LITERATUUR LITERATUUR LI-

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "LITERATUUR LITERATUUR LI-"

Transcriptie

1 LITERATUUR LI- 377

2 Hoofdstuk 1 De ontwikkeling van kinderen 1 Kagan, J. (1981). The second year. Cambridge MA: Harvard University Press. 2 Dunn, J. (1987). The beginnings of moral understanding: Development in the second year. In: J. Kagan & S. Lamb (Eds.), The emergence of morality in young children. Chicago: University of Chicago Press. 3 Skinner, B.F. (1948). Walden two. New York: MacMillan. 4 Fraiberg, S. (1978). De magische wereld van het kind. Bussum: Paul Brandt. 5 Luria, A.R. & Yndovich, F.I. (1977). De rol van de taal in de geestelijke ontwikkeling van het kind. Leiden: Kooyker. 6 Kochanska, G. & Murray, K.T. (2000). Mother-child mutually responsive orientation and conscience development: From toddler to early school age. Child Development, 71, 2, Forman, D.R. e.a. (2004). Toddlers Responsive Imitation Predicts Preschool- Age Conscience. Psychological Science, 15, 10, Kochanska, G. (1997). Multiple pathways to conscience for children with different temperaments: From toddlerhood to age 5. Developmental Psychology, 33, 2, Laible, D.J. & Thompson, R.A. (2000). Mother-child discourse, attachment security, shared positive affect, and early conscience development. Child Development, 71, 5, Kohlberg, L. e.a. (1983). Moral stages: A current formulation and a response to critics. Contributions to Human Development, 10, Hoffman, M.L. (1991). Empathy, social cognition, and moral action. In: W.M. Kurtines & J.L. Gewirtz (Eds.), Handbook of Moral behavior and development, Vol. 1: Theory. Hillsdale NJ: Erlbaum. 12 Gilligan, C. e.a. (Eds.). (1988). Mapping the moral domain: a contribution of women s thinking to psychological theory and education. Cambridge, Mass: Harvard University Press. Heckman, S.J. (1995). Moral voices, moral selves: Carol Gilligan and feminist moral theory. Philadelphia, PA: Pennsylvania State University Press. 13 Mischel, W. (1980). Wie Kinder lernen geduldig zu warten. Psychologie Heute, april. 14 Bandura, A. & Mischel, W. (1965). Modification of self-imposed delay of reward through exposure to live and symbolic models. Journal of Personality and Social Psychology, 2, Herbert, M. (1997). Clinical child psychology: Social learning, development and behaviour (2nd ed.). Chichester: Wiley. 16 Liebert, R.M. e.a. (1981). Developmental psychology. Englewood Cliffs NJ: Prentice Hall. 17 Kohnstamm, R. (1993). Schaamte & narcisme. Psychologie, november. 18 Lewis, H.B. (1971). Shame and guilt in neurosis. New York: International University Press. 19 Ferguson, T.J. e.a. (1999). Guilt, shame, and symptoms in children. Developmental Psychology, 35, 2,

3 20 Stegge, H. & Ferguson, T. (2000). Schuld en schaamte bij kinderen: adaptieve en problematische aspecten. Jaarboek Ontwikkelingspsychologie, orthopedagogiek en kinderpsychiatrie 4. Houten/Diegem: Bohn Stafleu van Loghum. 21 Zahn-Waxler, C. & Robinson, J. (1995). Empathy and guilt: Early origins of feelings of responsibility. In: J.P. Tangney & K.W. Fischer (Eds.), Selfconscious emotions: The psychology of shame, guilt, embarrassment and pride. New York: Guilford Press. 22 Zie Polak, A. & Harris, P.L. (1999). Deception by young children following noncompliance. Developmental Psychology, 35, 2, Crossman, A.M. & Lewis, M. (2006). Adults ability to detect children s lying. Behavioral Sciences and the Law, 24, Chandler, M.J. e.a. (2000). Beliefs about truths and beliefs about rightness. Child Development, 71, 1, Siegal, M. & Peterson, C.C. (1996). Breaking the mold: A fresh look at children s understanding of questions about lies and mistakes. Developmental Psychology, 32, 2, Smetana, J.G. e.a. (1999). Maltreated and nonmaltreated preschoolers conceptions of hypothetical and actual moral transgressions. Developmental Psychology, 35, 1, Kagan, J. (1998). Biology and child. In: N. Eisenberg (Ed.), Handbook of Child Psychology, Vol. 3: Social, emotional and personality development. New York: Wiley. 29 Eigsti, Inge-Marie e.a. (2006). Predicting Cognitive Control From Preschool to Late Adolescence and Young Adulthood. Psychological Science, 17, Zie Zie 15. Hoofdstuk 2 Moeders, baby s en vaders 1 Feldman, R. e.a. (2007). Evidence for a Neuroendocrinological Foundation of Human Affiliation: Plasma Oxytocin Levels Across Pregnancy and Postpartum Period Predict Mother-infant Bonding. Psychological Science, 18, Deady, D.K. (2005). Maternal personality and reproductive ambition in women is associated with salivary testosterone levels. Biological Psychology, 71, Montgomery, S.M. e.a. (2006). Breast feeding and resilience against psychosocial stress. Archives of Diseases in Childhood, 91, Field, T. (1990). Infancy. Cambridge, MA: Harvard University Press. 5 Jaffe, J. e.a. (2001). Rhythms of dialogue in infancy. Monographs of the Society for Research in Child Development, 265, 66, 2. 6 Begall, K. & Mills, B. (2007). Liever een jongetje en een meisje. Demos, 23, Davis, D.L. e.a. (2007). Declines of Sex Ratio at Birth and Fetal Deaths in Japan and US Whites but Not African Americans. Environmental Health Perspectives, 115, Mathews, F. e.a. (2008). You are what your mother eats. Evidence for maternal preconception diet influencing fetal sex in humans. Proceedings of the Royal Society 380

4 B: Biological Sciences, 10, 1018 online. 9 Cambell, D.W. & Eaton, W.O. (1999). Sex differences in the activity level of infants. Infant and Child Development, 8, Geary, D.C. (1998). Male, Female. The evolution of human sex differences. Washington, DC: American Psychological Association. 11 Smith, C. & Lloyd, B. (1978). Maternal behavior and perceived sex of infant: revisited. Child Development, 49, Stern, M. & Karaker, K.H. (1989). Sex stereotyping of infants: a review of gender labeling studies. Sex roles, 20, Durik, A.M. e.a. (2000). Sequelae of cesarean and vaginal deliveries: psychosocial outcomes for mothers and infants. Developmental Psychology, 36, Swain, James E. e.a. (2008). Maternal brain response to own baby-cry is affected by cesarean section delivery. Journal of Child Psychology and Psychiatry and Allied Disciplines, 49, 11, Derkx, B. (2007). Failure to thrive. Handboek Kinderen & Adolescenten, november. 15 Hendricks, G. (2007). Neonatologie. 16 Lee, P. van der (2001). Ook kleintjes worden groot. De levensloop van te vroeg geboren kinderen. Leiden: TNO Preventie & Gezondheid. 17 Stern, M. e.a. (2006). Prematurity Stereotyping and Mothers Interactions With Their Premature and Full-Term Infants During the First Year. Journal of Pediatric Psychology, 31, Landry, S.H. e.a. (1998). The relation of change in maternal interactive styles to the developing social competence of full-term and preterm children. Child Development, 69, Field, T. e.a. (2004). Stimulation Programs for Preterm Infants. Social Policy Report, XVIII, Feijó, L. e.a. (2006). Mothers depressed mood and anxiety levels are reduced after massaging their preterm infants. Infant Behavior & Development, 29, 3, Bell, S.M. & Salter Ainsworth, M.D. (1972) Infant Crying and Maternal Responsiveness. Child Development, 43, Reijneveld, S.A. e.a. (2004). Prevalentie van gedragingen van ouders om huilen zuigelingen te verminderen die kunnen leiden tot mishandeling. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, november. Nooitgedacht, J.E. e.a. (2005). Oorzaken, behandeling en beloop bij zuigelingen die wegens excessief huilen werden opgenomen op de kinderafdeling van de Isala klinieken in Zwolle. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, februari. 23 Rijksinstituut voor Gezondheid en Milieu. (2008). Huilbaby s. RIGM online, 30 september. 24 Sleuwen, B.E. van e.a. (2006). Comparison of Behavior Modification With and Without Swaddling as Intervention for Excessive Crying. Journal of Pediatrics, 149, Stephan, C. & Langlois, J. (1984). Baby beautiful: Adult attributions of infant competence as a function of infant attractiveness. Child Development, 55,

5 26 Wachs, T.D. (2000). Necessary but not sufficient; The respective roles of single and multiple influences on individual development. Washington, DC: American Psychological Association. 27 Case, T.I. e.a. (2006). Love means never holding your nose. Evolution and Human Behavior, 27, Shereshefsky, P.M. & Yarrow, L.J. (1973). Psychological aspects of first pregnancy and early postnatal adaptation. New York: Raven Press. 29 Tulkin, S.R. & Kagan, J. (1972). Mother-child interaction in the first year of life. Child Development, 43, Wurmser, Harald e.a. (2006). Association between life stress during pregnancy and infant crying six months postpartum. Early Human Development, 82, Croteau, Agathe e.a. (2006). Work Activity in Pregnancy, Preventive Measures, and the risk of Delivering a Small-for-Gestational-Age Child. American Journal of Public Health, 96, ABCD-symposium (2008). VU Medisch Centrum, 3 juni. 32 Hock, E. & DeMeis, D.K. (1990). Depression of mothers of infants: The role of maternal employment. 33 Huston, A.C. & Rosenkrantz Aronson, S. (2005). Mothers Time With Infant and Time in Employment as Predictors of Mother-Child Relationships and Children s Early Development. Child Development, 76, Joshi, P. & Bogen, K. (2007). Nonstandard Scedules and Young Children s Behavior Outcomes Among Working Low-income Families. Journal of Marriage and Family, 69, februari. 35 Nielsen, T. & Paquette, T. (2007). Dream-associated behavior affecting pregnant and postpartum women. Sleep, 30, Parke, R.D. (1996). Fatherhood. Cambridge, Londen: Harvard University Press. 37 Ramchandani, P. e.a. (2005). Paternal depression in the postnatal period and child development: a prospective study. The Lancet, 365, Belsky, J. e.a. (1984). The Pennsylvania infant and family development project. Stability and change in mother-infant and father-infant interactions in a family setting. 39 Keuzenkamp, S. e.a. (2000). De kunst van het combineren. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau. 40 Zie Lamb, M. (1997). The developmental role of father-infant relationships. In: M. Lamb (Red.), The role of the father in child development. New York: Wiley. 42 Taal, M.H. & Kok, J.H. (2007). Last-minutemoeders. Handboek Kinderen & Adolescenten, augustus. 43 Saha, Sukanta e.a. (2009). Advanced Paternal Age Is Associated with Impaired Neurocognitive Outcomes during Infancy and Childhood. PloS Medicine, 6, online. 44 Chan, R.W. e.a. (1998). Psychosocial adjustment among children conceived via donor insemination by lesbian and heterosexual mothers. Child Development, 69, Colpin, H. (2000). Opvoeding en psychosociale ontwikkeling van IVF-kinderen. 382

6 In: J.D. Bosch e.a. (Red.), Jaarboek Ontwikkelingspsychologie, orthopedagogiek en kinderpsychiatrie 4. Houten/Diegem: Bohn Stafleu van Loghum. 46 Bartlett, S.N. (1998). Huisvesting als een factor in de socialisatie van kinderen: een kritisch literatuuroverzicht. Literatuurselectie Kinderen en adolescenten, 5, 1, Houten/Zaventem: Bohn Stafleu van Loghum. Hoofstuk 3 Zintuigen 1 Canfield, R.L. e.a. (1997). Information processing through the first year of life: a longitudinal study using the visual expectation paradigm. Monographs of the Society for Research in Child Development, 250, 62, 2. 2 Falck-Ytter, T. (2006). Infants predict other people s action goals. Nature Neuroscience, 9, Meltzoff, A.N. & Moore, M.K. (1993). Why faces are special to infants. On connecting the attraction of faces and infants ability for imitation and crossmodal processing. In: B. de Boysson-Bardies, e.a. (Red.), Developmental neurocognition: speech and face processing in the first year of life. Dordrecht: Kluwer Academic. 4 Nagy, E. & Molnar, P. (2004). Homo imitans or homo provocans? Human imprinting model of neonatal imitation. Infant Behavior & development, 27, 1. 5 Walker-Andrews, A.S. (1997). Infants perception of expressive behaviors: differentiation of multimodel information. Psychologucal Bulletin, 121, 3, Carpenter, M. e.a. (1998). Social cognition, joint attention, and communicative competence from 9 to 15 months of age. Monographs of the Society for Research in Child Development, 255, 63, 4. 7 Fagen, J. e.a. (1997). Auditory context and memory retrieval in young infants. Child Development, 68, 6, Richardson, K. (2000). Developmental psychology: how nature and nurture interact. Houndmills/Londen: MacMillan Press. 9 Bahrick, L.E. & Lickliter, R. (2000). Intersensory redundancy guides attentional selectivity and perceptual learning in infancy. Developmental Psychology, 36, 2, Brooks, R. & Meltzoff, A. (2005). The development of gaze following and its relation to language. Developmental Science, 8, White, B. & Held, R. (1966). Plasticity of sensorimotor development in the human infant. In: J.F. Rosenblith & W. Allinsmith (Red.), The causes of behavior. Boston: Allyn & Bacon. 12 Antell, S.A. & Keating, D.P. (1983). Perception of numerical invariance in neonates. Child Development, 54, Doughery, T.M. & Haith, M.M. (1997). Infant expectations and reaction time as predictors of childhood speed of processing and IQ. Developmental Psychology, 33, 1, Sigman, M. e.a. (1997). Why does infant attention predict adolescent intelligence? Infant Behavior and Development, 20, Hermanns, J. (1998). Welke baby s worden intelligente adolescenten? 383

7 Literatuurselectie Kinderen en Adolescenten 5, Houten/Zaventem: Bohn Stafleu van Loghum. 16 Mandel, Y. e.a. (2007). Season of Birth, Natural Light and Myopia. Ophthalmology, 13 augustus. 17 Gibson, E.J. & Walk, R.D. (1960). The visual cliff. Scientific American, 202, Kim, H. e.a. (2006). Influence of prenatal noise and music on the spatial memory and neurogenesis in the hippocampus of developing rats. Brain & Development, 28, Giovanelli, G. e.a. (1999). Perception of sound, rhythm and speech from prenatal to post-natal life. In: A.F. Kalverboer e.a. (Red.), Current issues in developmental psychology. Dordrecht/Boston/Londen: Kluwer Academic Publishers. 20 Panneton, R.K. & DeCasper, A.J. (1984). Newborns prefer intrauterine heartbeat sounds to male voices. Poster. New York: International Conference for Infant Studies. 21 Winkler, Istvàn e.a. (2009). Newborn infants detect the beat in music. Proceedings of the National Academy of Sciences, 3 februari. 22 Sansavini, A. e.a. (1997). Newborns discriminate the rhythm of multisyllabic stressed words. Developmental Psychology, 33, 1, Mc Farlane, A. (1975). Olfaction in the development of social preferences in the human neonate: Parent-infant interaction. Amsterdam: Elsevier Excerpta Medica. 24 Makin, J.W. & Porter, R.H. (1989). Attractiveness of lactating females breast odors to neonates. Child Development, 60, Durand, K. e.a. (2008). Odorization of a novel object can influence infant s exploratory behavior in unexpected ways. Infant Behavior and Development, 31, Stern, W. (1927). Psychologie der frühen Kindheit. Leibzig: Quelle & Meyer. 27 Schellingerhout, R. (2000). Het belang van de tast in de ontwikkeling van ziende kinderen en kinderen met visuele beperkingen. In: J.D. Bosch e.a. (Red.), Jaarboek Ontwikkelingspsychologie, orthopedagogiek en kinderpsychiatrie 4. Houten/ Diegem: Bohn Stafleu van Loghum. 28 Slater, Rebecca e.a. (2006). Cortical Pain Responses in Human Infants. The Journal of Neuroscience, 26, Hoofdstuk 4 Lichaambeheersing 1 Tamis-LeMonda, Catherine S. e.a. (2008). When infants take mothers advice: 18-months-olds integrate perceptual and social information to guide motor action. Developmental Psychology, 44, Adolph, K.E. (1997). Learning in the development of infant locomotion. Monographs of the Society for Research in Child Development, 251, 62, 3. 3 Rönnqvist, L. & Hopkins, B. (1998). Head position preference in the human newborn: a new look. Child Development, 69, 1, Thelen, E. (1995). Motor development: a new synthesis. American Psychologist, 50, Goldfield, E.C. (1989). Transition from rocking to crawling: Postural constraints 384

8 in infant movement. Developmental Psychology, 25, Adolph, K.E. e.a. (1998). Learning to crawl. Child Development, 69, 5, Touchette, Evelyne e.a. (2005). Bed-wetting and Its Association With Developmental Milestones in Early Childhood. Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine, 159, december. 8 Gesell, A. (1954). Maturation and the patterning of behavior. In: L. Carmichael (Red.), Manual of Child Psychology. New York: Wiley. 9 Lockman, J.F. (2000). A perception-action perspective on tool use development. Child Development, 71, 1, Diamond, A. (2000). Close interrelation of motor development and cognitive development and of the cerebellum and prefrontal cortex. Child Development, 71, 1, Ware, E.A. e.a. (2006). Young children make scale errors when playing with dolls. Developmental Science, 9, januari. 12 Dellen, T. van (1986). Response processing and movement organization in clumsy children: An experimental approach. Meppel: Krips Repro. Hoofdstuk 5 Hoe leren kinderen? 1 Fivush, R. (1997). Event memory in early childhood. In: Cowan (Red.). The development of memory in childhood. Hove East Sussex: Taylor & Francis. 2 Zie 1. 3 Kuhn, D. (2000). Does memory development belong on an endangered topic list? Child Development, 71, 1, Flavell, J. (1977). Cognitive development. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall. 5 Siegler, R.S. (2000). The rebirth of children s thinking. Child Development, 71, 1, Bjorklund, D.F. & Douglas, R.N. (1997). The development of memory strategies. In: N. Cowan (Red.), The development of memory in childhood. Hove East Sussex: Taylor & Francis. 7 Kannass, K. & Colombo, J. (2007). The Effects of Continuous and Intermittant Distractors on Cognitive Performance and Attention in Preschoolers. Journal of Cognition and Development, 8, 1, Harley, K. & Reese, E. (1999). Origins of autobiographical memory. Developmental Psychology, 35, 5, Zie Bower, G.H. (1991). Mood congruity of social judgements. In: J.P. Forgas (Red.), Emotion and social judgement. Oxford: Pergammon Press. 11 Skeels, H.M. (1966). Adult status of children with contrasting early life experiences. Monographs of the Society for Research in Child Development, 105, 31, Pavlov, I.P. (1927) (Anrep, G.V. (vertaling.)). Conditioned reflexes. Londen: Oxford University Press. 13 Thorndike, E.L. (1905). The elements of psychology. New York: Seiler. 14 DeGrandpre, R.J. (2000). A science of meaning. Can behaviorisme bring meaning to psychological science? American Psychologist, 55, 7,

9 15 Diamond, E. e.a. (1999). Early developments in the ability to understand the relation between stimulus and reward. Developmental Psychology, 35, 6, Kagan, J. (1996). Three pleasing ideas. American Psychologist, 51, 9, Kelley, S.A. e.a. (2000). Mastery motivation and self-evaluative affects in toddlers: longtudinal relations with maternal behavior. Child Development, 71, 4, Larzelere, R.E. e.a. (1998). Punishment enhances reasoning s effectiveness as a disciplinary response to toddlers. Journal of Marriage and the Family, 60, Cimpian, Andrei e.a. (2007). Subtle Linguistic Cues Affect Children s Motivation. Psychological Science, 18, 9, september. 20 Gill, S. e.a. (2007). Anger and Temporal Perception in Children. Emotion, 7, Bandura, A. e.a. (1963). Imitation of film mediated aggressive models. Journal of Abnormal and Social Psychology, 66, Köhler, W. (1925). The mentality of apes. New York: Harcourt Brace. Hoofdstuk 6 Denken 1 Zie voor inleidingen in Piagets theorie en experimenten: Verhofstadt-Denève, L. (1995). Handboek Ontwikkelingspsychologie, 4e druk. Houten/Diegem: Bohn Stafleu van Loghum. Siegler, R.S. (1998). Children s thinking. Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall. Richardson, K. (1998). Models of cognitive development. Hove, East Sussex, UK: Psychology Press. Beilin, H. (1992). Piaget s enduring contribution to developmental psychology. Developmental Psychology, 28, Geert, P. van (1978). Perceptie, cognitie en taalontwikkeling. Theoretische overwegingen en een longitudinale gevalsbeschrijving. In: F.J. Mönks & P.G. Hymans (Red.), Communicatie en interactie bij het jonge kind. Nijmegen: Dekker en Van de Vegt. 3 Kohnstamm, G.A. (1967). Piaget s analysis of class inclusion: right or wrong? Den Haag: Mouton. 4 Carpenter, M. e.a. (1998). Social cognition, joint attention, and communicative competence from 9 to 15 months of age. Monographs of the Society for Research in Child Development, 255, 63, 4. 5 Repacholi, B.M. (1998). Infants use of attentional cues to identify the referent of another person s emotional expression. Developmental Psychology, 34, Yoon, Jennifer M.D. e.a. (2008). Communication-induced memory biases in preverbal infants. Proceedings of the National Academy of Sciences of the USA, 105, Butterworth, G. (1998). Origins of joint visual attention in infancy. Carpenter, M. e.a. Social cognition, joint attention, and communicative competence from 9 to 15 months of age. Monographs of the Society for Research in Child Development,

10 8 Spiering, H. (2008). Sociaal contact heeft grote invloed op prestaties van heel jonge kinderen. NRC Handelsblad, 4 oktober. 9 Liszkowski, U. e.a. (2007). Pointing out new news, old news and absent referents at 12 months of age. Developmental Science, 10, 2, Kirschner, S. & Tomassello, M. (2009). Joint drumming: Social context facilitates synchronization in preschool children. Journal of Experimental Child Psychology, 102, Troseth, G. e.a. (2006). Young Children s Use of Video as a Source of Socially Relevant Information. Child Development, 77, Rowe, M.L. & Golin-Meadow, S. (2009). Differences in Early Gesture Explain SES Disparities in Child Vocabulary Size at School Entry. Science, 323, 5916, Flavell, J.H. (1985). Cognitive development (2nd ed.). Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall. 14 Legerstee, M. (1991). The role of people and objects in early imitation. Journal of Experimental Child Psychology, 51, Legerstee, M. (2000). Precursors to the development of intention at 6 months: Understanding people and their actions. Developmental Psychology, 36, Bruner, J.S. (1973). Beyond the information given. Studies in the psychology of knowing. New York: Norton. Bruner, J. (1990). Acts of meaning. Cambridge, MA: Harvard University Press. 17 Neisser, U. (1976). Cognition and Reality. San Francisco: Freeman. 18 Wellman, H.M. e.a. (2001). Meta-analysis of theory-of-mind development. The truth about false belief. Child Development, 72, 3, Repacholi, B.M. & Gopnik, A. (1997). Early reasoning about desires: Evidence from 14- and 18- month-olds. Developmental Psychology, 33, Nelson, K. e.a. (1998). Children s theory of mind: an experiential interpretation. Human Development, 41, Astington, J.W. (1999). A longitudinal study of the relation between language and theory-of-mind development. Developmental Psychology, 35, Astington, J.W. (1998). Theory of mind, Humpty Dumpty, and the icebox. Human Development, 41, Shaw, P. e.a. (2006). Intellectual ability and cortical development in children en adolescents. Nature, 440, 30 maart, Walline, J. e.a. (2008). What do kids think about kids in eyeglasses? Opthalmic and Physiological Optics, 28, Sternberg, R.J. (1988). The triarchic mind. New York: Viking. 25 Resing, W.C.M. (1990). Intelligentie en leerpotentieel. Lisse: Swets & Zeitlinger. 26 Resing, W.C.M. (2006). Zicht op potentieel. Over dynamisch testen, variabiliteit in oplossingsgedrag en leerpotentieel van kinderen. Universiteit Leiden, oratie 3 maart. 27 Kohnstamm, G.A. (2000). Alfred Binet. In: M. Vervoort (Red.), Pioniers in de psychologie. Amsterdam: Nijgh & Van Ditmar. 28 Tellegen, P. e.a. (1998). Snijders-Oomen niet-verbale intelligentietest, handleiding en verantwoording. Lisse: Swets & Zeitlinger. 29 Sternberg, R.J. (2001). Succesvolle intelligentie; hoe praktische en creatieve intelligentie 387

11 succes bepalen. Lisse: Swets & Zeitlinger. 30 Goleman, D. (1996). Emotionele intelligentie; emoties als sleutel tot succes. Amsterdam: Contact. 31 Gardner, H. (2000). Intelligence reframed: multiple intelligences for the 21st century. New York: Basic Books. 32 Plug, E. (2008). Zo vader, zo zoon. Universiteit van Amsterdam, oratie 8 juni. 33 Parke, R.D. (1996). Fatherhood. Cambridge, MA: Harvard University Press. Hoofdstuk 7 Taal 1 Schaerlaekens A. (2008). De taalontwikkeling van het kind. Groningen/Houten: Wolters-Noordhoff. Schaerlaekens, A.M. & Gillis, S. (1987). De taalverwerving van het kind. Groningen: Wolters-Noordhoff. Goorhuis, S.M., & Schaerlaekens, A.M. (1994). Handboek Taalontwikkeling, Taalpathologie en Taaltherapie bij Nederlandssprekende kinderen. Utrecht: De Tijdstroom. 2 Verrips, M. (1999). De taal van je kind. De verrassende rijkdom van de kindertaal. Utrecht, Antwerpen: Kosmos. 3 Zie 1. 4 Gopnik, A. e.a. (1999). The scientist in the crib. New York: William Morrow. 5 Gervain, Judith e.a. (2008). The neonate brain detects speech structure. Proceedings of the National Academy of Sciences of the USA, Koenen, L. (2000). Zwijgend liggen leren. Taalgeleerde Patricia Kuhl over taalvermogen van baby s. NRC Handelsblad, 29 juli. 7 Geest, S.V.H. van der (2007). Building a phonological lexicon. The acquisition of the Dutch voicing contrast in perception and production. Nijmegen: Proefschrift Radboud Universiteit. 8 Zie 2. 9 Zie Werker, J.F. e.a. (1998). Acquisition of word-object associations by 14-monthold infants. Developmental Psychology, 34, Hirsh-Pasek, K. (2006). The birth of words: Ten-month-olds learn words through perceptual salience. Child Development, 77, Villiers, P.A. de & Villiers, J.G. de (1981). De vroege taalontwikkeling. Amsterdam: Wetenschappelijke Uitgeverij. 13 Zie Zie Zie Hartshorn, J.K. & Ullman, M.T. (2006). Why girls say holded more than boys. Developmental Science, 9, Skinner, B.F. (1957). Verbal behavior. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall. 18 Voor een inleiding tot Chomsky s taaltheorie zie Graaf, J.W. de (1995), Het geval taalverwerving. Nederlands Tijdschrift voor de Psychologie, 50, Dehaene-Lambertz, G. e.a. (2006). Functional organisation of perisylvian 388

12 activation during presentation of sentences in preverbal infants. Proceedings of the National Academy of Sciences of the USA, 103, Pujol, J. e.a. (2006). Myelination of language-related areas in the developing brain. Neurology, 66, 14,2. 21 Franklin, A. e.a. (2008). Lateralization of categorical perception of color changes with color term acquisition. Proceedings of the National Academy of Sciences of the USA, 105, Fenson, L. e.a. (1994). Variability in early communicative development. Monographs of the Society for Research in Child Development, 242, 59, Zie noot Reve, K. van het (1991). Achteraf. Het Parool, 9 februari. 25 Kohnstamm, G.A. (2000). Herinneringen uit de kinderjaren. Psychologie Magazine, juli/augustus. Reactie van een lezeres. 26 Schaerlaekens, A.M. e.a. (1999). Streeflijst woordenschat voor zesjarigen; derde herziene versie. Lisse: Swets & Zeitlinger. 27 Kohnstamm, G.A. (1999). Een tentatieve verklaring voor de verschillen tussen kleuter- en lager onderwijs. In: A. Schaerlaekens, D. Kohnstamm & M. Lejaegere, Streeflijst woordenschat voor zesjarigen, derde herziene versie. Lisse: Swetz & Zeitlinger. 28 Hart, B. & Risley, T.R. (2003). The Early Catastrophe. The 30 Million Word Gap by Age 3. American Educator, 27, 1, Hoff-Ginsberg, E. (1986). Function and structure in maternal speech; their relation to the child s development of syntax. Developmental Psychology, 22, Bornstein, M.H., & Haynes, O.M. (1998). Vocabulary competence in early childhood: Measurement, latent construct, and predictive validity. Child Development, 69, Leaper, C. e.a. (1998). Moderators of gender effects on parents talk to their children: a meta-analysis. Developmental psychology, 34, Cervantes, C.A. & Callanan, M.A. (1998). Labels and explanations in motherchild emotion talk: Age and gender differentiation. Developmental Psychology, 34, Zimmerman, F.J. e.a. (2007). Associations Between Media Viewing and Language Development in Children Under Age 2 Years. The Journal of Pediatrics, 151, 4, Crain, W. (1992). Theories of development. Concepts and applications. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall. 35 Chouinard, M. (2007). Do Children s Questions Change Their Knowledge State? Monographs of the Society for Research in Child Development, 72, 1, Falk, D. (2004). Prelinguistic evolution in the early hominins: Whence motherese? Behavioral and Brain Sciences, 27, Armstrong, D. (1999). Original signs: Gesture, sign, and the sources of language. Washington, DC: Gallaudet University Press. Petitto, L.A. (2000). On the biological foundations of language. In: H. Lane & K. Emmorey (Eds.), The signs of language revisited. Mahwah, NJ: Erlbaum. 38 Zie

13 39 Goldin-Meadow, S. (2008). Watching language grow. Proceedings of the National Academy of Science of the USA, 105, juli. 40 Thurnham, A.J. & Pine, K.J. (2006). The effect of single and dual representations on children s gesture production. Cognitive Development, 21, Adler, T. (1990). Melody is the message of infant-directed speech. APA Monitor, december. 42 Piira, T. e.a. (2007). Factors associated with infant pain response following an immunization injection. Early Human Development, 83, Garnica, O.K. (1978). Nonverbal concomitants of language input to children. In: N. Waterson & C. Snow (Eds.), The development of communication. Chichester: Wiley. 44 Matatyaho, D. & Gogate, L. (2008). Type of Maternal Object Motion During Synchronous Naming Predicts Preverbal Infants Learning. Infancy, 13, Nelson, K. (1973). Structure and strategy in learning to talk. Monographs of the Society for Research in Child Development, 149, 38, Zie Moret, H. (1983). Van kiekeboe tot slappe lach. Psychologie, juli/augustus. 48 Zie Paradis, M. & Lebrun, Y. (Red.) (1984). Early bilingualism and child development. Lisse: Swets & Zeitlinger. 50 Vyt, A. (2000). Cognitieve en metalinguïstische effecten van vroege tweetalige opvoeding bij jonge kinderen. In: J.D Bosch e.a., Jaarboek Ontwikkelingspsychologie, orthopedagogiek en kinderpsychiatrie 4. Houten/Diegem: Bohn Stafleu van Loghum. Hoofdstuk 8 Bewustzijn en zelfbeeld 1 Brewster-Smith, M. (1979). Sind wir ein Eisberg, eine Zwiebel oder eine Insel?, Psychologie Heute, juli. 2 Kohnstamm, D. (2007). I am I Sudden Flashes of Self-awareness in Childhood. London: Athena Press. 3 Brooks-Gunn, J. & Lewis, M. (1984). Development of early visual selfrecognition. Developmental Review, 4, Piaget J. (1945/1962). Play, Dreams and Imitations in Childhood. New York: Norton & Company, pp Moore, C. e.a. (2007). The Development of Body Self-Awareness. Infancy, 11, Povinelli, D.J. & Simon, B.B. (1998). Young children s understanding of briefly versus extremely delayed images of the self: emergence of the autobiographical stance. Developmental Psychology, 34, Welch-Ross, M.K. (1995). An integrative model of the development of autobiographical memory. Developmental Review, 15, Mahler, M. (1975.). The psychological birth of the human infant. New York: Basic Books. 9 Neisser, U. (1991). Two perceptually given aspects of the self and their 390

14 development. Psychological Review, 11, Kohnstamm, D. (2002). Ik ben ik. De ontdekking van het zelf. Amsterdam: Bezige Bij, pp Wiley, A.R. e.a. (1998). Constructing autonomous selves through narrative practices: a comparative study of working-class and middle-class families. Child Development, 69, Pomerantz, E.M. & Ruble, D.N. (1998). The role of maternal control in the development of sex differences in child self-evaluative factors. Child Development, 69, Verschueren, K. & Marcoen, A. (1999). Representations of self and socioemotional competence in kindergartners: Differential and combined effects of attachment to mother and to father. Child Development, 70, Bretherington, I. (1993). From dialogue to internal working models: The coconstruction of self in relationships. In: C.A. Nelson (Ed.), Memory and affect in development. The Minnesota Symposia on Child Psychology, 26, Hillsdale, NJ: Erlbaum. 15 Cassady, J. (1990). Theoretical and methodological considerations in the study of attachment and the self in young children. In: D. Greenberg e.a. (Eds.), Attachment in the preschool years: Theory, research and intervention. Chicago: University of Chicago Press. 16 Verschueren, K. & Marcoen, A. (1995). Zelfwaardering bij kleuters met verstorend gedrag. Kind en Adolescent, 16, Skinner, E. e.a. (1998). Individual differences and the development of perceived control. Monographs of the Society for Research in Child Development, 254, 63, Kagan, J. (1981). The second year: The emergence of self awareness. Cambridge, MA: Harvard University Press. 19 Stipek, D.J. (1993). Motivation to learn: From theory to practice. Needham Heights, MA: Allyn & Bacon. 20 Harter, S. (1998). The development of self-representations. In: N. Eisenberg (Ed.), Handbook of Child Psychology. Vol. 3 Social, emotional and personality development. New York: Wiley. 21 Gadeyne, E. e.a. (2000). Meten van zelfconcept bij jonge kinderen. Kind en Adolescent, 21, Haney, P. & Durlak, J.A. (1998). Changing self-esteem in children and adolescents: A meta-analytic review. Journal of Clinical Child Psychology, 27, Butler, R. (1998). Age trends in the use of social and temporal comparison for self-evaluation: Examination of a novel developmental hypothesis. Child Development, 69, Eder, R.A. & Mangelsdorf, S.C. (1997). The emotional basis of early personality development: Implications for the emergent self-concept. In: R. Hogan e.a. (Eds.), Handbook of personality psychology. Orlando, FI: Academic Press. 25 Marsh, H.W. e.a. (1998). Structure, stability, and development of young children s self-concepts: A multicohort-multioccasion study. Child Development, 69,

15 26 Seligman, M.E.P. (1975). Helplessness: On depression, development and death. San Francisco: Freeman. 27 Allport, G.W. (1937). Personality. New York: Holt. Hoofdstuk 9 Een veilige basis 1 In 1999 is een speciaal wetenschappelijk tijdschrift opgericht dat geheel aan de theorie en het onderzoek naar hechtingsrelaties is gewijd: Attachment and Human Development (Routledge, Taylor & Francis). Vanaf 2000 ook online te raadplegen in de bibliotheken van universiteiten en hogescholen. 2 Bowlby, J. (1983). Verbondenheid. Deventer: Van Loghum Slaterus. Bowlby, J. (1984/1998). Attachment and loss. I Attachment, II Separation, III Loss. Herziene uitgaven in paperback. Harmondsworth: Penguin/Pimlico. 3 Sluckin, W. (1972). Imprinting and early learning. Londen: Methuen & Co. 4 Kennell, J.H. & Klaus, M.H. (1984). Mother-infant bonding: Weighting the evidence. Developmental Review, 4, Rutter, M. (1995). Clinical implications of attachment concepts. Retrospect and prospect. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 36, Bornstein, M.H. (1989). Sensitive periods in development: structural characteristics and causal interpretations. Psychological Bulletin, 105, Kelly, D.J. e.a. (2005). Three-month-olds, but not newborns, prefer own-race faces. Developmental Science, 8, 6. 7 Strathearn, L. e.a. (2008). What s in a Smile? Maternal Brain Responses to Infant Facial Cues. Pediatrics, 122, Ährens, R. (1954). Beiträge zur Entwicklung des Physiognomie und Mimiherkennens. Zeitschrift für Experimentelle und Angewandte Psychologie, 2, , Fogel, A. (1981). Face-to-face interactions with two-month-olds: Mother versus stranger. Paper presented at the Society for Research in Child Development. Boston, april. 10 Bower, T. (1977). The perceptual world of the child. Londen: Open Books Publishing. 11 Jacklin, C.N. e.a. (1973). Barrier behavior and toy preference: sex differences (and their absence) in the year old child. Child Development, 44, Langeveld, M.J. (1955). Ontwikkelingspsychologie. In: Ph. Kohnstamm e.a., Inleiding in de psychologie. Groningen: Wolters-Noordhoff. 13 Dix, T. e.a. (2007). Autonomy and Children s Reactions to Being Controlled: Evidence That Both Compliance and Defiance May Be Positive in Early Development. Child Development, 78, 4, Bus, A.G. & IJzendoorn, M.H. van (1988). Mother-child interactions, attachment and emergent literacy: a cross-sectional study. Child Development, 59, Dijkstra, J. (1995). Meta-analyse naar de relatie tussen de gehechtheid en de ontwikkeling van taal en cognitie. Doctoraalscriptie Universiteit Leiden. 16 Laible, D.J. & Thompson, R.A. (1998). Attachment and emotional understanding in preschool children. Developmental Psychology, 34,

16 17 Salter-Ainsworth, M.D. (1978). Patterns of Attachment; a psychological study of the Strange Situation. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum. 18 IJzendoorn, M.H. van & Kroonenberg, P.M. (1988). Cross-cultural patterns of attachment: A meta-analysis of the Strange Situation. Child Development, 59, Tracy, R.L. & Ainsworth, M.D.S. (1981). Maternal affectionate behavior and infant-mother attachment patterns. Child Development, 52, Riksen-Walraven, J.M. (2000). Na twintig jaar gehechtheidsonderzoek: het raadsel van de D s. Kind en Adolescent, 21, Klaassen, S. (2000). Interview met Femmie Juffer. Universiteit Leiden: Mare, Goldsmith, H.H. & Alansky, J. (1987). Maternal and infant predictors of attachment: A meta-analytic review. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 55, Wolff, M.S. de, & IJzendoorn M.H. van (1997). Sensitivity and attachment: a meta-analysis on parental antecedents of infant attachment. Child Development, 68, Belsky, J. e.a. (1984). The Pennsylvania infant and family development project: III. The origins of individual differences in infant-mother attachment: Maternal and infant contributions. Child Development, 55, Thompson, R.A. (1998). Early sociopersonality development. In: N. Eisenberg (Ed.), Handbook of Child Psychology. Vol. 3: Social, emotional and personality development. New York: Wiley. 25 Kagan, J. (1998). Biology and the child. In: N. Eisenberg (Ed.), Handbook of Child Psychology. Vol. 3: Social, emotional and personality development. New York: Wiley. 26 IJzendoorn, M.H. van e.a. (2000). The similarity of siblings attachments to their mother. Child Development, 71, Lamb, M.E. (1997). The development of father-infant relationships. In: M.E. Lamb (Ed.), The role of the father in child development (3rd ed). New York: Wiley. 28 Schaffer, H.R. & Emerson, P.E. (1964). The development of social attachments in infancy. Monographs of the Society of Research in Child Development, 94, Zie Fox, N.A. e.a. (1991). Attachment to mother/attachment to father: A meta-analysis. Child Development, 62, Schneider R.K. & Burke, P.B. (1999). Multiple attachment relationships within families: Mothers and fathers with two children. Developmental Psychology, 35, Sroufe, A. (1985). Attachment classification from the perspective of infant-caregiver relationships and infant temperament. Child Development, 56, Parke, R. (1996). Fatherhood. Londen: Harvard University Press. 33 Wolff, M.S. de & IJzendoorn, M.H. van (1998). Gehechtheid van kinderen aan hun vaders en crècheleidsters. Kind en Adolescent, 19, Parke, R.D. (1996). Fatherhood. Londen: Harvard University Press. 35 Zie Zie

17 37 Fries, A.B.W. e.a. (2005). Early experience in humans is associated with changes in neuropeptides critical for the regulator of social behavior. Proceedings of the National Academy of Science of the USA, 102, Riksen-Walraven, M. (2003). Wie het kleine niet eert...over de grote invloed van vroege sociale ervaringen. Universiteit Nijmegen: oratie. 39 Stewart, R.B. (1983). Sibling attachment relationships: Child-infant relationships in the strange situation. Developmental Psychology, 19, Winnicott, D.W. (1958). Transitional objects and transitional phenomena. Winnicott, D.W. Collected papers. Through paediatrics to psycho-analysis. Londen: Tavistock. 41 Boniface, D. & Graham, P. (1979). The three year old and his attachment to a special soft object. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 20, Kohnstamm, G.A. (1981). Duimzuigen bij kleine en grote kinderen. Deventer: Van Loghum Slaterus. 43 Hood, B.M. & Bloom, P. (2008). Children prefer certain individuals over perfect duplicates. Cognition, 106, 1, NICHD Early Child Care Research Network (1997). The effects of infant child care on infant-mother attachment security: results of the NICHD study of early child care. Child Development, 68, Scher, A. & Mayseless, O. (2000). Mothers of anxious/ambivalent infants: Maternal characteristics and child-care context. Child Development, 71, Schipper, E.J. e.a. (2006). Effects of Child-Caregiver Ratio on the Interactions Between Caregivers and Children in the Child-Care Centers: An Experimental Study. Child Development, 77, Vermeer, H.J. e.a. (2005). Kwaliteit van Nederlandse kinderdagverblijven: Trends in kwaliteit in de jaren Rapport Nederlands Consortium Kinderopvang Onderzoek aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Gevers Deynoot-Schaub, M.J.J.M. (2006). Young Children s Behavior and Experiences in Child Care Centers: A Longitudinal Study. Amsterdam: Proefschrift Universiteit van Amsterdam. 48 Zie Zie Zie Mason, W.A. (1997). Discovering behavior. American Psychologist, 52, Juffer, F. (1993). Verbonden door adoptie; een experimenteel onderzoek naar hechting en competentie in gezinnen met een adoptiebaby. Amersfoort: Academische Uitgeverij. IJzendoorn, M.H. van & Kroonenberg, P.M. (1988). Cross-cultural patterns of attachment A meta-analysis of the Strange Situation. Child Development, 59, Stams, G.J.J.M. (1998). Give me a child until he is seven; a longitudinal study of adopted children followed from infancy to middle childhood. Dissertatie Universiteit Utrecht. 54 Tizard, B. (1977). Adoption: A second chance. Londen: Open Books. 55 Zie Chisholm, K. (1998). A three year follow-up of attachment and indiscriminate friendliness in children adopted from Romanian orphanages. Child Development, 394

18 69, Juffer, F.G. & van Ijzendoorn, M.H. (2005). International Adoptees Behavioral and Mental Health. JAMA, Journal of the American Medical Association, 25 mei. 58 Hetherington, M.H. & Stanley-Hagan, M.M. (1997). The effects of divorce on fathers and their children. In: M.E. Lamb (Ed.), The role of the father in child development (3rd ed). New York: Wiley. 59 Parke, R.D. & Buriel, R. (1998). Socialization in the family: ethnic and ecological perspectives. In: N. Eisenberg (Ed.), Handbook of Child Psychology. Vol. 3: Social, emotional and personality development. New York: Wiley. 60 Zie Zie Thompson, R.A. (1998). Early sociopersonality development. In N. Eisenberg (Ed.), Handbook of Child Psychology. Vol. 3: Social, emotional and personality development. New York: Wiley. Thompson, R.A. (2000). The legacy of early attachments. Child Development, 71, 1, Kochanska, G. (2001). Emotional development in children with different attachment histories the first three years. Child Development, 72, 2, Teti, D.M. e.a. (1996). And baby makes four: Predictors of attachment security among preschool-aged firstborns during the transition to siblinghood. Child Development, 67, Lewis, M. e.a. (2000). Attachment over time, Child Development, 71, Waters, E. & Cummings, E.M. (2000). A secure base from which to explore close relationships. Child Development, 71, Schneider, B.H. (2001). Child-parent attachment and children s peer relations: a quantitative review. Developmental Psychology, 37, IJzendoorn, M.H. van (1994). Gehechtheid van ouders en kinderen; intergenerationele overdracht van gehechtheid in theorie, (klinisch) onderzoek en gevalsbeschrijvingen. Houten/Diegem: Bohn Stafleu van Loghum. IJzendoorn, M.H. (1995). Adult attachment representations, parental responsiveness and infant attachment: A meta-analysis on the predictive validity of the Adult Attachment Interview. Psychological Bulletin, 117, Schuengel, C. (1997). Attachment, loss, and maternal behavior; a study on intergenerational transmission. Dissertatie Universiteit Leiden. 69 Juffer, F., Bakermans-Kranenburg, M.J. & van IJzendoorn, M.H. (2008). Promoting Positive Parenting. An Attachment-Based Intervention. New York: Lawrence Erlbaum Associates/Taylor & Francis Group. Hoofdstuk 10 Persoonlijkheid in wording 1 Scarr, S. & McCartney, K. (1983). How people make their own environments. Child Development, 54, Scarr, S. (1992). Developmental theories for the 1990 s. Child Development, 63, Chess, S. & Thomas, A. (1999). Goodness of fit; clinical applications from infancy through adult life. Philadelphia, PA: Brunner/Mazel. 395

19 3 Bates, J.E. e.a. (1998). Interaction of temperamental resistance to control and restrictive parenting in the development of externalizing behavior. Developmental Psychology, 34, Mednick, B.R. e.a. (1996). Personality and demographic characteristics of mothers and their ratings of child difficultness. International Journal of Behavioral Development, 19, Zie 3. 6 Buss, A.H. & Plomin, R. (1984). Temperament: Early developing personality traits. Hillsdale: Erlbaum. 7 Block, J.H. & Block, J. (1980). The role of ego-control and ego-resilience in the organization of behavior. In: W.A. Collins (Ed.), Minnesota Symposium on Child Psychology, 13, Hillsdale, NJ: Erlbaum. 8 Rothbart, M. & Bates, J.E. (1998). Temperament. In: N. Eisenberg (Ed.), Handbook of Child Psychology. Vol. 3: Social, emotional and personality development. New York: Wiley. 9 Kohn, M.L. (1977/1989). Class and conformity, a study in values. Homewood, IL: The Dorsey Press. 10 Slik, F.W.P. van der e.a. (1996). Opleiding van ouders en de opvoeding van hun kinderen; een onderzoek in de Kohn-traditie. Pedagogische Studiën, 73, Schaefer, E.S. & Edgerton, M. (1985). Parent and child correlates of parental modernity. In: Irving E. Sigel, Parental belief systems. Hillsdale, NJ: Erlbaum. 12 Zie Kochanska, G. (1997). Multiple pathways to conscience for children with different temperaments: From toddlerhood to age 5. Developmental Psychology, 33, Kiel, E.J. & Buss, K.A. (2006). Maternal Accuracy in Predicting Toddlers Behaviors and Associations With Toddlers Fearful Temperament. Child Development, 77, Aunola, K. & Nurmi, J.-E. (2005). The Role of Parenting Styles in Children s Problem Behavior. Child Development, 76, Roberts, B.W. & DelVecchio, W.F. (2000). The rank-order consistency of personality traits from childhood to old age: A quantitative review of longitudinal studies. Psychological Bulletin, 126, Kohnstamm, G.A. e.a. (1998). Parental descriptions of child personality; developmental antecedents of the Big Five? Mahwah, NJ: Erlbaum. 18 Elphick, E., Slotboom, A. & Kohnstamm, G.A. (2002). Blikvanger, beoordelingslijst individuele verschillen tussen kinderen. Leiden: PITS. 19 Veen, A., Fukkink, R. & Roeleveld, J. (2006). Schoolbeoordelingslijst (Schobl-R) voor de voorschoolse leeftijd. Amsterdam: SCO-Kohnstamm Instituut. Bleichrodt, N., Resing, W. & Zaal, J. (1993). Een voor de jongste kinderen aangepaste versie van de Schobl-R. Amsterdam: Vrije Universiteit. 20 Aksan, N. e.a. (1999). Derivation and prediction of temperament types among preschoolers. Developmental Psychology, 35, Hofstra, M.B. (2000). Psychopathology from childhood into adulthood: follow up of an epidemiological sample. Rotterdam: Dissertatie Erasmusuniversiteit. 396

20 22 Lewis, M. (2001). Issues in the study of personality development. Psychological Inquiry, 12, 2, Lewis, M. (1997). Altering fate. New York: Guilford. Hoofdstuk 11 Gewetensvorming 1 Kagan, J. (1981). The second year. Cambridge MA: Harvard University Press. 2 Dunn, J. (1987). The beginnings of moral understanding: Development in the second year. In: J. Kagan & S. Lamb (Eds.), The emergence of morality in young children. Chicago: University of Chicago Press. 3 Skinner, B.F. (1948). Walden two. New York: MacMillan. 4 Fraiberg, S. (1978). De magische wereld van het kind. Bussum: Paul Brandt. 5 Luria, A.R. & Yndovich, F.I. (1977). De rol van de taal in de geestelijke ontwikkeling van het kind. Leiden: Kooyker. 6 Kochanska, G. & Murray, K.T. (2000). Mother-child mutually responsive orientation and conscience development: From toddler to early school age. Child Development, 71, 2, Forman, D.R. e.a. (2004). Toddlers Responsive Imitation Predicts Preschool- Age Conscience. Psychological Science, 15, 10, Kochanska, G. (1997). Multiple pathways to conscience for children with different temperaments: From toddlerhood to age 5. Developmental Psychology, 33, 2, Laible, D.J. & Thompson, R.A. (2000). Mother-child discourse, attachment security, shared positive affect, and early conscience development. Child Development, 71, 5, Kohlberg, L. e.a. (1983). Moral stages: A current formulation and a response to critics. Contributions to Human Development, 10, Hoffman, M.L. (1991). Empathy, social cognition, and moral action. In: W.M. Kurtines, & J.L. Gewirtz (Eds.), Handbook of Moral behavior and development, Vol. 1: Theory. Hillsdale NJ: Erlbaum. 12 Gilligan, C. e.a. (Eds.). (1988). Mapping the moral domain: a contribution of women s thinking to psychological theory and education. Cambridge, Mass: Harvard University Press. Heckman, S.J. (1995). Moral voices, moral selves: Carol Gilligan and feminist moral theory. Philadelphia, PA: Pennsylvania State University Press. 13 Mischel, W. (1980). Wie Kinder lernen geduldig zu warten. Psychologie Heute, april. 14 Bandura, A. & Mischel, W. (1965). Modification of self-imposed delay of reward through exposure to live and symbolic models. Journal of Personality and Social Psychology, 2, Herbert, M. (1997). Clinical child psychology: Social learning, development and behaviour (2nd ed.) Chichester: Wiley. 16 Liebert, R.M. e.a. (1981). Developmental psychology. Englewood Cliffs NJ: Prentice Hall. 17 Kohnstamm, R. (1993). Schaamte & narcisme. Psychologie, november. 397

Prof. dr. A. M. T. Bosman. www.annabosman.eu. Radboud Universiteit Nijmegen Sectie Orthopedagogiek van Leren en Ontwikkeling

Prof. dr. A. M. T. Bosman. www.annabosman.eu. Radboud Universiteit Nijmegen Sectie Orthopedagogiek van Leren en Ontwikkeling Prof. dr. A. M. T. Bosman Radboud Universiteit Nijmegen Sectie Orthopedagogiek van Leren en Ontwikkeling www.annabosman.eu Studievereniging Emile, RU Leiden 24-09-2009 ª Vermoedelijk een biologische eigenschap

Nadere informatie

De Hechtingsstijllijst (HSL): Handleiding. Jan Pieter van Oudenhoven & Jacomijn Hofstra. Rijksuniversiteit Groningen

De Hechtingsstijllijst (HSL): Handleiding. Jan Pieter van Oudenhoven & Jacomijn Hofstra. Rijksuniversiteit Groningen Hechtingsstijlen 1 De Hechtingsstijllijst (HSL): Handleiding Jan Pieter van Oudenhoven & Jacomijn Hofstra Rijksuniversiteit Groningen Correspondentie: Jan Pieter van Oudenhoven Psychologie Grote Kruisstraat

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

EMOTIEREGULATIE & AUTISME SPECTRUM STOORNISSEN

EMOTIEREGULATIE & AUTISME SPECTRUM STOORNISSEN EMOTIEREGULATIE & AUTISME SPECTRUM STOORNISSEN W E T E N S C H A P P E L I J K O N D E R Z O E K B I J H O O G F U N C T I O N E R E N D E K I N D E R E N E N J O N G E R E N Janneke de Ruiter, MSc FOCUS

Nadere informatie

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care Annemiek T. Harder Studies presented in this thesis and the printing of this

Nadere informatie

Anne-Marie Linnenkamp

Anne-Marie Linnenkamp 17ejaargang,juni1995 Groei in goede banen leiden: een observatie- en interventiemodel Anne-Marie Linnenkamp Introductie In dit artikel wil ik een verbinding leggen tussen pedagogiek, (klinische) psychologie

Nadere informatie

Angstige Moeder, Angstig Kind? De Modererende Invloed van Maternale Zelfwaardering en. Sociale Steun

Angstige Moeder, Angstig Kind? De Modererende Invloed van Maternale Zelfwaardering en. Sociale Steun Running head: ANGSTIGE MOEDER, ANGSTIG KIND? Angstige Moeder, Angstig Kind? De Modererende Invloed van Maternale Zelfwaardering en Sociale Steun Anxious Mother, Anxious Child? The Moderating Influence

Nadere informatie

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Met opmaak: Links: 3 cm, Rechts: 2 cm, Boven: 3 cm, Onder: 3 cm, Breedte: 21 cm, Hoogte: 29,7 cm Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Stigmatisation of Persons

Nadere informatie

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility.

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility. RELATIE ANGST EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1 De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility Jos Kooy Eerste begeleider Tweede

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy. Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders

Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy. Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders Influence of Mindfulness Training on Parental Stress, Emotional Self-Efficacy

Nadere informatie

NVO-EXAMEN (Voor Pre-masterstudenten en andere zij-instromers in de Master Education and Child Studies)

NVO-EXAMEN (Voor Pre-masterstudenten en andere zij-instromers in de Master Education and Child Studies) NVO-EXAMEN (Voor Pre-masterstudenten en andere zij-instromers in de Master Education and Child Studies) Waarom een NVO-examen? Na het behalen van hun Masterdiploma gaan veel pedagogen aan de slag als hulpverlener.

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

Mindfulness - de 8-weekse training in vogelvlucht

Mindfulness - de 8-weekse training in vogelvlucht Mindfulness - de 8-weekse training in vogelvlucht Flip Kolthoff, psychiater Radboud Universitair Centrum voor Mindfulness, GGZ Noord-Holland-Noord Flip Kolthoff, VUmc, 20-01-2012 1 Inleiding Flip Kolthoff,

Nadere informatie

Publications. Publications

Publications. Publications Publications Publications Publications De Bildt, A., Mulder, E.J., Scheers, T., Minderaa, R.B., Tobi, H. (2006) PDD, behavior problems and psychotropic drug use in children and adolescents with MR, Pediatrics

Nadere informatie

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positive, Negative and Depressive Subclinical Psychotic

Nadere informatie

Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety

Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety Uitgave in de RGOc-reeks, nummer 12 Copyright 2006 Peter C.A.M. den Boer, Groningen Cognitive self-therapy. A contribution

Nadere informatie

NVO-EXAMEN (Voor Pre-masterstudenten en andere zij-instromers in de Master Education and Child Studies)

NVO-EXAMEN (Voor Pre-masterstudenten en andere zij-instromers in de Master Education and Child Studies) NVO-EXAMEN (Voor Pre-masterstudenten en andere zij-instromers in de Master Education and Child Studies) Waarom een NVO-examen? Na het behalen van hun Masterdiploma gaan veel pedagogen aan de slag als hulpverlener.

Nadere informatie

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Difference in Perception about Parenting between Parents and Adolescents and Alcohol Use of Adolescents

Nadere informatie

Nederlands programma in de PYP! Maandag 2 september 2013

Nederlands programma in de PYP! Maandag 2 september 2013 Nederlands programma in de PYP! Maandag 2 september 2013 Rode Leeuw missie!!de Rode Leeuw biedt een moedertaalprogramma aan voor kinderen vanaf 4 tot 16 jaar bestaande uit kwalitatief goed NTC-onderwijs

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

Jan Dirk van der Ploeg publicaties (4)

Jan Dirk van der Ploeg publicaties (4) Jan Dirk van der Ploeg publicaties (4) Artikelen in tijdschriften 2015 Effectieve interventies voor agressie bij kinderen. PsychoPraktijk, 6, 14-17. 2014 Scheiding en stress. PsychoPraktijk, 6, 22-26.

Nadere informatie

PERSOONLIJKHEID EN OUTPLACEMENT. Onderzoekspracticum scriptieplan Eerste begeleider: Mw. Dr. T. Bipp Tweede begeleider: Mw. Prof Dr. K.

PERSOONLIJKHEID EN OUTPLACEMENT. Onderzoekspracticum scriptieplan Eerste begeleider: Mw. Dr. T. Bipp Tweede begeleider: Mw. Prof Dr. K. Persoonlijkheid & Outplacement: Wat is de Rol van Core Self- Evaluation (CSE) op Werkhervatting na Ontslag? Personality & Outplacement: What is the Impact of Core Self- Evaluation (CSE) on Reemployment

Nadere informatie

Onze huidige kennismaatschappij is sterk in ontwikkeling. Dit heeft als gevolg dat de veroudering van onze kennis en vaardigheden ook steeds sneller

Onze huidige kennismaatschappij is sterk in ontwikkeling. Dit heeft als gevolg dat de veroudering van onze kennis en vaardigheden ook steeds sneller Onze huidige kennismaatschappij is sterk in ontwikkeling. Dit heeft als gevolg dat de veroudering van onze kennis en vaardigheden ook steeds sneller gaat. Om bij te blijven met deze veranderingen in de

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

Vragenlijsten kwaliteit van leven

Vragenlijsten kwaliteit van leven Click for the English version Vragenlijsten kwaliteit van leven TNO heeft een aantal vragenlijsten ontwikkeld om de gezondheidsrelateerde kwaliteit van leven te meten van kinderen, jongeren en jong-volwassenen.

Nadere informatie

Marjo Maas: fysiotherapeut / docent / onderzoeker Peer assessment De impact van peer assessment op het klinische redeneren en het klinisch handelen van fysiotherapeuten in opleiding en fysiotherapeuten

Nadere informatie

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effects of Contact-oriented Play and Learning in the Relationship between parent and child with autism Kristel Stes Studentnummer:

Nadere informatie

Van Batenburg, E., & Schaik, M. (2013). Kennis op de werkvloer: wat helpt de docent en de

Van Batenburg, E., & Schaik, M. (2013). Kennis op de werkvloer: wat helpt de docent en de Van Batenburg, E., & Schaik, M. (2013). Kennis op de werkvloer: wat helpt de docent en de vmbo-leerling. In: J. K. Van der Waals & M. Van Schaik (Eds.), Het VMBO van dichtbij. Bewegen tussen theorie en

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Frans Mofers Nederland cursusmateriaal & CAA's alle cursusmateriaal vrij downloadbaar als PDF betalen voor volgen cursus cursussite

Nadere informatie

Inclusive Education: competences for teacher training

Inclusive Education: competences for teacher training 08052014 Inclusive Education: competences for teacher training Evelien Dankert MSc Teacher Training Institute Leiden University of Applied Sciences The Netherlands Our goal in teacher training in relation

Nadere informatie

Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op 25 mei 2011

Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op 25 mei 2011 Effective leesprogramma s voor leerlingen die de taal leren en anderssprekende leerlingen samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op

Nadere informatie

Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1. The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety

Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1. The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1 The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety De Rol van Gevarieerd Ontbijten en Consciëntieusheid in Angst

Nadere informatie

Het empathisch vermogen van slechthorende kinderen

Het empathisch vermogen van slechthorende kinderen Het empathisch vermogen van slechthorende kinderen A.P. Netten 1, C. Rieffe 2,3, S.C.P.M. Theunissen, W. Soede 1, E. Dirks 3, J. J. Briaire 1, J. H.M. Frijns. 1,4 1. Keel-Neus-Oorheelkunde en Heelkunde

Nadere informatie

ESOMAR PAPER: Four simple strategies: 25% more ROI for newspaper advertisement

ESOMAR PAPER: Four simple strategies: 25% more ROI for newspaper advertisement ESOMAR PAPER: Four simple strategies: 25% more ROI for newspaper advertisement Learnings from 2011 case for: Erdee Media Group Cebuco, Amsterdam BY Martin Leeflang (Validators) Esomar Paper Augustus 2011

Nadere informatie

Gezin en het welzijn van pubers

Gezin en het welzijn van pubers Pagina 1 / 16 Gezin en het welzijn van pubers Kinderen uit intacte gezinnen zijn vaak emotioneel en psychisch gezonder en minder geneigd gedragsproblemen te vertonen, zoals geweld op school, criminele

Nadere informatie

Autisme en geluk. Peter Vermeulen

Autisme en geluk. Peter Vermeulen Autisme en geluk Peter Vermeulen Outcome studies Hoe stellen volwassenen met autisme het? Review: Magiati, I., Tay, X. W., & Howlin, P. (2014). Cognitive, language, social and behavioural outcomes in adults

Nadere informatie

Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity. Hiske Feenstra Cito, The Netherlands

Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity. Hiske Feenstra Cito, The Netherlands Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity Hiske Feenstra Cito, The Netherlands Outline Research project Objective writing tests Evaluation of objective writing tests Research

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting en conclusies

Nederlandse samenvatting en conclusies Nederlandse samenvatting en conclusies Samenvatting van het onderzoeksproject De afgelopen decennia gaan kinderen op steeds jongere leeftijd naar het kinderdagverblijf. In Nederland worden kinderen net

Nadere informatie

Talentmanagement in tijden van crisis

Talentmanagement in tijden van crisis Talentmanagement in tijden van crisis Drs. Bas Puts Page 1 Copyright Siemens 2009. All rights reserved Mission: Achieving the perfect fit Organisatie Finance Sales Customer Engineering Project management

Nadere informatie

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Emotioneel Eten: de Rol van Persoonlijkheid The Relationship between Daily Stress and Emotional Eating: the Role of Personality Arlette Nierich Open Universiteit

Nadere informatie

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Manon krabbenborg, Sandra Boersma, Marielle Beijersbergen & Judith Wolf s.boersma@elg.umcn.nl Homeless youth in the Netherlands Latest estimate:

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

Hechting en Psychose: Attachment and Psychosis:

Hechting en Psychose: Attachment and Psychosis: Hechting en Psychose: Bieden Hechtingskenmerken een Verklaring voor het Optreden van Psychotische Symptomen? Attachment and Psychosis: Can Attachment Characteristics Account for the Presence of Psychotic

Nadere informatie

Meten van explosiviteit bij top indoor balteamsporters. H.T.D. van der Does, MSc. Dr. M.S. Brink S.H. Doeven, MSc. Dr. K.A.P.M.

Meten van explosiviteit bij top indoor balteamsporters. H.T.D. van der Does, MSc. Dr. M.S. Brink S.H. Doeven, MSc. Dr. K.A.P.M. Meten van explosiviteit bij top indoor balteamsporters H.T.D. van der Does, MSc. Dr. M.S. Brink S.H. Doeven, MSc. Dr. K.A.P.M. Lemmink Indoor Balteamsporten karakteristieken Volleybal explosieve bewegingen:

Nadere informatie

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk Thinking

Nadere informatie

Groeneveld M.G., Vermeer H.J., IJzendoorn M.H. van & Linting M. (2010), Onderzoek in de Gastouderopvang. Leiden: Centre for Child and Family Studies.

Groeneveld M.G., Vermeer H.J., IJzendoorn M.H. van & Linting M. (2010), Onderzoek in de Gastouderopvang. Leiden: Centre for Child and Family Studies. Publications Van IJzendoorn, M.H., & Vermeer, H.J. (in press). How to protect scientific integrity under social and political pressure: Applied daycare research between science and policy, In: Sternberg

Nadere informatie

Het derde jaar van de Bachelor Psychologie

Het derde jaar van de Bachelor Psychologie Het derde jaar van de Bachelor Psychologie studieadviseurs Psychologie 21 april 2015 Discover the world at Leiden University onderwerpen structuur van de bachelor/3e jaar veranderingen in 2015 2016 (verdiepings

Nadere informatie

Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis

Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis Contact opleiding: Marc Spiller (marc.spiller@wur.nl) Integrale

Nadere informatie

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen tussen Leeftijdsgroepen Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles between Age Groups Rik Hazeu Eerste begeleider:

Nadere informatie

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS Persoonskenmerken en ervaren lijden bij verslaving en PTSS 1 De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij Verslaafde Patiënten met PTSS The Relationship between Personality Traits and Suffering

Nadere informatie

Intelligentie: hoe gaan we hier intelligent mee om in de neuropsychologie?

Intelligentie: hoe gaan we hier intelligent mee om in de neuropsychologie? Intelligentie: hoe gaan we hier intelligent mee om in de neuropsychologie? een kritische noot... Martine J.E. van Zandvoort Wat kunt u verwachten? In de MEDIA. Wat betekent intelligentie eigenlijk? Historisch

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie

Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women. Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere

Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women. Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere vrouwen: Onderzoek naar de relatie tussen angst, depressieve

Nadere informatie

Tegenwoordig komen er steeds meer families

Tegenwoordig komen er steeds meer families De jonge wetenschapper Begeleiding bij het onderzoekend spel van jonge kinderen Stimuleer onderzoekend spelen! Voor jonge kinderen is begeleiding tijdens het onderzoekend spel onmisbaar. Dit artikel beschrijft

Nadere informatie

Transvorm Actueel. en de zorg verandert mee. Het werk(en) in de zorg verandert. Hoe reageert u als werkgever en wat doet dat met uw medewerkers?

Transvorm Actueel. en de zorg verandert mee. Het werk(en) in de zorg verandert. Hoe reageert u als werkgever en wat doet dat met uw medewerkers? Transvorm Actueel en de zorg verandert mee Het werk(en) in de zorg verandert. Hoe reageert u als werkgever en wat doet dat met uw medewerkers? Woensdag 17 december 2015 Dr. Monique Veld E-mail: monique.veld@ou.nl

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker

Disclosure belangen spreker Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten

Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten Cognitive Bias Modification of Interpretation Bias in Students with Anxiety Janneke van den Heuvel Eerste begeleider: Tweede

Nadere informatie

UNIT 2 Begeleiding. Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility

UNIT 2 Begeleiding. Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility UNIT 2 Begeleiding Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility 1 2 Wat is coaching? Coaching is een methode voor het ontwikkelen van potentieel

Nadere informatie

Hoofdpijn bij kinderen. THEMA dagen 2010 Drs. M.C.G. Beeren. Kinderarts H.C. Stael. Semi-arts St. Anna ziekenhuis, Geldrop

Hoofdpijn bij kinderen. THEMA dagen 2010 Drs. M.C.G. Beeren. Kinderarts H.C. Stael. Semi-arts St. Anna ziekenhuis, Geldrop Hoofdpijn bij kinderen THEMA dagen 2010 Drs. M.C.G. Beeren. Kinderarts H.C. Stael. Semi-arts St. Anna ziekenhuis, Geldrop Inhoudsopgave Epidemiologie Kinderen met hoofdpijn Multidisciplinair carrousel

Nadere informatie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een Vergelijking met Rusten in Liggende Positie The Effectiveness of a Mindfulness-based Body Scan: a Comparison with Quiet Rest in the Supine

Nadere informatie

Ondersteuning van astma zelfmanagement in de huisartsenpraktijk via internet: Karakteristieken van patiënten en het PatiëntCoach webportaal

Ondersteuning van astma zelfmanagement in de huisartsenpraktijk via internet: Karakteristieken van patiënten en het PatiëntCoach webportaal Ondersteuning van astma zelfmanagement in de huisartsenpraktijk via internet: Karakteristieken van patiënten en het PatiëntCoach webportaal Jaap K. Sont, associate professor Afdeling Medische Besliskunde

Nadere informatie

The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy. on Sociosexuality. Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie. op Sociosexualiteit

The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy. on Sociosexuality. Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie. op Sociosexualiteit The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy on Sociosexuality Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie op Sociosexualiteit Filiz Bozkurt First supervisor: Second supervisor drs. J. Eshuis dr. W. Waterink

Nadere informatie

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5)

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Hester A. Lijphart Eerste begeleider: Dr. E. Simon Tweede

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

Profile visitors NRC Q

Profile visitors NRC Q NRC Media presents About NRC Q A unique concept Business news platform for ambitious people on the go Short, sharp articles with professional infographics Daily newsletter at 5.30am News updates via WhatsApp

Nadere informatie

Conflictmanagement in jeugdzorg, onderwijs en gezin. Conflict management in Childand Youth care, Education and Family.

Conflictmanagement in jeugdzorg, onderwijs en gezin. Conflict management in Childand Youth care, Education and Family. Conflictmanagement in jeugdzorg, onderwijs en gezin. Conflict management in Childand Youth care, Education and Family. Dr. Franky D Oosterlinck D EFeCT Symposium 23 april 2009, Amsterdam Agressie, conflict,

Nadere informatie

Graphic Design. Keuzevak GD1. Raul Martinez-Orozco (r.d.martinez.orozco@hro.nl / raul@thecombine.nl)

Graphic Design. Keuzevak GD1. Raul Martinez-Orozco (r.d.martinez.orozco@hro.nl / raul@thecombine.nl) Graphic Design 1 Graphic Design Keuzevak GD1 Raul Martinez-Orozco (r.d.martinez.orozco@hro.nl / raul@thecombine.nl) Graphic Design 2 Expectations Attendance, creativity, motivation and a professional attitude

Nadere informatie

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen The Association between Daily Hassles, Negative Affect and the Influence of Physical Activity Petra van Straaten Eerste begeleider

Nadere informatie

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten The relationship between depression symptoms, anxiety symptoms,

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Internationalisaring vraagt om MEER FLAMENCO FORUM

Internationalisaring vraagt om MEER FLAMENCO FORUM Internationalisaring vraagt om MEER FLAMENCO FORUM Jeanine Gregersen Samenvatting Context : werkdefinities en twee stellingen Focus op interculturele competentie Implicaties voor instellingen Moot court

Nadere informatie

0-1 - 2-3 - 4-5 - 6-7 - 8-9 - 10

0-1 - 2-3 - 4-5 - 6-7 - 8-9 - 10 Risk preferences English 1) "How do you see yourself: are you generally a person that is fully prepared to take risks or do you try to avoid taking risks? Please tick on the scale below, where the value

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Safety Values in de context van Business Strategy.

Safety Values in de context van Business Strategy. Safety Values in de context van Business Strategy. Annick Starren en Gerard Zwetsloot (TNO) Papendal, 31 maart 2015. NVVK sessie Horen, Zien en Zwijgen. Safety Values in de context van Business strategy.

Nadere informatie

Verbeteren van gezondheidsvaardigheden van ouderen in Europa EU-FP7-IROHLA. NCVGZ April 2013 Andrea de Winter. Jaap Koot & Menno Reijneveld

Verbeteren van gezondheidsvaardigheden van ouderen in Europa EU-FP7-IROHLA. NCVGZ April 2013 Andrea de Winter. Jaap Koot & Menno Reijneveld Verbeteren van gezondheidsvaardigheden van ouderen in Europa NCVGZ April 2013 Andrea de Winter EU-FP7-IROHLA Jaap Koot & Menno Reijneveld Omvang en aard van problemen met gezondheidsvaardigheden Doelen

Nadere informatie

Het project en de doelstellingen:

Het project en de doelstellingen: Het project en de doelstellingen: Wit.h heeft al heel wat ervaring met sociaal artistieke projecten als deze. De Erasmus studenten daarentegen hebben elk een andere achtergrond en voor sommige onder hen

Nadere informatie

Work to Work mediation

Work to Work mediation Work to Work mediation Mobility Centre Automotive Theo Keulen 19-9-2008 Policy Context Flexibility,mobility and sustainable employability are key words in modern labour market policy Work to work arrangements

Nadere informatie

Oorzaken van angststoornissen

Oorzaken van angststoornissen Oorzaken van angststoornissen Karen van Rooijen Juni 2012 Nederlands Jeugdinstituut Infolijn t (030) 230 65 64 e infojeugd@nji.nl i www.nji.nl Risicofactoren Kindfactoren Biologische factoren (predisposities)

Nadere informatie

De rol van stereotiepe verwachtingen in emotieherkenning. Gijsbert Bijlstra, Rob W. Holland, & Daniel H. J. Wigboldus. Radboud Universiteit Nijmegen,

De rol van stereotiepe verwachtingen in emotieherkenning. Gijsbert Bijlstra, Rob W. Holland, & Daniel H. J. Wigboldus. Radboud Universiteit Nijmegen, Running Head: STEREOTYPE VERWACHTINGEN IN EMOTIEHERKENNING 1 De rol van stereotiepe verwachtingen in emotieherkenning Gijsbert Bijlstra, Rob W. Holland, & Daniel H. J. Wigboldus Radboud Universiteit Nijmegen,

Nadere informatie

Strategisch management en vertrouwen

Strategisch management en vertrouwen Strategisch management en vertrouwen Niels van der Weerdt PhD Dept. Strategic Management Rotterdam School of Management, Erasmus University Nederlands Centrum voor Sociale Innovatie Strategisch management

Nadere informatie

Vergrijzing/verzilveren. Toenemende levensverwachting Christensen et al 2009. Ons vak in beweging

Vergrijzing/verzilveren. Toenemende levensverwachting Christensen et al 2009. Ons vak in beweging Ons vak in beweging Dr. Hans Hobbelen, Lector healthy Lifestyle, Ageing and Health Care Toenemende levensverwachting Christensen et al 2009 Vergrijzing/verzilveren Ontwikkeling grijze druk De 2010-2025

Nadere informatie

De ontwikkeling van adoptiekinderen en geadopteerden

De ontwikkeling van adoptiekinderen en geadopteerden De ontwikkeling van adoptiekinderen en geadopteerden Femmie Juffer Staten-Generaal adoptie Colloquium 14 december 2009, Brussel Eerder verschenen als: Juffer, F., & Van IJzendoorn, M.H. (2008). Herstelkansen

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/33187 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/33187 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/33187 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Hidding, Elske Title: Neurocognitive mechanisms and vulnerability to autism and

Nadere informatie

Vroege interventies voor mensen met dementie en hun mantelzorgers

Vroege interventies voor mensen met dementie en hun mantelzorgers Improving Mental Health by Sharing Knowledge Vroege interventies voor mensen met dementie en hun mantelzorgers hall Anne Margriet Pot Hoogleraar Ouderenpsychologie, VU Amsterdam, Programmahoofd Ouderen

Nadere informatie

NVO-EXAMEN 2015-2016 (Voor Pre-masterstudenten en andere zij-instromers in de Master Education and Child Studies)

NVO-EXAMEN 2015-2016 (Voor Pre-masterstudenten en andere zij-instromers in de Master Education and Child Studies) NVO-EXAMEN 2015-2016 (Voor Pre-masterstudenten en andere zij-instromers in de Master Education and Child Studies) Waarom een NVO-examen? Na het behalen van hun Masterdiploma gaan veel pedagogen aan de

Nadere informatie

28-3-2010. Structuur voordracht. HECHTING ALS MEDICIJN Studiedag VBP op 26 maart 2010 Rotterdam. Introductie. Neurobiologie. Bonding/ attachment

28-3-2010. Structuur voordracht. HECHTING ALS MEDICIJN Studiedag VBP op 26 maart 2010 Rotterdam. Introductie. Neurobiologie. Bonding/ attachment HECHTING ALS MEDICIJN Studiedag VBP op 26 maart 2010 Rotterdam Peter Geerlings, psychiater/ psychotherapeut Teaching Fellow VBP Email: peter.geerlings@xs4all.nl Structuur voordracht Introductie Neurobiologie

Nadere informatie

Preventie van gedragsproblemen Maatschappelijke relevantie en beleid

Preventie van gedragsproblemen Maatschappelijke relevantie en beleid Preventie van gedragsproblemen Maatschappelijke relevantie en beleid Hans Koot Vrije Universiteit Relevantie en beleid 1. Voor preventie van gedragsproblemen is de vroege levensfase erg belangrijk 2. In

Nadere informatie

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource.

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource. Open Universiteit Klinische psychologie Masterthesis Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: De Leidinggevende als hulpbron. Emotional Job Demands, Vitality and Opportunities

Nadere informatie

Electronisch affect monitoren met feedback-interventie in de behandeling van depressie: een randomized controlled trial

Electronisch affect monitoren met feedback-interventie in de behandeling van depressie: een randomized controlled trial Electronisch affect monitoren met feedback-interventie in de behandeling van depressie: een randomized controlled trial Ingrid Kramer ima.kramer@ggze.nl Van onderzoek naar de klinische praktijk PsyMate

Nadere informatie

Pro Dual Improving through Benchmarking. Leonardo da Vinci/Partnerships 2008-2010

Pro Dual Improving through Benchmarking. Leonardo da Vinci/Partnerships 2008-2010 Pro Dual Improving through Benchmarking Leonardo da Vinci/Partnerships 2008-2010 Partners Germany: Stadt München/City of Munich Education Department - Vocational Schools and Further Education Industrie-

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

Prove Everything or Die. Presentatie meetbaarheid Woensdag 9 mei 2012 Robin den Hoed

Prove Everything or Die. Presentatie meetbaarheid Woensdag 9 mei 2012 Robin den Hoed Prove Everything or Die Presentatie meetbaarheid Woensdag 9 mei 2012 Robin den Hoed Een stelling Met een PR- budget van 20.000 hebben we een mediawaarde gerealiseerd van 60.000 en 500 nieuwe fans op Facebook

Nadere informatie