Schets met het nieuwe Stadhuis in het midden en het Beursgebouw (links) dat boven de Amstel was gebouwd.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Schets met het nieuwe Stadhuis in het midden en het Beursgebouw (links) dat boven de Amstel was gebouwd."

Transcriptie

1 Copyright 2011 Uitgeverij Lambo bv Arnhem Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatisch gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, digitaal door fotokopieën of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. StadhuisopdeDam DestijlvanhetAmsterdamseStadhuiskreegnavolging.In1655bouwdeDanielStalpaertin negenmaandentijdhetmagazijnvandeamsterdamseadmiraliteit.hetwerdmeteen minimumaandecoratie(hetgebouwwasperslotvanrekeningeenpakhuismeteenmilitair doel)uitgevoerd,maarhadweldezelfdeklassiekewaardigheidalshetnieuwestadhuis.netals bijhetstadhuisleverdeartusquellinushierdebeeldhouwwerkenvoordetimpanen. TegenwoordigbevindtzichinditgebouwhetZeemuseum. HetdecoratieprogrammavanhetStadhuisopdeDam SchetsmethetnieuweStadhuisinhetmiddenenhetBeursgebouw(links)datbovende Amstelwasgebouwd. HetAmsterdamseStadhuiswerdeenuniekgebouwmetruimeaandachtvoorarchitectuur, schilder enbeeldhouwkunst.dearchitectjacobvancampenontwierpookheteerste decoratieprogrammavanhetnieuwestadhuis.inhetdecoratieprogrammawerden verschillendeandereuitgangspuntenverwezenlijkt,zoals Dedeugdenvaneengoedenrechtvaardigstadsbestuur Amsterdamalserfgenaamvandeklassiekebeschaving DeBataafseopstand Amsterdamalscentrumvandewereld Dedeugdenvaneengoedenrechtvaardigstadsbestuur Veelschilderijenenbeeldhouwwerkendiendenvooralterverheerlijkingvanhetgoedeen rechtvaardigestadsbestuurenterillustratievandeugdzaamheid.onkreukbaarheidvanhet bestuurenhandhavingvandeopenbareordedoorhetwettigbestuurspeeldedaarbijeen crucialerol.dieeigenschappenhaddengeleidtotvredetijdenstwaalfjarigbestand,een periodewaarinamsterdamhaargrootsteeconomischebloeiperiodemee

2 maakte.metdeopbrengstenwerdo.a.hetnieuwestadhuisgefinancieerd.hetschilderijvan FerdinandBolsymboliseertdeonkreukbaarheidvandestad. FerdinandBol:GaiusFabriciusen Pyrrhus,1656,olieverf, 485x350cm OphetschilderijvanBolziejekoningPyrrhus(links)endeRomeinseconsulFabricius(rechts). Dekoningwildekostwatkostzijnrijkvergroten.Geenmiddelwashemtegering.Zo probeerdehijookderomeinseconsulomtekopen.toendatnietluktekwamhijmeteen gevaarlijkeolifantopdeproppen.maardeconsulgafgeenkrimp.vondelverzorgdede dichtregelsbijhetschilderij: FabritiushoudtstandinPyrrhuslegertentenHetgoutverzet hemniet,doorschandelijckezuchtnochelefantsgebriesch enfelledreigementenzoozwichtgeenmanvanstaetvoor gavennochgerucht Zowelhetschilderijalshetonderschriftmoestendebestuurdersdusaansporentotonberispelijkgedrag.Datdeburgemeestershandhavingvandeopenbareordehooginhetvaandel haddenstaanblijktookuitdedecoratiesvandezaalvandevierschaar. DezaalvandeVierschaar HierwerdendedoodsvonnisseninaanwezigheidvandeAmsterdamsebevolkinguitgesproken. Dezaalwasversierdmetdrieverschillendetaferelen.Hetmiddentafereelbevathetbekende Salomonsoordeel,hetlinkertafereeltoontZaleucus,dieeenoogwordtuitgestoken.Deze Romeinhadeennieuwewetuitgevaardigddatoverspelbestraftdiendetewordenmet blindheid.toenzijnzoonoverspeligbleektezijnofferdehijeenoogopvoorzijnzoon.de rechtershaddenzichtopdebeeldenvoorzichtigheidengerechtigheid,dietussenderamen geplaatstwaren.deherenburgemeestersstondeneropdatereenraamzoukomeninde muurvanhunkantoor,zodatzijdegebeurtenissenindezaalvandevierschaarkondenvolgen. Dezuiveresymmetrievanhetontwerpwerddaardoorverstoordenerwordtbeweerddat

3 datderedenvoorvancampenwasomontslagtenemen,nogvoordathetgebouwin1655 officieelingebruikwerdgenomen. BarthelomeusEggers:ReliëfbovendedoorgangnaardeSchepenzaal:VrouweJustitia (Gerechtigheid)tussen(vanlinksnaarrechts)deDoodendeHebzucht,deNijdendeStraf, 1655 Depersonificatievande Straf isherkenbaaraandemartelwerktuigeninhaarhand,wendt haargezichtafvandegerechtigheid.achterhaarzweventweeharpijen.achterde Dood (links)zijntweenaaktekinderfighuurtjeszichtbaarmetstrafwerktuigen,ebdedondferen bliksemvanjupiter.de Gerechtigheid (inhetmiddenmetzwaardenweegschaal)vertrapt methaarrechtervoetde Hebzucht,indepersoonvankoningMi dasmetezelsoren.midas wensteeens totzijeigenongeluk datalleswathijaanrakeingoudzouveranderen.onderde linkerknievanjustitiaisde Nijd,eenoudwijf,verbeeld. Amsterdamalserfgenaamvandeklassiekebeschaving Hetdecoratieprogrammahadookeenideologischegrondslag:Amsterdamprofileerdezich erfgenaamvandeklassiekegrieks Romeinsebeschaving.Apollo,Mars,Venus,Mercuriusen andereklassiekemythologischegodenkregeneenplaatsinhetstadhuisendeclassicistische vormgevingvanhetbeeldhouwwerk.maardelettercombinaties.p.q.a.overalinhetgebouw isdirectafgeleidvanderomeinsegewoonteomopenbaregebouwentevoorzienvande inscripties.p.q.r:senatuspopulusqueromanus.deamsterdammersverwisseldende verwijzingnaarromevooramsterdam.deidentificatievanamsterdammetromegoldde periodedievoorafgingaanhetkeizerrijk.vankoningenenkeizersmoestmenindejonge republieknietshebben.datgegevenwerdookverwerktindeopdrachtenoverdestrijdvande Batavierenin69naChristustegendeRomeinsekeizers. DeBataafseopstand MenbeschouwdezichzelfalsafstammelingenvandeBatavierenenvergeleekdeopstand tegenspanjegraagmetdievandebatavierentegenderomeinsekeizerlijkebezettingslegers. Daarmeekreeghetdecoratieprogrammaookeenpolitiektintje.Datideewerdnogeens versterktdoordefransmanvictorhugo.volgenshembegondegeschiedenisvande NederlandersbijdevrijeBatavieren.Rembrandtkreeghiervooreenopdracht.Hijschilderde voorhetstadhuisdenachtelijkesamenzweringvanclaudiuscivilusinhetschakerbos.gaius Julius(ClaudiusCivilis)waseenaanzienlijkRomeins

4 commandantengeworvenuitdestamderbataven.hijwildezijnvolkbevrijdenenorganiseerdemetzijnromeinsegarnizoendebataafseopstand,diehijnaenkeleoverwinningen uiteindelijkverloor.deparallelnaardeonafhankelijkheidsstrijdtussenderepubliekder ZevenVerenigdeNederlandenenSpanjewasevident.HetschilderijvanRembrandtwerd echtergeweigerd(zieverderhieronder2.3).deopstandvandebatavierentegende RomeinenbegonopeenmomentdatinRomehetkeizerschapdoorverschillendepartijen betwistwerd. WaaromRembrandts Samenzwering werdafgekeurd Nadathetstadhuisin1655ingebruikgenomenwerd,kwamendekunstschildersomin olieverfdedecoratiesaantebrengen.rembrandtmaakteweinigkansomuitgenodigdte wordenomdeeltenemenaandeopdrachten.daarvoorwarentweeredenen:zijnzakelijken persoonlijklevenwareninopspraak.hijhadgroteschulden(hijhadzijnhuisteduurgekocht) enleefdeongehuwdsamenmethendrickjestoffels.hoewelhijdringendbehoeftehadaan werkengeld,hadhijgeengoednetwerkenbeschermersinhetstadsbestuurdiehemkonden verzekerenvanopdrachten.uiteindelijkkreeghijin1661deopdrachtvoordenachtelijke samenzweringonderleidingvanclaudiuscivilis. HetschilderijisniettezieninhetPaleisopdeDam,maarinhetNationalmuseumin Stockholm.Rembrandtschilderdehetin1661enhetwasbestemdvoordegalerijvanhet nieuwestadhuisopdedam,hethuidigepaleisopdedam.hetschilderijtoonteenscèneuit deopstandvandebatavenonderjulius(claudius)civilis.debataven(ofbatavieren)leefden indietijdinderivierendeltaendebetuwe.zewarendoorderomeinenverslageneningelijfd bijhetromeinserijk.claudiuscivilisenanderebatavendiendenalshulptroepenvanhet Romeinseleger,maarkwamenin 69inopstandtegendeRomeinsebezetter.Ervonden verschillendeslagenplaatsdieafwisselenddoorderomeinenendebatavenwerden gewonnen.hoedeopstandpreciesisafgelopenwetenweniet,maaraangenomenwordtdat ereenbestandwerdgesloten. KortnahetafrondenvandeTachtigjarigeOorlogmetSpanjewildehetmachtigeAmsterdam eenvergelijkingtrekkentussendeopstandvandebataventegenderomeinenendeopstand vanderepubliekdernederlandentegendespaanseoverheersing.datmoestvormkrijgenin hetschilderijwaarvoorrembrandtdeopdrachtkreeg.maarhetwerkvielnietindesmaak.de bestuurdersvondenhettedonker.devoorstellinghadteweinigallureendeedgeenrecht aanhuneergevoel.rembrandthadclaudiuscivilisbovendienalseenhalfblinde,zwakke, oudemanafgebeeld.inwerkelijkheidwasclaudiuscivilisookaaneenoogblind.

5 DeburgemeestersvanAmsterdambeschouwdenhetschilderijinelkegevelalsmisplaatst.Het stadsbestuurwasernietgelukkigmeeengafhetonbetaaldterug.hetwerdvervangendooreen schilderijvangovertflinck,metwierembrandtineenconcurrentiestrijdwasverwikkeld. Desamenzweringwashetgrootsteschilderijdathijooitmaakte(5,5bij6m),enpastegoedopde plaatsvanbestemminginhetstadhuis.opdevrijemarktwashetindieomvangechterniette verkopen.daaromsneedrembrandtdekernuithetdoek(2bij3m)engooidederestweg.dat wasnietongebruikelijk:ookdenachtwachtwasdoorrembrandtenigejareneerderverkleind. Rembrandt:Christusaandenvolkevertoond,1655 AlsjedewerkenvanRembrandtbekijkt,merkjedatergeenclassicistischeofrenaissance bouwwerkeninvoorkomen.stads ofhavengezichten,ofschilderijenvanindrukwekkende herenhuizenheeftrembrandtnietgemaakt.endatterwijlhijinamsterdamwoondetoende stadhaargrootstebloeibeleefde.degrachtengordelswerdenaangelegdenhetstadhuis gebouwd.bovendienhadrembrandtruziemetjacobvancampen,dearchitectvanhet Stadhuis,maarookdeontwerpervandeextraetageinclassicistischestijlopRembrandtshuis aandejodenbreestraat,waardoorhetwasgaanverzakken.rembrandtsvoorkeurginguitnaar bijbelsevoorstellingen,landschappenenportretten.deomgevingismeestalvaag,defiguren zienerophunpaasbestuitofdragenhunalledaagsekleren.vandeclassicistischearchitectuur vanhetnieuweamsterdammoestrembrandtnietshebben.vandaardatzeinzijnwerkniet voorkomt.erisslechtséénetsbekendwaarinhijclassicistischearchitectuurheeftgetekend: Christusaandenvolkevertoond.

6 DaarinwordtChristusgetoondaanhetJoodsevolkdatzijndoodvonniswenst.Rembrandt verkeertopdatmomentineenvergelijkbarepositiewaarindechristustekende:zijnwerk werdafgewezendoorhetstadbestuur(pilatus),endoordeburgersvandestad(jodenopde voorgrond).hijwoontineenvijandige(classicistische)omgeving. DerameninhetpaleisvanPilatuslijkensterkopdevenstersinRembrandtseigenhuis.De beeldenlinksenrechtsbovenpilatusenchristuslijkenvariantenopdeclassicistischebeelden indevierschaar,derechtzaalinhetstadhuis.hetstadhuiswerdinhetzelfdejaaringebruik genomenalshetjaarwaarinrembrandtdezeetsmaakte. Amsterdamalscentrumvandewereld,DeBurgerzaal Alszeventiende eeuwsewetenschappergeloofdehijdatdewereldenhetuniversumin verbandstondenmetelkaarendatdieharmonieuzeverbandendoorstudiezichtbaarkonden wordengemaakt.vancampenintegreerdedezeopvattinginzijnuitgangspuntenvoorde beeldhouwwerken.viaeenvrijbescheidentrappenhuiskomjedeburgerzaalin.daardoor maaktdezaalnogmeerindruk.endatwasookdebedoeling.dezaalwasbedoeldvoorgrote ontvangsten.opdevloerzijnverschillendedelenvandewereldwaaroverdeschepenvan Burgerzaal devocuitvoeren,inmarmeringelegd.eenbronzenatlasbeeldkijktoverderuimteuit. Amsterdampretendeerdehiermeehetcentrumvandewereldtezijn.Bezoekersvanhet stadhuiszoudenindeburgerzaalervarendathetbestuurvandestadeenschakelvormde binnenhetuniversum.bovendedoorgangennaardegalerijenwerdendevierelementen geplaatst:hetelementvuurwerdgesymboliseerddooreenvrouwelijkepersoonuitafrika,een brandendezoneneenasbekerwaaruitdevogelphoenixverrijst.hetelementluchtiseen vrouwdieeenpauwvasthoudt,inhaarlinkerhandheeftzeeenkameleon(mendachtindertijd datditdierpuurvanluchtleefde).hetelementaardewordtverbeelddooreenvrouwdie

7 eenkindzoogtenhetelementwater(ookindevormvaneenvrouw)torsteenbootmetzich mee.indegalerijenstaandezevenplanetenopgesteld,elkstelteenromeinsegodvoor. Mercurius,tevensgodvandehandel,isherkenbaaraandegeldbuidelenstaatopgesteldvoor detrappendieleiddennaardewisselbank.hetmooistebeeldisdatvanvenus,godinvande liefde.haartweezonen,cupidoenantaros,vergezellenhaar.zestaatvlakbijdeopgangnaar hetkantoorvoorhuwelijksezaken.volgensplanzouophetplafonddezuidelijkesterrenhemel wordengeschilderd.ofditooitisuitgevoerdisonduidelijk.in1706werdhetplafondinieder gevalvernieuwdenvanandereschilderingenvoorzien.opdekroonlijstbovenderamenstaan devierbeeldendiededeugdenvoorgoedbestuurmoetenvoorstellen:voorzichtigheid(met spiegel),gematigdheid(meteentoom),waakzaamheid(meteenkraaiendehaan)en Gerechtigheid(metblinddoekenweegschaal).VanCampengingmetdebouwvande Burgerzaaluitvandeklassiekebasilica,eenRomeinseopenbarerechtszaal.Zijnstudievande ItaliaansearchitectenPalladioenScamozzi,bouwmeestersuitdeRenaissance,(zie: ClassicismePalladio)zaldaaraantengrondslaggelegenhebben.VanCampenwistviaeen ingewikkeldwiskundigschemadeklassiekeopvattingenoverritme,symmetrieenproportiesin zijngevelsenplattegrondtotuitdrukkingtebrengen.harmoniewashetfundamentvooralhet goede,schoneopdezeaarde.vancampenordendedebelangrijkstekamerszodatde plattegronddebestuurlijkemachtensituatievandebestuurlijkecollegesweerspiegelde.de zalenvoordeburgemeestersendeschepenenlagenopdehoofdas,aanweerszijdenvande Burgerzaal.Devierfinanciëlecommissieswarenindehoekpaviljoensgesitueerd.

27ste Editie Biologisch - Dynamische Zaai- Plant- en Oogstkalender 2015

27ste Editie Biologisch - Dynamische Zaai- Plant- en Oogstkalender 2015 27ste Editie Biologisch - Dynamische Zaai- Plant- en Oogstkalender 2015 Opgemaakt volgens de Siderische zodiac (Maria Thun) www.koninklijkevolkstuinenkluisbergen.centerall.com Samenstelling José Orins

Nadere informatie

Installatiehandleiding voor PC's. McAfee All Access

Installatiehandleiding voor PC's. McAfee All Access Installatiehandleiding voor PC's McAfee All Access COPYRIGHT Copyright 2010 McAfee, Inc. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, uitgezonden, overgezet of opgeslagen

Nadere informatie

muzieklessen op toetsinstrumenten voor verstandelijk gehandicapten peter mak paul van geert

muzieklessen op toetsinstrumenten voor verstandelijk gehandicapten peter mak paul van geert muzieklessen op toetsinstrumenten voor verstandelijk gehandicapten peter mak paul van geert muzieklessen op toetsinstrumenten voor verstandelijk gehandicapten muziekboek peter mak paul van geert van gorcum,

Nadere informatie

Startpunt: jaarpaal 1733, hoek Jeurlinksweg/Oude Deventerweg, Holten. Nieuw!!! Nieuw???

Startpunt: jaarpaal 1733, hoek Jeurlinksweg/Oude Deventerweg, Holten. Nieuw!!! Nieuw??? Rondwandeling Holterberg Startpunt: jaarpaal 1733, hoek Jeurlinksweg/Oude Deventerweg, Holten. Nieuw!!! Nieuw??? Intro Dit deel van het Wereldtijdpad werd op 11 oktober 2008 officieel in gebruik genomen.

Nadere informatie

Handleiding gebruik presentaties Basisopleiding Bedrijfshulpverlener

Handleiding gebruik presentaties Basisopleiding Bedrijfshulpverlener Handleiding gebruik presentaties Basisopleiding Bedrijfshulpverlener Inhoud pagina 1. Copyright 2 2. Lettergrootte aanpassen 2 3. Dia s verbergen 3 4. Nieuwe dia s maken 4 5. Animatie regel-voor-regel

Nadere informatie

Wat weten we van onze offsetschotel?

Wat weten we van onze offsetschotel? Copyright 2013 De Transponder. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige

Nadere informatie

Studio Visual Steps. Adobe Reader X. PDF-bestanden openen, lezen en afdrukken

Studio Visual Steps. Adobe Reader X. PDF-bestanden openen, lezen en afdrukken Studio Visual Steps Adobe Reader X PDF-bestanden openen, lezen en afdrukken Dit cahier is geschreven volgens de Visual Steps -methode. 2011 Visual Steps B.V. Mei 2011 Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

TIP! Een boek opmaken in Word. Om uw boek te maken hebben wij verschillende PDF bestanden nodig:

TIP! Een boek opmaken in Word. Om uw boek te maken hebben wij verschillende PDF bestanden nodig: Een boek opmaken in Word Om uw boek te maken hebben wij verschillende PDF bestanden nodig: 1 PDF bestand voor het binnenwerk (de daadwerkelijke inhoud) 1 PDF bestand voor het omslag of kaft 1 PDF bestand

Nadere informatie

Whitepaper. Waarom begrijp je me niet?

Whitepaper. Waarom begrijp je me niet? Whitepaper Waarom begrijp je me niet? Beter samenwerken door het (h)erkennen van communicatiestijlen Brigitte Heldeweg, Gert van Grunsven en Manon Désar Waarom begrijp je me niet? Beter samenwerken door

Nadere informatie

DE KLOKKENMAKER MITCH ALBOM

DE KLOKKENMAKER MITCH ALBOM De klokkenmaker DE KLOKKENMAKER MITCH ALBOM ROMAN De klokkenmaker Originally published under the title The Time Keeper Copyright 2012 Mitch Albom, Inc. Oorspronkelijke uitgever: Hyperion Copyright 2014

Nadere informatie

JGZ-richtlijn. Te vroeg en/of small for gestational age (SGA) geboren kinderen. Samenvatting ziekenhuis

JGZ-richtlijn. Te vroeg en/of small for gestational age (SGA) geboren kinderen. Samenvatting ziekenhuis JGZ-richtlijn Te vroeg en/of small for gestational age (SGA) geboren kinderen Samenvatting ziekenhuis Auteurs Mw. S. van der Pal, TNO Mw. M.A. Pols, Orde van Medisch Specialisten Een publicatie van het

Nadere informatie

Factsheet. Uitleg over bescherming van persoonsgegevens De cliëntenraad aan zet

Factsheet. Uitleg over bescherming van persoonsgegevens De cliëntenraad aan zet Factsheet Uitleg over bescherming van persoonsgegevens De cliëntenraad aan zet Colofon Uitgave Landelijke Cliëntenraad Postbus 95966 2509 CZ Den Haag T (070) 3499790 www.landelijkeclientenraad.nl info@lcr-suwi.nl

Nadere informatie

Waar kunnen organisatieveranderaars houvast vinden als elke situatie anders is? Annemarie Mars

Waar kunnen organisatieveranderaars houvast vinden als elke situatie anders is? Annemarie Mars Waar kunnen organisatieveranderaars houvast vinden als elke situatie anders is? Annemarie Mars 2015, Koninklijke Van Gorcum BV, Postbus 43, 9400 AA Assen. Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van

Nadere informatie

Cursus Microsoft Word 2013

Cursus Microsoft Word 2013 Cursus Microsoft Word 2013 Lieve D Helft ICT in het basisonderwijs Auteur: Lieve D Helft Titel: Cursus Microsoft Word 2013 April 2013 2013, Lieve D Helft Lieve.dhelft@telenet.be Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Correspondentie inzake overnemen of reproductie kunt u richten aan:

Correspondentie inzake overnemen of reproductie kunt u richten aan: Vrijwel alle namen van software- en hardwareproducten die in deze cursus worden genoemd, zijn tegelijkertijd ook handelsmerken en dienen dienovereenkomstig te worden behandeld. Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Wat levert een Zonneweide per ha op? Auteur: Joanneke Spruijt

Wat levert een Zonneweide per ha op? Auteur: Joanneke Spruijt Wat levert een Zonneweide per ha op? Auteur: Joanneke Spruijt ACRRES - Wageningen UR, Maart 2015 PPO-642 Wat levert een Zonneweide per ha op? Auteur: Joanneke Spruijt ACRRES-Wageningen UR PPO nr. 642 Maart

Nadere informatie

www.dubbelklik.nu Handleiding Word 2013

www.dubbelklik.nu Handleiding Word 2013 www.dubbelklik.nu Handleiding Word 2013 Deze handleiding is onderdeel van Dubbelklik, een lesmethode Technologie, ICT/ Loopbaanoriëntatie en Intersectoraal Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave

Nadere informatie

De Geest & het zuchten van de schepping

De Geest & het zuchten van de schepping De Geest & het zuchten van de schepping Hugo Bouter e.a. De Geest & het zuchten van de schepping Gedachten naar aanleiding van enkele passages uit Romeinen 8 De Geest & het zuchten van de schepping, gedachten

Nadere informatie

27145441, 150, 2491 AK

27145441, 150, 2491 AK Algemene leverings- en betalingsvoorwaarden van VAPRO B.V. (hierna VAPRO) statutair gevestigd te 's-gravenhage, KvK 27145441, kantoorhoudende Loire 150, 2491 AK te 's-gravenhage. Leveringsvoorwaarden gedeponeerd

Nadere informatie

Fabels en Feiten over morfine en andere opioïden

Fabels en Feiten over morfine en andere opioïden Fabels en Feiten over morfine en andere opioïden (herziene druk) de heer E. Delhaas en mevrouw W.H. Oldenmenger Inleiding Uw arts heeft u een opioïd voorgeschreven om uw pijn onder controle te krijgen.

Nadere informatie

00_bouwen_061256 07-11-2006 09:54 Pagina 1. Bouwen aan vertrouwen in het openbaar bestuur

00_bouwen_061256 07-11-2006 09:54 Pagina 1. Bouwen aan vertrouwen in het openbaar bestuur 00_bouwen_061256 07-11-2006 09:54 Pagina 1 Bouwen aan vertrouwen in het openbaar bestuur 00_bouwen_061256 07-11-2006 09:54 Pagina 2 00_bouwen_061256 07-11-2006 09:54 Pagina 3 Bouwen aan vertrouwen in het

Nadere informatie

Eerste druk, 2014 2014 Elizabeth Deckers AVI E5 Portretfoto: Adrie Deckers

Eerste druk, 2014 2014 Elizabeth Deckers AVI E5 Portretfoto: Adrie Deckers Heks Drakonia Eerste druk, 2014 2014 Elizabeth Deckers AVI E5 Portretfoto: Adrie Deckers isbn: 9789048432295 nur: 282 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming

Nadere informatie

FEEDBACK: WAAROM, WAT, HOE EN WANNEER?

FEEDBACK: WAAROM, WAT, HOE EN WANNEER? FEEDBACK: WAAROM, WAT, HOE EN WANNEER? FEEDBACK: WAAROM, WAT, HOE EN WANNEER? MAART 2014 4 Feedback: waarom, wat, hoe en wanneer? Auteur: Wiebe de Vries Redactie: Marjolijn de Nijs Wim Thies Driekes van

Nadere informatie

Factsheet. Uitleg over VN-verdrag De cliëntenraad aan zet

Factsheet. Uitleg over VN-verdrag De cliëntenraad aan zet Factsheet Uitleg over VN-verdrag De cliëntenraad aan zet Colofon Uitgave Landelijke Cliëntenraad Postbus 95966 2509 CZ Den Haag T (070) 3499790 www.landelijkeclientenraad.nl info@lcr-suwi.nl Auteur Martin

Nadere informatie

REGLEMENT VOOR HET GEBRUIK VAN HET LOGO VAN DE STAD TORHOUT

REGLEMENT VOOR HET GEBRUIK VAN HET LOGO VAN DE STAD TORHOUT REGLEMENT VOOR HET GEBRUIK VAN HET LOGO VAN DE STAD TORHOUT INHOUD GEBRUIK VAN HET LOGO - TECHNISCHE OMSCHRIJVING Artikel 1-3 BIJLAGEN- AFBEELDING VAN HET LOGO MET BASELINE Figuur 1 - logo in kleur Figuur

Nadere informatie

Osteonecrose van de heup

Osteonecrose van de heup Osteonecrose van de heup Wat is osteonecrose? Osteonecrose van de heup is een afwijking die er toe kan leiden dat de kop van het dijbeen inzakt. Deze afwijking kan met weinig alarmerende signalen beginnen.

Nadere informatie

Nieuw in AccountView Go 13 november 2014

Nieuw in AccountView Go 13 november 2014 Nieuw in AccountView Go 13 november 2014 Een product van Visma Software BV Copyright Alle rechten met betrekking tot de documentatie en de daarin beschreven software berusten bij Visma Software BV. Dit

Nadere informatie