I N H O U D DOCUMENTAIRE

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "I N H O U D DOCUMENTAIRE"

Transcriptie

1 I N H O U D DOCUMENTAIRE Brief Aan Mijn Vader Marlies Bosma NIEUWSBRIEF 2013 Nr. 2 SPONSORLOOP ARTIKELEN KINDERSPROOKJE SoaSense verpleegkundige in actie! Manon Marneef Wat ik doe is niet gestoord, maar een normale reactie op de gebeurtenissen die ik heb meegemaakt. Kathleen Thomaes Repelsteeltje De Buurjongen Goed om te weten! Een van de meest consistente uitkomsten van meer dan 50 jaar psychotherapieonderzoek is dat de kwaliteit van de behandelrelatie de meest robuuste voorspeller is van het al dan niet slagen van de behandeling. Het effect van de behandeling/therapie wordt bepaald door: 1. de motivatie van de cliënt: 40 % 2. de kwaliteit van de behandel relatie: 40 % 3. de methodiek: 10 % 4. andere factoren (afstand, financiën, locatie ): 10 % Bronvermelding J.D. Safran en J.C. Muran (New York 2000)

2 Marlies Bosma zit momenteel in haar laatste jaar van de opleiding Media, Informatie en Communicatie in Enschede. Gedurende haar opleiding heeft Marlies een paar korte films geproduceerd. Op dit moment regisseert Marlies haar eerste documentaire, 'Brief Aan Mijn Vader'. Tot zes jaar geleden had ik geen idee welk geheim er schuilde in de familie van mijn vader. Hoewel mijn jeugd als vanzelfsprekend verliep, had ik veel vragen over bepaalde karaktereigenschappen van mijn vader. Ik wist dat ik altijd op hem kon rekenen, maar toch voelde ik op persoonlijke vlakken een afstand die ik maar niet kon plaatsen. Zes jaar geleden werd duidelijk waar deze karaktereigenschappen vandaan kwamen, toen mijn vader ons gezin vertelde dat hij in zijn jeugd jarenlang seksueel misbruikt is door zijn eigen vader. Na vijftig jaar zwijgen had mijn vader eindelijk de moed bij elkaar verzameld om zijn jeugd bespreekbaar te maken. Vanaf dat moment is alles veranderd. Mijn vader begon al snel, samen met zijn psycholoog en de steun van zijn gezin, aan de verwerking van zijn jeugd. Doordat hij zich steeds meer kon openstellen, zijn wij de afgelopen jaren steeds dichter naar elkaar toe gegroeid. Hoewel het verleden van mijn vader ons in eerste instantie van elkaar verwijderde, staan wij nu dichter bij elkaar dan ooit. De onwerkelijkheid van de jeugd van mijn vader is bij mij ingeslagen als een bom. Hoe heeft dit kunnen gebeuren en waarom heeft niemand dit gestopt? Vragen die jarenlang door mijn hoofd spookten en een enorme boosheid oproepen naar de familie van mijn vader. Mijn boosheid en verdriet over hetgeen wat er met hem is gebeurd, heeft ertoe geleid dat ik niet stil kon blijven zitten. Na veel gesprekken met mijn vader hebben wij samen de keuze gemaakt om zijn verhaal en mijn verwondering hierover naar buiten te brengen door middel van de documentaire Brief Aan Mijn Vader. Twee weekenden heb ik met mijn vader en de filmcrew doorgebracht in zijn tweede huisje in de Gelderse bossen bij Harfsen. Op deze plek ben ik het gesprek met hem aangegaan over zijn verleden. Hoewel we met een goede voorbereiding en een optimistisch gevoel de draaidagen ingingen, werd het tijdens de opnames duidelijk dat het zwaarder was dan verwacht. Voor mijn vader was het pijnlijk en vermoeiend om de herinneringen van zijn jeugd naar boven te halen. Voor mij is het gedurende deze weekenden duidelijk geworden dat ik nooit grip zal kunnen krijgen op het verleden van mijn vader. Ik zal moeten accepteren dat hij de last van zijn jeugd alleen moet dragen. En dat doet pijn. Toch ben ik erg blij dat mijn vader en ik dit samen hebben gedaan. Ik ben trots dat hij de moed heeft gevonden om zijn verhaal te vertellen. Daarnaast heb ik voor mij zelf het idee dat ik mijn boosheid en verdriet meer kan laten rusten. Hoewel ik weet dat mijn vader het boek nooit zal kunnen sluiten, zijn we weer een hoofdstuk verder gekomen. Brief Aan Mijn Vader zal eind december 2013 in première gaan en vanaf dan te zien zijn op de website. Daarnaast wordt de documentaire aangeboden bij geïnteresseerde stichtingen en omroepen. Wil je meer lezen over doel en ontwikkelingen, zie:

3 Sponsorloop! Na een voorlichtingsbijeenkomst die de stichting verzorgde aan verpleegkundigen van de GGD Gelderland-Zuid opperde Manon Marneef, SoaSense verpleegkundige, de suggestie van een sponsorloop. In aanloop van de halve Marathon op 1 september jongstleden is er ruim aandacht gegenereerd via het directe netwerk, maar ook via een online actie op Geefsamen.nl Op deze site verwoordt Manon haar motivatie van haar actie met de volgende woorden: Stichting VSK Nijmegen Als kind wil je je veilig voelen, geliefd, warmte en vertrouwen ontvangen. Je wilt een jeugd waarin je echt kind mag zijn, zonder telkens het gevoel te moeten hebben dat je op je hoede moet zijn. Wat als je dit gevoel niet hebt... Seksueel misbruik is een van de dingen die maken dat je je leven niet kunt leiden zoals je dit graag zou willen of kunnen. Waar kun je naar toe, met wie wil je dit delen, en met wie kun je het delen? De stichting hulp na seksueel misbruik laat je niet alleen staan! Bovenstaande illustreert waarom ik voor deze stichting wil lopen. Ik ben Manon Marneef en werk als SoaSense verpleegkundige bij GGD Gelderland- Zuid. Seksueel misbruik heeft veel invloed op de wijze waarop mensen met hun seksualiteit omgaan. Ons team werkt veel samen met verschillende organisaties, zoals ook met de stichting hulp na seksueel misbruik. Deze stichting zet zich in voor groep(en) mensen die seksueel misbruik hebben meegemaakt en daar in het dagelijkse leven nog hinder van ondervinden. Zij zetten zich in voor deze groep om dit juist een plek te kunnen geven in het leven. Ik wil deze stichting graag ondersteunen, omdat zij het verschil kunnen maken!! Steun de stichting hulp na seksueel misbruik door mij te sponsoren tijdens de Dijkenloop (Dextro energy halve marathon) van 1 september U kunt het verschil maken! Zondag 1 september 2013 En dan is het zover Samen met 200 mensen staat Manon in de startblokken klaar en maakt zich op voor de halve Marathon. Het is prachtig weer voor deze stevige uithoudingsvermogentest. Op meerdere locaties langs de route staan wij klaar met onze hart onder de riem borden. Om Manon tot over de finish lijn heen te blijven aanmoedigen. Ze heeft de halve marathon volbracht in een tijd van 2 uur en 2 minuten. Wat een prestatie! En hiermee heeft zij voor de stichting maar liefst 454 opgehaald. Vanaf deze plek: Manon hartelijk dank voor het initiatief en de inzet!!

4 Bronvermelding GGD Amsterdam, Steunpunt seksueel geweld Inzicht, juli 2013 'Wat ik doe is niet gestoord, maar een normale reactie op de gebeurtenissen die ik heb meegemaakt. ' De psychiater Ethy Dorrepaal van PsyQ en Kathleen Thomaes van GGZ in Geest zijn gepromoveerd op hun onderzoeken naar een nieuwe behandelmethode voor misbruikslachtoffers met een complexe posttraumatische stressstoornis (PTSS). Kathleen Thomaes toonde met behulp van MRI-scans aan dat de hersenactiviteit van mensen met een complexe PTSS verstoord is ten opzichte van gezonde vrijwilligers. Een nieuwe behandelmethode leidt tot een aanzienlijke vermindering van klachten en tot een meetbare verbetering van de hersenactiviteit. Nieuwsgierig naar deze uitkomsten gaan we praten met Kathleen Thomaes. Hoe ben je op dit onderzoeksonderwerp gekomen? Toen ik klaar was met mijn psychiateropleiding kwam ik op de polikliniek van het Slotervaart terecht en ontmoette daar Ethy Dorrepaal. Ethy had bij Nel Draijer 1 haar keuzestage gedaan en onderzocht wat er bekend is aan evidence based behandelingen voor vroeg getraumatiseerde vrouwen. Die bleken nauwelijks te bestaan behalve de studie van Caron Ziotnick uit Wij besloten daar op voortbordurend onderzoek te doen bij complexe PTSSpatiënten. We kregen de beschikking over het behandel protocol van Ziotnick. Dat hebben wij vertaald en uitgebreid en aangepast aan de Nederlandse situatie. Wij hebben dat Vroeger en verder genoemd: Stabilisatiecursus na een geschiedenis van misbruik of mishandeling. Dat is een methodiek? Ja. We hebben een werkboek voor de deelnemers en een handboek voor de trainer/therapeut gemaakt. Het zijn 20 sessies. In het boek staan alle thema's die we behandelen. Deze therapie is gebaseerd op het geven van veel informatie. 'Wat kun je voor gevolgen hebben van een trauma? Wat zijn overlevingsstrategieën?' Het doel is om bij mensen meer begrip te kweken over hoe ze reageren in het dagelijks leven. Heel vaak denken mensen: 'ik ben gek en ik ben niks waard.' Wij proberen te zeggen: 'luister je hebt hele nare dingen meegemaakt. Heel veel mensen die trauma hebben meegemaakt reageren op zo'n manier zoals jij. Dat kan zijn door te dissociëren (heel erg afwezig raken, soms hele blokken tijd kwijt zijn) of door slecht over jezelf te denken, of je geen raad te weten met je woede en je schaamte en je schuldgevoelens. Dat zijn allemaal reacties die veel voorkomen bij mensen met trauma.' Als ze die uitleg horen en tegelijkertijd zien dat ze met leuke vrouwen (en inmiddels ook met mannen) in een groep zitten waar je helemaal niet aan kunt zien dat ze getraumatiseerd zijn, dan kunnen mensen een gevoel ontwikkelen van 'oh, dus ik ben niet raar. Je ziet niet aan me dat ik getraumatiseerd ben. Wat ik doe is niet gestoord maar een normale reactie op de gebeurtenissen die ik heb meegemaakt.' De basis van de therapie is psycho-educatie. Hebben ze de link met het trauma dan zelf al gelegd? Soms door het zien van de folder. Of ze zijn al jaren in therapie en denken dan ineens: 'oh, maar dit is eigenlijk waar het bij mij om draait.' Dat inzicht groeit langzaam. In de groep zie je dat ze steeds meer grip krijgen maar ook wel gaan rouwen. Mensen gaan zich opeens realiseren: 'oh zit dat zo?! Gelukkig, ik ben dus niet zo gek als ik dacht.' Maar je wordt ook geconfronteerd met het feit dat je al jaren (mensen hebben vaak al meer dan 10 jaar klachten) zo 1 Nel Draijer is klinisch psycholoog-psychotherapeut-psychoanalyticus UHD, afd. Psychiatrie VUMC. Zijn schreef o.a. Seksueel misbruik van meisjes door verwanten: een landelijk onderzoek naar de omvang, de aard, de gezinsachtergrond, de emotionele betekenis en de psychische en psychosociale gevolgen. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, 1988

5 bent gebleven en het niet hebt gezien en kunnen veranderen. Je hebt je niet kunnen aanpassen aan een 'gewoner' leven dan dat je vroeger had. Kun je kort iets vertellen over de therapie? De psycho-educatie, dat is het eerste deel. Het tweede deel is het leren van vaardigheden. We willen mensen een grotere gereedschapskist geven met allerlei praktische technieken die ze kunnen toepassen op de momenten dat ze erg van streek raken. We leren ze die vaardigheden ook te gebruiken zodat ze weten: als ik dat toepas, dan kan ik het aan. Dat is het derde deel. Mensen vermijden enorm veel. Mensen zijn door die overlevingsstrategieën een beperkt leven gaan leiden. Behalve dat ze psychiatrische klachten hebben, leven ze ook in een sociaal isolement omdat ze zich schamen, angstig zijn naar anderen, niet naar buiten durven. Wij moedigen mensen aan om dingen uit te gaan proberen. Als ze die gereedschapskist bij zich hebben dan durven ze dat ook steeds meer. Zo zie je dat mensen hun gedrag steeds verder gaan aanpassen. Dat is de cognitieve gedragstherapie. Dat is de basis die we mensen geven. Ze leren een G-schema te maken met 5 G's: gebeurtenissen, gevoel, gedrag, gedachten en gevolgen. Het is een schema waarbij je leert te analyseren: wat gebeurt er nu? Wat denk ik? Wat doe ik? Wat voel ik? Is er iets daarvan dat ik kan aanpassen waardoor het minder nadelige gevolgen heeft? Heel vaak doen mensen allerlei zelfbeschadigende dingen na langdurig herhaald trauma en zijn ze niet bij machte om dat te overzien en te veranderen. De therapie is dus heel praktisch in het hier en nu. We gaan niet graven in het verleden. In Nederland is één op de tien vrouwen als kind mishandeld of seksueel misbruikt. Veelal is er sprake van langdurige, herhaalde gebeurtenissen op een kwetsbare leeftijd. Gebeurtenissen, die bovendien in het geheim plaatsvinden door een persoon waar het kind van afhankelijk is. Vijftig procent hiervan ontwikkelt een posttraumatische stress stoornis (PTSS) met nachtmerries, flashbacks, afvlakking van gevoel en overmatige waakzaamheid. Deze trauma's verstoren ook vaak de persoonlijkheidsontwikkeling. Kinderen leren niet om op een gezonde manier met gevoelens om te gaan. Ze beschadigen zichzelf, hebben moeite met concentratie en geheugen, hebben een negatief zelfbeeld, moeite met persoonlijke contacten en onbegrepen lichamelijke klachten. We spreken dan van een complexe PTSS. Dit gaat veelal samen met psychiatrische stoornissen zoals een depressie of een borderline persoonlijkheidsstoornis en met verandering in hersenfunctie. Was er een psychiatrische diagnose gesteld? Ja, de meeste mensen hadden al 10 jaar eerder hulp gezocht. Ze hadden allerlei wisselende diagnoses waarbij het trauma niet duidelijk op de voorgrond stond. Ze ontdekten pas later dat het trauma zo'n centraal punt was in hun klachten. We doen met deze therapie niet de verwerking. We gaan niet gedetailleerd in op het trauma, wel in de intakefase maar niet in die groep. Dat vinden we meer voor de één op één behandelingen. We zien wel dat mensen vaak na de groep alsnog EMDR gaan doen. Dan zijn ze er klaar voor? Beter toegerust? Dat is het ja. We weten dat EMDR heel goed werkt voor mensen die één trauma hebben meegemaakt; een bankoverval of andere nare dingen waar je heel ernstige klachten van krijgt. Maar die langdurige getraumatiseerde mensen vallen vaker uit de behandeling. Die krijgen stemmingswisselingen of worden suïcidaal als ze naar de details van het trauma gaan kijken. Psychotherapeuten in Amerika bedachten daarom dat er voor deze mensen een voorbereidende fase aan het echte verwerkingswerk vooraf moet gaan. We hopen dat deze mensen na de groep doorkunnen naar de verwerkinggerichte therapieën. Maar we zien ook dat mensen hier genoeg aan hebben. Die zeggen: 'het is klaar, het is goed. Ik heb het een plek gegeven. Ik heb een soort rust. Ik ben weer aan het werk. Ik heb weer structuur in mijn leven. Ik wil nu niet weer riskeren om te gaan graven.' Er zijn twee onderzoeken gedaan losstaand van elkaar? Nee, het promotieonderzoek van Ethy Dorrepaal en het promotieonderzoek van mij gaan over dezelfde patiënten. We hebben samen een Randomised Clinical Trial (RCT) opgezet. Dat is een studie naar de effecten van deze therapie. Ethy's heeft gekeken of de klachten afnemen na deze therapie. Hadden mensen minder nachtmerries? Meer grip op hun klachten? Bij een subgroep van deze mensen heb ik hersenscan onderzoek gedaan. Niet iedereen kon daar aan mee doen vanwege zwangerschap of bepaald medicijngebruik het hebben van metaal in het lichaam. Circa 50% van de groep heeft aan het scanonderzoek mee gedaan. Daarbij heb ik gekeken naar de hersenen van die mensen. Zien hun hersenen er anders uit dan van gezonde mensen en verbeteren die hersenen na therapie? Wil je meer weten over de bevindingen van het neurologische onderzoek? Dan kun je het volledige artikel bij ons opvragen.

6 Kindersprookjes Niemand weet, niemand weet wat Repelsteeltje met mij deed. Commentaar van de schrijver: De buurjongen Zoals jullie kunnen lezen is het weer een heel kort, bijna nietig gedichtje geworden. Toch zit er wel behoorlijk wat symboliek in. Omdat je daar nogal snel overheen leest en ik de betekenis erachter graag delen wil, ga ik daar toch even op in (ook al doe ik dat meestal niet bij gedichten). Het sprookje Repelsteeltje is gebaseerd op een oud folkloristisch motief: dat van een duivels mannetje, dat zijn macht verliest zodra zijn ware naam bekend raakt. Op dat moment verliest hij dus ook de macht over zijn (beoogde) slachtoffers. Bij seksueel misbruik bestaat een groot deel van de macht van de dader uit de geheimhouding die hij afdwingt. Zelfs jaren later blijft de dader zo een macht in het leven van het slachtoffer houden. Praten, het bij naam noemen van de dader, werkt bevrijdend. Repelsteeltje is natuurlijk een kindersprookje, maar ik heb dit voornamelijk als titel gekozen omdat het zo vaak voorkomt dat ouders het verhaal van het kind met ongeloof ontvangen en afdoen als kinderlijke verzinsels, een misverstand, een sprookje. Dit ongeloof en verwerpen houdt het misbruik ongekend, isoleert het kind verder en sterkt de dader in zijn macht. Eigenlijk zijn het op dat moment de ouders die liever in een sprookje geloven. Eigenlijk snijdt het mes, het sprookje, aan twee kanten. Er is een groot contrast tussen thematiek en inhoud. De titel en thematiek verwijst enerzijds naar de magische wereld van het kind terwijl daar in de betekenis van het gedicht juist op grove wijze inbreuk op wordt gepleegd. Het kind wordt juist uit zijn kinderlijke belevingswereld weggerukt. Hoe het de beleving omschrijft blijft kinderlijk van vorm (sprookjesachtig), maar wat het zegt houdt daarbij geen pas: hoe kun je verwachten dat het begrijpt wat hem of haar is aangedaan en wat het daardoor voelt? Eigenlijk weet het kind zelf niet eens goed wat Repelsteeltje met hem of haar deed. Er over praten lijkt dan ook onmogelijk. De Buurjongen is auteur van Schaakmat onder de keukentafel. Hierin zijn gedichten gebundeld die samen een geheim vertellen. Het geheim van jarenlang seksueel misbruik door een grote broer. Gedichten als Tafelmanieren, Grenzeloze liefde en Blind spots vertellen het verhaal van deze nachtmerrie en de verwerking ervan. Schuld, liefde, macht, schaamte, angst, eenzaamheid: het zijn thema s die in deze bundel verweven zijn. De gedichten zijn eerlijk en recht door zee, ze grijpen je als lezer en laten je niet zomaar meer los. Door de afwisseling in taal en stijl tekenen de verschillende gezichten van het misbruik zich sterk af. Soms subtiel, soms rauw, soms impliciet en soms heel direct wordt een complexe geschiedenis verteld. De dichter kan zomaar je buurjongen zijn en dat is dan ook heel treffend het pseudoniem waaronder deze gedichtenbundel is uitgebracht. 'Schaakmat onder de keukentafel' in de online winkel van te bestellen. Het boekje kost 7.68 aan productiekosten en de verzendkosten komen nog daarbij. Tevens is het gratis te downloaden.

Stabilisatiecursus Scelta Nijmegen

Stabilisatiecursus Scelta Nijmegen Stabilisatiecursus Scelta Nijmegen Informatie voor cliënten Inleiding Als iemand zich onveilig heeft gevoeld tijdens de jeugd of later in een intieme relatie, kan dat in zijn of haar verdere leven klachten

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Traumabehandeling Emergis kinder- en jeugdpsychiatrie

Traumabehandeling Emergis kinder- en jeugdpsychiatrie Traumabehandeling Emergis kinder- en jeugdpsychiatrie Krijg je (binnenkort) traumabehandeling vanuit zorgprogramma Angst & stemming van Emergis kinder- en jeugdpsychiatrie? Ben je 6 tot 18 jaar? Dan is

Nadere informatie

GGzE centrum psychotrauma

GGzE centrum psychotrauma GGzE centrum psychotrauma GGzE centrum psychotrauma Mensen helpen met complexe traumaproblematiek en het (her)vinden van hun weg in de samenleving. Algemene informatie >> Complexe trauma s kunnen grote

Nadere informatie

GGzE centrum psychotrauma

GGzE centrum psychotrauma GGzE centrum psychotrauma GGzE centrum psychotrauma Mensen helpen met complexe traumaproblematiek en het (her)vinden van hun weg in de samenleving. Algemene informatie >> COMPLEXE TRAUMA S KUNNEN GROTE

Nadere informatie

EMDR Therapie voor mensen met een traumatische ervaring

EMDR Therapie voor mensen met een traumatische ervaring EMDR Therapie voor mensen met een traumatische ervaring Wat is EMDR Eye Movement Desensitization and Reprocessing, afgekort tot EMDR, is een therapie voor mensen die last blijven houden van de gevolgen

Nadere informatie

De muur. Maar nu, ik wil uitbreken. Ik kom in het nauw en wil d r uit. Het lukt echter niet. De muur is te hoog. De muur is te dik.

De muur. Maar nu, ik wil uitbreken. Ik kom in het nauw en wil d r uit. Het lukt echter niet. De muur is te hoog. De muur is te dik. De muur Ik heb een muur om me heen. Nou, een muur? Het lijken er wel tien. En niemand is in staat om Over die muur bij mij te komen. Ik laat je niet toe, Want dan zou je zien Hoe kwetsbaar ik ben. Maar

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

GGZ aanpak huiselijk geweld

GGZ aanpak huiselijk geweld GGZ aanpak huiselijk geweld Wat is er nodig en wat helpt Jeannette van Borren Mei 2011 Film moeder en zoon van Putten Voorkomen van problemen is beter en goedkoper dan genezen Preventieve GGZ interventies

Nadere informatie

E M D R een inleiding

E M D R een inleiding E M D R een inleiding Lucinda Meihuizen GZ-psycholoog Zorgpartners Midden-Holland lucinda.meihuizen@zorgpartners.nl Wietske Soeteman GZ-psycholoog Pro Persona w.soeteman@propersona.nl Wat haal je uit deze

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Aardbevingen en psychische klachten

Aardbevingen en psychische klachten Aardbevingen en psychische klachten (Karin Folkers, Klinisch Psycholoog) Jantien Mast, Verpleegkundig Specialist Peter Pijper en Coosje Klootwijk, verpleegkundigen Bouke Koopmans, psychiater Loppersum,

Nadere informatie

Oud worden en sterven met de oorlog

Oud worden en sterven met de oorlog Oud worden en sterven met de oorlog Mede mogelijk gemaakt door de Stichting 1940-1945 1 Oud worden en sterven met de oorlog Over wie gaat het Schokkende gebeurtenissen Kenmerken en stressreacties Verwerking

Nadere informatie

Cambriana online hulpprogramma

Cambriana online hulpprogramma Dit is deel 1 van het online hulpprogramma van Cambriana. Verwerking van een scheiding 'Breaking up is hard to do' Neil Sedaka Een scheiding is een van de pijnlijkste ervaringen die je kunt meemaken in

Nadere informatie

Meer informatie MRS 0610-2

Meer informatie MRS 0610-2 Meer informatie Bij de VGCt zijn meer brochures verkrijgbaar, voor volwassenen bijvoorbeeld over depressie en angststoornissen. Speciaal voor kinderen zijn er brochures over veel piekeren, verlatingsangst,

Nadere informatie

EMDR bij adolescenten

EMDR bij adolescenten EMDR bij adolescenten Een vorm van traumabehandeling Marijke de Koning-Groothuizen ZMC Kinderen en Jongeren van de Gelderse Roos Voorbeelden uit de praktijk Sofie, 16 jaar. Klachten, sinds ongeveer een

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Trauma en verslaving. Mondriaan. Verslavingszorg. Informatie voor patiënten

Trauma en verslaving. Mondriaan. Verslavingszorg. Informatie voor patiënten Verslavingszorg Trauma en verslaving Als u naast uw verslaving ook last heeft van een nare of ingrijpende gebeurtenis uit uw verleden Informatie voor patiënten Mondriaan voor geestelijke gezondheid Trauma

Nadere informatie

Eetstoornissen. Mellisa van der Linden

Eetstoornissen. Mellisa van der Linden Eetstoornissen Mellisa van der Linden Inhoud Hoofdstuk 1: Wat houdt een eetstoornis in? Hoofdstuk 2: Welke eetstoornissen zijn er? Hoofdstuk 3: Wat zijn bekende oorzaken voor een eetstoornis? Hoofdstuk

Nadere informatie

..en. rouwend. VOOK 6 oktober 2011 ( )Carine. Kappeyne van de Coppello

..en. rouwend. VOOK 6 oktober 2011 ( )Carine. Kappeyne van de Coppello Jong, eigen-wijs..en rouwend VOOK 6 oktober 2011 ( )Carine Kappeyne van de Coppello Krijgen kinderen met de dood te maken? Internationaal onderzoek wijst uit dat van ongeveer 5% van de kinderen tot 16

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapiegroep voor mensen met een bipolaire stoornis

Cognitieve gedragstherapiegroep voor mensen met een bipolaire stoornis Psychiatrie Cognitieve gedragstherapiegroep voor mensen met een bipolaire stoornis www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl PSY002 / Cognitieve gedragstherapiegroep

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis: schematherapie en dialectische gedragstherapie

Cognitieve gedragstherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis: schematherapie en dialectische gedragstherapie Cognitieve gedragstherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis: schematherapie en dialectische gedragstherapie Informatie voor mensen die hun probleem willen aanpakken 2 Cognitieve gedragstherapie:

Nadere informatie

Leer uw kind De Ondergoedregel.

Leer uw kind De Ondergoedregel. 1. Leer uw kind De Ondergoedregel. Ongeveer één op de vijf kinderen is slachtoffer van seksueel geweld, waaronder seksueel misbruik. U kunt helpen voorkomen dat het uw kind overkomt. Leer uw kind De Ondergoedregel.

Nadere informatie

Haïti. Anneke Vinke, 19 januari 2010

Haïti. Anneke Vinke, 19 januari 2010 Haïti Anneke Vinke, 19 januari 2010 Opzet Korte introductie Feiten en verder Morgen... PAUZE --> daarna vragen/discussie 2 Situatie: RAMP in Haïti TV beelden & leed: zien van pijn van kinderen niet te

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Na de schok... Informatie voor ouders

Na de schok... Informatie voor ouders Na de schok... Informatie voor ouders Niemand is echt voorbereid op een schokkende gebeurtenis en als het gebeurt heeft dat voor iedereen ingrijpende gevolgen. Als kinderen samen met hun ouders een aangrijpende

Nadere informatie

Horizon methodiek na huiselijk geweld & na seksueel misbruik

Horizon methodiek na huiselijk geweld & na seksueel misbruik Horizon methodiek na huiselijk geweld & na seksueel misbruik 29-09-2014 Merijn van de Vliet, GZ-psycholoog Programma Introductie Oefening Horizon: twee varianten naast elkaar Film Oefening Thema s en

Nadere informatie

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag?

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Publieksversie Ga zo veel mogelijk door met uw normale dagelijkse activiteiten. Dat geeft u het gevoel dat u de baas bent over de situatie. Dit is ook

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Oncologie. Patiënteninformatie. Omgaan met kanker. Bij wie kunt u terecht? Slingeland Ziekenhuis

Oncologie. Patiënteninformatie. Omgaan met kanker. Bij wie kunt u terecht? Slingeland Ziekenhuis Oncologie Omgaan met kanker i Patiënteninformatie Bij wie kunt u terecht? Slingeland Ziekenhuis Algemeen Het hebben van kanker kan grote gevolgen hebben voor uw leven en dat van uw naasten. Lichamelijk

Nadere informatie

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders Grafisch ontwerp: Ontwerpstudio 2 MAAL EE Bij huiselijk geweld tussen (ex-)partners worden kinderen vaak over het hoofd gezien. Toch hebben

Nadere informatie

Geheugenklachten als bijwerking van Electroconvulsieve Therapie (ECT)

Geheugenklachten als bijwerking van Electroconvulsieve Therapie (ECT) Geheugenklachten als bijwerking van Electroconvulsieve Therapie (ECT) Informatie voor patiënten en hun naaste(n) Samenvatting van de informatie in de folder Patiënten die een electroconvulsieve therapie

Nadere informatie

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline ggz voor doven & slechthorenden Borderline Als gevoelens en gedrag snel veranderen Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline Herkent u dit? Bij iedereen gaat wel

Nadere informatie

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind MEE Nederland Raad en daad voor iedereen met een beperking Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Inhoudsopgave

Nadere informatie

Narratieve Exposure Therapie

Narratieve Exposure Therapie Narratieve Exposure Therapie MANP jubileumcongres Patricia Strijk Even voorstellen Wat doet Stichting Centrum 45: Diagnostiek en behandeling complexe psychotraumaklachten VS-GGZ: Werkzaam op de polikliniek

Nadere informatie

Er wel/niet zijn voor je pleegkind. Symposium Pleegzorg Waar blijft het kind 19 juni 2014 Ede

Er wel/niet zijn voor je pleegkind. Symposium Pleegzorg Waar blijft het kind 19 juni 2014 Ede Er wel/niet zijn voor je pleegkind Symposium Pleegzorg Waar blijft het kind 19 juni 2014 Ede 22-6-2014 de Zeeuw & Brok Inhoud 1. Lawaaiboek 2. Zorg voor het kind: houdt rekening met gevolgen van Verlating

Nadere informatie

Uit de burn-out Therapiegroep werkstresshantering

Uit de burn-out Therapiegroep werkstresshantering Uit de burn-out Therapiegroep werkstresshantering Albert Schweitzer ziekenhuis mei 2009 pavo 0202 Inleiding Als u last heeft van een burn-out door stress op het werk kunt u de therapiegroep werkstresshantering

Nadere informatie

Zorgprogramma. Emergis, kinder- en jeugdpsychiatrie. Amares

Zorgprogramma. Emergis, kinder- en jeugdpsychiatrie. Amares Zorgprogramma Amares Emergis, kinder- en jeugdpsychiatrie Deze folder is bedoeld voor kinderen en jongeren die behandeling krijgen bij Amares. De folder is ook bedoeld voor ouder(s)/verzorger(s) die binnenkort

Nadere informatie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie Zaken voor mannen Verhalen van mannen met epilepsie Introductie Niet alle mannen vinden het prettig om over hun gezondheid te praten. Ieder mens is anders. Elke man met epilepsie ervaart zijn epilepsie

Nadere informatie

Zelfbeschadiging bij leerlingen Een inleiding

Zelfbeschadiging bij leerlingen Een inleiding Nationaal congres leerlingbegeleiding Zelfbeschadiging bij leerlingen Een inleiding Zeist, 17 maart 1 Destructief gedrag Automutilatie Wat zijn de eerste woorden die bij je boven komen? Wat roept dat bij

Nadere informatie

Depressie. Meer dan een somber gevoel. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie

Depressie. Meer dan een somber gevoel. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie ggz voor doven & slechthorenden Depressie Meer dan een somber gevoel Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie Herkent u dit? Iedereen is wel eens somber of treurig.

Nadere informatie

leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte

leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte CVA Cerebro Vasculair Accident is de medische term voor een ongeluk in de vaten van de hersenen. In het dagelijks taalgebruik heet een CVA

Nadere informatie

Na de schok... Informatie voor leerkrachten

Na de schok... Informatie voor leerkrachten Na de schok... Informatie voor leerkrachten Niemand is echt voorbereid op een schokkende gebeurtenis en als het gebeurt heeft dat ingrijpende gevolgen. Als leerkrachten samen met kinderen een aangrijpende

Nadere informatie

Maak kennis. met GGZ Friesland

Maak kennis. met GGZ Friesland Maak kennis met GGZ Friesland Psychische klachten hebben veel invloed op het dagelijks leven. Elke dag is een uitdaging en het is moeilijk om een normaal leven te leiden, contacten te onder houden, naar

Nadere informatie

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen Tekst: Aziza Sbiti & Cha-Hsuan Liu Colofon: Deze brochure is totstandgekomen met hulp van het Inspraak Orgaan Chinezen. De inhoud

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod U bent niet de enige Een op de tien Nederlanders heeft te maken met een persoonlijkheidsstoornis of heeft trekken hiervan. De Riagg Maastricht is gespecialiseerd

Nadere informatie

Met therapie werken aan je problemen Sterker in de samenleving.

Met therapie werken aan je problemen Sterker in de samenleving. Met therapie werken aan je problemen Sterker in de samenleving. Powered by Pluryn Ik kreeg één keer per week therapie om beter in mijn vel te zitten. Ik leerde om te gaan met vervelende gebeurtenissen

Nadere informatie

Delirium op de Intensive Care (IC)

Delirium op de Intensive Care (IC) Deze folder is bedoeld voor de partners, familieleden, naasten of bekenden van op de Intensive Care (IC) afdeling opgenomen patiënten. Door middel van deze folder willen wij u als familie* uitleg geven

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Top Referent TraumaCentrum

Top Referent TraumaCentrum GGzE centrum psychotrauma Top Referent TraumaCentrum Informatie over behandeling van mensen met ernstige traumagerelateerde stoornissen Algemene informatie >> BIJ HET TOP REFERENT TRAUMACENTRUM WORDEN

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Inhoud. plaatsbepaling en verklaringsmodel... 9. met een verstandelijke beperking... 27. Literatuur... 8. verstandelijke beperking...

Inhoud. plaatsbepaling en verklaringsmodel... 9. met een verstandelijke beperking... 27. Literatuur... 8. verstandelijke beperking... XIII Inhoud 1 Het handboek SOS Snelle Opvang bij Seksueel misbruik..................... 1 1.1 Doelgroep van het handboek SOS..................................................... 2 1.2 Het belang van het

Nadere informatie

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Arosa biedt veiligheid en bescherming bij geweld in relaties. Vrouwen, mannen en hun kinderen kunnen bij Arosa terecht voor opvang en begeleiding. Arosa

Nadere informatie

De draad weer oppakken

De draad weer oppakken De draad weer oppakken na een ingrijpende gebeurtenis 0900-0101 (lokaal tarief) Slachtofferhulp N e d e r l a n d Een ingrijpende gebeurtenis, zoals een misdrijf of verkeersongeluk, zet uw leven in meer

Nadere informatie

Inhoud: Wat is trauma Cultuur aspecten Psychologische Fysieke aspecten Geestelijke aspecten Grenzen aangeven

Inhoud: Wat is trauma Cultuur aspecten Psychologische Fysieke aspecten Geestelijke aspecten Grenzen aangeven Inhoud: Wat is trauma Cultuur aspecten Psychologische Fysieke aspecten Geestelijke aspecten Grenzen aangeven Wat is een trauma? Trauma kan cultuurafhankelijk zijn Cultuur bepaalt reactie Cultuur aspecten:

Nadere informatie

Zorgen voor getraumatiseerde kinderen: een training voor opvoeders

Zorgen voor getraumatiseerde kinderen: een training voor opvoeders Zorgen voor getraumatiseerde kinderen: een training voor opvoeders Leony Coppens Carina van Kregten Symposium Pleegzorg 2014 Waar blijft het kind? 11 maart 2014 Wat gaan we vandaag doen? Wie zijn wij?

Nadere informatie

Interview met iemand die zichzelf beschadigt

Interview met iemand die zichzelf beschadigt Interview met iemand die zichzelf beschadigt over haar/zijn ervaringen (c) September 2000 Copyright: A.D.M.A.C. Escher; Prof. M.A.J.Romme; Rijksuniversiteit Maastricht, Postbus 616, 6200 MD Maastricht

Nadere informatie

Ik wil dood suïcidaliteit

Ik wil dood suïcidaliteit Ik wil dood suïcidaliteit bij jongeren Mark De Bock Anneleen Franssens Annelies Kog Klinisch psychologen en orthopedagogen, psychotherapeuten UKJA Waar of niet waar? De meeste zelfmoorden gebeuren impulsief

Nadere informatie

Psychisch of Psychiatrie? 12-06-2012

Psychisch of Psychiatrie? 12-06-2012 Wat is een psychische stoornis? Een psychische stoornis is een patroon van denken, voelen en gedrag dat binnen de geldende cultuur ongebruikelijk is. Het patroon veroorzaakt last bij de persoon zelf en/of

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) Aandachttraining/Mindfulnesstraining

Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) Aandachttraining/Mindfulnesstraining Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) Aandachttraining/Mindfulnesstraining 2 Deze folder geeft u informatie over Mindfulness-Based Cognitieve Therapie. Deze mindfulnesstraining wordt op de afdeling

Nadere informatie

Boek Slapende honden? Wakker maken!

Boek Slapende honden? Wakker maken! Boek Slapende honden? Wakker maken! A.Struik, ontwikkelingspsycholoog/ systeemtherapeut Joany Spierings Drie testen Weinig theorie en veel praktijk CD-Rom/ werkbladen Formulier zes testen Geen protocol

Nadere informatie

Mishandeling en seksueel. Laat het niet zomaar gebeuren

Mishandeling en seksueel. Laat het niet zomaar gebeuren Mishandeling en seksueel geweld Laat het niet zomaar gebeuren Alles over mishandeling en seksueel geweld Meldpunt Geweld, Misbruik en Kindermishandeling tel. 1712 elke werkdag van 9 tot 17 uur Dit nummer

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 134 Nederlandse samenvatting De inleiding van dit proefschrift beschrijft de noodzaak onderzoek te verrichten naar interpersoonlijk trauma en de gevolgen daarvan bij jongeren in

Nadere informatie

De boom met de korte wortels. Een verhaal over hechtingsproblemen Tekst Christien van t Hof Illustraties Hanna Salonen

De boom met de korte wortels. Een verhaal over hechtingsproblemen Tekst Christien van t Hof Illustraties Hanna Salonen De boom met de korte wortels Een verhaal over hechtingsproblemen Tekst Christien van t Hof Illustraties Hanna Salonen Colofon De boom met de korte wortels Een uitgave van de s Heeren Loo Zorggroep Coördinatie:

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. namelijk afschuwelijke dingen! Daders zijn soms zo creatief en geslepen, daar kunnen we ons maar amper een voorstelling bij maken.

Hoofdstuk 1. namelijk afschuwelijke dingen! Daders zijn soms zo creatief en geslepen, daar kunnen we ons maar amper een voorstelling bij maken. Hoofdstuk 1 Het beestje bij de naam Wat gebeurt er precies? In dit hoofdstuk wil ik graag stilstaan bij geweld en misbruik en wat het precies is. We hebben hier allemaal onze eigen ideeën over. Schelden,

Nadere informatie

Psychosociale begeleiding in het Oncologie Centrum

Psychosociale begeleiding in het Oncologie Centrum Psychosociale begeleiding in het Centrum Inleiding Als u te horen krijgt dat u kanker heeft of een hematologische ziekte, kan er veel veranderen in uw leven en dat van uw naasten. Niet alleen lichamelijk,

Nadere informatie

Psychische. problemen. bij ouders. Wat doe je met ouders die in de knoop zitten?

Psychische. problemen. bij ouders. Wat doe je met ouders die in de knoop zitten? Psychische problemen bij ouders Wat doe je met ouders die in de knoop zitten? Alles over psychische problemen bij je ouders IKMAAKDEKLIK.be Een onlineplatform voor kinderen van ouders met psychische problemen.

Nadere informatie

Lange termijn effecten prehospitaal handelen: De kater komt later. Hennie Knoester Kinderarts-intensivist, Intensive Care Kinderen EKZ/AMC

Lange termijn effecten prehospitaal handelen: De kater komt later. Hennie Knoester Kinderarts-intensivist, Intensive Care Kinderen EKZ/AMC prehospitaal handelen: De kater komt later Hennie Knoester Kinderarts-intensivist, Intensive Care Kinderen EKZ/AMC RS infectie, 10 dagen oud Meningococcen infectie, 1 jaar Asystolie bij cardiomyopathie,

Nadere informatie

De ingewikkelde relatie tussen dader en slachtoffer in de behandelrelatie tijdens behandeling in de TBS

De ingewikkelde relatie tussen dader en slachtoffer in de behandelrelatie tijdens behandeling in de TBS Forum TBS Symposium Daders & slachtoffers: hoe verder? 29 november 2013, Radboud Universiteit Nijmegen, 10.00 17.00 uur Drs. Karin ten Brinck directeur behandeling FPC Veldzicht De ingewikkelde relatie

Nadere informatie

Samen eenzaam. Frida den Hollander

Samen eenzaam. Frida den Hollander Samen eenzaam Samen eenzaam Frida den Hollander Tweede editie Schrijver: Frida den Hollander Coverontwerp: Koos den Hollander Correctie: Koos den Hollander ISBN:9789402122442 Inhoud Inleiding 1 Ik ben

Nadere informatie

Hulp voor vluchtelingenkinderen en hun ouders. Wat kan Altra bieden?

Hulp voor vluchtelingenkinderen en hun ouders. Wat kan Altra bieden? Hulp voor vluchtelingenkinderen en hun ouders Wat kan Altra bieden? Problemen & Risico s Beschermende factoren Bouwstenen jeugdhulp van Altra Verlies familie en verlatingsangst Veilige basis, vertrouwen

Nadere informatie

Vermoeidheid bij MPD

Vermoeidheid bij MPD Vermoeidheid bij MPD Landelijke contactmiddag MPD Stichting, 10-10-2009 -van Wijlen Psycho-oncologisch therapeut Centrum Amarant Toon Hermans Huis Amersfoort Welke verschijnselen? Gevoelens van totale

Nadere informatie

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Mijn leven veranderde zo n drie jaar geleden. Juist de dag voor mijn mama s verjaardag kreeg ze van mijn vader een kogel door het hoofd. Wonder boven wonder overleefde

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll

Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll Weer een dag dat ik vroeg moet op staan, de ellende weer begint. De dagen worden steeds langer en vermoeiender. De dingen waaraan ik gedacht heb om het

Nadere informatie

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is Beste ouders en verzorgers. Voor de vakantie zijn we begonnen met een aanpak om het op en rond onze school voor kinderen nog veiliger te maken. Nu, na de vakantie, pakken we de draad met veel élan weer

Nadere informatie

Onbegrepen lichamelijke klachten

Onbegrepen lichamelijke klachten Onbegrepen lichamelijke klachten Er zijn veel mensen met onbegrepen lichamelijke klachten, klachten waarvoor men (nog) geen verklaring heeft kunnen vinden op lichamelijk gebied. Onderzoek, doorsturen naar

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

GGzE centrum psychotische stoornissen. Act. Zorg bij de eerste psychose. Informatie voor cliënten >>

GGzE centrum psychotische stoornissen. Act. Zorg bij de eerste psychose. Informatie voor cliënten >> GGzE centrum psychotische stoornissen Act Zorg bij de eerste psychose Informatie voor cliënten >> Uw klachten de baas en het dagelijks leven weer oppakken GGzE centrum psychotische stoornissen geeft behandeling

Nadere informatie

Omgaan met de gevolgen van een schokkende gebeurtenis

Omgaan met de gevolgen van een schokkende gebeurtenis Omgaan met de gevolgen van een schokkende gebeurtenis Informatie voor patiënten F0122-6011 augustus 2012 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus

Nadere informatie

llochtone meiden en vrouwen in-zicht

llochtone meiden en vrouwen in-zicht 2010 PROJECTEN Nieuwsbrief INHOUD Allochtone meiden & vrouwen in-zicht (Vervolg project) Kinderen aan zet (Onderzoek naar de gevolgen voor kinderen van het hebben van een moeder die seksueel misbruikt

Nadere informatie

De behandeling van complexe rouw. Jantien Piekstra GZ psycholoog / cognitief gedragstherapeut

De behandeling van complexe rouw. Jantien Piekstra GZ psycholoog / cognitief gedragstherapeut De behandeling van complexe rouw Jantien Piekstra GZ psycholoog / cognitief gedragstherapeut Disclosure of interest Mogelijke belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Eerste druk, februari 2011 2011 Elisabeth Nymus

Eerste druk, februari 2011 2011 Elisabeth Nymus Seksueel misbruik Eerste druk, februari 2011 2011 Elisabeth Nymus isbn: 978-90-484-1685-1 nur: 248 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

Het verlies van een dierbare

Het verlies van een dierbare Het verlies van een dierbare Het Zorgpad Stervensfase is gebaseerd op de Liverpool Care Pathway for the dying patient (LCP). De LCP is door het Erasmus MC Rotterdam en het IKNL locatie Rotterdam integraal

Nadere informatie

http://www.trimbos.nl/default1060.html?printid=1735

http://www.trimbos.nl/default1060.html?printid=1735 Page 1 of 5 print www.trimbos.nl psychische stoornissen: algemene informatie > borderline persoonlijkheidsstoornis Borderline persoonlijkheidsstoornis Wat is borderline? Het meest kenmerkende van de borderline

Nadere informatie

Suïcidepreventie. Marian de Groot Directeur handicap + studie Mede namens 113-Online

Suïcidepreventie. Marian de Groot Directeur handicap + studie Mede namens 113-Online Suïcidepreventie Marian de Groot Directeur handicap + studie Mede namens 113-Online Missie en visie @113 Taboe op praten over zelfmoord doorbreken Drempels bij zoeken en vinden van hulp verlagen Landelijk

Nadere informatie

Liesbeth Mevissen. www.bsl.nl

Liesbeth Mevissen. www.bsl.nl Liesbeth Mevissen www.bsl.nl EMDR bij mensen met een verstandelijke beperking en/of autisme Liesbeth Mevissen, klinisch psycholoog, EMDR supervisor 27 september 2013 l.mevissen@accare.nl verstandelijk

Nadere informatie

1 Inleiding 11. 2 Wat is er met me aan de hand? 15. Typerend beeld 16 Kenmerken 18 Diagnostiek 30 Hoe vaak komt het voor? 35 Samenvatting 37

1 Inleiding 11. 2 Wat is er met me aan de hand? 15. Typerend beeld 16 Kenmerken 18 Diagnostiek 30 Hoe vaak komt het voor? 35 Samenvatting 37 Leven met een antisoc stoornis.qxd 07-03-06 09:27 Pagina 7 Inhoud Voorwoord 1 Inleiding 11 2 Wat is er met me aan de hand? 15 Typerend beeld 16 Kenmerken 18 Diagnostiek 30 Hoe vaak komt het voor? 35 Samenvatting

Nadere informatie

Posttraumatische stressstoornis na uitzending

Posttraumatische stressstoornis na uitzending Posttraumatische stressstoornis na uitzending Factsheet Inleiding Een ruime meerderheid van de Nederlandse bevolking (ongeveer 80%) krijgt ooit te maken met één of meer potentieel traumatische gebeurtenissen.

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Psychiatrie- Obstetrie- Paediatrie (POP)-poli. Informatie voor patiënten over de POP-poli van Tergooi.

Patiënteninformatie. Psychiatrie- Obstetrie- Paediatrie (POP)-poli. Informatie voor patiënten over de POP-poli van Tergooi. Patiënteninformatie Psychiatrie- Obstetrie- Paediatrie (POP)-poli Informatie voor patiënten over de POP-poli van Tergooi. Inhoudsopgave Pagina Inleiding 4 Psychiatrische aandoeningen en kinderwens of

Nadere informatie

Borderline in het gezin. Koos Krook, sr. preventiefunctionaris GGZ Midden Brabant

Borderline in het gezin. Koos Krook, sr. preventiefunctionaris GGZ Midden Brabant Borderline in het gezin. Koos Krook, sr. preventiefunctionaris GGZ Midden Brabant Inleiding - Stellingen. - Ontstaan psychiatrische aandoeningen. - Wat zien naastbetrokkenen. - Invloed van borderline op

Nadere informatie

THERAPIE. Samen werken aan jouw toekomst. Introductiefolder voor jongeren, ouders en verwijzers

THERAPIE. Samen werken aan jouw toekomst. Introductiefolder voor jongeren, ouders en verwijzers THERAPIE Samen werken aan jouw toekomst Introductiefolder voor jongeren, ouders en verwijzers Soms gebeurt er iets naars. Je wilt er wel over praten, maar je weet niet met wie. Of misschien kun je er niet

Nadere informatie

Thema's per klas die aangeboden worden in de methode:

Thema's per klas die aangeboden worden in de methode: Thema's per klas die aangeboden worden in de methode: Groep 1-2 Hierbij zijn de kinderen bezig met specifieke lichaamskenmerken van zichzelf en van anderen. Ook gaan ze op zoek naar onderlinge overeenkomsten.

Nadere informatie

Mindfulnesstraining Aandachttraining. Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT)

Mindfulnesstraining Aandachttraining. Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) Mindfulnesstraining Aandachttraining Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) 2 Deze folder geeft u informatie over Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT). De mindfulnesstraining wordt aangeboden

Nadere informatie

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt.

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij kunt geen mensen haten en doet geen ander zeer misschien ben jij het wapen waarmee ik liefde leer.

Nadere informatie

Over kalveren en vlinders

Over kalveren en vlinders Woord vooraf Over kalveren en vlinders Woord vooraf a Over kalveren en vlinders 9 Kalverliefde : de eerste verliefdheid, de eerste keren vlinders in de buik, de verliefdheid van de puberteit. Denk jij

Nadere informatie

Mentaliseren Bevorderende Therapie (MBT) voor cliënten met een borderline persoonlijkheidsstoornis

Mentaliseren Bevorderende Therapie (MBT) voor cliënten met een borderline persoonlijkheidsstoornis Mentaliseren Bevorderende Therapie (MBT) voor cliënten met een borderline persoonlijkheidsstoornis Informatie voor cliënten en hun verwijzers Mentaliseren Bevorderende Therapie voor cliënten met een borderline

Nadere informatie

Noach bouwt een ark Genesis 6-8

Noach bouwt een ark Genesis 6-8 2 Noach bouwt een ark Genesis 6-8 Het is niet fijn meer op de aarde. De mensen maken ruzie, ze vechten en ze zijn God vergeten. Maar er is één man die anders is. Dat is Noach. Op een dag praat God met

Nadere informatie