 108,00 128,86 1,00 16,40 17,40 IBM Turbo Long NL ,30 4,21 98,86 128,86 1,00 23,77 24,77 IBM Turbo Short NL ,80 5,15 153,30 128,86 1,00 19,11 20,11 IBM Turbo Short NL ,30 2,31 184,13 128,86 1,00 43,92 44,92 Imtech Turbo Long NL ,70 6,80 18,37 21,36 1,00 3,16 3,24 Imtech Turbo Long NL ,70 4,32 16,57 21,36 1,00 4,96 5,04 Imtech Turbo Short NL ,50 3,75 26,90 21,36 1,00 0,00 0,00 Imtech Turbo Short NL ,40 2,11 31,34 21,36 1,00 9,81 9,89 InBev Turbo Long NL ,30 7,27 33,72 38,95 1,00 5,20 5,34 InBev Turbo Long NL ,30 5,42 31,89 38,95 1,00 7,03 7,17 InBev Turbo Short NL ,00 8,47 43,30 38,95 1,00 4,38 4,52 InBev Turbo Short NL ,00 3,90 48,69 38,95 1,00 9,80 9,92 ING Turbo Long NL ,60 13,37 6,10 6,55 1,00 0,00 0,00 ING Turbo Long NL ,10 6,62 5,60 6,55 1,00 1,08 1,09 ING Turbo Short NL ,00 6,01 7,60 6,55 1,00 0,00 0,00 ING Turbo Short NL ,00 3,05 8,67 6,55 0,77 2,59 2,60 Intel Turbo Long NL ,50 6,62 18,61 21,60 1,00 2,29 2,59 Intel Turbo Long NL ,70 4,43 17,00 21,60 1,00 3,63 3,93 Intel Turbo Short NL ,40 3,72 27,19 21,60 1,00 4,37 4,67 Intel Turbo Short NL ,90 2,01 32,13 21,60 1,00 8,37 8,67 KBC Turbo Long NL ,00 5,17 25,12 30,90 1,00 6,42 6,76 KBC Turbo Long NL ,50 3,35 21,86 30,90 1,00 9,68 10,02 KBC Turbo Short NL ,70 2,55 42,94 30,90 1,00 11,29 11,63 KBC Turbo Short NL ,60 1,77 48,30 30,90 1,00 16,65 16,99 KPN Turbo Long NL ,70 8,00 9,00 10,20 1,00 1,28 1,32 KPN Turbo Long NL ,40 4,09 7,79 10,20 1,00 2,51 2,55 KPN Turbo Short NL ,10 3,47 13,14 10,20 1,00 2,86 2,90 KPN Turbo Short NL ,80 2,80 13,85 10,20 1,00 3,59 3,63 L Oreal Turbo Long NL ,03 9,34 66,08 73,77 10,00 0,78 0,81 L Oreal Turbo Long NL ,01 6,36 62,34 73,77 10,00 1,15 1,18 L Oreal Turbo Short NL ,30 4,47 90,05 73,77 10,00 1,61 1,64 L Oreal Turbo Short NL ,31 2,70 100,87 73,77 10,00 2,69 2,72 Lafarge Turbo Long NL ,00 12,70 43,51 46,98 10,00 0,00 0,00 Lafarge Turbo Long NL ,25 7,58 40,98 46,98 10,00 0,61 0,63 Lafarge Turbo Short NL ,77 4,02 58,45 46,98 10,00 1,12 1,14 Lafarge Turbo Short NL ,78 2,58 64,97 46,98 10,00 1,80 1,81 LogicaCMG Turbo Long NL ,28 4,80 1,16 1,40 1,00 0,29 0,31 LogicaCMG Turbo Long NL ,08 3,00 0,98 1,40 1,00 0,46 0,48 LogicaCMG Turbo Short NL ,80 2,18 2,08 1,40 1,00 0,64 0,66 LogicaCMG Turbo Short NL ,10 1,50 2,38 1,40 1,00 0,95 0,97 LVMH Turbo Long NL ,40 4,94 68,27 85,35 1,00 17,46 17,62 LVMH Turbo Long NL ,80 3,64 62,07 85,35 1,00 23,66 23,82 Bron: RBS, 20 mei 2010 ING valt mee Beleggers in ING moeten momenteel over stalen zenuwen beschikken. Het bankconcern heeft behoorlijk te leiden onder alle zorgen rondom de schuldproblemen van de Zuid-Europese landen zoals Griekenland. Op dagbasis schommelt de koers van ING vervaarlijk heen en weer. Positief waren de beter dan verwachte kwartaalcijfers van ING. Beleggers en analisten waren opgetogen over de cijfers. Een zeer sterke set resultaten met een sterke onderliggende ontwikkeling. De volumes stijgen en de kosten dalen, zo reageerde Maarten Altena, analist bij SNS Securities bijvoorbeeld. De bankdivisie van ING boekte een onderliggend resultaat voor belastingen van 1,28 miljard euro, bijna twee keer zo veel als was verwacht. Het onderliggend resultaat van de verzekeringstak was met 269 miljoen euro ook beter dan de verwachting. Bron: AFN, 11 mei 2010 De grootste telecommunicatiebedrijven ter wereld 1. China Mobile (China) miljoen abonnees 2. Vodafone (Verenigd Koninkrijk) 309 miljoen abonnees 3. Telefonica (Spanje) 202 miljoen abonnees 4. American Movil Group (Verenigde Staten) 186 miljoen abonnees 5. Barthi Airtel (India) 42 miljoen abonnees Bron: Rediff.com, 14 mei

42 Koersen en rendementen RBS Markets Magazine juli 2010 Turbo s Belgisch fusieproduct Nyrstar is misschien niet zo n bekende naam voor Nederlandse beleggers. De van oorsprong Belgische onderneming heeft een notering aan de beurs van Brussel heeft. Nyrstar de naam is samengesteld uit het Oudnoorse woord nyr, dat nieuw betekent, en het Engelse star, oftewel een lichtend (en leidend) baken is een wereldwijd opererende multimetalenonderneming. Nyrstar, dat vooral zink en lood produceert, bestaat in zijn huidige vorm sinds 2007 en heeft ongeveer mensen in dienst, verspreid over vier continenten. De onderneming is een fusie tussen de zinksmelt- en legeringsactiviteiten van Zinifex (een Australisch mijnbedrijf) en Umicore (een Belgisch materiaaltechnologiebedrijf) samen te voegen. Nyrstar heeft sinds 29 oktober 2007 een notering aan de Euronext Brussels Stock Exchange. Nyrstar maakt zink dat voornamelijk wordt gebruikt om staal roestbestendig te maken, vooral in de bouw- en transportsector. Het lood van Nyrstar wordt voornamelijk benut voor de productie van loodzuurbatterijen, die veel worden gebruikt in motorvoertuigen. Bron: Nystar, 14 mei 2010 Turbo Long Nyrstar (NL ) 24 maart 2010 (introductie) 20 mei 2010 euro Aandelen Naam ISIN Stoploss Hefboom Fin.Niv Ref. Ratio Bied Laat LVMH Turbo Short NL ,90 2,61 117,79 85,35 1,00 32,11 32,27 LVMH Turbo Short NL ,90 1,51 141,58 85,35 1,00 55,90 56,06 Microsoft Turbo Long NL ,60 7,14 24,68 28,24 1,00 2,67 3,17 Microsoft Turbo Long NL ,00 3,44 20,44 28,24 1,00 6,09 6,59 Microsoft Turbo Short NL ,70 4,41 34,28 28,24 1,00 4,66 5,16 Microsoft Turbo Short NL ,70 2,20 40,77 28,24 1,00 9,90 10,40 Motorola Turbo Long NL ,90 4,10 5,40 6,81 1,00 0,94 1,34 Motorola Turbo Long NL ,90 2,67 4,50 6,81 1,00 1,66 2,06 Motorola Turbo Short NL ,40 1,44 11,30 6,81 1,00 3,42 3,82 Motorola Turbo Short NL ,50 0,98 13,53 6,81 1,00 5,21 5,61 Nestle Turbo Long NL ,80 6,89 45,36 53,00 1,00 5,39 5,48 Nestle Turbo Long NL ,40 4,86 42,16 53,00 1,00 7,64 7,73 Nestle Turbo Short NL ,60 7,31 60,14 53,00 1,00 4,94 5,03 Nestle Turbo Short NL ,80 4,94 63,61 53,00 1,00 7,37 7,46 Nokia Turbo Long NL ,40 5,35 6,69 8,10 1,00 1,56 1,58 Nokia Turbo Long NL ,10 3,03 5,50 8,10 1,00 2,76 2,78 Nokia Turbo Short NL ,90 4,38 9,90 8,10 1,00 1,63 1,72 Nokia Turbo Short NL ,90 1,96 12,19 8,10 1,00 3,94 3,98 Nutreco Turbo Long NL ,50 8,49 38,61 43,65 1,00 5,37 5,47 Nutreco Turbo Long NL ,50 5,48 35,79 43,65 1,00 8,19 8,29 Nutreco Turbo Short NL ,80 5,37 51,68 43,65 1,00 7,78 7,88 Nutreco Turbo Short NL ,00 3,74 55,21 43,65 1,00 11,31 11,41 Nyrstar Turbo Long NL ,44 5,38 6,52 8,00 1,00 1,63 1,71 Nyrstar Turbo Long NL ,50 3,47 5,70 8,00 1,00 2,45 2,53 Nyrstar Turbo Short NL ,38 1,06 15,56 8,00 1,00 7,36 7,44 Nyrstar Turbo Short NL ,89 0,69 19,65 8,00 1,00 11,45 11,53 NYSE Arca Biotech Turbo Long NL ,00 9,40 976, ,00 10,00 8,70 9,30 NYSE Arca Biotech Turbo Long NL ,00 5,31 887, ,00 10,00 15,81 16,41 NYSE Arca Biotech Turbo Short NL ,00 3, , ,00 10,00 24,48 25,08 NYSE Arca Biotech Turbo Short NL ,00 2, , ,00 10,00 41,24 41,84 NYSE Arca Gold Bugs Turbo Long NL ,00 3,71 332,00 446,99 10,00 9,40 9,70 NYSE Arca Gold Bugs Turbo Long NL ,00 2,54 276,00 447,00 10,00 13,86 14,16 NYSE Arca Gold Bugs Turbo Short NL ,00 3,76 562,00 447,00 10,00 9,35 9,65 NYSE Arca Gold Bugs Turbo Short NL ,00 2,62 613,00 446,96 10,00 13,46 13,76 Oracle Turbo Long NL ,70 6,09 19,70 23,19 1,00 2,57 3,07 Oracle Turbo Long NL ,40 3,93 17,59 23,19 1,00 4,27 4,77 Oracle Turbo Short NL ,30 3,11 30,33 23,19 1,00 5,49 5,99 Oracle Turbo Short NL ,30 1,94 34,86 23,19 1,00 9,15 9,65 Pernod-Ricard Turbo Long NL ,20 7,29 54,13 63,00 10,00 0,84 0,86 Pernod-Ricard Turbo Long NL ,30 4,79 49,56 63,00 10,00 1,30 1,32 Pernod-Ricard Turbo Short NL ,80 4,90 75,49 63,00 10,00 1,31 1,33 Pernod-Ricard Turbo Short NL ,80 2,65 86,37 63,00 10,00 2,39 2,41 PetroChina ADR Turbo Long NL ,00 8,47 94,52 106,70 10,00 0,66 0,96 PetroChina ADR Turbo Long NL ,70 5,01 86,05 106,70 10,00 1,34 1,64 PetroChina ADR Turbo Short NL ,00 3,62 132,30 106,70 10,00 2,08 2,38 PetroChina ADR Turbo Short NL ,10 2,05 154,54 106,70 10,00 3,88 4,18 Peugeot Turbo Long NL ,10 5,53 15,88 19,00 10,00 0,34 0,37 Peugeot Turbo Long NL ,10 3,07 13,07 19,00 10,00 0,62 0,65 Peugeot Turbo Short NL ,90 6,05 22,60 19,00 10,00 0,32 0,35 Peugeot Turbo Short NL ,90 2,20 28,10 19,00 10,00 0,87 0,88 Pfizer Turbo Long NL ,90 6,20 13,47 15,82 1,00 1,74 2,04 Pfizer Turbo Long NL ,50 4,15 12,21 15,82 1,00 2,75 3,05 Pfizer Turbo Short NL ,50 4,13 19,50 15,82 1,00 2,82 3,12 Pfizer Turbo Short NL ,70 2,15 23,01 15,82 1,00 5,64 5,94 Philips Turbo Long NL ,10 7,56 21,41 24,60 1,00 3,43 3,50 Philips Turbo Long NL ,00 4,75 19,49 24,60 1,00 5,37 5,44 Philips Turbo Short NL ,70 4,53 30,03 24,60 1,00 5,18 5,23 Philips Turbo Short NL ,70 2,85 33,23 24,60 1,00 8,41 8,46 Porsche Turbo Long NL ,00 3,90 27,76 36,70 10,00 0,87 0,90 Porsche Turbo Long NL ,00 2,89 24,46 36,70 10,00 1,20 1,23 Porsche Turbo Short NL ,00 2,48 50,97 36,70 10,00 1,46 1,49 Porsche Turbo Short NL ,00 1,57 59,49 36,70 10,00 2,31 2,34 Randstad Turbo Long NL ,60 6,58 29,61 34,80 1,00 5,41 5,51 Randstad Turbo Long NL ,10 4,60 27,34 34,80 1,00 7,68 7,78 Randstad Turbo Short NL ,00 3,98 43,38 34,80 1,00 8,36 8,46 Randstad Turbo Short NL ,60 2,32 49,65 34,80 1,00 14,63 14,73 Reed Elsevier Turbo Long NL ,80 5,72 7,17 8,60 1,00 1,48 1,52 Reed Elsevier Turbo Long NL ,10 4,15 6,60 8,60 1,00 2,04 2,08 Reed Elsevier Turbo Short NL ,00 2,58 11,95 8,60 1,00 3,30 3,34 Reed Elsevier Turbo Short NL ,00 1,58 14,09 8,60 1,00 5,43 5,47 Renault Turbo Long NL ,20 6,24 25,28 29,51 1,00 4,61 4,73 Renault Turbo Long NL ,10 3,87 22,38 29,51 1,00 7,51 7,61 Renault Turbo Short NL ,80 2,48 40,91 29,51 1,00 11,08 11,18 Bron: RBS, 20 mei

43 RBS Markets Magazine juli 2010 Koersen en rendementen Turbo s Aandelen Naam ISIN Stoploss Hefboom Fin.Niv Ref. Ratio Bied Laat Renault Turbo Short NL ,30 1,47 49,02 29,51 1,00 19,16 19,26 Research In Motion Turbo Long NL ,50 6,86 56,29 64,80 10,00 0,69 0,77 Research In Motion Turbo Long NL ,00 2,00 33,41 64,80 10,00 2,52 2,60 Research In Motion Turbo Short NL ,50 4,74 77,34 64,80 10,00 1,02 1,10 Research In Motion Turbo Short NL ,10 2,96 85,58 64,80 10,00 1,67 1,75 Rio Tinto Turbo Long NL ,90 5,16 24,07 30,27 1,00 6,49 6,69 Rio Tinto Turbo Long NL ,10 2,65 18,65 30,27 1,00 12,75 12,95 Rio Tinto Turbo Short NL ,00 3,65 37,90 30,27 1,00 9,28 9,48 Rio Tinto Turbo Short NL ,40 1,62 48,03 30,27 1,00 21,01 21,21 Robeco Turbo Long NL ,10 2,48 13,40 21,24 1,00 7,84 8,59 Robeco Turbo Long NL ,00 1,92 10,89 21,24 1,00 10,35 11,10 Roche Turbo Long NL ,00 7,01 141,42 163,75 10,00 1,59 1,64 Roche Turbo Long NL ,84 5,00 131,96 163,75 10,00 2,26 2,31 Roche Turbo Short NL ,41 5,06 195,01 163,75 10,00 2,16 2,21 Roche Turbo Short NL ,81 4,85 196,53 163,75 10,00 2,26 2,31 Royal Dutch Shell Turbo Long NL ,00 11,01 19,51 21,40 1,00 2,03 2,06 Royal Dutch Shell Turbo Long NL ,00 7,42 18,57 21,40 1,00 2,97 2,99 Royal Dutch Shell Turbo Short NL ,60 5,00 25,59 21,40 1,00 4,05 4,07 Royal Dutch Shell Turbo Short NL ,00 3,70 27,10 21,40 1,00 0,00 0,00 RWE Turbo Long NL ,60 7,75 51,73 59,16 1,00 7,49 7,59 RWE Turbo Long NL ,30 4,70 46,78 59,16 1,00 12,44 12,54 RWE Turbo Short NL ,60 3,41 76,32 59,16 1,00 17,13 17,23 RWE Turbo Short NL ,70 2,01 88,32 59,16 1,00 29,12 29,22 Saint-Gobain Turbo Long NL ,20 6,06 27,38 33,00 10,00 0,53 0,55 Saint-Gobain Turbo Long NL ,10 4,04 24,62 33,00 10,00 0,81 0,83 Saint-Gobain Turbo Short NL ,00 3,90 41,18 33,00 10,00 0,85 0,87 Saint-Gobain Turbo Short NL ,80 2,05 48,75 33,00 10,00 1,61 1,63 Samsung GDR Turbo Long NL ,30 8,76 284,01 329,00 10,00 3,65 3,95 Samsung GDR Turbo Long NL ,50 4,75 253,53 329,00 10,00 6,12 6,42 Samsung GDR Turbo Short NL ,60 2,13 463,30 329,00 10,00 10,74 11,04 Samsung GDR Turbo Short NL ,10 1,63 509,25 329,00 10,00 14,46 14,76 Sanofi - Aventis Turbo Long NL ,50 6,79 42,27 50,00 10,00 0,63 0,65 Sanofi - Aventis Turbo Long NL ,90 4,31 38,00 50,00 10,00 1,05 1,06 Sanofi-Aventis Turbo Short NL ,60 4,63 60,20 50,00 10,00 1,16 1,17 Sanofi-Aventis Turbo Short NL ,60 3,10 65,59 50,00 10,00 1,71 1,72 SAP Turbo Long NL ,50 4,11 26,76 35,10 1,00 8,40 8,49 SAP Turbo Long NL ,20 3,30 24,67 35,10 1,00 10,49 10,58 SAP Turbo Short NL ,70 3,05 46,38 35,10 1,00 11,22 11,31 SAP Turbo Short NL ,40 2,43 49,34 35,10 1,00 14,17 14,26 SBM Offshore Turbo Long NL ,60 4,94 10,52 13,10 1,00 2,75 2,85 SBM Offshore Turbo Long NL ,50 3,61 9,54 13,10 1,00 3,65 3,75 SBM Offshore Turbo Short NL ,30 2,08 19,29 13,10 1,00 6,08 6,18 SBM Offshore Turbo Short NL ,10 1,39 22,43 13,10 1,00 9,20 9,30 SNS REAAL Turbo Long NL ,40 3,63 3,01 4,00 1,00 1,08 1,14 SNS REAAL Turbo Long NL ,40 2,02 2,13 4,00 1,00 1,96 2,02 SNS REAAL Turbo Short NL ,90 1,04 7,70 4,00 1,00 3,61 3,67 SNS REAAL Turbo Short NL ,90 0,56 11,01 4,00 1,00 6,93 6,99 Societe Generale Turbo Long NL ,10 6,15 30,02 35,67 10,00 0,65 0,70 Societe Generale Turbo Long NL ,80 3,65 26,13 35,67 9,48 1,08 1,13 Societe Generale Turbo Short NL ,90 0,70 86,61 35,67 8,87 5,67 5,72 Societe Generale Turbo Short NL ,80 0,58 96,53 35,67 8,87 6,77 6,82 Solvay Turbo Long NL ,90 6,80 60,33 70,49 1,00 9,27 9,42 Solvay Turbo Long NL ,40 4,83 56,10 70,49 1,00 13,50 13,65 Solvay Turbo Short NL ,40 5,98 81,51 70,00 1,00 12,06 12,21 Solvay Turbo Short NL ,40 3,10 92,35 70,00 1,00 22,83 22,98 Sony ADR Turbo Long NL ,70 6,67 26,99 31,73 1,00 3,30 3,80 Sony ADR Turbo Long NL ,30 4,01 23,88 31,73 1,00 5,80 6,30 Sony ADR Turbo Short NL ,00 2,55 43,37 31,73 1,00 9,47 9,97 Sony ADR Turbo Short NL ,20 1,33 54,73 31,73 1,00 18,57 19,07 Starbucks Turbo Long NL ,60 5,69 21,91 26,19 1,00 3,33 3,73 Starbucks Turbo Long NL ,10 3,33 18,66 26,19 1,00 5,88 6,28 Starbucks Turbo Short NL ,60 4,32 32,10 26,19 1,00 4,49 4,89 Starbucks Turbo Short NL ,80 2,49 36,59 26,19 1,00 8,10 8,50 STMicroelectronics Turbo Long NL ,52 4,75 5,13 6,50 1,00 1,41 1,46 STMicroelectronics Turbo Short NL ,18 2,78 8,84 6,50 1,00 2,31 2,36 STMicroelectronics Turbo Short NL ,18 1,90 9,93 6,50 1,00 3,36 3,41 Telecom Italia Turbo Long NL ,90 5,82 0,82 0,99 1,00 0,20 0,21 Telecom Italia Turbo Long NL ,76 3,19 0,68 0,99 1,00 0,33 0,34 Telefonica Turbo Long NL ,10 6,30 13,08 15,40 1,00 2,60 2,70 Telefonica Turbo Long NL ,30 3,72 11,38 15,40 1,00 4,30 4,40 Telefonica Turbo Short NL ,40 1,96 23,20 15,40 1,00 7,53 7,63 Telefonica Turbo Short NL ,90 1,22 28,02 15,40 1,00 12,35 12,45 TNT Turbo Long NL ,90 6,50 17,51 20,60 1,00 3,36 3,44 Bron: RBS, 20 mei 2010 TNT vervoert meer Dankzij een aantrekkende wereldeconomie, vervoerde TNT in de eerste drie maanden van procent meer pakketten over de weg en 22 procent meer door de lucht dan een jaar geleden. Dit maakte de post- en pakketbezorger bekend bij de publicatie van de kwartaalcijfers. Volgens TNT-topman Peter Bakker is het herstel van de economie echter nog kwetsbaar. Omdat de prijzen van het expressvervoer door de sterke internationale concurrentie nog altijd dalen, is het volgens hem van het grootste belang scherp op de kosten van het bedrijf te blijven letten. De omzet van de postdivisie was in het eerste kwartaal ongeveer even hoog als een jaar eerder. Mensen kopen meer via internet en laten dit thuisbezorgen, maar versturen minder gewone post. TNT kondigde daarom begin april aan de postdivisie dit jaar los te maken van de rest van het bedrijf, om een eventuele verkoop of beursgang van het onderdeel mogelijk te maken. Op dit moment probeert het bedrijf te bepalen op welke onderdelen van het bedrijf die carve out betrekking heeft. Bron: AFN en TNT, 15 mei

44 Koersen en rendementen RBS Markets Magazine juli 2010 Positief Vopak Vopak was de afgelopen periode volop en overwegend positief in het nieuws. Het tankopslagbedrijf splitst alle uitstaande aandelen in twee. Elk gewoon aandeel, elk cumulatief preferent aandeel en elk cumulatief financieringspreferent aandeel met een nominale waarde van 1 euro wordt gesplitst in twee aandelen met een nominale waarde van 0,50 euro per aandeel, zo liet het bedrijf dinsdag 11 mei 2010 weten. Die wijziging wordt op 17 mei nabeurs van kracht. Daarnaast gaf Vopak eind april een sterke trading update over het eerste kwartaal. De onderneming haalde in het eerste kwartaal een opgeschoond bedrijfsresultaat van 110 miljoen euro, waar analisten in doorsnee op 102 miljoen euro rekenden. Mede dankzij extra capaciteit verwacht het bedrijf dit jaar een ebitda van tenminste 560 miljoen euro tegen 513,4 miljoen euro in In 2012 moet dit resultaat uitkomen op 625 à 700 miljoen euro. Bron: Vopak, 12 mei 2010 Turbo Long Vopak (NL ) 9 maart 2010 (introductie) 20 mei 2010 euro Bron: RBS, 20 mei 2010 Turbo s Aandelen Naam ISIN Stoploss Hefboom Fin.Niv Ref. Ratio Bied Laat TNT Turbo Long NL ,70 3,95 15,47 20,60 1,00 5,40 5,48 TNT Turbo Short NL ,50 3,43 26,53 20,60 1,00 5,69 5,77 TNT Turbo Short NL ,50 2,00 30,85 20,60 1,00 10,00 10,08 TomTom Turbo Long NL ,90 5,06 4,24 5,20 1,00 0,98 1,02 TomTom Turbo Long NL ,60 3,94 3,96 5,20 1,00 1,29 1,33 TomTom Turbo Short NL ,90 2,61 7,00 5,20 1,00 1,79 1,85 TomTom Turbo Short NL ,10 2,37 7,20 5,20 1,00 1,96 2,02 Total Turbo Long NL ,80 5,36 31,45 38,50 1,00 7,23 7,28 Total Turbo Long NL ,60 3,78 28,44 38,50 1,00 10,26 10,31 Total Turbo Short NL ,80 2,65 52,83 38,50 1,00 14,15 14,22 Total Turbo Short NL ,70 1,47 64,55 38,50 1,00 25,85 25,90 Toyota ADR Turbo Long NL ,50 5,55 62,22 75,70 1,00 9,57 11,07 Toyota ADR Turbo Long NL ,20 3,90 56,53 75,70 1,00 14,17 15,67 Toyota ADR Turbo Short NL ,10 2,96 99,07 75,70 1,00 18,71 20,21 Toyota ADR Turbo Short NL ,00 1,58 121,16 75,70 1,00 36,57 38,07 UBS Turbo Long NL ,80 6,97 13,68 15,88 1,00 2,21 2,29 UBS Turbo Long NL ,40 4,55 12,45 15,88 1,00 2,51 2,57 UBS Turbo Short NL ,80 2,35 22,53 15,88 1,00 4,55 4,61 UBS Turbo Short NL ,00 1,02 31,36 15,88 1,00 10,72 10,83 UCB Turbo Long NL ,00 9,30 23,18 25,75 1,00 2,66 2,76 UCB Turbo Long NL ,80 4,53 20,26 25,75 1,00 5,60 5,74 UCB Turbo Short NL ,00 4,40 31,40 25,75 1,00 0,00 0,00 UCB Turbo Short NL ,90 1,79 39,92 25,75 1,00 13,98 14,08 Umicore Turbo Long NL ,70 6,39 21,50 25,25 1,00 3,92 4,10 Umicore Turbo Long NL ,60 2,95 16,89 25,25 1,00 8,53 8,71 Umicore Turbo Short NL ,20 3,34 32,54 25,20 1,00 7,14 7,32 Umicore Turbo Short NL ,10 1,95 37,93 25,20 1,00 12,59 12,77 Unibail Turbo Long NL ,10 8,74 115,37 130,00 1,00 14,33 14,53 Unibail Turbo Long NL ,50 6,19 109,24 130,00 1,00 20,46 20,66 Unibail Turbo Short NL ,00 7,01 146,00 128,00 1,00 0,00 0,00 Unibail Turbo Short NL ,00 2,90 171,92 128,00 1,00 42,34 42,60 Unilever Turbo Long NL ,60 9,13 20,01 22,40 1,00 2,47 2,53 Unilever Turbo Long NL ,90 5,65 18,50 22,40 1,00 3,98 4,04 Unilever Turbo Short NL ,80 3,95 27,97 22,40 1,00 5,54 5,60 Unilever Turbo Short NL ,70 2,54 31,10 22,40 1,00 8,67 8,73 USG People Turbo Long NL ,60 5,58 9,84 11,84 1,00 1,90 2,00 USG People Turbo Long NL ,30 3,49 8,57 11,84 1,00 3,11 3,21 USG People Turbo Short NL ,00 2,38 16,22 11,51 1,00 4,54 4,64 USG People Turbo Short NL ,30 1,56 18,77 11,51 1,00 7,14 7,24 Veolia Environnement Turbo Long NL ,90 5,75 17,58 21,00 10,00 0,34 0,35 Veolia Environnement Turbo Long NL ,40 3,55 15,25 21,00 10,00 0,58 0,59 Veolia Environnement Turbo Short NL ,80 3,80 26,90 21,00 10,00 0,59 0,60 Veolia Environnement Turbo Short NL ,80 3,17 27,96 21,00 10,00 0,70 0,71 Vestas Wind Systems Turbo Long NL ,00 5,42 245,20 298,80 10,00 0,76 0,78 Vestas Wind Systems Turbo Long NL ,20 4,09 227,14 298,80 10,00 1,00 1,02 Vestas Wind Systems Turbo Short NL ,90 2,61 411,63 298,80 10,00 1,46 1,48 Vestas Wind Systems Turbo Short NL ,50 1,75 467,67 298,80 10,00 2,22 2,24 Vinci Turbo Long NL ,00 8,90 32,40 37,00 10,00 0,42 0,43 Vinci Turbo Long NL ,10 6,19 30,61 37,00 10,00 0,60 0,62 Vinci Turbo Short NL ,00 6,19 42,40 37,00 10,00 0,60 0,62 Vinci Turbo Short NL ,90 3,26 47,75 37,00 10,00 1,13 1,15 Vivendi Turbo Long NL ,00 6,71 14,88 17,00 10,00 0,25 0,26 Vivendi Turbo Long NL ,80 3,71 12,78 17,00 10,00 0,46 0,47 Vivendi Turbo Short NL ,60 3,56 22,33 17,00 10,00 0,50 0,51 Vivendi Turbo Short NL ,70 1,88 26,71 17,00 10,00 0,94 0,95 Vodafone Turbo Long NL ,19 5,18 1,10 1,32 1,00 0,27 0,29 Vodafone Turbo Long NL ,02 3,24 0,95 1,32 1,00 0,46 0,48 Vodafone Turbo Short NL ,63 2,98 1,77 1,32 1,00 0,50 0,52 Vodafone Turbo Short NL ,93 1,74 2,10 1,32 1,00 0,88 0,90 Volkswagen Turbo Long NL ,50 4,09 52,83 68,00 9,94 1,62 1,66 Volkswagen Turbo Long NL ,80 3,14 47,80 68,00 9,94 2,12 2,16 Volkswagen Turbo Short NL ,90 2,22 97,12 68,00 9,94 2,86 2,90 Volkswagen Turbo Short NL ,10 0,91 140,71 68,00 9,94 7,25 7,29 Vopak Turbo Long NL ,10 4,76 24,01 30,00 0,50 13,59 13,85 Vopak Turbo Long NL ,50 3,52 21,78 30,00 0,50 18,05 18,31 Vopak Turbo Short NL ,40 3,36 39,32 30,00 0,50 17,12 17,38 Vopak Turbo Short NL ,50 2,41 42,87 30,00 0,50 24,21 24,47 Wavin Turbo Long NL ,36 6,76 8,50 10,00 1,00 0,00 0,00 Wavin Turbo Long NL ,08 2,66 7,34 10,00 8,00 0,34 0,36 Wavin Turbo Short NL ,12 1,62 15,69 10,00 1,00 5,80 5,96 Wavin Turbo Short NL ,65 1,11 17,39 10,00 8,00 0,95 0,97 Wereldhave Turbo Long NL ,80 10,12 53,77 59,11 1,00 5,66 5,86 Wereldhave Turbo Long NL ,70 5,56 48,98 59,11 1,00 10,45 10,65 Bron: RBS, 20 mei

45 RBS Markets Magazine juli 2010 Koersen en rendementen Turbo s Aandelen Naam ISIN Stoploss Hefboom Fin.Niv Ref. Ratio Bied Laat Wereldhave Turbo Short NL ,90 3,48 75,61 59,11 1,00 16,17 16,37 Wereldhave Turbo Short NL ,50 2,25 84,91 59,11 1,00 25,52 25,72 Wolters Kluwer Turbo Long NL ,50 7,55 13,41 15,40 1,00 1,98 2,04 Wolters Kluwer Turbo Long NL ,60 5,36 12,57 15,40 1,00 2,83 2,89 Wolters Kluwer Turbo Short NL ,60 4,11 19,09 15,40 1,00 3,71 3,77 Wolters Kluwer Turbo Short NL ,50 1,70 24,37 15,40 1,00 8,99 9,05 Yahoo! Turbo Long NL ,50 5,28 13,10 15,80 1,00 1,87 2,37 Yahoo! Turbo Long NL ,40 2,37 9,43 15,80 1,00 4,89 5,39 Yahoo! Turbo Short NL ,30 4,12 19,30 15,80 1,00 2,56 3,06 Yahoo! Turbo Short NL ,30 2,63 21,48 15,80 1,00 4,33 4,83 Griekenland mag niet short Indices Naam ISIN Stoploss Hefboom Fin.Niv Ref. Ratio Bied Laat AEX Turbo Long NL ,00 19,62 307,73 323,70 10,00 1,62 1,63 AEX Turbo Long NL ,00 14,39 301,71 323,70 10,00 2,22 2,23 AEX Turbo Short NL ,00 18,35 340,00 322,90 10,00 1,60 1,61 AEX Turbo Short NL ,00 14,29 344,97 322,90 10,00 2,12 2,13 AMX Turbo Long NL ,00 8,26 459,90 520,60 10,00 6,02 6,22 AMX Turbo Long NL ,00 5,99 436,22 520,69 10,00 8,43 8,63 AMX Turbo Short NL ,00 7,53 589,05 520,69 10,00 6,84 7,04 AMX Turbo Short NL ,00 4,05 647,75 520,95 10,00 12,66 12,86 ASE (Griekenland) Turbo Long NL ,00 3,27 582,22 802,00 100,00 2,17 2,42 ASE (Griekenland) Turbo Short NL ,00 1, ,69 802,00 100,00 6,98 7,23 ASX 200 (Australië) Turbo Long NL ,00 10, , ,00 100,00 2,51 2,71 ASX 200 (Australië) Turbo Long NL ,00 4, , ,00 100,00 6,00 6,20 ASX 200 (Australië) Turbo Short NL ,00 2, , ,00 100,00 10,88 11,08 ASX 200 (Australië) Turbo Short NL ,00 1, , ,00 100,00 16,86 17,06 Bel 20 Turbo Long NL ,00 6, , ,00 100,00 4,05 4,15 Bel 20 Turbo Long NL ,00 3, , ,00 100,00 6,74 6,84 Bel 20 Turbo Short NL ,00 8, , ,00 100,00 2,77 2,87 Bel 20 Turbo Short NL ,00 5, , ,00 100,00 3,89 3,99 Bovespa (Brazilië) Turbo Long NL ,00 7, , , ,00 2,50 3,30 Bovespa (Brazilië) Turbo Long NL ,00 5, , , ,00 3,83 4,63 Bovespa (Brazilië) Turbo Short NL ,00 2, , , ,00 11,72 12,52 Bovespa (Brazilië) Turbo Short NL ,00 1, , , ,00 15,02 15,82 BRIC Turbo Long NL ,00 5,88 359,01 430,00 10,00 6,92 7,32 BRIC Turbo Long NL ,00 3,99 324,38 430,00 10,00 10,38 10,78 BRIC Turbo Short NL ,00 4,44 522,80 430,00 10,00 9,26 9,66 BRIC Turbo Short NL ,00 2,69 586,20 430,00 10,00 15,60 16,00 CAC 40 Turbo Long NL ,00 8, , ,00 100,00 4,17 4,22 CAC 40 Turbo Long NL ,00 4, , ,00 100,00 7,11 7,16 CAC 40 Turbo Short NL ,00 9, , ,00 100,00 3,50 3,56 CAC 40 Turbo Short NL ,00 5, , ,00 100,00 6,22 6,27 CECE (Oost-Europa) Turbo Long NL ,00 5, , ,00 100,00 3,06 3,46 CECE (Oost-Europa) Turbo Long NL ,00 3, , ,00 100,00 5,12 5,52 CECE (Oost-Europa) Turbo Short NL ,00 3, , ,00 100,00 5,32 5,72 CECE (Oost-Europa) Turbo Short NL ,00 1, , ,00 100,00 10,21 10,61 DAX Turbo Long NL ,00 16, , ,60 100,00 3,49 3,54 DAX Turbo Long NL ,00 11, , ,60 100,00 5,35 5,40 DAX Turbo Short NL ,00 13, , ,60 100,00 4,59 4,64 DAX Turbo Short NL ,00 9, , ,60 100,00 6,69 6,74 DJ Transport Turbo Long NL ,00 3, , ,00 10,00 117,24 117,74 DJ Transport Turbo Long NL ,00 2, , ,00 100,00 16,61 17,11 DJ Transport Turbo Short NL ,00 4, , ,00 10,00 80,28 80,78 DJ Transport Turbo Short NL ,00 2, , ,00 100,00 13,01 13,51 Dollar Index Turbo Long NL ,90 5,34 70,74 86,00 1,00 12,51 13,01 Dollar Index Turbo Long NL ,80 4,30 66,79 86,00 1,00 15,66 16,16 Dollar Index Turbo Short NL ,10 14,54 91,94 86,00 1,00 4,59 4,79 Dow Jones Turbo Long NL ,00 25, , ,37 100,00 3,59 3,68 Dow Jones Turbo Long NL ,00 11, , ,37 100,00 7,57 7,66 Dow Jones Turbo Short NL ,00 11, , ,37 100,00 7,14 7,23 Dow Jones Turbo Short NL ,00 7, , ,37 100,00 10,59 10,68 Eco Turbo Long NL ,40 6,23 65,77 76,64 10,00 1,09 1,24 Eco Turbo Long NL ,80 4,19 59,81 76,63 10,00 1,68 1,83 EURO STOXX 50 Turbo Long NL ,00 7, , ,50 100,00 3,33 3,39 EURO STOXX 50 Turbo Long NL ,00 4, , ,50 100,00 5,62 5,68 EURO STOXX 50 Turbo Short NL ,00 8, , ,50 100,00 3,19 3,23 EURO STOXX 50 Turbo Short NL ,00 5, , ,50 100,00 5,04 5,08 European Automobiles Turbo Long NL ,00 4,60 188,73 240,12 10,00 5,14 5,24 European Automobiles Turbo Long NL ,00 3,12 163,98 240,08 10,00 7,61 7,71 European Automobiles Turbo Short NL ,00 4,32 294,49 240,06 10,00 5,44 5,54 Bron: RBS, 20 mei 2010 Het aantal verliesdagen op de Griekse beurs loopt maar op. Alleen net na de bekendmaking van het reddingsplan van de andere eurolanden, was er sprake van een flinke koersstijging in Griekenland. Verder is het kommer en kwel. Een manier om de verliezen binnen de perken te houden, is het verbod op short selling. De Griekse overheid heeft eind april zo n verbod ingevoerd om grote speculatie op koersdalingen in te dammen. Beleggers die short gaan, hebben belang bij lagere koersen en hebben er voordeel bij om het vertrouwen in de Griekse economie verder te ondermijnen. Met het verbod hopen de Grieken dit te voorkomen. Het verbod geldt voor een periode van twee maanden, maar tijdens de bankencrisis is zo n verbod in andere landen ook wel verlengd. Bron: FD.nl. 12 mei

46 Koersen en rendementen RBS Markets Magazine juli 2010 Kanttekenen herstel Rusland In het eerste kwartaal van 2010 liet de Russische economie voor het eerst sinds 2008 een positieve groei zien. Het bruto binnenlands product (bnp) groeide met 2,9 procent op jaarbasis. Hoewel een hogere groei werd verwacht, was dit voldoende voor premier Poetin om te stellen dat de recessie in Rusland voorbij is. De economen van RBS namen het recente herstel onder de loep en plaatsten hierbij een aantal kanttekeningen. 1) Het referentiepunt is laag: in dezelfde periode vorig jaar daalde het bnp namelijk met ongeveer 9 procent op jaarbasis. 2) De Russische economie profiteerde van de gestegen olieprijs, die ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar ongeveer verdubbelde. 3) Een significant deel van de groei is te danken aan de fiscale stimuleringsmaatregelen van de Russische overheid. Ondanks de dure stimuleringsmaatregelen bedraagt de overheidsschuld momenteel ongeveer slechts 12 procent van het bnp, iets waar de meeste Westerse landen jaloers, heel erg jaloers op mogen zijn. Bron: RBS Markets Turbo s Indices Naam ISIN Stoploss Hefboom Fin.Niv Ref. Ratio Bied Laat European Automobiles Turbo Short NL ,00 2,02 357,46 240,11 10,00 11,73 11,83 European Banks Index Turbo Long NL ,00 12,98 183,37 197,30 10,00 1,30 1,52 European Banks Index Turbo Long NL ,00 4,99 159,07 197,27 10,00 3,73 3,95 European Banks Turbo Long NL ,00 3,61 143,91 197,29 10,00 5,23 5,46 European Banks Turbo Long NL ,00 2,93 131,14 197,26 10,00 6,51 6,73 European Banks Turbo Short NL ,00 3,61 249,68 197,30 10,00 5,19 5,47 European Banks Turbo Short NL ,00 1,65 314,33 197,30 10,00 11,65 11,93 European Chemicals Turbo Long NL ,00 5,85 369,64 443,31 10,00 7,37 7,62 European Chemicals Turbo Long NL ,00 3,54 320,22 443,07 10,00 12,28 12,53 European Chemicals Turbo Short NL ,00 4,16 546,87 443,26 10,00 10,36 10,61 European Chemicals Turbo Short NL ,00 2,32 630,80 443,31 10,00 18,75 19,00 European Health Care Turbo Long NL ,00 6,81 313,12 362,88 10,00 4,98 5,28 European Health Care Turbo Long NL ,00 4,13 278,56 363,54 10,00 8,50 8,80 European Health care Turbo Short NL ,00 6,79 413,88 363,52 10,00 5,03 5,33 European Health care Turbo Short NL ,00 3,16 475,26 362,79 10,00 11,24 11,54 European Industrial Goods Turbo Long NL ,00 7,49 233,57 266,89 10,00 3,33 3,53 European Industrial Goods Turbo Long NL ,00 4,68 212,10 267,00 10,00 5,49 5,69 European Industrial Goods Turbo Short NL ,00 3,73 336,93 266,94 10,00 6,99 7,19 European Industrial Goods Turbo Short NL ,00 2,61 367,17 266,99 10,00 10,02 10,22 European Oil & Gas Turbo Long NL ,00 10,33 282,56 309,00 10,00 2,65 3,00 European Oil & Gas Turbo Long NL ,00 5,66 257,96 308,95 10,00 5,11 5,46 European Oil & Gas Turbo Short NL ,00 4,84 369,37 308,91 10,00 6,04 6,39 European Oil & Gas Turbo Short NL ,00 2,54 426,72 309,11 10,00 11,78 12,13 European Retail Turbo Long NL ,00 6,04 214,69 254,44 10,00 3,97 4,22 European Retail Turbo Long NL ,00 4,10 194,74 254,33 10,00 5,96 6,21 European Retail Turbo Short NL ,00 3,59 322,65 254,35 10,00 6,84 7,09 European Retail Turbo Short NL ,00 2,33 361,03 254,20 10,00 10,68 10,93 European Technology Turbo Long NL ,00 5,95 164,68 195,87 10,00 3,12 3,30 European Technology Turbo Long NL ,00 4,17 150,63 195,86 10,00 4,52 4,70 European Technology Turbo Short NL ,00 3,63 247,98 195,82 10,00 5,22 5,40 European Technology Turbo Short NL ,00 2,14 285,66 195,86 10,00 8,98 9,16 European Telecommunications Turbo Long NL ,00 9,36 210,61 232,99 10,00 2,49 2,74 European Telecommunications Turbo Long NL ,00 4,85 187,47 232,99 10,00 4,80 5,05 European Telecommunications Turbo Short NL ,00 2,64 318,59 232,99 10,00 8,32 8,57 European Telecommunications Turbo Short NL ,00 1,32 407,06 232,99 10,00 17,17 17,42 European Utilities Turbo Long NL ,00 9,29 273,91 304,66 10,00 3,45 3,65 European Utilities Turbo Long NL ,00 6,61 260,53 304,66 10,00 4,79 4,99 European Utilities Turbo Short NL ,00 4,90 364,89 304,66 10,00 5,64 5,84 European Utilities Turbo Short NL ,00 2,49 425,14 304,66 10,00 11,67 11,87 FTSE 100 Turbo Long NL ,00 13, , ,00 100,00 4,43 4,49 FTSE 100 Turbo Long NL ,00 4, , ,00 100,00 13,06 13,12 FTSE 100 Turbo Short NL ,00 5, , ,64 100,00 10,96 11,02 FTSE 100 Turbo Short NL ,00 3, , ,14 100,00 15,75 15,81 Hang Seng Turbo Long NL ,00 5, , ,00 100,00 3,24 3,44 Hang Seng Turbo Long NL ,00 3, , ,00 100,00 5,75 5,95 Hang Seng Turbo Short NL ,00 1, , ,00 100,00 12,36 12,56 Hang Seng Turbo Short NL ,00 1, , ,00 100,00 16,62 16,82 Homebuilding Index Turbo Long NL ,00 5,23 232,04 279,59 100,00 0,38 0,43 Homebuilding Index Turbo Long NL ,00 3,63 209,46 279,51 100,00 0,56 0,61 Homebuilding Index Turbo Short NL ,00 2,68 377,41 279,51 100,00 0,79 0,84 Homebuilding Index Turbo Short NL ,00 1,80 428,48 279,59 100,00 1,20 1,25 HSCEI (China) Turbo Long NL ,00 10, , ,00 100,00 1,02 1,22 HSCEI (China) Turbo Long NL ,00 5, , ,00 100,00 1,94 2,14 HSCEI (China) Turbo Short NL ,00 2, , ,00 100,00 3,78 3,98 HSCEI (China) Turbo Short NL ,00 1, , ,00 100,00 5,84 6,04 IBEX Turbo Long NL ,00 11, , ,00 100,00 0,00 0,00 IBEX Turbo Long NL ,00 6, , ,00 100,00 16,08 16,26 IBEX Turbo Short NL ,00 12, , ,00 100,00 6,19 6,37 IBEX Turbo Short NL ,00 4, , ,00 100,00 17,75 17,93 India Turbo Long NL ,00 8,50 863,39 971,00 100,00 0,87 0,92 India Turbo Long NL ,00 5,29 789,19 971,00 100,00 1,42 1,47 India Turbo Short NL ,00 3, ,94 971,00 100,00 2,44 2,49 India Turbo Short NL ,00 2, ,54 971,00 100,00 3,34 3,39 NASDAQ Turbo Long NL ,00 10, , ,90 100,00 1,46 1,51 NASDAQ Turbo Long NL ,00 5, , ,70 100,00 2,79 2,83 NASDAQ Turbo Short NL ,00 6, , ,90 100,00 2,40 2,45 NASDAQ Turbo Short NL ,00 4, , ,70 100,00 3,20 3,24 Nikkei Turbo Long NL ,00 12, , ,00 1,00 6,90 7,08 Nikkei Turbo Long NL ,00 6, , ,00 1,00 12,90 13,08 Nikkei Turbo Short NL ,00 6, , ,00 1,00 12,60 12,78 Nikkei Turbo Short NL ,00 4, , ,00 1,00 17,78 17,96 RDX (Rusland) Turbo Long NL ,00 3,31 991, ,00 100,00 3,97 4,27 RDX (Rusland) Turbo Long NL ,00 2,42 836, ,00 100,00 5,52 5,82 RDX (Rusland) Turbo Short NL ,00 2, , ,00 100,00 5,86 6,16 RDX (Rusland) Turbo Short NL ,00 1, , ,00 100,00 12,32 12,62 Nieuwsbrief 18 mei 2010 Bron: RBS, 20 mei

47 RBS Markets Magazine juli 2010 Koersen en rendementen Turbo s Indices Naam ISIN Stoploss Hefboom Fin.Niv Ref. Ratio Bied Laat S&P 500 Turbo Long NL ,00 9, , ,05 100,00 0,90 0,94 S&P 500 Turbo Long NL ,00 6,96 952, ,05 100,00 1,29 1,33 S&P 500 Turbo Short NL ,00 9, , ,05 100,00 0,85 0,89 S&P 500 Turbo Short NL ,00 7, , ,05 100,00 1,11 1,15 S&P Banks Turbo Long NL ,80 3,96 112,39 146,00 10,00 2,71 2,96 S&P Banks Turbo Long NL ,40 3,08 101,78 146,00 10,00 3,56 3,81 Shenzhen (China) Turbo Long NL ,00 4,74 215,93 513,00 10,00 2,92 geen laatprijs Shenzhen (China) Turbo Long NL ,00 3,19 186,49 514,00 10,00 3,25 geen laatprijs SMI Turbo Long NL ,00 9, , ,00 100,00 5,05 5,21 SMI Turbo Long NL ,00 5, , ,00 100,00 8,47 8,63 SMI Turbo Short NL ,00 12, , ,00 100,00 3,36 3,38 SMI Turbo Short NL ,00 5, , ,00 100,00 7,54 7,70 SOX SM Turbo Long NL ,00 4,19 273,00 350,86 10,00 6,25 6,75 SOX SM Turbo Long NL ,00 3,15 245,00 350,90 10,00 8,48 8,98 SOX SM Turbo Short NL ,00 2,73 473,00 350,90 10,00 9,85 10,35 Turkey Titans Turbo Long NL ,00 6,20 487,45 577,00 10,00 4,58 4,76 Turkey Titans Turbo Long NL ,00 4,39 448,97 577,00 10,00 6,56 6,74 Turkey Titans Turbo Short NL ,00 3,55 736,05 577,00 10,00 8,16 8,34 Turkey Titans Turbo Short NL ,00 2,83 777,59 577,00 10,00 10,29 10,47 Vastgoed Turbo Long NL ,00 10,13 209,60 231,00 10,00 2,14 2,29 Vastgoed Turbo Long NL ,00 4,02 175,31 231,00 10,00 5,57 5,72 Vastgoed Turbo Short NL ,00 4,18 285,68 231,00 10,00 5,41 5,56 Vastgoed Turbo Short NL ,00 1,71 365,33 231,00 10,00 13,37 13,52 VIX Future Turbo Long NL ,00 2,35 20,00 31,70 1,00 7,87 10,87 VIX Future Turbo Long NL ,00 1,75 15,37 31,70 1,00 11,61 14,61 VIX Future Turbo Short NL ,90 1,57 49,89 31,70 1,00 13,33 16,33 VIX Future Turbo Short NL ,70 0,98 61,93 31,70 10,00 2,30 2,60 Water Turbo Long NL ,80 11,43 119,64 129,00 10,00 0,81 0,91 Water Turbo Long NL ,00 4,30 100,88 129,00 10,00 2,32 2,42 Water Turbo Short NL ,90 4,28 157,34 129,00 10,00 2,33 2,43 Water Turbo Short NL ,00 3,15 168,15 129,00 10,00 3,19 3,29 Zuid-Afrika Turbo Long NL ,00 5, , ,00 100,00 4,04 4,14 Zuid-Afrika Turbo Long NL ,00 3, , ,00 100,00 7,89 7,99 Zuid-Afrika Turbo Short NL ,00 3, , ,00 100,00 7,74 7,84 Zuid-Afrika Turbo Short NL ,00 1, , ,00 100,00 16,91 17,01 Grondstoffen Bron: RBS, 20 mei 2010 Naam ISIN Stoploss Hefboom Fin.Niv Ref. Ratio Bied Laat Aluminium Future Turbo Long NL ,00 6, , ,00 100,00 2,46 2,66 Aluminium Future Turbo Long NL ,00 3, , ,00 100,00 4,31 4,51 Aluminium Future Turbo Short NL ,00 1, , ,00 100,00 8,93 9,13 Aluminium Future Turbo Short NL ,00 1, , ,00 100,00 15,24 15,44 Benzine Future Turbo Long NL ,05 3,06 136,43 200,00 0,10 5,25 5,30 Benzine Future Turbo Long NL ,44 2,15 108,59 200,00 0,10 7,49 7,54 Benzine Future Turbo Short NL ,44 1,34 351,55 200,00 0,10 12,10 12,15 Benzine Future Turbo Short NL ,76 0,99 405,23 200,00 0,10 16,42 16,47 Brent Crude Oil Future Turbo Long NL ,65 12,62 67,97 74,04 1,00 4,77 4,82 Brent Crude Oil Future Turbo Long NL ,92 8,70 65,33 74,04 1,00 6,89 6,94 Brent Crude Oil Future Turbo Short NL ,02 6,84 84,39 74,09 1,00 8,39 8,44 Brent Crude Oil Future Turbo Short NL ,44 4,81 88,95 74,09 1,00 12,05 12,10 Cacao Future Turbo Long NL ,00 6, , ,00 100,00 3,95 4,20 Cacao Future Turbo Long NL ,00 4, , ,00 100,00 6,06 6,31 Cacao Future Turbo Short NL ,00 5, , ,00 100,00 4,59 4,84 Cacao Future Turbo Short NL ,00 2, , ,00 100,00 9,31 9,56 Goud Turbo Long NL ,00 23, , ,30 10,00 3,70 3,75 Goud Turbo Long NL ,00 14, , ,30 10,00 6,34 6,39 Goud Turbo Short NL ,00 10, , ,30 10,00 8,85 8,90 Goud Turbo Short NL ,00 9, , ,30 10,00 10,47 10,52 ICE Brent Crude Oil Future Turbo Short NL ,08 3,03 97,95 74,09 1,00 19,31 19,36 Katoen Future Turbo Long NL ,20 5,58 68,66 83,15 0,10 1,17 1,20 Katoen Future Turbo Long NL ,90 4,01 62,85 83,15 0,10 1,64 1,67 Katoen Future Turbo Short NL ,70 6,63 95,31 83,15 0,10 0,98 1,01 Katoen Future Turbo Short NL ,00 3,68 105,42 83,15 0,10 1,79 1,82 Koffie Future Turbo Long NL ,95 7,23 115,71 132,90 0,10 1,34 1,49 Koffie Future Turbo Long NL ,53 4,89 106,98 132,90 0,10 2,05 2,20 Koffie Future Turbo Short NL ,47 5,72 154,83 132,90 0,10 1,72 1,87 Koffie Future Turbo Short NL ,28 3,69 167,67 132,90 0,10 2,75 2,90 Koper Future Turbo Long NL ,00 5, , ,00 100,00 9,03 9,33 Koper Future Turbo Long NL ,00 3, , ,00 100,00 16,00 16,30 Koper Future Turbo Short NL ,00 3, , ,00 100,00 15,93 16,23 Koper Future Turbo Short NL ,00 2, , ,00 100,00 25,06 25,36 Light Sweet Crude Oil Future Turbo Long NL ,00 8,62 64,54 73,00 1,00 6,67 6,77 Bron: RBS, 20 mei 2010 Gemene deler Onder Grondstoffen of commodities vallen de meest uiteenlopende producten; van goud naar koffie en magere varkens. De meeste termijncontracten op commodity s worden verhandeld op de termijnbeurs van Chicago, de Chicago Board of Trade (CBOT). De variëteit aan partijen die handelen in commodities is bijna even groot: producenten, afnemers, beleggers en speculanten. Echter, er zijn een aantal dingen die gelijk zijn bij de handel in commodities. Ze hebben in ieder geval de volgende eigenschappen: De prijs komt tot stand door vraag en aanbod op de markt, niet door een kostenen-opslag-methode door de producent. Specificaties van de goederen worden gestandaardiseerd aangegeven. Er is onder de goederen geen verschillen in kwaliteit. De goederen kunnen fysiek worden geleverd. De goederen kunnen een redelijke termijn opgeslagen en bewaard worden. De kwaliteit is uniform, verschillende producenten leveren identieke goederen. Het gaat om grote hoeveelheden. Bron: Wikipedia, 12 mei

48 Koersen en rendementen RBS Markets Magazine juli 2010 Turbo s Vlucht naar Duitse obligaties De Duitse toezichthouder op de financiële markten, Bafin (Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht), heeft niet alleen het naakt shorten op tien aandelen van banken en verzekeraars verboden, maar ook op staatsobligaties van eurolanden. Het Duitse verbod loopt van half mei 2010 tot 31 maart Het effect was meteen te merken op de markten. Alhoewel, de maatregel moest een kalmerend effect hebben, maar het voedt juist de onrust die er toch al heerst. Door de koersstijging van Duitse obligaties daalt de Duitse tienjaarsrente 8 basispunten naar 2,75 procent, een nieuw historisch dieptepunt, zo schrijft de Vlaamse krant De Tijd op 21 mei Het Duits verbod op naakt shorten heeft de markten niet kunnen kalmeren, integendeel. Dat Berlijn cavalier seul speelt, voedt weer de vrees voor een tweespalt in de eurozone en ondermijnt het beleggersvertrouwen. Dat doet beleggers weer Duitse Bunds als traditionele veilige haven opzoeken. Grondstoffen Naam ISIN Stoploss Hefboom Fin.Niv Ref. Ratio Bied Laat Light Sweet Crude Oil Future Turbo Long NL ,00 5,81 60,46 73,00 1,00 9,96 10,06 Light Sweet Crude Oil Future Turbo Short NL ,00 4,53 88,97 73,00 1,00 12,87 12,97 Light Sweet Crude Oil Future Turbo Short NL ,00 2,79 98,99 73,00 1,00 21,00 21,10 Magere Varkens Future Turbo Long NL ,50 2,99 56,00 83,00 0,10 2,16 2,23 Magere Varkens Future Turbo Long NL ,50 2,55 51,00 83,00 0,10 2,54 2,61 Magere Varkens Future Turbo Short NL ,40 4,22 102,00 83,00 0,10 1,50 1,57 Magere Varkens Future Turbo Short NL ,30 2,12 121,00 83,00 0,10 3,08 3,15 Mais Future Turbo Long NL ,00 8,65 320,43 360,00 0,10 3,23 3,38 Mais Future Turbo Long NL ,00 4,06 273,34 360,00 0,10 7,03 7,18 Mais Future Turbo Short NL ,00 3,87 452,35 360,00 0,10 7,35 7,50 Mais Future Turbo Short NL ,00 1,80 559,84 360,00 0,10 16,02 16,17 Natural Gas Future Turbo Long NL ,84 4,99 3,43 4,18 1,00 0,67 0,70 Natural Gas Future Turbo Long NL ,22 3,02 2,87 4,18 1,00 1,12 1,15 Natural Gas Future Turbo Short NL ,45 2,15 6,20 4,18 1,00 1,54 1,57 Natural Gas Future Turbo Short NL ,62 1,29 7,52 4,18 1,00 2,60 2,63 Nikkel Future Turbo Long NL ,00 4, , , ,00 3,31 3,61 Nikkel Future Turbo Long NL ,00 3, , , ,00 5,39 5,69 Nikkel Future Turbo Short NL ,00 1, , , ,00 14,62 14,92 Nikkel Future Turbo Short NL ,00 0, , , ,00 34,25 34,55 NYSE Arca Oil Turbo Long NL ,00 7,56 866,99 989,00 10,00 9,82 10,52 NYSE Arca Oil Turbo Long NL ,00 4,39 772,48 989,00 10,00 17,43 18,13 NYSE Arca Oil Turbo Short NL ,00 4, ,81 989,00 10,00 18,38 19,08 NYSE Arca Oil Turbo Short NL ,00 2, ,69 989,00 10,00 28,91 29,61 Palladium Turbo Long NL ,00 6,16 383,76 441,50 10,00 5,28 5,51 Palladium Turbo Long NL ,00 4,33 352,20 441,50 10,00 7,82 8,05 Palladium Turbo Short NL ,00 2,26 654,14 446,00 10,00 16,66 16,89 Palladium Turbo Short NL ,00 1,75 712,49 446,00 10,00 21,39 21,62 Palmolie Future Turbo Long NL ,00 6, , ,00 10,00 9,92 10,12 Palmolie Future Turbo Long NL ,00 4, , ,00 10,00 14,89 15,09 Palmolie Future Turbo Short NL ,00 4, , ,00 10,00 14,44 14,64 Palmolie Future Turbo Short NL ,00 2, , ,00 10,00 24,84 25,04 Platina Turbo Long NL ,00 9, , ,50 100,00 1,08 1,14 Platina Turbo Long NL ,00 6, , ,50 100,00 1,83 1,87 Platina Turbo Short NL ,00 3, , ,50 100,00 4,08 4,12 Platina Turbo Short NL ,00 2, , ,50 100,00 6,17 6,21 RICI Enhanced Agricultural Turbo Long NL ,00 8, , ,00 100,00 0,98 1,13 RICI Enhanced Energy Turbo Long NL ,00 9, , ,00 100,00 6,25 7,15 RICI Enhanced Metals Turbo Long NL ,00 6, , ,00 100,00 5,99 6,49 RICI Enhanced Turbo Long NL ,00 6, , ,00 100,00 4,29 4,89 RICI Enhanced Turbo Long NL ,00 4, , ,00 100,00 6,79 7,39 RICI Enhanced Turbo Short NL ,00 3, , ,00 100,00 9,94 10,54 RICI Enhanced Turbo Short NL ,00 1, , ,00 100,00 16,31 16,91 Rijst Future Turbo Long NL ,00 6,06 10,37 12,07 1,00 1,38 1,63 Rijst Future Turbo Long NL ,50 2,75 8,00 12,00 1,00 3,29 3,54 Rijst Future Turbo Short NL ,00 3,75 14,95 12,07 1,00 2,33 2,58 Rijst Future Turbo Short NL ,00 2,24 17,11 12,07 1,00 4,08 4,33 Runderen Future Turbo Long NL ,50 3,27 64,00 91,00 0,10 2,19 2,26 Runderen Future Turbo Long NL ,80 2,47 55,00 91,00 0,10 2,91 2,98 Runderen Future Turbo Short NL ,80 3,89 114,00 91,00 0,10 1,82 1,89 Runderen Future Turbo Short NL ,70 2,67 125,00 91,00 0,10 2,69 2,76 Sinaasappelsap Future Turbo Long NL ,10 6,69 125,05 145,50 0,10 1,55 1,75 Sinaasappelsap Future Turbo Long NL ,40 4,88 116,98 145,50 0,10 2,21 2,41 Sinaasappelsap Future Turbo Short NL ,00 8,20 162,01 145,50 0,10 1,23 1,43 Sinaasappelsap Future Turbo Short NL ,50 4,99 173,40 145,50 0,10 2,15 2,35 Sojabonen Future Turbo Long NL ,00 7,42 819,42 944,75 0,10 10,05 10,25 Sojabonen Future Turbo Long NL ,00 4,14 718,56 944,75 0,10 18,21 18,41 Sojabonen Future Turbo Short NL ,00 2, ,70 944,75 0,10 27,37 27,57 Sojabonen Future Turbo Short NL ,00 1, ,58 944,75 0,10 58,96 59,16 Suiker Future Turbo Long NL ,12 3,81 11,22 15,00 0,01 3,02 3,17 Suiker Future Turbo Long NL ,00 2,20 8,33 15,00 0,01 5,35 5,50 Suiker Future Turbo Short NL ,12 2,16 21,87 15,00 0,01 5,46 5,61 Suiker Future Turbo Short NL ,11 1,22 27,30 15,00 0,01 9,82 9,97 Tarwe Future Turbo Long NL ,00 6,44 398,00 468,50 0,10 5,69 5,89 Tarwe Future Turbo Long NL ,00 4,76 373,00 468,50 0,10 7,74 7,94 Tarwe Future Turbo Short NL ,00 3,84 589,00 468,50 0,10 9,66 9,86 Tarwe Future Turbo Short NL ,00 1,99 703,00 468,50 0,10 18,84 19,04 Zilver Turbo Long NL ,30 6,66 15,47 18,09 1,00 2,09 2,12 Zilver Turbo Long NL ,60 4,13 13,82 18,09 1,00 3,42 3,45 Zilver Turbo Short NL ,70 3,65 22,92 18,09 1,00 3,88 3,91 Zilver Turbo Short NL ,30 2,36 25,63 18,09 1,00 6,07 6,10 Zink Future Turbo Long NL ,00 3, , ,00 100,00 4,21 4,41 Zink Future Turbo Long NL ,00 2, , ,00 100,00 5,61 5,81 Zink Future Turbo Short NL ,00 1, , ,00 100,00 11,30 11,50 Zink Future Turbo Short NL ,00 1, , ,00 100,00 15,16 15,36 Bron: RBS, 20 mei

49 RBS Markets Magazine juli 2010 Koersen en rendementen Turbo s Obligaties Naam ISIN Stoploss Hefboom Fin.Niv Ref. Ratio Bied Laat Bobl Future Turbo Long NL ,00 18,09 113,50 120,08 1,00 6,53 6,55 Bobl Future Turbo Long NL ,30 10,91 109,13 120,10 1,00 10,91 10,93 Bobl Future Turbo Short NL ,70 18,71 126,46 120,08 1,00 6,44 6,46 Bobl Future Turbo Short NL ,00 12,24 129,85 120,09 1,00 9,82 9,84 Bund Future Turbo Long NL ,00 25,10 122,50 127,42 1,00 4,85 4,87 Bund Future Turbo Long NL ,70 12,60 117,46 127,35 1,00 9,91 9,93 Bund Future Turbo Short NL ,40 19,50 134,02 127,35 1,00 6,65 6,67 Bund Future Turbo Short NL ,30 8,19 143,06 127,35 1,00 15,69 15,71 BUXL Future Turbo Long NL ,00 17,34 100,90 106,86 1,00 6,04 6,19 BUXL Future Turbo Long NL ,00 9,75 96,10 106,86 1,00 10,84 10,99 BUXL Future Turbo Short NL ,00 16,36 113,41 106,94 1,00 6,53 6,68 BUXL Future Turbo Short NL ,00 9,97 117,60 106,94 1,00 10,72 10,87 JGB Future Turbo Long NL ,80 16,63 131,88 140,20 0,01 7,37 7,45 JGB Future Turbo Long NL ,60 10,40 126,81 140,20 0,01 11,82 11,90 JGB Future Turbo Short NL ,20 18,84 147,57 140,20 0,01 6,51 6,59 JGB Future Turbo Short NL ,60 10,81 153,09 140,20 0,01 11,34 11,42 Schatz Future Turbo Long NL ,00 36,00 106,80 109,82 1,00 3,02 3,03 Schatz Future Turbo Long NL ,60 20,72 104,54 109,80 1,00 5,26 5,28 Schatz Future Turbo Short NL ,00 44,27 112,23 109,81 1,00 2,43 2,45 Schatz Future Turbo Short NL ,80 14,88 117,13 109,80 1,00 7,33 7,35 T-Bond Future Turbo Long NL ,10 13,37 113,60 122,80 1,00 7,34 7,44 T-Bond Future Turbo Long NL ,20 7,81 107,06 122,80 1,00 12,60 12,70 T-Bond Future Turbo Short NL ,20 16,74 129,99 122,80 1,00 5,78 5,88 T-Bond Future Turbo Short NL ,70 9,43 135,64 122,80 1,00 10,36 10,46 T-Note Future Turbo Long NL ,59 10,64 106,41 117,30 1,00 8,79 8,89 T-Note Future Turbo Long NL ,00 8,95 106,91 120,30 1,00 10,73 10,83 T-Note Future Turbo Short NL ,90 26,33 124,65 120,30 1,00 3,57 3,67 T-Note Future Turbo Short NL ,90 14,06 128,64 120,30 1,00 6,79 6,89 Valuta Naam ISIN Stoploss Hefboom Fin.Niv Ref. Ratio Bied Laat EUR/CHF Turbo Long NL ,367 16,69 1,34 1,42 0,01 6,21 6,31 EUR/CHF Turbo Long NL ,306 9,82 1,28 1,42 0,01 10,43 10,53 EUR/CHF Turbo Short NL ,537 9,76 1,57 1,42 0,01 9,78 9,85 EUR/CHF Turbo Short NL ,563 8,22 1,60 1,42 0,01 11,67 11,77 EUR/GBP Turbo Long NL ,828 17,64 0,81 0,86 0,01 6,11 6,19 EUR/GBP Turbo Long NL ,821 15,55 0,81 0,86 0,01 6,86 6,93 EUR/GBP Turbo Short NL ,916 11,24 0,94 0,86 0,01 8,23 8,31 EUR/GBP Turbo Short NL ,967 6,71 0,99 0,86 0,01 14,18 14,26 EUR/JPY Turbo Long NL ,00 22,78 107,80 113,00 0,01 4,94 4,99 EUR/JPY Turbo Long NL ,20 8,95 100,16 113,45 0,01 11,65 11,75 EUR/JPY Turbo Short NL ,40 5,48 133,10 113,00 0,01 17,34 17,44 EUR/JPY Turbo Short NL ,00 3,71 142,89 113,45 0,01 25,97 26,07 EUR/RUB Turbo Long NL ,52 6,21 32,55 38,00 0,10 1,45 1,60 EUR/RUB Turbo Long NL ,72 4,29 29,83 38,00 0,10 2,17 2,32 EUR/RUB Turbo Short NL ,15 3,80 47,58 38,00 0,10 2,46 2,61 EUR/RUB Turbo Short NL ,32 2,33 53,95 38,00 0,10 4,13 4,28 EUR/SEK Turbo Long NL ,28 11,76 8,84 9,66 0,10 0,86 0,88 EUR/SEK Turbo Short NL ,84 1,95 14,57 9,66 0,10 5,06 5,08 EUR/TRY Turbo Long NL ,851 8,33 1,72 1,95 0,10 1,18 1,21 EUR/TRY Turbo Short NL ,587 2,29 2,80 1,95 0,10 4,33 4,36 EUR/USD Turbo Long NL ,269 43,48 1,24 1,27 0,01 2,19 2,22 EUR/USD Turbo Long NL ,207 23,15 1,18 1,24 0,01 4,67 4,70 EUR/USD Turbo Short NL ,234 45,66 1,26 1,24 0,01 0,00 0,00 EUR/USD Turbo Short NL ,244 33,22 1,27 1,24 0,01 2,36 2,39 GBP/USD Turbo Long NL ,379 12,20 1,34 1,00 0,10 0,79 0,82 GBP/USD Turbo Short NL ,542 7,94 1,59 1,00 0,10 1,24 1,27 USD/CNY Turbo Short NL ,40 3,38 8,44 6,83 0,10 1,86 geen laatprijs USD/CNY Turbo Short NL ,80 2,74 8,89 6,83 0,10 2,39 geen laatprijs USD/JPY Turbo Long NL ,10 21,74 86,31 91,00 0,01 4,45 4,55 USD/JPY Turbo Long NL ,90 12,27 82,23 91,00 0,01 8,03 8,13 USD/JPY Turbo Short NL ,00 13,00 100,05 91,00 0,01 7,62 7,72 USD/JPY Turbo Short NL ,10 8,13 105,27 91,00 0,01 12,24 12,34 Bron: RBS, 20 mei 2010 Beleggingsfondsen Bron: RBS, 20 mei 2010 Naam ISIN Stoploss Hefboom Fin.Niv Ref. Ratio Bied Laat Delta Deelnemingen Fonds Turbo Long NL ,00 3,26 30,46 42,00 1,00 11,75 12,95 Delta Deelnemingen Fonds Turbo Long NL ,00 2,50 26,50 42,24 1,00 15,73 16,93 BNP Paribas OBAM Turbo Long NL ,00 3,71 36,04 48,00 1,00 11,73 12,93 BNP Paribas OBAM Turbo Long NL ,00 2,40 28,95 48,24 1,00 18,89 20,09 Bron: RBS, 20 mei 2010 Wat gaat de euro doen? De problemen met Griekenland en de daaraan gerelateerde waardedaling van de euro maakt beleggers ongerust. Is een koers van 1 mogelijk? Het RBS FX Research Team, dat zelf verwacht dat de euro/dollar in het eerste kwartaal van 2011 zal dalen tot onder de 1,15, acht dit niet ondenkbaar. Waarom? De verwachting van 1,15 is op basis van een best case-scenario, waarin de Europese landen door het noodplan genoeg krijgen om hun huishoudboekje op orde te krijgen. Een voor de euro negatiever, maar niet ondenkbaar scenario s is dat de EMU (Economische en Monetaire Unie) minder leden krijgt, of dat er meer fiscale eenheid komt. Hoewel het uiteindelijke resultaat zeer verschilt, brengen beide scenario s zoveel onzekerheid met zich mee dat het een verdere daling van de euro kan veroorzaken. Ook bij de huidige koers van 1,23 wordt de euro nog steeds niet gezien als goedkoop, gezien de marktperceptie van alle risico s. Kort geleden hadden centrale overheden met een overschot aan Amerikaanse dollars behoefte hun dollarrisico te diversifiëren, onder meer door (staatsobligaties) in euro s aan te houden. Nu draait dat sentiment omdat het vertrouwen in de euro laag is. Bron: RBS Markets Nieuwsbrief 18 mei

50 Koersen en rendementen RBS Markets Magazine juli 2010 Warrantwoordenboek Call of put: Net als bij opties zijn er call- en putvarianten. De call geeft het recht om tegen een vastgestelde prijs te kopen, de put geeft het recht om tegen een vastgestelde prijs te verkopen. Gedekt of ongedekt: Ongedekte warrants worden door bedrijven uitgegeven op hun eigen aandelen, gedekte warrants worden uitgegeven door financiële instellingen en zijn uitoefenbaar in aandelen van een andere onderneming. Looptijd: Een warrant loopt tot de expiratiedatum. Onderliggende waarde: Een ander financieel product waarop de warrant eigenlijk betrekking heeft. Optie: Een warrant is een soort optie en geeft een belegger het recht om vóór of op een bepaalde datum effecten te kopen (callwarrant) dan wel te verkopen (putwarrant) tegen een vooraf vastgestelde prijs. Het is een optie omdat het de houder een recht van kopen geeft (callwarrant), maar niet de plicht. Het belangrijkste verschil tussen opties en warrants is dat de opties door de beurs geïntroduceerd worden en warrants worden door een financiële instelling of een onderneming uitgegeven. Premie: Warrants handelen tegen een premie bovenop de intrinsieke waarde. Strike: De (uitoefen)prijs waarvoor de onderliggende financiële activa gekocht kunnen worden. Bron: Wikipedia, 19 mei 2010 Warrants Call Warrants Naam ISIN Delta Uitoefenprijs Ref. Bied Laat AEX 280 Call Warrant NL ,69 280,00 313,40 5,43 5,68 AEX 320 Call Warrant NL ,51 320,00 313,52 3,16 3,26 AEX 360 Call Warrant NL ,31 360,00 313,32 1,52 1,57 AEX 400 Call Warrant NL ,08 400,00 313,40 0,28 0,3 Bovespa Call Warrant NL , , ,20 0,22 0,26 Bovespa Call Warrant NL , , ,20 0,02 0,06 Bovespa Call Warrant NL , , ,20 0,01 0,04 Brent Crude Oil Future 100 Call Warrant NL ,14 100,00 74,20 0,11 0,13 Brent Crude Oil Future 100 Call Warrant NL ,21 100,00 75,40 0,22 0,24 Brent Crude Oil Future 60 Call Warrant NL ,81 60,00 74,20 1,38 1,4 Brent Crude Oil Future 80 Call Warrant NL ,48 80,00 75,40 0,63 0,65 EUR/USD 1,25 Call Warrant NL ,15 1,25 1,20 0,61 0,62 EUR/USD 1,35 Call Warrant NL ,43 1,35 1,20 0,28 0,29 EUR/USD 1,45 Call Warrant NL ,53 1,45 1,20 0,03 0,04 EUR/USD 1,55 Call Warrant NL ,14 1,55 1,20 0,01 0,02 EUR/USD 1,65 Call Warrant NL ,05 1,65 1,20 0,01 0,01 Goud 1000 Call Warrant NL , , ,10 3,05 3,07 Goud 1100 Call Warrant NL , , ,10 0,88 0,9 Goud 1200 Call Warrant NL , , ,70 2,31 2,33 Goud 1400 Call Warrant NL , , ,90 1,8 1,82 Goud 1400 Call Warrant NL , , ,20 0,2 0,22 Goud 900 Call Warrant NL , ,00 2,22 2,24 HSCEI (China) Call Warrant NL , , ,38 1,53 1,83 HSCEI (China) Call Warrant NL , , ,38 0,6 0,8 HSCEI (China) Call Warrant NL , , ,38 0,18 0,3 HSCEI Call Warrant NL , , ,38 0,36 0,48 HSCEI Call Warrant NL , , ,38 0,04 0,16 Zilver 12 Call Warrant NL ,00 17,65 4,52 4,57 Zilver 14 Call Warrant NL ,87 14,00 17,65 3,24 3,29 Zilver 16 Call Warrant NL ,72 16,00 17,65 2,03 2,08 Zilver 18 Call Warrant NL ,51 18,00 17,65 1,15 1,2 Zilver 20 Call Warrant NL ,26 20,00 17,64 0,41 0,46 Bron: RBS, 21 mei 2010 Put Warrants Naam ISIN Delta Uitoefenprijs Ref. Bied Laat AEX 240 Put Warrant NL ,16 240,00 313,52 1,09 1,12 AEX 280 Put Warrant NL ,31 280,00 313,40 2,47 2,52 AEX 320 Put Warrant NL ,49 320,00 312,83 3,96 4,21 AEX 360 Put Warrant NL ,7 360,00 313,34 6,34 6,59 Bovespa Put Warrant NL , , ,20 0,08 0,12 Bovespa Put Warrant NL , , ,20 0,30 0,34 Brent Crude Oil Future 100 Put Warrant NL ,8 100,00 75,40 2,18 2,20 Brent Crude Oil Future 60 Put Warrant NL ,2 60,00 75,40 0,32 0,34 Brent Crude Oil Future 65 Put Warrant NL ,27 65,00 74,20 0,35 0,37 Brent Crude Oil Future 75 Put Warrant NL ,47 75,00 74,20 0,69 0,71 Brent Crude Oil Future 80 Put Warrant NL ,52 80,00 75,40 0,99 1,01 Brent Crude Oil Future 85 Put Warrant NL ,67 85,00 74,20 1,19 1,21 EUR/USD 1,25 Put Warrant NL ,79 1,25 1,20 0,58 0,59 EUR/USD 1,35 Put Warrant NL ,55 1,35 1,20 1,05 1,06 EUR/USD 1,45 Put Warrant NL ,52 1,45 1,30 1,69 1,70 EUR/USD 1,55 Put Warrant NL ,85 1,55 1,20 2,40 2,41 Goud 1000 Put Warrant NL , , ,20 0,01 0,03 Goud 1000 Put Warrant NL , , ,10 1,20 1,22 Goud 1100 Put Warrant NL , , ,10 0,24 0,26 Goud 1200 Put Warrant NL , , ,70 0,99 1,01 Goud 1400 Put Warrant NL , , ,10 2,15 2,17 Goud 800 Put Warrant NL ,15 800, ,90 0,64 0,66 Goud 900 Put Warrant NL ,04 900, ,10 0,03 0,05 HSCEI (China) Put Warrant NL , , ,38 0,83 1,03 HSCEI (China) Put Warrant NL , , ,38 1,81 2,21 HSCEI (China) Put Warrant NL , , ,38 3,27 3,87 HSCEI Put Warrant NL , , ,38 0,55 0,75 HSCEI Put Warrant NL , , ,38 1,56 1,86 HSCEI Put Warrant NL , , ,38 3,13 3,73 Zilver 12 Put Warrant NL ,04 12,00 17,65 0,09 0,14 Zilver 14 Put Warrant NL ,13 14,00 17,65 0,29 0,34 Zilver 16 Put Warrant NL ,28 16,00 17,64 0,68 0,73 Bron: RBS, 21 mei

51 RBS Markets Magazine mei 2010 Disclaimer/Colofon Disclaimer Dit document is opgesteld door The Royal Bank of Scotland N.V. of haar dochtervennootschappen of groepsondernemingen ( RBS ). Dit document dient uitsluitend voor informatiedoeleinden en strekt ter informering over de voornaamste karakteristieken van de effecten beschreven in dit document. Het is niet bedoeld om een uitputtende opsomming te bevatten van alle mogelijke risico s verbonden aan, of de karakteristieken van de hierin beschreven effecten. Dit document is niet opgesteld of bedoeld en maakt geen onderdeel uit van een aanbieding of een uitnodiging tot het doen van een aanbieding. Ook is het geen uitnodiging of aanbeveling tot het aangaan van een transactie of een officiële of informele bevestiging van voorwaarden. Dit document dient niet als vervanging van advies gegeven door een bank of financiële adviseur voorafgaand aan het aangaan van een derivatentransactie en vormt geen aanbiedingsdocument of prospectus. Het is ook niet bedoeld om als basis te dienen voor een evaluatie van transacties in effecten of financiële belangen beschreven in dit document. Potentiële beleggers wordt daarom aangeraden voorafgaand aan het aangaan van een belegging in de effecten adequate informatie over de aard van deze producten en de daaraan verbonden risico s in te winnen. Een aanbieding of een uitnodiging tot het doen van een aanbieding, uitnodiging of aanbeveling tot het aangaan van een transactie zal uitsluitend worden gedaan op basis van een aanbiedingsdocument of, indien toepasselijk, een prospectus welke kosteloos verkrijgbaar is via U kunt ook bellen op 0900-MARKETS ( , lokaal tarief), een sturen naar [email protected] of per post aanvragen via RBS Markets NL, Gustav Mahlerlaan 10,1082 PP Amsterdam. De aanschaf van effecten brengt bepaalde risico s met zich mee, zoals marktrisico s, kredietrisico s en liquiditeitsrisico s. Beleggers dienen zich ervan te vergewissen dat zij de aard van al deze risico s begrijpen voordat zij een beleggingsbeslissing met betrekking tot de effecten nemen. Beleggers dienen zorgvuldig af te wegen of de effecten geschikt voor hen zijn gezien hun ervaring, doelstellingen, financiële positie en andere relevante omstandigheden. In geval van twijfel, dienen beleggers voorafgaand aan het maken van een beleggingsbeslissing professioneel advies in te winnen dat relevant en specifiek is voor de beoogde beleggingsbeslissing. In de structurering, uitgifte en verkoop van de effecten treedt RBS niet op in een fiduciaire of adviserende rol. Alle informatie in dit document is gebaseerd op informatie afkomstig van RBS en van andere instellingen die als betrouwbaar gelden. RBS geeft in dit document een getrouwe reproductie van dergelijke informatie, echter RBS biedt geen garantie voor de juistheid van de getoonde gegevens verkregen van derden. Geen garantie of zekerheid in welke vorm ook, expliciet of impliciet, wordt gegeven met betrekking tot de volledigheid en juistheid van de informatie opgenomen in dit document. RBS accepteert geen enkele verplichting om enige informatie opgenomen in dit document te herzien of te corrigeren. Geen handelen of nalaten van RBS of haar directeuren, werknemers, agenten of andere vertegenwoordigers met betrekking tot de informatie opgenomen in dit document vormt, of wordt geacht te vormen, een verplichting of garantie van RBS of enig ander persoon. Dit document bevat voorbeelden welke gebaseerd zijn op scenario-analyse en backtesting. Dit betekent dat de gegeven voorbeelden gebaseerd zijn op veronderstellingen en niet indicatief zijn voor toekomstige resultaten van het product. Indicatieve prijzen of analyses in dit document zijn te goeder trouw opgesteld, uitgekozen en beoordeeld en derhalve wordt geen garantie gegeven ten aanzien van de juistheid, volledigheid en redelijkheid van deze prijsopgaven of analyses. Onverminderd de juridische verantwoordelijkheid voor informatievoorziening, accepteert RBS geen enkele vorm van aansprakelijkheid voor kosten, schade en claims ontstaan uit, of in verband met, een belegging in effecten beschreven in dit document. Een ieder die een effect of een ander financieel belang genoemd in dit document verkrijgt wordt uitsluitend gebonden aan de voorwaarden opgenomen in het definitieve aanbiedingsdocument of, indien toepasselijk, prospectus dat in verband hiermee wordt uitgegeven en uitsluitend op basis daarvan worden inschrijvingen voor effecten of andere financiële belangen gedaan. Onverminderd de juridische verantwoordelijkheid voor informatievoorziening, accepteert RBS geen enkele vorm van aansprakelijkheid voor kosten, schade en claims ontstaan uit, of in verband met, een belegging in effecten beschreven in dit document. RBS en/of haar dochtervennootschappen of groepsvennootschappen, verbonden vennootschappen, werknemers of klanten kunnen een belang in financiële instrumenten hebben zoals de effecten beschreven in dit document of daaraan gerelateerde financiële instrumenten. Een dergelijk belang kan omvatten het handelen, aanhouden, onderhouden van een markt in zulke instrumenten als ook het verschaffen van bank-, krediet- en andere financiële diensten aan een vennootschap of de uitgevende instelling van de effecten en financiële instrumenten beschreven in dit document. RBS treedt met betrekking tot een transactie, de effecten of andere verplichtingen beschreven in dit document, niet op als financiële adviseur of in een fiduciaire rol. RBS geeft met betrekking tot geen enkele jurisdictie een garantie of advies over fiscale, juridische en boekhoudkundige zaken. Dit document is niet bedoeld voor de distributie of het gebruik door enig persoon of entiteit in een jurisdictie of land waarin een dergelijke distributie of gebruik in strijd is met locale wet- en regelgeving. De informatie opgenomen in dit document is eigendom van RBS en is verstrekt op verzoek van een geselecteerd aantal ontvangers en mag niet (geheel of gedeeltelijk) worden verstrekt of anderszins gedistribueerd aan een andere derde partij zonder de schriftelijke toestemming van RBS. Verenigde Staten van Amerika: Dit document is uitsluitend bestemd voor verstrekking aan major institutional investors zoals gedefinieerd in Rule 15a-6 van de Amerikaanse Exchange Act van 1934, zoals van tijd tot tijd gewijzigd (de Exchange Act ) en mag niet worden verstrekt aan andere Amerikaanse ingezetenen. Elke Amerikaanse major institutional investor die deze informatie ontvangt en komt door het ontvangst ervan overeen dat hij de informatie in dit document niet zal verstrekken of anderszins distribueren aan anderen. Amerikaanse ingezetenen die deze informatie hebben ontvangen en meer informatie willen ontvangen of een transactie in de effecten beschreven in dit document willen aangaan, kunnen contact opnemen met een vertegenwoordiger van RBS Securities Inc. via 600 Washington Boulevard, Stamford, CT, USA of bellen met RBS Securities Inc. is geregistreerd als broker-dealer bij de Amerikaanse Securities and Exchange Commission op grond van de Exchange Act en aangesloten bij de Amerikaanse Securities Investor Protection Corporation (SIPC) en de Amerikaanse Financial Industry Regulatory Authority (FINRA). De effecten zoals hierin beschreven zijn en zullen niet worden geregistreerd zoals bedoeld in de de Amerikaanse Securities Act van 1933, zoals van tijd tot tijd gewijzigd (de Securities Act ) en mogen niet worden aangeboden of verkocht in de Verenigde Staten van Amerika, tenzij aan qualified institutional buyers (gekwalificeerde institutionele beleggers) in lijn met Rule 144A of op grond van een andere vrijstelling van of het niet van toepassing zijn van de registratieverplichting van de Securities Act. De aanbieding of verkoop van de effecten of transacties in de effecten kunnen verder beperkt worden door toepasselijke wet- en regelgeving van de Verenigde Staten of van haar afzonderlijke staten. Potentiële beleggers dienen zichzelf daarom op de hoogte te stellen van juridische beperkingen bij het aangaan van transacties naleven. The Royal Bank of Scotland N.V. staat in Nederland onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. The Royal Bank of Scotland plc staat in het Verenigd Koninkrijk onder toezicht van Financial Services Authority. Behalve in landen waarin dit wettelijk is vereist is de inhoud van dit document is niet beoordeeld door toezichthouders in de landen waarin dit document wordt verstrekt. The Royal Bank of Scotland plc. Alle rechten, behalve indien expliciet toegekend, worden voorbehouden. Reproductie in welke vorm ook van de inhoud van dit document is zonder voorafgaande schriftelijke toestemming verboden tenzij voor persoonlijk gebruik. Dit document bevat merken van The Royal Bank of Scotland Group plc en andere vennootschappen binnen de RBS groep. De merken omvatten onder andere het logo van The Royal Bank of Scotland en de merknamen The Royal Bank of Scotland en RBS. Voor informatie over de merken van The Royal Bank of Scotland Group plc of een van haar groepsvennootschappen kunt u contact opnemen met The Royal Bank of Scotland plc, via haar hoofdkantoor op 36 St Andrew Square, Edinburgh EH2 2YB geregistreerd in Scotland onder nummer Jim Rogers, James Beeland Rogers Jr, Rogers, Rogers International Commodity Index, RICI, RICI Enhanced Index zijn (geregistreerde) merknamen van Beeland Interests Inc. Beeland Interest Inc is eigendom van James Beeland Rogers Jr. De namen Jim Rogers en James Beeland Rogers Jr. zijn intellectueel eigendom van James Beeland Rogers Jr. Alle intellectuele eigendomsrechten met betrekking tot de indices genoemd in dit magazine behoren toe aan de relevante Index sponsoren (de Index Sponsoren ). De relevante Index Sponsoren, Beeland Interest Inc en James Beeland Rogers Jr. zijn op generlei wijze betrokken bij de totstandkoming of verkoop van de producten genoemd in dit magazine, noch wordt door hen enig advies tot aankoop van deze producten gegeven. RBS is met een ieder van Technische Analyse Consultancy B.V. (BTAC), IEX Media B.V. (IEX), Tostrams Group B.V., BB Intermédiaire B.V., Beleggers Cooperatie Nederland U.A., de in dit document geïnterviewde personen en/of de aan hen gelieerde ondernemingen (de Personen) een samenwerkingsverband aangegaan waarin de Personen zijn overeengekomen in ruil voor een financiële vergoeding bepaalde promotionele activiteiten en diensten te verrichten met betrekking tot producten van RBS. RBS heeft echter geen enkele betrokkenheid bij, op welke manier dan ook, invloed op, zeggenschap over of inspraak in de totstandkoming, volledigheid, juistheid en geschiktheid voor welke doeleinden dan ook en aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid in verband met de technische analysen, standpunten en/of aanbevelingen van de Personen. Noch heeft RBS enige betrokkenheid bij, op welke manier dan ook, invloed op, zeggenschap over of inspraak in de diensten, activiteiten, beleggings- en/of andere adviezen, aanbevelingen, promoties, aanbiedingen, koop, verkoop, werving, selectie, abonnering en/ of informatie, in welke vorm dan ook, door of namens de Personen (de Diensten). RBS is niet verantwoordelijk voor de volledigheid, juistheid en geschiktheid, voor welke doeleinden dan ook, en aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid voor de Diensten, de technische analyses, standpunten en/of aanbevelingen van de Personen. Het onderdeel technische analyse wordt verzorgd door BTAC en uitgebracht door RBS. Nico Bakker is bestuurder van BTAC en is een onafhankelijk analist. RBS betaalt een vergoeding voor de technische analyses van BTAC. Columns en overzichtsartikelen opgenomen in dit document worden verzorgd door Pieter Kort, Fleur van Dalsem, Corina Ruhe en Peter van Kleef en uitgebracht door RBS. Pieter Kort, Fleur van Dalsem en Peter van Kleef zijn als columnisten in loondienst bij en Corina Ruhe werkt in opdracht van IEX of aan haar gelieerde onderneming. Hun beloning is niet afhankelijk van de prestaties van RBS en wordt niet beïnvloed door hun standpunten en aanbevelingen opgenomen in dit document. De technische analyses van BTAC en de teksten van Pieter Kort, Fleur van Dalsem, Peter Schutte en Peter van Kleef zijn niet bedoeld als individueel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Dit marketing document is niet opgesteld in overeenstemming met de juridische vereisten opgenomen in Europese Richtlijn 2004/39/EC die van toepassing zijn op de promotie van onafhankelijke research. Juridische beperkingen op grond van deze richtlijn zijn derhalve voorafgaand aan de distributie van dit document niet van toepassing op RBS indien handelend in de financiële instrumenten genoemd in dit document. Colofon Bron tabellen: Royal Obligaties, Certificaten en Turbo s: RBS, 20 mei 2010 Warrants: RBS, 21 mei 2010 The Royal Bank of Scotland N.V. Postbus AX Amsterdam Nederland Hoofdredactie: Jean-Paul van Oudheusden, Erik Mauritz, Pieter Kort Eindredactie: Laura Iseger Medewerkers aan dit nummer: Nico Bakker, Fleur van Dalsem, Peter van Kleef, Kornelia Lindschinger, Erik Mauritz, Martine Rommen, Corina Ruhe Vormgeving en productie: LAD-fc, LINKING ADVERTISING, Michi Gehrmann, Art director: Vroni Betz, John Fell, Stefan Finkensieper Fotos: 123rf, dreamstime, fotolia, istock, Veer Verschijning: 10 maal per jaar Abonneren: Via kan een gratis abonnement op RBS Markets Magazine worden aangevraagd Informatie over de producten van RBS Markets Internet: [email protected] Telefoon: 0900 MARKETS ( ) 51

52 Chapeau Educatie RBS Markets Magazine juli 2010 Beleggen in edelmetalen met Turbo s Handelt u al in Turbo s op de AEX Index of op Nederlandse aandelen, maar is beleggen in edelmetalen met Turbo s voor u nog nieuw? Met Turbo s kunt u inspelen op de volgende vier edelmetalen: goud, zilver, platina en palladium. Hieronder vindt u een aantal kenmerken van Turbo s op edelmetalen. Spotprijs De onderliggende waarde van Turbo s op edelmetalen is de spotkoers, oftewel de prijs voor directe levering van de grondstof. De spotprijzen van goud, zilver, platina en palladium worden weergegeven per troy ounce. Een troy ounce is gelijk aan 31,1035 gram. De onderliggende waarde voor de Turbo s op zilver is bijvoorbeeld de spotkoers voor één troy ounce zilver. De ratio van Turbo s op zilver is één, wat betekent dat u het aantal Turbo s dat u nodig heeft om belegd te zijn in 1 kilo zilver kunt berekenen als: 1000 ( 31,1035 ) 1 = 32,15 (is ongeveer 32 Turbo s) In de onderstaande tabel wordt het aantal Turbo s weergegeven dat nodig is om in één kilo van het onderliggende edelmetaal te beleggen. Eén kilo edelmetalen Aantal Turbo's (circa) Zilver 32 Goud 322 Palladium 322 Platina Wisselkoersrisico De prijzen van edelmetalen noteren in Amerikaanse dollars. Dit betekent dat u wisselkoersrisico loopt als u belegt in Turbo s op edelmetalen. U loopt echter enkel wisselkoersrisico over de waarde van de Turbo, met andere woorden het bedrag dat u zelf investeert. De hefboom is dus Turbo s op grondstoffen hebben verschillende kenmerken 52

53 RBS Markets Magazine juli 2010 Chapeau Educatie niet van toepassing op het wisselkoersrisico. Wanneer u bijvoorbeeld belegt in een Turbo Long op goud met een hefboom van 5 en de goudkoers stijgt met 10 procent, dan stijgt de waarde van de Turbo met 50 procent. Wanneer de euro/dollar wisselkoers met 10 procent daalt (en de dollar dus in waarde stijgt), dan stijgt ook de waarde van de Turbo met 10 procent. Voor zowel Turbo s Long als Short geldt dat een stijging van de waarde van de dollar een positief effect en een daling een negatief effect heeft op de waarde van de Turbo. Stoploss-niveau Goud, zilver, palladium en platina zijn vijf dagen per week, 24 uur per dag verhandelbaar. Dit betekent dat Turbo s op deze edelmetalen ook 24 uur per dag het stoplossniveau kunnen bereiken. Zodra het stoploss-niveau van een Turbo wordt bereikt, wordt de Turbo beëindigd. Dus ook wanneer bijvoorbeeld een Goud Turbo Long s nachts het stoploss-niveau bereikt en de goudkoers de volgende ochtend weer boven het stoplossniveau noteert zal de handel in de Turbo niet worden hervat. De koersen die door verschillende dataleveranciers (bijvoorbeeld Bloomberg en Reuters) worden afgegeven voor edelmetalen zijn vaak niet exact gelijk. Dit wordt veroorzaakt doordat edelmetalen niet via één centrale beurs worden verhandeld, maar door meerdere banken en brokers. RBS bepaalt op basis van de koersen die worden gepubliceerd in het dataprogramma Reuters of een Turbo het stoploss-niveau heeft bereikt. Waardeberekening Stel, de zilverprijs noteert 18 dollar per troy ounce. U verwacht dat de zilverprijs zal stijgen naar 23 dollar. U kunt dan een Turbo Long gebruiken om in te spelen op deze stijging van de zilverprijs. Stel dat u kiest voor een Turbo Long met een financieringsniveau van 13. De euro/dollar wisselkoers is 1,25. De waarde van de Turbo bij een zilverprijs van 18 euro is te berekenen als: Kenmerken Turbo s op edelmetalen Turbos op: ( ) 1,25 Wanneer de prijs van zilver stijgt naar 23 dollar, stijgt de waarde van de Turbo naar: ( ) 1,25 = 4,00 euro = 8,00 euro De hefboom van deze Turbo is 3,6, wat betekent dat wanneer de zilverprijs met 10 procent stijgt, de waarde van de Turbo met 36 procent stijgt en vice versa. Voor de verschillende onderliggende waarden biedt RBS keuze uit verschillende Turbo s met verschillende hefbomen. Om de waarde van Turbo s op edelmetalen te berekenen kunnen de onderstaande formules worden gebruikt. Turbo Long = Turbo Short = Onderliggende waarde Valuta onderliggende waarde Kosten De financieringskosten voor Turbo s op edelmetalen zijn afhankelijk van de Amerikaanse korte rente. De financieringskosten die worden berekend over het financieringsniveau van een Turbo Long op edelmetalen bedragen momenteel (per 24 mei 2010) 2,34 procent op jaarbasis. Dit betekent dat wanneer de financieringskosten gelijkblijven, het financieringsniveau van een Turbo Long op Zilver uit het bovenstaande voorbeeld in een maand zou stijgen van 13 naar 13,03 als gevolg van de betaalde kosten. De financieringskosten op een Turbo Short bedragen momenteel 1,66 procent op jaarbasis over het financieringsniveau. De spread (het verschil tussen de bieden laatprijs die door RBS wordt afgegeven) op Turbo s op edelmetalen is recentelijk verkleind. In de tabel hieronder vindt u een overzicht van de kenmerken van Turbo s op de verschillende edelmetalen, waaronder de gebruikelijke spread. Ook voor Turbo s op edelmetalen geldt dat de spread kan worden vergroot als gevolg van bijvoorbeeld belangrijke cijfers of bijzondere marktomstandigheden. Lees voor een volledig overzicht van de kosten en risico s het prospectus en de definitieve voorwaarden op RBS.nl/markets. (Koers edelmetaal financieringsniveau) (ratio * wisselkoers ) (Financieringsniveau koers edelmetaal) (ratio * wisselkoers ) Handelstijden onderliggende waarde Ratio Gebruikelijke spread in euro Zilver Spotkoers Zilver USD 24 uur ma-vr 1 0,03 Goud Spotkoers Goud USD 24 uur ma-vr 10 0,05 Palladium Spotkoers Palladium USD 24 uur ma-vr 10 0,23 Platina Spotkoers Platina USD 24 uur ma-vr 100 0,04 53

54 Lezersvragen RBS Markets Magazine juli 2010 Stel ons uw vraag RBS geeft antwoord Heeft u ook een beleggingsvraag voor de experts van RBS, mailt u dan naar [email protected] onder vermelding van Magazine. Deze keer de antwoorden op uw vragen over marketindex, het handelsplatform van RBS waarmee het mogelijk is om te handelen in CFD s. Martine Rommen Wat is een CFD? Een CFD is een beleggingsproduct waarmee u kunt beleggen met een hefboom in bijvoorbeeld de AEX, de euro/dollar wisselkoers of goud. CFD staat voor Contract for Difference. Een CFD is in feite een overeenkomst tussen u en een bank, waarbij het verschil tussen de aan- en verkoopprijs van een onderliggende waarde in geld wordt verrekend. Dit verschil is uw winst of uw verlies. Voor de Turbobeleggers onder u: CFD s zijn enigszins vergelijkbaar met Turbo s. In tegenstelling tot een Turbo kunt u echter zelf uw hefboom en stoploss-niveau bepalen. CFD s worden verhandeld via een platform van RBS en niet via de beurs, waardoor u bijvoorbeeld buiten de handelstijden van de beurs kunt handelen en geen transactiekosten betaalt. Hoe worden de financieringskosten en -opbrengsten verrekend en hoe hoog zijn deze? De financieringskosten worden per seconde berekend over de openstaande posities. De financieringsrente wordt samengesteld uit het marktrentepercentage dat van toepassing is op de onderliggende waarde plus een opslag. Deze opslag bedraagt op het moment van schrijven 2 procent. Daarnaast is in de financieringskosten ook een verdisconteringsvoet opgenomen als de onderliggende waarde is gebaseerd op een future. De actuele financieringstarieven worden vermeld op het marketindex-platform. Wat is de spread die is betaald wanneer ik een positie inneem in de mi AEX? In marketindex kan van 8:00 tot 22:00 uur in de AEX worden gehandeld. De bied-laatspread is tussen 9:05 uur en 17:30 uur doorgaans 10 eurocent en hierbuiten doorgaans 30 eurocent. De spread kan daarnaast bijvoorbeeld worden vergroot wanneer er cijfers worden gepubliceerd. Voor de Turbobeleggers: een spread van 10 eurocent voor de AEX in marketindex is vergelijkbaar met een spread van 1 cent in de Turbo s op de AEX ; op de Turbo s is namelijk een ratio van tien van toepassing, terwijl de spread in marketindex voor éénmaal de onderliggende waarde wordt weergegeven. Hoe kan ik geld overmaken naar mijn marketindex-rekening? Als u geld wilt overmaken naar uw marketindex-rekening geeft u eerst in uw marketindex-rekening aan dat u geld wilt storten in het menu onder geld storten. Vervolgens geeft u bij uw bank een betalingsopdracht. Wat is het minimale bedrag waarmee ik kan beleggen? Om een rekening te openen moet u minimaal 100 euro storten en u kunt al vanaf 1 euro een transactie doen. Hoe bereken ik mijn winst of verlies bij een stijging of daling van de onderliggende waarde? Stel dat u éénmaal in de AEX belegt, en een longpositie inneemt. Vanaf het moment dat u instapt, betekent elke punt stijging in de AEX 1 euro winst en elke punt daling in de AEX 1 euro verlies (minus financieringskosten). Hoe kan ik kennismaken met marketindex zonder een rekening te openen? Op kunt u eenvoudig een demorekening openen waarmee u zonder enige verplichting met een fictief bedrag kunt handelen. Op deze site vindt u ook een brochure met meer uitleg. 54

55 24 x 5 x 0 24 uur per dag - 5 dagen per week - 0 transactiekosten Marketindex, de nieuwe formule voor actieve beleggers. Met marketindex gaan de bedenkers van de Turbo s weer een stap verder voor de actieve belegger. Wilt u 24* uur per dag, 5 dagen per week, zonder transactiekosten handelen? Het online handelsplatform marketindex stelt u daartoe in staat. Zo kunt u gemakkelijk beleggen in AEX, goud, olie, de euro/dollar en meer. Stap nu in de wereld van de professionele belegger en ervaar deze nieuwe beleggingswereld. Open nu een gratis demorekening op * Euro/dollar, goud en olie minimaal van maandag 02:30 uur tot vrijdag 23:00 uur; AEX maandag tot en met vrijdag van 08:00-22:00 uur. Voor de brochure, het basisprospectus, de definitieve voorwaarden en meer informatie: Ga naar of bel 0900-MARKETS ( ; lokaal tarief) The Royal Bank of Scotland plc. Alle rechten, behalve indien expliciet toegekend, worden voorbehouden. Reproductie in welke vorm dan ook van de inhoud van dit document is zonder voorafgaande schriftelijke toestemming verboden tenzij voor persoonlijk gebruik. AEX en AEX-Index zijn geregistreerde merknamen van Euronext N.V. of haar dochterondernemingen en worden gebruikt met toestemming van Euronext Indices B.V. Euronext N.V. en Euronext Indices B.V. zijn op generlei wijze betrokken bij marketindex, noch wordt door hen enig advies gegeven over producten die verkrijgbaar zijn via marketindex.

56 Kies zelf uw mogelijke rente met Royal AEX Obligaties Geprezen door het Nederlandse publiek, de IEX vakjury en media* Met Royal AEX Obligaties kunt u zelf een keuze maken welke rente bij u past. De uitbetaling van deze rente is afhankelijk van de stand van de AEX. Kiest u bijvoorbeeld voor een rente van 5%, dan hoort daarbij een zogenaamde rentegrens van 280 punten. Staat de AEX op de jaarlijkse peildatum op of boven de rentegrens, dan ontvangt u voor dat jaar 5% rente. Royal AEX Obligaties hebben een looptijd van vijf jaar. Royal AEX Obligaties zijn dagelijks verhandelbaar via Euronext Amsterdam van NYSE Euronext, en derhalve verkrijgbaar bij uw eigen bank. Meest recente serie Royal AEX Obligaties: Royal AEX 230 4,5% 31 maart 2015 Rentegrens: 230 Rente: 4,50% ISIN: NL Royal AEX 280 5,0% 31 maart 2015 Rentegrens: 280 Rente: 5,00% ISIN: NL Royal AEX 320 6,0% 31 maart 2015 Rentegrens: 320 Rente: 6,00% ISIN: NL Royal AEX 360 7,5% 31 maart 2015 Rentegrens: 360 Rente: 7,50% ISIN: NL Royal AEX ,0% 31 maart 2015 Rentegrens: 390 Rente: 10,00% ISIN: NL Voor de brochure, het basisprospectus, de definitieve voorwaarden en meer informatie: *Ga naar of bel 0900-MARKETS ( ; lokaal tarief) Gouden Tak Publieksprijs 2010 & Beste Serieproduct 2010 De waarde van uw belegging kan fl uctueren. The Royal Bank of Scotland plc. Alle rechten, behalve indien expliciet toegekend, worden voorbehouden. Reproductie in welke vorm dan ook van de inhoud van dit document is zonder voorafgaande schriftelijke toestemming verboden tenzij voor persoonlijk gebruik. AEX-Index is een geregistreerde merknaam van Euronext N.V. of haar dochterondernemingen (Euronext). Euronex is op generlei wijze betrokken bij de totstandkoming of verkoop van Royal AEX Obligaties, noch wordt door haar enig advies tot aankoop van Royal AEX Obligaties gegeven.