UW BEHANDELING MET IPILIMUMAB (YERVOY ) ENKELE BELANGRIJKE RAADGEVINGEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "UW BEHANDELING MET IPILIMUMAB (YERVOY ) ENKELE BELANGRIJKE RAADGEVINGEN"

Transcriptie

1 UW BEHANDELING MET IPILIMUMAB (YERVOY ) ENKELE BELANGRIJKE RAADGEVINGEN Oncologie/0175

2 We geven u enkele handige tips om bijwerkingen te beperken en vermelden wanneer u best de arts, de verpleegkundige (consulent) of de apotheker contacteert. Zij geven u graag meer uitleg, dus aarzel niet om hen te contacteren. Deze folder bevat informatie over: 1. Uw behandeling met ipilimumab p Het praktisch verloop van uw behandeling p Mogelijke bijwerkingen van ipilimumab en tips p Thuismedicatie en ipilimumab p Veel gestelde vragen p De kostprijs p. 18 Deze brochure helpt u bij het omgaan met de bijwerkingen. De groene tekst zijn tips die u kunnen helpen bij het omgaan met de klacht. De rode tekst geeft u meer uitleg over wat u best niet doet bij een bepaalde klacht. De oranje kaders geven u duidelijke instructies wanneer u contact moet opnemen met het ziekenhuis. Hebt u nog vragen over een bepaalde klacht, noteer ze. In een volgende consultatie zullen we deze samen bespreken. 2

3 1. Uw behandeling met ipilimumab? U zal binnenkort starten met een immunotherapie, namelijk een behandeling met ipilimumab. Men heeft dankzij onderzoek gezien dat voor het controleren van een melanoom een goede immuniteit belangrijk is. Daarom zijn er geneesmiddelen ontwikkeld die het immuunsysteem in die mate stimuleren, dat het lichaam zelf de melanoomcellen aanvalt. Men heeft gezien dat, wanneer de therapie aanslaat, er een lange periode van ziekte- stabiliteit kan ontstaan. Ons immuunsysteem is een onmisbaar onderdeel van het lichaam, dat het beschermt tegen ziektekiemen zoals bacteriën en virussen. In het algemeen detecteert het immuunsysteem de kankercellen die niet tot het lichaam behoren en valt die aan. Het immuunsysteem kan bijvoorbeeld speciale T-cellen inschakelen om de tumor aan te vallen. Ipilimumab werkt samen met het immuunsysteem om de T-cellen actief te houden, door een bepaalde schakelaar te blokkeren, namelijk CTLA-4. De CTLA-4 schakelaar schakelt normaal de T-cellen uit, maar ipilimumab blokkeert dit proces waardoor het immuunsysteem meer kans krijgt om kankercellen op te sporen en te doden. In deze brochure overlopen we samen met u hoe de therapie verloopt en welke gevolgen deze therapie voor u kan hebben. 3

4 2. Het praktisch verloop van de behandeling Praktisch verloop De behandeling vindt plaats op de dagkliniek oncologie (gebouw K1-4 de verdieping). Bij elke aankomst in het ziekenhuis moet u zich eerst aanmelden aan de kassa in gebouw K1- K2. Na de inschrijving komt u naar de receptie van de afdeling. Daar geeft u de papieren af die u meekreeg aan de kassa. U kan kiezen voor een één- of een tweepersoonskamer. Als u kiest voor een eenpersoonskamer is het aangeraden te bekijken, indien u een hospitalisatieverzekering heeft, of die verzekering hiervoor tussen komt. Het is ook mogelijk dat er op dat moment geen eenpersoonskamer vrij is. De dag zelf of de dag voor de start van de therapie gebeurt er eerst een bloedafname. Dit is om na te gaan of uw bloedwaarden in orde zijn. Dit bloedonderzoek kan eventueel door de huisarts gedaan worden in overleg met uw behandelend arts. Hierbij wordt vooral gekeken naar de leverwaarden, en naar de werking van de hormoonproducerende organen (hypofyse, schildklier). Pas als de bloedwaarden gekend zijn, wordt de therapie besteld. Dit verklaart waarom er soms een wachttijd is voor men kan starten met de toediening. Hoe wordt de therapie toegediend? De therapie wordt toegediend via een infuus. De arts zal met u bespreken voor de start van de behandeling wat de therapie inhoudt en wat u van de therapie kan verwachten. Ook eventuele administratie kan in orde gebracht worden door de arts. Wanneer u vragen heeft, blijf er niet mee zitten, stel ze gerust! Bij de start van de behandeling wordt er een infuus geprikt. De inlooptijd bedraagt 90 minuten. Reken erop dat u voor het volledige verloop een voor-of namiddag kan doorbrengen in het ziekenhuis. Breng gerust iets mee ter ontspanning. Hoe verloopt de behandeling? De behandeling bestaat uit 4 cycli. Elke cyclus omvat 3 weken. De behandeling vindt steeds plaats op dag 1 van elke cyclus (m.a.w. om de 3 weken behandeling met ipilimumab). De totale duur zal 12 weken zijn. Op het einde van de therapie worden controle-onderzoeken uitgevoerd, om het effect van de therapie na te gaan. Onderzoek heeft aangetoond dat tijdens de therapie uw ziektetoestand aanvankelijk kan verslechteren, maar nadien een verbetering kan optreden. Dit wordt pseudo-remissie genoemd, wat neer komt op valse ziekteprogressie. De 4

5 therapie heeft een lange werking, uw toestand kan ook na het beëindigen van de therapie nog verbeteren. Hieronder staat een schema die het verloop van uw behandeling weergeeft. Week 1: dag -1 (de dag voor uw behandeling ) Er zal een bloedafname plaats vinden. Wanneer u op een maandag de therapie heeft, zal er de vrijdag voor start een bloedafname doorgaan. Het kan ook zijn dat de arts de dag van therapie een bloedafname zal laten doen. Week 1: dag 1 (cyclus 1) Via infuus Product Vorm Tijsduur Werking 1 Ipilimumab 3mg/kg opgelost in 100 ml NaCl 0.9% 2 Spoelvloeistof ± 100 ml NaCl 0.9% infuus 90 min. Immunotherapie Infuus ± 10 min. Naspoeling infuusleidingen opdat therapie volledig wordt toegediend Week 1: dag 2 t.e.m. dag 21 (week 2 en 3) Geen therapie 20 dagen rust. Op dag 20 kan terug een bloedafname plaatsvinden. Ter controle van de bloedwaarden in voorbereiding van de volgende cyclus. Tenzij de arts heeft beslist dit te doen de dag van therapie. Week 4: terug starten bij dag -1 Idem zoals bij de eerste cyclus. Elke cyclus verloopt gelijkaardig. Indien er geen complicaties zijn geweest tijdens de toediening, kan u na de toediening van ipilimumab, naar huis. Wij raden aan om de eerste keer iemand mee te brengen, zodat u niet alleen naar huis hoeft te gaan. Op die manier kan u inschatten of het wenselijk is om voor de volgende cycli iemand mee te brengen of niet. 5

6 3. Bijwerkingen Het is mogelijk dat er tijdens de behandeling bijwerkingen optreden. De intensiteit van deze bijwerkingen verschilt van persoon tot persoon. Het is steeds belangrijk om uw arts en/of de verpleegkundige op de hoogte te brengen als u bepaalde bijwerkingen ervaart. Ze zullen u adviezen verstrekken om de klachten te verminderen of te behandelen. Wanneer u te lang wacht om een bijwerking te behandelen, kan het soms moeilijker worden om ze te verhelpen. Wees niet ongerust als u weinig bijwerkingen ervaart. Dit betekent niet dat de therapie onvoldoende werkt. De bijwerkingen komen niet steeds in het begin van de therapie voor, maar kunnen ook pas na enkele cycli optreden. De bijwerkingen variëren van persoon tot persoon. Laat u dus ook niet beïnvloeden door de verhalen van andere mensen. Er zijn 2 soorten bijwerkingen: bijwerkingen van het product zelf en immuungerelateerde bijwerkingen. Laatstgenoemde verwijst naar bijwerkingen die ontstaan door een te actief immuunsysteem. Wanneer het immuunsysteem geactiveerd is, kan het soms lichaamseigen cellen beginnen aanvallen. De mogelijke bijwerkingen zijn: 1. Vermoeidheid p Veranderingen in uw stoelgangpatroon p Veranderingen ter hoogte van uw huid p Invloed op de hormonale producerende organen p Koorts p Veranderingen ter hoogte van de lever p Invloed op seksualiteit, vruchtbaarheid p In de informatiegids vindt u een dagboek waarin u uw klachten kan noteren. Het dagboek kan u helpen om uw klachten in kaart te brengen als we ze samen bespreken. Breng dus zeker uw gids mee naar de consultaties. De verpleegkundig consulent zal u tijdens uw behandeling op vaste tijdstippen telefonisch contacteren om te horen hoe u de behandeling ervaart. Zo kunnen we steeds tijdig zoeken naar een mogelijke oplossing voor uw klachten. 6

7 1. VERMOEIDHEID Dit is een frequente bijwerking. Vermoeidheid wordt gekenmerkt door: u algemeen zwak voelen zware ledematen verminderde aandacht en concentratie niet goed slapen, een toegenomen slaapbehoefte geïrriteerd zijn belemmering bij het uitvoeren van de dagelijkse activiteiten zware vermoeidheid na een inspanning u niet goed voelen in uw vel Deze vermoeidheid kan een sterke impact hebben op uw dagelijkse activiteiten. Met onderstaande tips kan u toch de mogelijke ongemakken beperken. Mag ik sporten? Sporten is ideaal voor de gezondheid. Dus ook tijdens uw behandeling is bewegen belangrijk. Enkel indien u zich echt ziek of uitgeput voelt, mag u zich niet forceren. Maar probeer te bewegen. Dit hoeft niet altijd intensief te zijn: wandelen of fietsen bijvoorbeeld, de (klein)kinderen afhalen van school, boodschappen te voet doen, de auto wat verder parkeren en het laatste eindje wandelen, de trap nemen in plaats van de lift, Dit kan allemaal helpen om uw uithouding en kracht op peil te houden. TIPS Probeer uw normaal levenspatroon zoveel mogelijk te behouden. Plan uw activiteiten en voer ze op uw eigen tempo uit. Geef voorrang aan de activiteiten die werkelijk nodig zijn die dag en die u graag doet. Kies ervoor om te doen wat u moet en wil doen en pas zo nodig uw activiteiten aan. Las indien nodig korte rustpauzes in. Slaap overdag niet te lang, rust regelmatig een half uurtje. Vraag hulp aan anderen wanneer nodig. Zorg voor een evenwichtige voeding en drink voldoende. Maak korte wandelingen en doe lichte activiteiten, dit kan deugd doen. Maak voldoende tijd vrij voor ontspanning. Zorg voor een goede nachtrust. Als u de slaap niet kan vatten, blijf dan niet in bed liggen. Sta op en ga iets drinken of doe kort iets ontspannend. Als u moeilijk blijft slapen, bespreek dit dan zeker met de arts en de verpleegkundige. Zij zullen u verder kunnen helpen. 7

8 LET OP Als u zich ongewoon vermoeid voelt, wees dan voorzichtig wanneer u met de auto rijdt of machines bedient. Vermijd onnodige activiteiten, stress of spanningssituaties. Vermijd overmatig alcoholgebruik. Vermijd slapen overdag (zodat u voldoende moe bent voor het slapengaan). Vermijd stimulerende middelen (zoals cafeïnerijke dranken) voor het slapengaan. WANNEER CONTACT OPNEMEN MET HET ZIEKENHUIS? In geval van ernstige vermoeidheid, die na deze adviezen te hebben toegepast niet beter worden. In het UZ Gent wordt een vijftal keer per jaar vermoeidheidsessies georganiseerd voor patiënten en hun familie. Individueel kan u ook terecht bij de verpleegkundig consulent en de psychologen om u hierin verder te begeleiden. U kan ook Mindfulness volgen. Ook deze vorm van therapie heeft reeds zijn nut aangetoond bij de aanpak van deze bijwerking. Voor meer informatie hierover kan u terecht bij de Ingrid Jacobs, psychologe of 09/ ) of bij Anneleen Raes, psychologe of 09/ ). Tips of vragen 8

9 2. VERANDERINGEN IN UW STOELGANGPATROON De behandeling met Ipilimumab kan leiden tot een verandering in uw stoelgangpatroon. Meestal gaat het over diarree. Dit betekent dat u vaker stoelgang maakt en dat uw stoelgang waterig kan zijn. Deze bijwerking is doorgaans licht tot matig ernstig. Ze gaat meestal niet gepaard met pijnlijke krampen zoals bij buikgriep. TIPS Drink regelmatig water zodat u een voldoende vochtopname hebt (1,5 l). Bij grote vochtverliezen is meer vocht nodig (2 tot 2,5 l). Drink dan bijvoorbeeld sportdranken zodat u ook de nodige mineralen binnen hebt bv. Aquarius, AA drink. Kijk regelmatig na of uw urine niet te donker is. Dit kan een teken zijn van uitdroging. Eet vet- en vezelarme voeding zoals: o pasta, wit brood of rijst o mager vlees (kalkoen, kip) o cornflakes o vis o geschild fruit Stop tijdelijk het eten van vezelrijke voeding. Het slijmvlies van de sluitspier kan geïrriteerd zijn door de diarree. Gebruik zacht toiletpapier of een washandje. Zorg voor een goede lichaamshygiëne en breng een zinkzalf aan ter hoogte van de sluitspier om de huid te beschermen. Vraag aan uw (huis)arts een geneesmiddel tegen diarree. LET OP Vermijd voedingsmiddelen die de darmbeweging doen toenemen: grote en vetrijke maaltijden alcohol (bier, wijn) cafeïnehoudende dranken (koffie, thee, chocolade) voeding met grove vezels, zaden of pitten (volkorenbrood) schillen van fruit, noten Vermijd voedingsmiddelen die de gasvorming verhogen: ui, prei, kool, knoflook, paprika, komkommer, meloen koolzuurhoudende dranken Vermijd voedingsmiddelen die de darmslijmvliezen irriteren: sterke kruiden en specerijen. Vermijd producten die sorbitol bevatten (snoepgoed & kauwgom). Vermijd het drinken van water tijdens en tot 1 uur na de maaltijd. Vermijd melk en zuivelproducten (melk, yoghurt, ijs, kaas, room). 9

10 Ook aanhoudende misselijkheid of buikpijn met verlies van eetlust kan een bijwerking zijn ter hoogte van het maag-darmstelsel. WANNEER CONTACT OPNEMEN MET HET ZIEKENHUIS? Als de diarree gepaard gaat met koorts, ernstige krampen of braakneigingen. Als u last hebt van uitdrogingsverschijnselen: een droge mond, een droge tong, droge lippen, een droge en verrimpelde huid en donkere urine. Wanneer u aanhoudende diarree heeft Als u last hebt van een bloederige stoelgang of zwarte stoelgang Als u last heeft van slijm in de stoelgang Tips of vragen

11 3. VERANDERINGEN TER HOOGTE VAN UW HUID De behandeling met Ipilimumab kan bijwerkingen hebben ter hoogte van de huid. Die veranderingen zijn: een droge / schilferige huid rash (rode puntjes over het hele lichaam) jeuk zweertjes in de mond of ontsteking peeling van de huid of blaren roodheid, zwelling van de huid Belangrijk: Ipilimumab veroorzaakt geen haaruitval! TIPS Gebruik regelmatig een verzachtende en vochtinbrengende crème, vooral op droge zones. Gebruik een neutrale vochtinbrengende crème, geen geparfumeerde crèmes. Neem liever een douche in plaats van een bad. In bad zal uw huid te veel verweken. Gebruik bij het douchen best een neutrale en ongeparfumeerde douchegel. Gebruik een hoge beschermingsfactor (bv. factor 50) bij blootstelling aan de zon. Draag best loszittende, katoenen kledij. Zorg voor een goede verluchting van de huid. Als u last hebt van jeuk, vraag dan een jeukstillend geneesmiddel aan uw arts of apotheker. Een bad met stijfsel kan deugd doen voor de huid en de jeuk LET OP Vermijd directe blootstelling aan de zon. Vermijd te warme of te veelvuldige douches. WANNEER CONTACT OPNEMEN MET HET ZIEKENHUIS? Als de huiduitslag en/of de jeuk hinderlijk wordt Tips of vragen 11

12 4. INVLOED OP DE HORMOON PRODUCERENDE ORGANEN De behandeling met Ipilimumab kan bijwerkingen hebben ter hoogte van de hormoon producerende organen zoals de bijnieren, de schildklier en de hypofyse. Symptomen kunnen zijn: Ongebruikelijk en aanhoudend koude of warmtegevoel Onvermogen zich te kunnen concentreren Extreme vermoeidheid Verandering in de stoelgang Onverklaarbaar gewichtsveranderingen Extreme aanhoudende hoofdpijn die niet overgaat met een pijnstiller. Verminderd seksueel verlangen en/of impotentie (geen seksuele prestaties kunnen leveren) Geestelijke of stemmingswisselingen (bv. vergeetachtig, prikkelbaarheid, verward) Spierzwakte of spierpijn Duizeligheid, flauwvallen Slaapstoornissen, gejaagd gevoel Deze symptomen kunnen wijzen op een probleem ter hoogte van uw hormoonproducerende organen. Contacteer uw arts. Via het bloed kunnen artsen veranderingen zien in uw hormoonproductie. Uw bloed wordt op regelmatig gecontroleerd hiervoor. WANNEER CONTACT OPNEMEN MET HET ZIEKENHUIS? Bij aanhoudende klachten of wanneer een bepaald symptoom zich in belangrijke mate voordoet. Tips of vragen 12

13 5. KOORTS De behandeling met ipilimumab kan aanleiding geven tot koorts en gaat eventueel gepaard gaan met een grieperig gevoel. Meestal treedt de koorts of de koude rillingen op op het moment dat de therapie gegeven wordt in de dagkliniek. Wanneer u dit ervaart, meldt dit aan de verpleegkundige. Zij zal het infuus langzamer laten inlopen. Wanneer koorts na inname van een koortswerend middel (bv. Dafalgan ) blijft aanhouden moet u contact opnemen met de arts. Een ziekenhuisopname kan nodig zijn om een behandeling tegen infectie op te starten. Tekenen van infectie kunnen zijn: koorts, zweten, koude rillingen hoofdpijn spierpijn ziektegevoel TIPS Heeft u last van koude rillingen of algemeen minder goed gevoel, bedenk dan om eens de temperatuur te meten. Aanhoudende koorts kan wijzen op een eventuele bijkomende infectie. Wanneer de koorts blijft aanhouden na het innemen van een koortswerend middel (bv. Dafalgan) of bij 38 C of meer, steeds het ziekenhuis verwittigen! Neem voldoende rust en drink voldoende. Neem strikt de voorgeschreven medicatie. 13

14 WANNEER CONTACT OPNEMEN MET HET ZIEKENHUIS? Als u tekenen van infectie waarneemt of koorts hebt Vanaf 38 C STEEDS contact opnemen met uw behandelende arts, de verpleegkundig consulent of de verpleegkundige van dagkliniek/hospitalisatieafdeling. Neem nooit op eigen initiatief geneesmiddelen in als u vermoedt dat u een infectie hebt. Tips of vragen VERANDERING TER HOOGTE VAN DE LEVER De behandeling met ipilimumab kan een verminderde werking van de lever tot gevolg hebben. Dit kan zich uiten in volgende symptomen: Je ziek voelen of zijn Vermoeidheid Hoofdpijn Gele verkleuring van het oogwit en/of de huid Zwakte Aanhoudende misselijkheid of buikpijn, verlies van eetlust Donkere urine, bleke ontlasting Deze symptomen moeten zeker gemeld worden wanneer ze zich voordoen. Ook tijdens bloedafnames worden deze waarden in de gaten gehouden door de arts. Wanneer de waarden afwijkend zijn zal u dat doorgegeven worden. 14

15 WANNEER CONTACT OPNEMEN MET HET ZIEKENHUIS? Als u deze symptomen in ernstige mate waarneemt. Tips of vragen 7. INVLOED OP DE SEKSUALITEIT De invloed van een behandeling op de seksualiteit is voor iedere patiënt verschillend. Zowel de lichamelijke als emotionele gevolgen van uw ziekte en uw behandeling kunnen gevolgen hebben voor uw seksuele behoeften en uw seksleven. Het is goed mogelijk dat u door andere zorgen uw seksleven nu minder belangrijk vindt. Misschien moeten u en uw partner nog wennen aan de nieuwe situatie. Het kan ook zijn dat u door de therapie een aantal lichamelijke klachten ondervindt zoals vermoeidheid en diarree. Ook daardoor kan de zin om te vrijen sterk verminderd zijn. Tijdens uw behandeling hebt u misschien meer behoefte aan begrip, warmte en intimiteit. Deze zaken bespreekbaar maken is belangrijk. Door erover te praten met uw partner leert u elkaar beter te begrijpen. Ook met uw zorgverleners kunt u problemen rond seksualiteit bespreken. Tijdens uw behandeling is het belangrijk om voorbehoedsmiddelen te gebruiken. Een mogelijke zwangerschap moet nu immers voorkomen worden omdat de therapie schadelijk kan zijn voor de baby. Ook borstvoeding wordt afgeraden. Men weet nog niet welk effect dit zou kunnen hebben op uw baby. 15

16 Tips of vragen 4. Thuismedicatie en ipilimumab Als u een geneesmiddel inneemt geef dit dan steeds door aan uw arts. Het is belangrijk dat u steeds alle medicatie, alle voedingssupplementen of andere homeopatische middelen doorgeeft aan uw arts. Deze middelen kunnen eventueel een interactie hebben met ipilimumab. Geneesmiddelen die beter niet worden gecombineerd met Ipilimumab: Voor het starten van ipilimumab: Het gebruik van systemische corticosteroïden zoals Medrol, dexamethasone, prednisolone enz. vermijden, omdat deze de activiteit en doeltreffendheid van ipilimumab verstoren. Indien u reeds systemische corticoïden gebruikt, gelieve uw behandelend arts te verwittigen. U mag in geen geval de therapie op eigen initiatief stoppen. Na de start van de behandeling met ipilimumab: Corticosteroïden kunnen aangewezen zijn voor de bestrijding van immuungerelateerde bijwerkingen. Corticosteroïden zullen zo nodig worden voorgeschreven door uw behandelend arts. 16

17 5. Veel gestelde vragen Wat is het verschil tussen ipilimumab en chemotherapie? Ipilimumab kan uw lichaam helpen tegen de kanker te vechten door de activiteit van uw immuunsysteem te verhogen. In tegenstelling tot chemotherapie heeft ipilimumab geen directe invloed op de groei van de tumorcellen. Het ondersteunt enkel de cellen van uw immuunsysteem om tegen de kanker te vechten. Zal ik mijn haar verliezen tijdens de behandeling? Patiënten die enkel met ipilimumab behandeld worden, verliezen hun haar meestal NIET. Moet ik voorzorgen nemen als ik met andere mensen in contact kom? Er hoeven GEEN contactvoorzorgsmaatregelen genomen worden zoals bij een behandeling met chemotherapie. Normaal gezien wordt er bij chemotherapie gevraagd om niet in contact te komen met lichaamsvochten van de patiënt (geslachtsgemeenschap, uitwerpselen, speeksel, zweet, ) omdat actieve reststoffen schadelijk kunnen zijn voor de naasten. Bij immunotherapie is dit niet het geval. Aangezien ipilimumab immunotherapie is, moet u zich hierover dus geen zorgen maken. U moet er echter wel over waken dat u in geen geval zwanger wordt. Indien dit toch het geval zou zijn, moet u onmiddellijk de arts verwittigen. Wat gebeurd er als ik ernstige bijwerkingen doe? Wanneer er een ernstige bijwerking optreedt, zal de arts een bijkomende therapie starten om de bijwerkingen onder controle te krijgen. Wanneer de bijwerkingen niet beteren, kan dat soms een reden zijn om de therapie voor een bepaalde periode te staken tot de bijwerkingen onder controle zijn. Soms wordt de therapie gestopt. Zijn de bijwerkingen tijdelijk? In de meeste gevallen verdwijnen de bijwerkingen met de juiste behandeling na verloop van tijd. Sommige patiënten ondervinden echter bijwerkingen die niet volledig verdwijnen en een aanhoudende behandeling vereisen. Hoe sneller een bijwerking gesignaleerd wordt, hoe kleiner de kans op blijvende gevolgen. Waarom duurt het zo lang om na te gaan of mijn behandeling werkt? Ipilimumab kan het immuunsysteem activeren. Het verhoogt daarvoor het aantal T-cellen in uw lichaam. De tijd die nodig is om het immuunsysteem te activeren en deze T-cellen op te bouwen varieert. Zodra uw immuunsysteem geactiveerd is, kan het kankercellen vinden en aanvallen. Het is een indirecte manier om kanker te bestrijden en in sommige gevallen kan het langer duren voordat het effect op de kanker zichtbaar wordt. Gunstige effecten kunnen pas gezien worden vanaf drie à vier maand. 17

18 Werkt de therapie altijd? Niet iedereen ondervindt voordeel bij de behandeling. Wanneer de therapie wel voordeel geeft kan dat op verschillende manieren tot uiting komen. Sommige patiënten ondervinden dat de tumor snel of geleidelijk krimpt. Bij anderen verdwijnt deze volledig na start van therapie. Bij sommigen groeit de tumor eerst, voordat het immuunsysteem in actie schiet, waarna hij kleiner wordt. Bij anderen verkleint de tumor niet, maar voorkomt het immuunsysteem dat hij verder groeit. 6. Kostprijs Ipilimumab is een zeer duur product. Deze behandeling wordt via het ziekenfonds volledig terug betaald. Wanneer u niet bent aangesloten bij een mutualiteit, gelieve dit te melden aan uw behandelend arts. Verantwoordelijke uitgever: Oncologisch Centrum UZ Gent, januari 2014 Deze brochure werd enkel ontwikkeld voor gebruik binnen het UZ Gent. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van het Oncologisch Centrum UZ Gent. 18

Ipilimumab bij inoperabel of uitgezaaid melanoom

Ipilimumab bij inoperabel of uitgezaaid melanoom Ipilimumab bij inoperabel of uitgezaaid melanoom Inleiding De informatie in dit document is bedoeld als aanvulling op de informatie die u al heeft gekregen van uw internist-oncoloog en de oncologieverpleegkundige.

Nadere informatie

Trastuzumab (Herceptin )

Trastuzumab (Herceptin ) Trastuzumab (Herceptin ) Borstkanker (mammacarcinoom) De diagnose borstkanker is bij u vastgesteld. Dit wordt ook wel een mammacarcinoom genoemd. De behandeling van een mammacarcinoom bestaat uit een operatieve

Nadere informatie

Herceptine. Een doelgerichte behandeling bij borstkanker. Herceptine. Oncologie/0132

Herceptine. Een doelgerichte behandeling bij borstkanker. Herceptine. Oncologie/0132 Herceptine 1 Een doelgerichte behandeling bij borstkanker Oncologie/0132 U heeft van uw oncoloog vernomen dat u in aanmerking komt voor behandeling met. Dit is een belangrijk deel van uw volledige behandeling.

Nadere informatie

KEYTRUDA (pembrolizumab)

KEYTRUDA (pembrolizumab) Risico minimalisatie materiaal betreffende Keytruda (pembrolizumab) voor patiënten KEYTRUDA (pembrolizumab) Patiënteninformatiefolder Risico minimalisatie materiaal betreffende Keytruda (pembrolizumab)

Nadere informatie

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS/IBS)

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS/IBS) Prikkelbare Darm Syndroom (PDS/IBS) MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl U heeft van uw arts gehoord dat u een Prikkelbare Darm heeft. Een andere benaming voor Prikkelbare Darm Syndroom

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Therapie VECTIBIX

Patiënteninformatie. Therapie VECTIBIX Patiënteninformatie Therapie VECTIBIX Inhoud Inleiding... 3 Omschrijving van uw therapie Vectibix... 3 Wat is Vectibix?... 3 Hoe wordt Vectibix toegediend?... 3 Waar wordt de therapie toegediend?... 4

Nadere informatie

Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Patiëntenfolder

Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Patiëntenfolder De Europese gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van het geneesmiddel YERVOY. Het verplichte plan voor risicobeperking in België, waarvan deze informatie

Nadere informatie

Pembrolizumab bij irresectabel of uitgezaaid melanoom

Pembrolizumab bij irresectabel of uitgezaaid melanoom Pembrolizumab bij irresectabel of uitgezaaid melanoom Inleiding De informatie in dit document is bedoeld als aanvulling op de informatie die u al heeft gekregen van uw internist-oncoloog en de oncologieverpleegkundige.

Nadere informatie

STARTEN MET CHEMOTHERAPIE - YONDELIS ENKELE BELANGRIJKE RAADGEVINGEN

STARTEN MET CHEMOTHERAPIE - YONDELIS ENKELE BELANGRIJKE RAADGEVINGEN STARTEN MET CHEMOTHERAPIE - YONDELIS ENKELE BELANGRIJKE RAADGEVINGEN Oncologie/0167 We geven u enkele handige tips om bijwerkingen te vermijden of te behandelen en vermelden wanneer u best de arts, de

Nadere informatie

Behandeling van Hepatitis C

Behandeling van Hepatitis C Behandeling van Hepatitis C MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Inleiding Uw behandelend arts heeft bij u Hepatitis C geconstateerd. De MDL-verpleegkundige gaat u begeleiden bij het behandelen

Nadere informatie

Hormoonbehandeling bij prostaatkanker Urologie

Hormoonbehandeling bij prostaatkanker Urologie Hormoonbehandeling bij prostaatkanker Urologie Inleiding Bij u is een kwaadaardig gezwel in de prostaat aangetroffen (prostaatkanker). De uroloog heeft er samen met u voor gekozen om de prostaatkanker

Nadere informatie

Starten met chemotherapie BEP. Alles wat u vooraf moet weten

Starten met chemotherapie BEP. Alles wat u vooraf moet weten Starten met chemotherapie BEP Alles wat u vooraf moet weten Deze folder bevat informatie over: Het praktisch verloop van uw behandeling met BEP De mogelijke bijwerkingen We geven u enkele handige tips

Nadere informatie

Informatie longkanker. Informatie voor patiënten met longkanker die behandeld worden met Taxotere.

Informatie longkanker. Informatie voor patiënten met longkanker die behandeld worden met Taxotere. Informatie longkanker Informatie voor patiënten met longkanker die behandeld worden met Taxotere. Inhoud 3 Waarom heeft uw arts Taxotere voorgesteld? Hoe wordt Taxotere toegediend? 4 Bijwerkingen op het

Nadere informatie

Chemotherapie. Inhoud

Chemotherapie. Inhoud Chemotherapie Inhoud 1. Wat is chemotherapie? 2 2. Behandeling en tussentijdse controle 2 3. Opname in het ziekenhuis 3 4. Bijwerkingen 4 5. Psychosociale gevolgen 7 6. Vervolgcontroles 7 7. Vragen 8 8.

Nadere informatie

SF Z. Oncologisch support Team. Nexavar SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS

SF Z. Oncologisch support Team. Nexavar SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS SF Z SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS Oncologisch support Team Nexavar Nexavar Uw arts schreef u een nieuw geneesmiddel voor, Nexavar. Deze behandeling richt zich op kankercellen (targeted therapie). Nexavar

Nadere informatie

UW OPNAME IN HET ZIEKENHUIS

UW OPNAME IN HET ZIEKENHUIS UW OPNAME IN HET ZIEKENHUIS WAT U MOET WETEN Wanneer? Datum: Uur: Waar meldt u zich aan? De kassa van kliniekgebouw K1 - K2 De kassa van kliniekgebouw K12 U wordt opgenomen op de dienst:.. Oncologie/0153

Nadere informatie

Misselijkheid en braken tijdens chemotherapie

Misselijkheid en braken tijdens chemotherapie Misselijkheid en braken tijdens chemotherapie In overleg met uw behandelend arts hebt u besloten tot een behandeling met chemotherapie. Door deze behandeling kunnen misselijkheid en braken optreden. In

Nadere informatie

patiënteninformatie Zorgprogramma Oncologie Chemotherapie GezondheidsZorg met een Ziel

patiënteninformatie Zorgprogramma Oncologie Chemotherapie GezondheidsZorg met een Ziel i patiënteninformatie Zorgprogramma Oncologie Chemotherapie GezondheidsZorg met een Ziel VOORWOORD U hebt waarschijnlijk al verschillende onderzoeken en eventueel een chirurgische ingreep ondergaan. Stel

Nadere informatie

Adviezen bij ontslag. in een periode van verminderde weerstand. (neutropene fase)

Adviezen bij ontslag. in een periode van verminderde weerstand. (neutropene fase) Oncologie Adviezen bij ontslag in een periode van verminderde weerstand (neutropene fase) Inleiding Na een periode van verblijf in het ziekenhuis, mag u vervroegd met ontslag. Een deel van de neutropene

Nadere informatie

Starten met chemotherapie: Cisplatinum, 5FU en Cetuximab ENKELE BELANGRIJKE RAADGEVINGEN. Oncologie/0174

Starten met chemotherapie: Cisplatinum, 5FU en Cetuximab ENKELE BELANGRIJKE RAADGEVINGEN. Oncologie/0174 Starten met chemotherapie: Cisplatinum, 5FU en Cetuximab ENKELE BELANGRIJKE RAADGEVINGEN Oncologie/0174 We geven u enkele handige tips om bijwerkingen te vermijden of te behandelen en vermelden wanneer

Nadere informatie

Reumatologie. Patiënteninformatie. Leflunomide. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis

Reumatologie. Patiënteninformatie. Leflunomide. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis Reumatologie Leflunomide i Patiënteninformatie Bij reumatische aandoeningen Slingeland Ziekenhuis Algemeen In deze folder kunt u lezen over het medicijn Leflunomide en waar u op moet letten wanneer u het

Nadere informatie

Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Patiënteninformatiebrochure

Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Patiënteninformatiebrochure De Europese gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van het geneesmiddel KEYTRUDA. Het verplicht plan voor risicobeperking in België, waarvan deze informatie

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Vermoeidheid bij kanker

Patiënteninformatie. Vermoeidheid bij kanker Patiënteninformatie Vermoeidheid bij kanker 2 Inhoud Inleiding... 4 Informatie over het ziektebeeld vermoeidheid bij kanker... 4 Tips en adviezen... 5 Wanneer uw arts raadplegen?... 6 Informatiesessies...

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Docetaxel

Patiënteninformatie. Docetaxel Patiënteninformatie Docetaxel 2 Inhoud Inleiding... 4 Omschrijving en doel van de behandeling... 4 Wat is de samenstelling van deze therapie... 4 Waar wordt de therapie toegediend?... 4 Verloop van de

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Herceptin

Patiënteninformatie. Herceptin Patiënteninformatie Herceptin 2 Inhoud Inleiding... 4 Omschrijving en doel van de behandeling... 4 Wat is Herceptin?... 4 Hoe wordt Herceptin toegediend?... 4 Waar wordt de therapie toegediend?... 4 Verwikkelingen...

Nadere informatie

SF Z. Oncologisch support Team. Sutent SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS

SF Z. Oncologisch support Team. Sutent SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS SF Z SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS Oncologisch support Team Sutent Patiënteninformatie doelgerichte therapie In het kader van uw behandeling voor gevorderde niercelkanker heeft uw arts het geneesmiddel Sutent

Nadere informatie

Bijwerkingen van chemotherapie. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Bijwerkingen van chemotherapie. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Bijwerkingen van chemotherapie Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Mondverzorging 3 Huidverzorging 4 Voeding 5 Vermoeidheid 6 Haarverzorging 7 Diarree

Nadere informatie

Dabrafenib bij inoperabel of uitgezaaid melanoom

Dabrafenib bij inoperabel of uitgezaaid melanoom Dabrafenib bij inoperabel of uitgezaaid melanoom Inleiding De informatie in dit document is bedoeld als aanvulling op de informatie die u al heeft gekregen van uw behandelend internist-oncoloog en de oncologieverpleegkundige.

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Revlimid (lenalidomide)

Patiënteninformatie. Revlimid (lenalidomide) Patiënteninformatie Revlimid (lenalidomide) 2 Inhoud Inleiding... 4 Omschrijving en doel van de behandeling... 4 Richtlijnen voor het innemen van Revlimid... 4 Bijwerkingen... 9 Speciale controle van uw

Nadere informatie

EEN SENTINELKLIER PROCEDURE NUTTIGE INFORMATIE

EEN SENTINELKLIER PROCEDURE NUTTIGE INFORMATIE EEN SENTINELKLIER PROCEDURE NUTTIGE INFORMATIE Oncologie/0155 Deze brochure beschrijft het verloop van een biopsie van de sentinelkier, een operatie die u binnenkort ondergaat. Het team van dermato-oncologie

Nadere informatie

Leefregels na operatie aan verwijde slagader via de buik (AAA)

Leefregels na operatie aan verwijde slagader via de buik (AAA) Leefregels na operatie aan verwijde slagader via de buik (AAA) Inleiding U heeft een operatie ondergaan aan een verwijding van de buikslagader. Hierdoor heeft u een buikwond die tijd nodig heeft om te

Nadere informatie

Inleiding Wat is Methotrexaat? Voor welke patiënten is Methotrexaat geschikt? Wanneer mag Methotrexaat niet gebruikt worden?

Inleiding Wat is Methotrexaat? Voor welke patiënten is Methotrexaat geschikt? Wanneer mag Methotrexaat niet gebruikt worden? METHOTREXAAT 1173 Inleiding In deze folder vindt u informatie over de werking en bijwerkingen van Methotrexaat. De folder is bedoeld voor psoriasispatiënten die behandeld worden met Methotrexaat. Wat is

Nadere informatie

10 tips voor een veilig geneesmiddelengebruik. 18 november 2013 az Sint-Blasius Dendermonde Meer info? info@azsintblasius.be

10 tips voor een veilig geneesmiddelengebruik. 18 november 2013 az Sint-Blasius Dendermonde Meer info? info@azsintblasius.be 10 tips voor een veilig geneesmiddelengebruik 18 november 2013 az Sint-Blasius Dendermonde Meer info? info@azsintblasius.be Als je ziek bent of ouder wordt moet je vaak verschillende geneesmiddelen innemen.

Nadere informatie

Prednison (corticosteroïden)

Prednison (corticosteroïden) Prednison (corticosteroïden) Uw behandelend maag-darm-leverarts heeft u Prednison voorgeschreven in verband met een ontstekingsziekte van de darm. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft

Nadere informatie

SF Z. Oncologisch support Team. Afinitor SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS

SF Z. Oncologisch support Team. Afinitor SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS SF Z SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS Oncologisch support Team Afinitor Patiënteninformatie doelgerichte therapie In het kader van uw behandeling voor nierkanker heeft uw arts het geneesmiddel Afinitor voorgeschreven.

Nadere informatie

Patiënteninformatie over ernstige primaire IGF-1-deficiëntie en hoe Increlex daarbij kan helpen

Patiënteninformatie over ernstige primaire IGF-1-deficiëntie en hoe Increlex daarbij kan helpen Ipsen Endocrinologie Increlex (injectie met mecasermine [rdna-herkomst]) Patiënteninformatie over ernstige primaire IGF-1-deficiëntie en hoe Increlex daarbij kan helpen Voorlichtingsfolder zoals beschreven

Nadere informatie

Patiënteninformatie over ernstige primaire IGF-1-deficiëntie en hoe Increlex daarbij kan helpen

Patiënteninformatie over ernstige primaire IGF-1-deficiëntie en hoe Increlex daarbij kan helpen Ipsen Endocrinologie Increlex (injectie met mecasermine [rdna-herkomst]) Patiënteninformatie over ernstige primaire IGF-1-deficiëntie en hoe Increlex daarbij kan helpen Voorlichtingsfolder zoals beschreven

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Behandeling met APD. Gebruik en bijwerkingen. 1234567890-terTER_

Patiënteninformatie. Behandeling met APD. Gebruik en bijwerkingen. 1234567890-terTER_ Patiënteninformatie Behandeling met APD Gebruik en bijwerkingen 1234567890-terTER_ Behandeling met APD U heeft een afspraak in Tergooi voor een behandeling APD. Onze artsen en medewerkers doen er alles

Nadere informatie

SF Z SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS. Therapie: Erbitux

SF Z SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS. Therapie: Erbitux SF Z SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS Therapie: Erbitux Inhoud Wat is Erbitux Hoe wordt Erbitux toegediend? Wat is belangrijk om te weten als u Erbitux krijgt toegediend? Huid reacties Enkele raadgevingen Duur

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Therapie CETUXIMAB

Patiënteninformatie. Therapie CETUXIMAB Patiënteninformatie Therapie CETUXIMAB Inhoud Inleiding... 3 Samenstelling van uw therapie CETUXIMAB... 3 Verloop van de therapie... 3 Belangrijk om te weten... 4 Mogelijke nevenwerkingen van Erbitux...

Nadere informatie

Prednison (corticosteroïden)

Prednison (corticosteroïden) Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Abatacept (Orencia ) Behandeling tweedelijns antireumatica

Abatacept (Orencia ) Behandeling tweedelijns antireumatica Abatacept (Orencia ) Behandeling tweedelijns antireumatica Abatacept (Orencia ) is een antireumatisch geneesmiddel dat er voor zorgt dat de ontsteking en de pijn in uw gewrichten afneemt. Het zorgt er

Nadere informatie

1 injectieflacon Sandostatine 0,2 mg/ml bevat per 5 ml een hoeveelheid octreotide-acetaat, die overeenkomt met 1 mg octreotide.

1 injectieflacon Sandostatine 0,2 mg/ml bevat per 5 ml een hoeveelheid octreotide-acetaat, die overeenkomt met 1 mg octreotide. SANDOSTATINE Novartis Pharma B.V. Postbus 241 6800 LZ Arnhem Telefoon 026-37 82 111 INFORMATIE VOOR DE PATIENT Lees de bijsluiter regelmatig vóór gebruik, ook als u Sandostatine al eerder gebruikte. De

Nadere informatie

Gebruik van een poortkatheter

Gebruik van een poortkatheter Gebruik van een poortkatheter Inhoud 1. Waarom heb ik een poortkatheter nodig? 2. Wat is een poortkatheter? 3. Hoe gebeurt de plaatsing van een poortkatheter? 4. Het gebruik van een poortkatheter 4.1.

Nadere informatie

Röntgenonderzoek van de nieren, de urinewegen en de blaas (IVP)

Röntgenonderzoek van de nieren, de urinewegen en de blaas (IVP) Infobrochure Röntgenonderzoek van de nieren, de urinewegen en de blaas (IVP) mensen zorgen voor mensen Inleiding In deze folder vindt u informatie over het röntgenonderzoek van de nieren, de urinewegen

Nadere informatie

Somatostatine analogen bij neuro-endocriene tumoren

Somatostatine analogen bij neuro-endocriene tumoren Somatostatine analogen bij neuro-endocriene tumoren Inleiding De informatie in dit document is bedoeld als aanvulling op de informatie die u al heeft gekregen van uw behandelend internist-oncoloog en de

Nadere informatie

Lanreotide bij neuro-endocriene tumoren

Lanreotide bij neuro-endocriene tumoren Lanreotide bij neuro-endocriene tumoren Inleiding De informatie in dit document is bedoeld als aanvulling op de informatie die u al heeft gekregen van uw behandelend internist-oncoloog en de oncologieverpleegkundige.

Nadere informatie

In f o b r o c h u r e

In f o b r o c h u r e In f o b r o c h u r e Bijwerkingen Chemotherapie IN DE KANTLIJN: goed om weten tijdens uw behandeling U meldt zich voor inschrijving aan bij de onthaalbalie. U moet niet nuchter zijn, tenzij anders vermeld.

Nadere informatie

EEN CT-SCAN NUTTIGE INFORMATIE

EEN CT-SCAN NUTTIGE INFORMATIE EEN CT-SCAN NUTTIGE INFORMATIE Oncologie/0154 Deze brochure geeft u informatie over de CT-scan die binnenkort bij u wordt uitgevoerd. Het team van dermato-oncologie staat steeds voor u klaar. Hebt u nog

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Imnovid (pomalidomide)

Patiënteninformatie. Imnovid (pomalidomide) Patiënteninformatie Imnovid (pomalidomide) Inhoud Inleiding... 4 Omschrijving en doel van de behandeling... 4 Richtlijnen voor het innemen van Imnovid... 4 Bijwerkingen... 9 Regelmatig... 9 Soms... 9 Zelden...

Nadere informatie

Maag-, darm- en leverziekten

Maag-, darm- en leverziekten Afdeling: Onderwerp: Maag-, darm- en leverziekten Prednison bij ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa Inleiding De maag-darm-leverarts (MDL-arts) heeft samen met u besloten om u te behandelen met Prednison.

Nadere informatie

Zwangerschapsbraken. gevoelige slokdarm door het braken waardoor slikken moeizaam gaat

Zwangerschapsbraken. gevoelige slokdarm door het braken waardoor slikken moeizaam gaat Zwangerschapsbraken Zwangerschapsbraken wordt ook wel hyperemesis gravidarum genoemd. Het is een term die wordt gebruikt voor overmatig braken tijdens de eerste helft van de zwangerschap. Veel vrouwen

Nadere informatie

Aambeien Helderrood bloed op de ontlasting of op het toiletpapier? Jeuk of pijn aan de anus? Dan kunnen er aambeien in het spel zijn.

Aambeien Helderrood bloed op de ontlasting of op het toiletpapier? Jeuk of pijn aan de anus? Dan kunnen er aambeien in het spel zijn. Aambeien Helderrood bloed op de ontlasting of op het toiletpapier? Jeuk of pijn aan de anus? Dan kunnen er aambeien in het spel zijn. Zolang aambeien aan de binnenkant van de anus zitten, is er niets aan

Nadere informatie

Methotrexaat bij reumatische aandoeningen. Maatschap Interne Geneeskunde IJsselland Ziekenhuis

Methotrexaat bij reumatische aandoeningen. Maatschap Interne Geneeskunde IJsselland Ziekenhuis Methotrexaat bij reumatische aandoeningen Maatschap Interne Geneeskunde IJsselland Ziekenhuis Inleiding U heeft van uw behandelend arts het medicijn methotrexaat voorgeschreven gekregen. Om dit medicijn

Nadere informatie

Maag-,darm- en leverziekten. Methotrexaat bij ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa

Maag-,darm- en leverziekten. Methotrexaat bij ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa Afdeling: Onderwerp: Maag-,darm- en leverziekten Methotrexaat bij ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa MTX (Methotrexaat) bij IBD (ziekte van Crohn) Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik

Nadere informatie

Maag-, Darm- en Leverziekten. Methotrexaat.

Maag-, Darm- en Leverziekten. Methotrexaat. Maag-, Darm- en Leverziekten Methotrexaat www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Het effect van methotrexaat... 3 Gebruik... 3 Bijwerkingen... 4 Wanneer neemt u direct contact op?... 5 Controles... 6 Aanvullende

Nadere informatie

STARTEN MET CHEMOTHERAPIE - VAC

STARTEN MET CHEMOTHERAPIE - VAC STARTEN MET CHEMOTHERAPIE - VAC ENKELE BELANGRIJKE RAADGEVINGEN Oncologie/0162 We geven u enkele handige tips om bijwerkingen te vermijden of te behandelen en vermelden wanneer u best de arts, de verpleegkundig

Nadere informatie

Infobrochure. Chemo. Bijwerkingen en veiligheidsmaatregelen thuis. mensen zorgen voor mensen

Infobrochure. Chemo. Bijwerkingen en veiligheidsmaatregelen thuis. mensen zorgen voor mensen Infobrochure Chemo Bijwerkingen en veiligheidsmaatregelen thuis mensen zorgen voor mensen Mogelijke bijwerkingen en oplossingen Door het geven van de chemo kunnen bijwerkingen zich voordoen. Het is niet

Nadere informatie

Behandeling van psoriasis met methotrexaat

Behandeling van psoriasis met methotrexaat Behandeling van psoriasis met methotrexaat In overleg met uw dermatoloog heeft u besloten om voor de behandeling van uw psoriasis methotrexaat te gaan gebruiken. In deze folder leest u hoe dit middel werkt

Nadere informatie

PIJN BIJ KANKER SUPPLEMENT INFORMATIEWIJZER ONCOLOGIE. Inhoudsopgave 1. Inleiding

PIJN BIJ KANKER SUPPLEMENT INFORMATIEWIJZER ONCOLOGIE. Inhoudsopgave 1. Inleiding SUPPLEMENT INFORMATIEWIJZER ONCOLOGIE PIJN BIJ KANKER Inhoudsopgave. Inleiding. Pijn bij kanker. Gevolgen van pijn. Slaap en vermoeidheid. Bewegen. Stemming. Behandeling van pijn. Pijnstillers. Doorbraakpijn.

Nadere informatie

TNF blokkerende medicijnen

TNF blokkerende medicijnen TNF blokkerende medicijnen Reumatologie 1 TNF blokkerende medicijnen Etanercept (Enbrel ), Adalimumab (Humira ), Golimumab (Symponi ), Certolizumab pegol (Cimzia ) en Infliximab (Remicade ) Uw reumatoloog

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Adviezen bij onderbuikbestraling vrouw

Patiënteninformatie. Adviezen bij onderbuikbestraling vrouw Patiënteninformatie Adviezen bij onderbuikbestraling vrouw Inhoud Inleiding... 3 Adviezen bij onderbuikbestraling... 3 Huidreacties... 3 Buikpijn, krampen en diarree... 4 Moeilijkheden bij het plassen...

Nadere informatie

Vemurafenib bij inoperabel of uitgezaaid melanoom

Vemurafenib bij inoperabel of uitgezaaid melanoom Vemurafenib bij inoperabel of uitgezaaid melanoom Inleiding De informatie in dit document is bedoeld als aanvulling op de informatie die u al heeft gekregen van uw behandelend internist-oncoloog en de

Nadere informatie

Voeding en zwangerschapsbraken Algemene informatie

Voeding en zwangerschapsbraken Algemene informatie Voeding en zwangerschapsbraken Algemene informatie Afdeling Diëtetiek IJsselland Ziekenhuis In deze folder vindt u algemene informatie over ernstig braken tijdens de zwangerschap. Wat is zwangerschapsbraken?

Nadere informatie

6-Mercaptopurine (Purinethol) bij Inflammatoire Darmziekten (Ziekte van Crohn / colitis ulcerosa )

6-Mercaptopurine (Purinethol) bij Inflammatoire Darmziekten (Ziekte van Crohn / colitis ulcerosa ) 6-Mercaptopurine (Purinethol) bij Inflammatoire Darmziekten (Ziekte van Crohn / colitis ulcerosa ) Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar 2 Inleiding Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het

Nadere informatie

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden)

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Maag-, Darm- en Leverziekten IJsselland Ziekenhuis Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

BEWEGEN BIJ KANKER 17041

BEWEGEN BIJ KANKER 17041 BEWEGEN BIJ KANKER 17041 Inleiding De ziekte kanker, maar ook de behandeling, zoals chemotherapie, operatie, bestraling en hormonale therapie, kunnen aanleiding geven tot langdurige vermoeidheid en conditieverlies.

Nadere informatie

Overmatig zwangerschapsbraken

Overmatig zwangerschapsbraken Gynaecologie Overmatig zwangerschapsbraken www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat is zwangerschapsbraken?... 3 Klachten en verschijnselen... 4 Opname in het ziekenhuis... 4 Onderzoeken... 5 Wat kunt u zelf

Nadere informatie

Dagboek Hartfalen. Thoraxcentrum Dagboek hartfalen

Dagboek Hartfalen. Thoraxcentrum Dagboek hartfalen Dagboek Hartfalen Dit dagboek hartfalen heeft u gedownload op de website van het UMCG (www.umcg.nl). Het dagboek is zowel voor u als voor de betrokken hulpverleners een belangrijk hulpmiddel. Om ervoor

Nadere informatie

Methotrexaat bij de ziekte van Crohn

Methotrexaat bij de ziekte van Crohn Methotrexaat bij de ziekte van Crohn 2 Uw maag-, darm- en leverarts (MDL-arts) heeft u Methotrexaat voorgeschreven voor de behandeling van de ziekte van Crohn. Om dit medicijn goed te kunnen gebruiken

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Zometa - Informatie en toestemmingsverklaring

Patiënteninformatie. Zometa - Informatie en toestemmingsverklaring Patiënteninformatie Zometa - Informatie en toestemmingsverklaring 2 Inhoud Inhoud... 3 Inleiding... 5 Omschrijving en doel van de behandeling... 5 Voorbereiding op de behandeling... 6 Wat u moet weten

Nadere informatie

Paracetamol-Codeïne-zetpillen

Paracetamol-Codeïne-zetpillen Werking en toepassingen Wat doet dit medicijn en waarbij wordt het gebruikt? De werkzame stoffen in Paracetamol/codeïne-zetpillen FNA zijn paracetamol en codeïne. Paracetamol werkt pijnstillend en koortsverlagend.

Nadere informatie

STARTEN MET CHEMOTHERAPIE CISPLATINUM - GEMCITABINE ENKELE BELANGRIJKE RAADGEVINGEN. Oncologie/0159

STARTEN MET CHEMOTHERAPIE CISPLATINUM - GEMCITABINE ENKELE BELANGRIJKE RAADGEVINGEN. Oncologie/0159 STARTEN MET CHEMOTHERAPIE CISPLATINUM - GEMCITABINE ENKELE BELANGRIJKE RAADGEVINGEN Oncologie/0159 We geven u enkele handige tips om bijwerkingen te vermijden of te behandelen en vermelden wanneer u best

Nadere informatie

Leefregels na behandeling met radioactief Jodium-131. Afdeling Nucleaire Geneeskunde

Leefregels na behandeling met radioactief Jodium-131. Afdeling Nucleaire Geneeskunde Leefregels na behandeling met radioactief Jodium-131 Afdeling Nucleaire Geneeskunde Inleiding Deze folder geeft u informatie over de behandeling met radioactief jodium. Deze behandeling kan worden uitgevoerd

Nadere informatie

ENKELE BELANGRIJKE RAADGEVINGEN

ENKELE BELANGRIJKE RAADGEVINGEN STARTEN MET CHEMOTHERAPIE ADRIAMYCINE - CISPLATINUM - METHOTREXAAT ENKELE BELANGRIJKE RAADGEVINGEN Oncologie/0164 We geven u enkele handige tips om bijwerkingen te vermijden of te behandelen en vermelden

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Adviezen bij borstbestraling. Centrum voor oncologie Radiotherapie

Patiënteninformatie. Adviezen bij borstbestraling. Centrum voor oncologie Radiotherapie Patiënteninformatie Adviezen bij borstbestraling Centrum voor oncologie Radiotherapie Inhoud Inhoud... 2 Inleiding... 3 Adviezen bij borstbestraling... 3 Huidreacties... 3 Sliklast... 5 Vochtopstapeling

Nadere informatie

1. Welke chemotherapie (=cytostatica) krijgt u?

1. Welke chemotherapie (=cytostatica) krijgt u? Behandeling ABVD 1. Welke chemotherapie (=cytostatica) krijgt u? Uw behandeling bestaat uit een combinatie van vier verschillende chemo s (ABVD). ABVD is de afkorting van verschillende chemoproducten:

Nadere informatie

Prednison bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum

Prednison bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Prednison bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar Inleiding De maag-darm-leverarts (MDL-arts) heeft samen met u besloten om u te behandelen met Prednison. In deze

Nadere informatie

Mercaptopurine. Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa

Mercaptopurine. Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Mercaptopurine Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa 2 Uw MDL-arts heeft u 6-Mercaptopurine (merknaam Purinethol) voorgeschreven voor de behandeling van de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa. Om

Nadere informatie

EEN DIAGNOSTISCHE EXCISIE

EEN DIAGNOSTISCHE EXCISIE EEN DIAGNOSTISCHE EXCISIE NUTTIGE INFORMATIE Oncologie/0152 Deze brochure bevat zeker niet alle gedetailleerde informatie over een diagnostische excisie maar we geven u vooral de belangrijkste en juiste

Nadere informatie

STARTEN MET CHEMOTHERAPIE - DTIC

STARTEN MET CHEMOTHERAPIE - DTIC STARTEN MET CHEMOTHERAPIE - DTIC ENKELE BELANGRIJKE RAADGEVINGEN Oncologie/0161 We geven u enkele handige tips om bijwerkingen te vermijden of te behandelen en vermelden wanneer u best de arts, de verpleegkundig

Nadere informatie

Nuttige telefoonnummers afsprakenbureau 052 25 25 05 opnameplanning 052 25 25 74 secretariaat endoscopie 052 25 26 82 of 052 25 26 83

Nuttige telefoonnummers afsprakenbureau 052 25 25 05 opnameplanning 052 25 25 74 secretariaat endoscopie 052 25 26 82 of 052 25 26 83 Geachte heer, mevrouw Via deze folder geven wij u graag informatie over het darmonderzoek dat u binnenkort zal ondergaan. Heeft u echter nog vragen, stel ze gerust aan uw arts of aan een verpleegkundige.

Nadere informatie

Behandeling met Bisfosfonaat bij kanker

Behandeling met Bisfosfonaat bij kanker Behandeling met Bisfosfonaat bij kanker Inleiding Samen met uw arts heeft u besloten dat u wordt behandeld met een Bisfosfonaat per infuus of tablet. Een Bisfosfonaat wordt voorgeschreven om de botten

Nadere informatie

I n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n

I n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n U N I V E R S I T A I R E Z I E K E N H U I Z E N L E U V E N I n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n Pijnstillers Dienst Traumatologie Eenheid 456-457 Tel. 016 34 45 60 De dienst is bereikbaar via

Nadere informatie

Infliximab. (Inflectra /Remicade /Remsima ) Informatiefolder. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. N-ICC folder IFX uitgave november 2014

Infliximab. (Inflectra /Remicade /Remsima ) Informatiefolder. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. N-ICC folder IFX uitgave november 2014 Infliximab (Inflectra /Remicade /Remsima ) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Informatiefolder N-ICC folder IFX uitgave november 2014 Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen

Nadere informatie

Nabehandeling voor oppervlakkige blaasgezwellen met BCG of Mitomycine-C SAP 13554

Nabehandeling voor oppervlakkige blaasgezwellen met BCG of Mitomycine-C SAP 13554 Nabehandeling voor oppervlakkige blaasgezwellen met BCG of Mitomycine-C SAP 13554 2014, opgemaakt door de dienst urologie te Az Damiaan Oostende. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Curettage

PATIËNTEN INFORMATIE. Curettage PATIËNTEN INFORMATIE Curettage Mevrouw Binnenkort word je opgenomen in het dagziekenhuis van het AZ Lokeren. Wij vragen je om deze folder aandachtig te lezen. Indien je nog vragen hebt, aarzel dan niet

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Adviezen bij onderbuikbestraling man

Patiënteninformatie. Adviezen bij onderbuikbestraling man Patiënteninformatie Adviezen bij onderbuikbestraling man Inhoud Inhoud... 2 Inleiding... 3 Nevenwerkingen... 3 Tot slot... 6 Wie contacteren bij vragen / problemen?... 6 Persoonlijke notities / vragen...

Nadere informatie

Servicepunt van de Hiv Vereniging Nederland Tel. 020-689 2577 Bereikbaar van maandag t/m vrijdag, tussen 14.00 en 22.00 uur

Servicepunt van de Hiv Vereniging Nederland Tel. 020-689 2577 Bereikbaar van maandag t/m vrijdag, tussen 14.00 en 22.00 uur Nuttige adressen: Servicepunt van de Hiv Vereniging Nederland Tel. 020-689 2577 Bereikbaar van maandag t/m vrijdag, tussen 14.00 en 22.00 uur Aids SOA infolijn Tel. 0900-204 2040 (10 eurocent per minuut)

Nadere informatie

Functietesten afdeling Inwendige Geneeskunde, Endocrinologie

Functietesten afdeling Inwendige Geneeskunde, Endocrinologie Uw behandelend arts of verpleegkundig specialist heeft als aanvullend onderzoek een functietest voor u aangevraagd. Welke test voor u is aangevraagd is afhankelijk van uw aandoening. In deze folder leest

Nadere informatie

Azathioprine. Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa

Azathioprine. Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Azathioprine Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa 2 Uw maag-, darm- en leverarts (MDL-arts) heeft u azathioprine (merknaam Imuran ) voorgeschreven voor de behandeling van de ziekte van Crohn of

Nadere informatie