Project 1: ICU Kampala, Oeganda

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Project 1: ICU Kampala, Oeganda"

Transcriptie

1 Project 1: ICU Kampala, Oeganda 17 februari maart 2009 Wat was dit gaaf om te doen! Deze week ben ik thuisgekomen van de allereerste Libre Foundation training en alles in me zingt dat dit werkt! Acclimatiseren De eerste twee dagen in Kampala waren voornamelijk acclimatiseren. Het is er 26 tot 30 graden en de zon is fel, zeker omdat ik zelf uit de donkere winter kwam. Samen met de wind die het stof en zand rond waait, zorgde dat regelmatig voor dichtgeknepen ogen. Het was ook wennen aan het tempo: het lukt ze daar volledig om in het nu te leven! Iedereen heeft tijd beschikbaar, niemand moet nu echt weg naar een volgende afspraak. De truc is om er maar zo snel mogelijk aan mee te doen: je horloge is in Oeganda gewoon minder waard. Twee andere dingen die wat tijd nodig hadden voordat ze gewoon werden: iedereen praat hier behoorlijk goed Engels, het is zelfs de enige taal die alle 32 bevolkingsgroepen verstaan. Maar het is voor wel voor iedereen de tweede taal. Vergelijk het maar met de beheersing van het Engels van Nederlanders onder de 40: iedereen kan het, maar niet iedereen even goed. Vooral de uitspraak is heel anders: elke r wordt bijvoorbeeld een l. Het zijn net Chinezen, wat dat betreft. De kunst is weer: aanpassen, beglijpen dat ik de buitenstaandel ben en dus zoveel mogelijk hun taal platen. En dan hebben we nog het verkeer: wat een puinhoop. De hele stad is arm en scharrelt dapper de dagelijkse maaltijd bij elkaar. Toch heeft echt iedereen een mobieltje (zonder beltegoed ) en lijkt de hele stad onderweg te zijn naar iets. Lopend en in héél veel Matatu s en Boda-Boda s. Een Matatu is een Toyotabusje die in Nederland al 15 jaar niet meer door de APK zou zijn gekomen, een Boda-Boda is een lichte motor waar je zonder helm achterop stapt. De busjes zitten tjokvol met 15 passagiers, maar 19 of 25 past ook heus wel. Verkeersregels in Kampala: vermijd oogcontact met andere bestuurders, niet remmen, wel toeteren en uitwijken indien echt noodzakelijk. De grootste zonde is voorrang verlenen en ruimte laten, dat levert boos getoeter op van de sliert bestuurders achter je. De hele stad (anderhalf keer Amsterdam) kent geloof ik vijf kruispunten met stoplichten, voor de rest is het gewoon licht afremmen voor een kruispunt, maar wel doorrijden. Van bovenaf zou het net vlechten lijken. ICU Heerlijk om na een paar uur in de stad weer terug te zijn op het terrein van ICU, de organisatie waarmee deze training is opgezet. Zij verbinden lokale organisaties met donors en vrijwilligers, hebben een guesthouse en ze vervullen een vraagbaak en adviesfunctie. Dat laatste kunnen ze enorm goed: het drietal bestaat uit het echtpaar Sander en Sarah en aanstormend talent Obala Fred. Sander is Hollander en heeft de Oegandese Sarah ontmoet toen zij in Nederland woonde. Obala is een jonge Oegandees, met een groot inlevingsvermogen. Hij is al op jonge leeftijd voor iedereen een volwaardige gesprekspartner en overbrugt met gemak allerlei cultuurverschillen. Hij heeft de rebellenoorlog in het noorden meegemaakt (is ontvoerd, heeft twee jaar als kindsoldaat moeten vechten), kent de wetten van stammen én inmiddels ook die van de stad. Hij is enorm trots dat hij tot dezelfde stam behoort (de Achioli) als Obama. Ook is hij actief bij Nabuurs betrokken, een erg goed werkend internetplatform. In dat kader is hij in Nederland geweest. Het drietal heeft tezamen alle capaciteiten in huis om ICU tot een enorm succes te maken. Het guesthouse heeft de sfeer van zo n plek waar je vroeger heen ging op kamp: brede hallen, eenvoudig meubilair, behulpzaam personeel en schoon. Verschil met Nederland is het enorme dakterras, balkons, een tuin en een enorm relaxte en open sfeer. De eetzaal binnen is een week lang omgebouwd tot trainingsruimte. Hoe er structuur in de training kwam De trainingstijden waren van maandag tot en met vrijdag, 8.30 tot De deelnemers was voor de zekerheid verteld dat het om 8.00 zou starten...soms zijn ze immers wat later. Obala zou er om 6.00 zijn, voor de organisatorische punten met het personeel. Ik was de vorige dag al twee uur bezig geweest met flipovers, aankleding van de ruimte en goed neerzetten van tafels, stoelen, naambordjes en schrijfgerei. Ik vond 6.00 dan ook wat overdreven, maar om 7.00 was ik helemaal klaar voor ontvangst van de eerste deelnemers: sommige 1

2 moesten immers van de andere kant van het land komen. Niemand van het personeel had Fred nog gezien. Om 8.15 kwam hij aanzetten, met honderd verontschuldigingen en vervolgens een warm welkom. Kopje thee erbij alle tijd van de wereld. Om 8.45 kwam de eerste deelnemer binnenvallen. Een kleine drie uur te laat begonnen we uiteindelijk met negen deelnemers: nummer tien belde toen eindelijk terug dat hij toch niet meedeed en nummer elf hebben we de hele week niet te pakken gekregen. De hele eerste dag verliep in een goede sfeer, maar rommelig. Telefoontjes werden beantwoord, lunch was pas drie kwartier na lunchtijd gereed, men vond het heel vreemd dat ik het aan hen overliet wanneer er een nieuwe pauze kwam en theepauzes liepen enorm uit. Ik heb mezelf verbaasd hoe goed het me lukte om hier relaxed onder te blijven (meerdere mensen die me goed kennen zullen nu vast glimlachen). Het was juist de groep die zich aan de verstoringen begon te ergeren. Aan het einde van de dag, ná het huiswerk en het avondeten zijn ze tot doorgegaan met een vergadering. De volgende ochtend hingen er nieuwe flipovervellen aan de muur: de dagindeling met pauzetijden en een serie regels over onder anderen gsm-gebruik en onnodig geluid. De pauzetijden waren ook doorgegeven aan de keuken. Daarnaast was iemand aangesteld als timekeeper, inclusief belletje. De hele training is vanaf Day Two organisatorisch perfect verlopen. Ik ben gewend tijdens mijn trainingen nauwkeurig op de klok te werken, maar nu werd er zelfs onverbiddelijk gerinkeld, zelfs midden in een zin van iemand. Ik mocht vervolgens de timekeeper om bijvoorbeeld drie minuten extra vragen, die ik dan officieel kreeg. Met opnieuw na drie minuten het belletje. Echt heel bijzonder blijkbaar kunnen ze het prima, maar kiezen ze in het dagelijks leven voor iets anders. Opnieuw een les voor me dat het zelden gaat om vaardigheden en bijna altijd over intentie. De groep De groep bestond uit Sarah en Obala van ICU, Charles en Fred die met microkredieten werken en Patrick, Nelson, John, Pascal en Chris die elk leader zijn van een organisatie die tracht de vele (AIDS)wezen te voorzien van eten en onderwijs. Vaak zijn namelijk de guardians (de voogden, zoals ooms en tantes) niet in staat hen meer te bieden dan onderdak en een avondmaal. Schoolgeld, ontbijt en lunchgeld hebben deze guardians vaak alleen voor hun eigen rits kinderen. In het dagelijks leven zijn de deelnemers basisschoolleraar, student, stamhoofd of journalist. Noem het de betrokken mensen uit de samenleving, die willen werken aan een betere wereld. Over het algemeen zijn dit ook trotse mensen, die gewend zijn aan autoriteit. Oftewel: niet echt gewend aan tegenspraak of feedback. Daarbij is deze hele cultuur er op gericht op de ander in zijn waarde te laten en wederzijds gezichtsverlies te voorkomen. Daaronder, onder de oppervlakkige beleefdheden, is er ook veel afgunst. Er wordt weinig opbouwende feedback aan elkaar gegeven, want waarom zou je de ander willen zien groeien. Voeg daar nog bij het cultuuraspect dat Oegandezen niet gewend zijn aan meningen. Als jij de baas bent, gééf je bevelen, als een ander de leider is, dan ontvang je bevelen en gehoorzaam je gedwee. Alles bij elkaar niet echt de allermakkelijkste uitgangspunten voor openheid, het formuleren van meningen en geven van feedback. Het goede nieuws is dat de deelnemers zó gedreven waren om deze training aan te grijpen voor de doelen van hun organisatie, dat ze zich keer op keer enorm hebben ingespannen om het maximale uit een oefening te halen. En dan gaat het hard: zelfs ver onderontwikkelde vaardigheden als coachend leidinggeven en resultaatgericht werken werden opeens een haalbare kaart, omdat men continu vertrouwen had in nieuwe mogelijkheden. Ik heb versteld gestaan van hoe snel je iets aan kunt leren als je geen weerstand hebt om het te leren. Onderwerpen in de training De onderwerpen en werkvormen verschilden niet eens zo heel veel van die in Nederland, al had ik allerlei oefeningen aangepast met lokale voorbeelden met matatu s, markt, kinderen opvoeden en de staff van ICU aansturen bij de lunchbereiding. Het ging net als in het Nederlandse bedrijfleven opnieuw over de meerwaarde van samenvatten&doorvragen, over non-verbale communicatie, over leidinggeven, over buiten-de-kadersdenken en over conflicthantering. Ik vond het vreemd zeker gezien het niveau op andere onderdelenhoeveel extra aandacht ik moest besteden aan de uitleg van werkvormen. Opdrachten als vorm drietallen, A is zichzelf, B is zijn medewerker en C observeert, dit doe je drie ronden van elk tien minuten is onmogelijk. Dat moet echt voorgedaan worden, tot twee keer toe. Telkens een schril contrast met hoe goed de oefeningen zelf uit de verf kwamen. Al snel werd er feedback gegeven aan de hand van observaties in plaats van interpretaties, begon men uit zichzelf samen te vatten en klonken er steeds betere vragen. Het leuke was, dat dit niet alleen in de rollenspellen werd gedaan, maar ook tijdens andere onderdelen en buiten de trainingstijden. Net als in 2

3 Nederland verliep het leren vaak in deze stappen: een ludieke oefening die je met de neus op de feiten drukt over je eigen gedrag, samen conclusies trekken over welk gedrag handiger is in zulke situaties, oefenen met dat specifieke gedrag in een omkaderde context, oefenen met dat gedrag in real life situaties en tenslotte actief zoeken naar mogelijke bezwaren waarom je dit gedrag mogelijk niet zou gaan gebruiken (belemmerende overtuigingen opsporen en vervangen door overtuigingen die je beter van dienst zijn). Veel oefeningen werden afgesloten met tweetallen en drietallen die elkaar gingen informeren over wat ze hadden geleerd en hoe ze dat gingen toepassen. Op zich natuurlijk ook weer een communicatieoefening. Een erg leuk onderwerp was Musungu-world. In de intakeformulieren hadden meerdere deelnemers gevraagd om beter te worden in interculturele communicatie. Musungu is het woord voor blanke of westerling en is een neutrale uitdrukking die te pas en te onpas wordt gebruikt. Men had aan het einde van Day Four onder andere het huiswerk gekregen twee vragen te bedenken: één ding waar ze nieuwsgierig naar waren over onze samenleving en één over projecten en NGO-werk. De werkvorm was gewoon Luisteren-Samenvatten- Doorvragen, maar de vragen logen er niet om. Wat zouden je antwoorden zijn op deze vragen: - waarom geloven veel westerlingen dat het nooit wat wordt met Afrika; - wat doen de meeste mensen in jouw land in hun vrije tijd; - waarom bemoeien donororganisaties zich tot op detailniveau met de manier waarop we willen werken; - jullie hebben toch heel weinig vee wat betaal je dan voor een vrouw als je gaat trouwen? - is het waar dat je in jouw land relaties van meerdere jaren kunt beëindigen per telefoon? Wel erg leuk om te doen, zo nauwkeurig spreken namens alle Musungu. Resultaat! Het einde van de training bestond uit de evaluatieformulieren (uiterst positief, maar dat kan niet anders in deze cultuur) en het uitreiken van de certificaten, iets wat van een onvoorstelbaar belang bleek te zijn voor sommigen. Er werden colbertjes voor opgehaald en speciale poses voor aangenomen op de foto. De avond na afloop van de training ben ik in het zonnetje gezet met speeches en cadeautjes. Nou is die dankbaarheid grandioos, maar dat is niet hetgeen waardoor ik weet dat we iets belangrijks hebben neergezet. Hier volgen drie voorbeelden waardoor ik weet dat we met iets moois bezig zijn geweest: Voorbeeld 1 Eén van de leraren geeft les op een basisschool met 800 kinderen. 350 daarvan zijn wees: hun ooms en tantes geven ze onderdak, maar ze krijgen geen lunchgeld mee en ze kijken dus hongerig toe hoe de andere 450 te eten krijgen. Hij heeft steun gekregen vanuit Nederland: van de eerste donatie heeft hij voedsel gekocht en verrassend genoeg was dat na een tijdje op. Van de tweede portie heeft zijn organisatie een maïsmolen gekocht. Die gaat ervoor zorgen dat hij zelf één van de vijf soorten voedsel (rijst, bonen, suiker, vlees en maïspap) zelf kan gaan produceren. Hij heeft voor de maïspap dan nog slechts kolven nodig. Ik was bij hem op bezoek voorafgaand aan de training en hij vroeg me wat ik vond van zijn project. Ik kwam dus met deze drie vragen: 1) Wat zijn de operationele kosten, als je de aankoop van maïskolven, diesel, personeel, onderhoud en seizoensinvloeden meerekent; 2) Hoeveel éxtra maïspap moet je produceren, zodat de opbrengsten de andere vier soorten voedsel kunnen bekostigen; 3) Welke afzetkanalen ga je hierbij gebruiken. Hier had hij nog niet echt over nagedacht: hij dacht dat als hij tijdens de schoolvakantie gewoon doorging met produceren, dat dat wel genoeg winst zou moeten opleveren. Over de aanschaf van maïskolven had hij nog niet nagedacht. We hebben toen aan zijn bureautje met behulp van zo n honderd ongekookte bruine bonen het hele project door zitten tellen en wat bleek: met zijn werkwijze is onder de meest gunstige voorwaarden het budget net voor kerst definitief op. Hier schrok hij enorm van. Bij het afscheid op die dag wist hij niet of hij nou blij met me moest zijn of niet. En ik wist niet of ik er goed aan had gedaan om me zo in zijn project te mengen. Via via hoorde ik dat hij wel gelijk met anderen over gesproken had en dat hij de ernst van zijn slinkend budget inzag, maar dat hij nog niet in actie was gekomen. Op Day Four liep ik rond in een coachingsoefening in drietallen en hij was aan het oefenen in een rollenspel. Bleek hij opeens in gesprek te zijn met één van zijn projectgenoten: hij was het bemachtigen van gratis maïskolven bij de lokale bevolking aan het delegeren, waarbij hij haarfijn uitlegde hoe het probleem in elkaar stak en dat er dus haast geboden was! Ook kwam hij diezelfde avond uit zichzelf naar me toe om bovenstaande drie vragen samen nog eens door te rekenen! 3

4 Voorbeeld 2 Eén deelnemer bleek al vanaf het begin de meest trotse deelnemer, duidelijk gewend aan autoriteit. Hoewel hij mij onvoorwaardelijk als de leider van de training zag, was hij aanvankelijk niet van plan de training ook echt binnen te laten komen. Nieuwe kennis is prima, maar omdat nou direct op hemzelf te betrekken, was weer een heel ander verhaal. Op de eerste dagen stond hij áchteraan met het inbrengen van leerdoelen en zelfreflectie na een oefening, terwijl hij vóóraan stond met feedback voor anderen (vond hij hartstikke leuk) en het geven van antwoorden namens de groep (leiderspositie). Door de dagen heen zijn er meerdere leiderschapsoefeningen gedaan en oefeningen waarbij je verder komt door je te verplaatsen in de ander. Ergens op Day Three begon het me op te vallen dat hij anderen liet voorgaan als er werd gevraagd om een voorbeeld of een vrijwilliger. Hij keek actief de groep rond wie er zou willen antwoorden. Pas als er niemand was die zich aanbood, kwam hij in actie. Hij glunderde van oor tot oor toen ik dat benoemde én dat ik benadrukte dat dit gedrag nergens expliciet was voorgedaan of besproken: helemaal zelf uitgevonden. Een andere grote stap voorwaarts is dat hij vanaf toen doorhad dat deze training over hém ging. Hij accepteerde nu ook feedback, bijvoorbeeld toen hij in één uur drie keer de schuld afschoof naar zijn groepsleden, de oefening en de omstandigheden. In plaats van zich net als op de eerste twee dagen- tegen deze feedback te wapenen en verdedigen, maakte hij een nieuwe keuze: hij vatte de feedback samen zodat hij goed begreep wat er werd gezegd. Hij benoemde: dus, Erik, volgens jou reageer ik op deze soort situaties met dit en dit gedrag thank you. Waarmee hij misschien wel voor het allereerst in zijn leven realiseerde dat feedback geen aanval hoeft te zijn. Voorbeeld 3 Van deze man wist ik dat hij tot halverwege de middelbare school was gekomen en dat is een klein stukje verder dan het landelijk gemiddelde. Hij kijkt op tegen zijn welbespraakte stadgenoot en mededeelnemer, waarvan iedereen weet dat die universitair is opgeleid. De eerste anderhalve dag blijft hij dan ook schuchter achter deze collega staan, soms bijna letterlijk. Hij doet wel enorm zijn best en geniet duidelijk van alle nieuwe vaardigheden en inzichten die hij kan gebruiken in zijn project. Ik geniet op mijn beurt van zijn worsteling met de nieuwe vaardigheden: hij gaat als een speer en toch lijkt het soms op een peuter die leert veterstrikken zo lastig al die touwtjes. Ondanks zijn persoonlijke inspanningen stapt hij niet echt in het licht, terwijl hij in zijn stad een project leidt. Hij laat graag het woord aan Charles, Chris en Sarah, die veel minder moeite hebben om ogen op zich gericht te hebben. Aan het einde van Day Two gebeurt er iets. Een andere deelnemer laat in een oefening leiderschapsgedrag zien en ik besluit dat dit een mooi moment is om het beroemde stukje tekst van Marianne Williamson (waarvan vaak wordt gezegd dat Mandela ze heeft gebruikt bij zijn inauguratie ) voor te lezen. Vanaf dat moment is er een nieuwe leider zichtbaar. Opnieuw ondergaat hij grote worstelingen met het hoe, maar nu komt hij wel met voorbeelden, creatieve oplossingen en biedt hij zich aan als vrijwilliger. Hij komt ook naar me toe, of hij het gedicht mag overschrijven. Ik heb op een avond nog kort met hem hierover gesproken. Samen kwamen we erachter waardoor hij was gaan geloven dat hij niet goed genoeg was om leider te zijn en dat dat niet langer waar was. In een paar dagen heb ik hem zien veranderen van een sympathieke, leergierige maar schuchtere man in een leider die het verschil gaat maken voor de mensen om hem heen. Dit zijn slechts drie voorbeelden, maar naar mijn mening hebben alle negen deelnemers veel meer geleerd dan alleen de geoefende vaardigheden. De groei in zelfvertrouwen, leiderschap en doelgerichtheid in vijf dagen training én de wetenschap in wat voor projecten die groei wordt ingezet ik ben zo verschrikkelijk trots op de deelnemers, op alle betrokkenen in Nederland, op wat we neerzetten met elkaar Voor iedereen voor wie het geldt: dank je wel voor jouw bijdrage die deze eerste training mogelijk heeft gemaakt. De eerste hele cyclus is doorlopen en ik ben klaar voor de volgende! Erik 4

5 Arnhem, 7 maart 2009 A Return To Love Our deepest fear is not that we are inadequate. Our deepest fear is that we are powerful beyond measure. It is our light, not our darkness that most frightens us. We ask ourselves, who am I to be brilliant, gorgeous, talented, fabulous? Actually, who are you not to be? You are a child of God. Your playing small does not serve the world. There is nothing enlightened about shrinking so that other people won't feel insecure around you. We are all meant to shine, as children do. We were born to make manifest the glory of God that is within us. It's not just in some of us; it's in everyone. And as we let our own light shine, we unconsciously give other people permission to do the same. As we are liberated from our own fear, our presence automatically liberates others. From A Return To Love: Reflections on the Principles of A Course in Miracles by Marianne Williamson 5

WAARDEN IN DE GEZONDHEIDSZORG KRANT. Values in Healthcare

WAARDEN IN DE GEZONDHEIDSZORG KRANT. Values in Healthcare HOGESCHOOL UTRECHT WOENSDAG 14 MAART 2012 2 e EDITIE WAARDEN IN DE GEZONDHEIDSZORG KRANT Values in Healthcare Waarden in de gezondheidszorg, dat is wat de titel Value s in Healthcare betekent. Nu kunnen

Nadere informatie

Wie zit er nou op mij te wachten?

Wie zit er nou op mij te wachten? Dit is e-book is een geschenk van Happiness School aan Busy Mama Bees die willen leren hoe ze door Ondernemen & Marketing de wereld kunnen veranderen Dit boekje is opgedragen aan jou: slimme, bijzondere

Nadere informatie

Plusklas VCOS versie 2.0 februari 2013

Plusklas VCOS versie 2.0 februari 2013 Plusklas VCOS versie 2.0 februari 2013 De naam WWW (Willie Wortel Werkgroep) is gekozen door de eerste groep plusklasleerlingen in 2008 INHOUD PAGINA 1. Inleiding 2 2. Visie 2 3. Begaafdheid 3 4. Doelgroep

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman Suzanne Peters Blijf bij me! liefdesroman Hoofdstuk 1 Katja belde aan bij het huis. Ze vond het toch wel erg spannend. Het was de tweede keer dat ze op visite ging bij de hondenfokker en deze keer zou

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

LES6. De wegloper belonen. Sabbat. Zondag Lees Lees 'De wegloper. Teken Teken een gympie en. Leer Begin met het uit je hoofd

LES6. De wegloper belonen. Sabbat. Zondag Lees Lees 'De wegloper. Teken Teken een gympie en. Leer Begin met het uit je hoofd De wegloper belonen Sabbat Lees Lees Filemon 1 alvast door. Heb je er ooit over nagedacht van huis weg te lopen? Hoe zou dat zijn? Waar zou je naar toe gaan? Wat zou je kunnen doen? Onesimus bevond zich

Nadere informatie

Tik-tak Tik-tak tik-tak. Ik tik de tijd op mijn gemak. Ik haast me niet zoals je ziet. Tik-tak tik-tak, ik denk dat ik een slaapje pak.

Tik-tak Tik-tak tik-tak. Ik tik de tijd op mijn gemak. Ik haast me niet zoals je ziet. Tik-tak tik-tak, ik denk dat ik een slaapje pak. Tik-tak - Lees het gedicht tik-tak voor. Doe dit in het strakke ritme van een langzaam tikkende klok: Tik - tak - tik - tak Ik tik - de tijd - op mijn - gemak. Enzovoort. - Laat de kinderen vrij op het

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

en zelfbeeld Lichamelijke ontwikkeling Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 1: Wie ben ik Lesoverzicht

en zelfbeeld Lichamelijke ontwikkeling Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 1: Wie ben ik Lesoverzicht I Lichamelijke ontwikkeling en zelfbeeld Les 1: Wie ben ik Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen worden zich meer bewust van eigen talenten en eigenschappen en ontwikkelen een positief zelfbeeld. Kinderen kunnen

Nadere informatie

In het weekend maak je een spectaculaire safari waarin je oog in oog komt te staan met de big five.

In het weekend maak je een spectaculaire safari waarin je oog in oog komt te staan met de big five. Oeganda Kerst 2016 Jij steekt samen met je team je handen uit de mouwen om van een dorpsschooltje in Nkokonjeru een nieuwe frisse school te maken. Samen met ouders en leraren knap je de boel op. Aan de

Nadere informatie

Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama

Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama Zakelijke gegevens: 1. Titel van het boek: De jongen in de gestreepte pyjama. 2. Het boek heeft geen ondertitel. 3. De auteur van het boek is John Boyne 4. Het

Nadere informatie

ik kies voor mijn talent

ik kies voor mijn talent 2deel 1 Naar de 2 de graad: ik kies voor mijn talent Naam:.. Klas:.. De sterke punten van jouw leven Mijn wensdromen = Mijn energie Jij vandaag Vragen 1. Denk na over volgende vragen. 2. Overleg hierover

Nadere informatie

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten.

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten. 360 graden feedback Hieronder wordt door ieder groepslid een feedback gegeven op al zijn groepsgenoten. Zo kan iedereen zijn mening geven op de werkhouding van de betreffende persoon. Feedback van de groep

Nadere informatie

coach 4. 1. 3. 2. We zullen vandaag vooral ons richten op de eerste twee onderdelen. En dat doen we door er zelf

coach 4. 1. 3. 2. We zullen vandaag vooral ons richten op de eerste twee onderdelen. En dat doen we door er zelf Bij Agapè StudentLife hechten we veel waarde aan coachend leiderschap. We zien het als onze roeping om dat wat we zelf van God gekregen hebben te vermenigvuldigen in anderen, die op hun beurt ook anderen

Nadere informatie

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg Stap 6: Deel 2 6.2.1 Dealen met afleiding onderweg In het tweede deel van jullie experiment ga je verder met het ondernemen van ACTies die je met de anderen hebt afgesproken te doen. Daarnaast krijg je

Nadere informatie

Beertje Anders. Lief zijn voor elkaar. Afspraak 2

Beertje Anders. Lief zijn voor elkaar. Afspraak 2 Beertje Anders Lief zijn voor elkaar. Afspraak 2 H. Vos Beertje Anders Wat zonlicht is voor bloemen, is een glimlach voor een beer. Beertje Anders en Beertje Bruin gaan bij oma spelen. Het was maar even

Nadere informatie

[IN 3 STAPPEN JE EX TERUG.]

[IN 3 STAPPEN JE EX TERUG.] 2011 Life Coach Désirée Snelling Berg Desirée [IN 3 STAPPEN JE EX TERUG.] Leer de technieken om met behulp van je onderbewuste en het universum je ex weer terug te krijgen. Inleiding Het is geen geheim

Nadere informatie

Luisteren is: erkenning geven

Luisteren is: erkenning geven enuit nuit Luisteren is: erkenning geven it Luisteren is: erkenning geven Onze dagen zitten vol prikkels. Waar vinden we de ruimte om stil te zijn en rustig te luisteren naar wat er in ons omgaat? En als

Nadere informatie

De Powerwords. Woorden die beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij

De Powerwords. Woorden die beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij Het volgende dat de bouwblokjes zijn van de yes set waar we zo direct nog even een inductie mee gaan doen. Gisteren zijn we begonnen met de yes set. Maar hoe kan je hem nog effectiever maken? Als je koppelwoorden

Nadere informatie

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen!

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen! 1 Wil je wel leren? Opdracht 1a Wat heb jij vanzelf geleerd? 7 Opdracht 1b Van externe naar interne motivatie 7 Opdracht 1c Wat willen jullie graag leren? 8 2 Kun je wel leren? Opdracht 2a Op wie lijk

Nadere informatie

Leiderschapscompetenties. Wat maakt leiders tot leiders en niet tot volgers?

Leiderschapscompetenties. Wat maakt leiders tot leiders en niet tot volgers? Leiderschapscompetenties Wat maakt leiders tot leiders en niet tot volgers? Terug in tijd, een persoonlijke verhaal? Een verhaal over mij, nee Verhaal over mij publiek, over jullie over jou Initiative

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Trainershandleiding Brugklas Bikkels versie 2014 Inhoudsopgave Introductie Organiseer je training Praktische tips De werkmap Powerpoint presentatie Ouderbrieven Draaiboek Bijeenkomst 1 Bijeenkomst 2 Bijeenkomst

Nadere informatie

www.leraarwordeninsittard.nl Leraar, je wist dat je het was.

www.leraarwordeninsittard.nl Leraar, je wist dat je het was. www.leraarwordeninsittard.nl Leraar, je wist dat je het was. Benjamin Plant student Aardrijkskunde Ik weet wat ik wil Het leukste moment van mijn stage is wanneer leerlingen mij uit zichzelf aanspreken

Nadere informatie

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht Lees : Mattheüs 18:21-35 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was,heeft Hij gelijkenissen verteld

Nadere informatie

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten De gelijkenis van de twee zonen Lees : Mattheüs 21:28-32 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

Beoordelingsformulieren

Beoordelingsformulieren Beoordelingsformulieren In elke prestatie zitten zoals hierboven uiteengezet (p. 81) vijf elementen verpakt. Het Takenblad is daarop gebaseerd. Om elk van die vijf elementen grondig te kunnen beoordelen

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker

Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker klaagde nooit. Hij was te arm om vlees te kopen. Elke

Nadere informatie

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels versie 2016 Inhoudsopgave Introductie 4 Verantwoording Methodiek 5 Doorgaande lijn Po en Vo 6 Preventief en curatief 7 Organiseer je les 8 Praktische tips

Nadere informatie

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst.

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Hallo, Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Dat is namelijk helemaal niet zo makkelijk. Veel studenten weten nog niet precies wat ze willen en hoe ze dat

Nadere informatie

LEERGANG MIDDLE MANAGEMENT

LEERGANG MIDDLE MANAGEMENT LEERGANG MIDDLE MANAGEMENT Voor wie? Deze leergang is ontwikkeld voor middle managers in een productieomgeving, die de operatie via bijvoorbeeld lijnmanagers aansturen, motiveren en stimuleren. Wat levert

Nadere informatie

LEERGANG MIDDLE MANAGEMENT

LEERGANG MIDDLE MANAGEMENT LEERGANG MIDDLE MANAGEMENT Voor wie? Deze leergang is ontwikkeld voor middle managers in een productieomgeving, die de operatie via bijvoorbeeld lijnmanagers aansturen, motiveren en stimuleren. Wat levert

Nadere informatie

WERKBLAD LEIDERSCHAPSSTIJL

WERKBLAD LEIDERSCHAPSSTIJL WERKBLAD LEIDERSCHAPSSTIJL In dit document vind je 12 situaties waarop je verschillend kunt reageren. Omcirkel de aanpak die voor jou het meest voor de hand ligt. Situaties 1. De laatste tijd gaat het

Nadere informatie

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij Ok, het volgende wat we gaan doen. We gaan beginnen. Misschien voor de meesten van jullie de eerste inductie, bewust dan. Ik denk dat jullie in je leven wel vaker mensen gehypnotiseerd hebben. Wie heeft

Nadere informatie

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen COMMUNICATIE training effectief communiceren met iedereen Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij

Nadere informatie

Iris marrink Klas 3A.

Iris marrink Klas 3A. Iris marrink Klas 3A. 1 Inhoud. 1- Voorpagina 2- Inhoud, inleiding & mijn mening 3- Dag 1 4- Dag 2 5- Dag 3 6- Dag 4 7- Dag 5 Inleiding. Ik kreeg als opdracht om een dagverslag te maken over Polen. 15

Nadere informatie

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Werken in driehoeken is een wijze van samenwerking die in elke organisatie, projectteam en netwerk mogelijk is. Het maakt dat we kunnen werken vanuit een heldere

Nadere informatie

NASCHOOLSE DAGBEHANDELING. Figaro. Welkom! Waarom kom jij naar de groep? Informatieboekje voor kinderen die komen kennismaken. Dit boekje is van:

NASCHOOLSE DAGBEHANDELING. Figaro. Welkom! Waarom kom jij naar de groep? Informatieboekje voor kinderen die komen kennismaken. Dit boekje is van: NASCHOOLSE DAGBEHANDELING Figaro Welkom! Binnenkort kom je kennismaken op Figaro. In dit boekje leggen we je alvast wat dingen uit. Het boekje is gemaakt voor kinderen die hier voor de eerste keer komen,

Nadere informatie

Aan de slag met de Werk Ster!

Aan de slag met de Werk Ster! Aan de slag met de Werk Ster! Werk Ster Copyright EgberinkDeWinter 2013-2014 Werk Ster Stappen naar werk De Werk Ster helpt je duidelijk te krijgen waar jij op dit moment staat op weg naar werk. Je krijgt

Nadere informatie

de Beste Studiekeuze Aanpak

de Beste Studiekeuze Aanpak de Beste Studiekeuze Aanpak Welk pad kies jij? Zelkennis is vaag pagina 3,4 Waar sta jij nu? Ontdek jouw volgende stap pagina 5,6 Hoe kom ik erachter wat ik wil? 3 bronnen voor zelfkennis pagina 7 Concreet

Nadere informatie

Participatief leiderschap. Hoe leid je een samenwerkingsverband?

Participatief leiderschap. Hoe leid je een samenwerkingsverband? Participatief leiderschap Hoe leid je een samenwerkingsverband? Mr. Drs. Lucien Stöpler Justice in Practice December 2014 Participatief leiderschap: Hoe leid je een samenwerkingsverband? 2014 Justice in

Nadere informatie

Les 1 Vragen stellen Leestekst: De tandarts

Les 1 Vragen stellen Leestekst: De tandarts Les 1 Vragen stellen Leestekst: De tandarts "Welkom:... " Introductiefase: 1. "Vandaag gaan we weer een tekst lezen. Daarbij gaan we een nieuwe strategie leren. Deze strategie heet vragen stellen. We gaan

Nadere informatie

Mijn laatste nieuwsbrief

Mijn laatste nieuwsbrief Mijn laatste nieuwsbrief Lieve familie, vrienden en sponsors! Mijn laatste nieuwsbrief schrijf ik vanuit het prachtige en kleurrijke Sri Lanka! Hier vierde ik Kerst en Oud en Nieuw met de bemanning van

Nadere informatie

Zelfmanagement en Communicatie practicum

Zelfmanagement en Communicatie practicum Zelfmanagement en Communicatie practicum Heleen Bulthuis 10-1-16 Jenna Hardin GI1B ZMC practicum opdracht 1: Wat is je motivatie voor deze opleiding? Na mijn afgeronde MBO 4 opleiding voor Styling en Design

Nadere informatie

Sterdienst 8 februari 2015 Oosterkerk: Thema: Mag ik mij even voorstellen, n.a.v. Lukas 19, 1 10 Jezus en Zacheus. Ds.

Sterdienst 8 februari 2015 Oosterkerk: Thema: Mag ik mij even voorstellen, n.a.v. Lukas 19, 1 10 Jezus en Zacheus. Ds. Sterdienst 8 februari 2015 Oosterkerk: Thema: Mag ik mij even voorstellen, n.a.v. Lukas 19, 1 10 Jezus en Zacheus. Ds. Evert Jan Hefting Mag ik me even voorstellen? Mijn naam is Zacheüs, oppertollenaar

Nadere informatie

Gelukskoffercoaching. Ik kan in drie woorden vertellen wat ik geleerd heb: I love me. Wael, 11 jaar. Gelukkig zijn kun je leren!

Gelukskoffercoaching. Ik kan in drie woorden vertellen wat ik geleerd heb: I love me. Wael, 11 jaar. Gelukkig zijn kun je leren! Gelukkig zijn kun je leren! Gelukskoffercoaching Missie GELUKKIG ZIJN KUN JE LEREN Gelukskoffercoaching wil kinderen op jonge leeftijd positief ondersteunen in hun individuele emotionele ontwikkeling.

Nadere informatie

PROCESVERSLAG SLB07. Scoren met solliciteren. Anthony Luzac, Michael van Loon, Pascal van der Krogt, Tristan Olsthoorn, Richard Lamens.

PROCESVERSLAG SLB07. Scoren met solliciteren. Anthony Luzac, Michael van Loon, Pascal van der Krogt, Tristan Olsthoorn, Richard Lamens. PROCESVERSLAG SLB07 Scoren met solliciteren Groep: Klas: Datum: Anthony Luzac, Michael van Loon, Pascal van der Krogt, Tristan Olsthoorn, Richard Lamens. WH28b1 31 maart 2014 Voorwoord In het derde en

Nadere informatie

Vlinder en Neushoorn

Vlinder en Neushoorn Vlinder en Neushoorn Hoi, zei Vlinder. Hoi, zei Neushoorn, hoewel hij meestal niets zei. Maar hij was in een goede bui. Vlinder streek neer op de hoorn van Neushoorn en leek erg zenuwachtig. Hoi! zei Vlinder

Nadere informatie

AUTORIJSCHOOL JOHN VAN DEN KIEBOOM VLAMINGVAART 49 4651 GR STEENBERGEN

AUTORIJSCHOOL JOHN VAN DEN KIEBOOM VLAMINGVAART 49 4651 GR STEENBERGEN Op het examen worden natuurlijk wel eens fouten gemaakt. In de loop der jaren hebben wij al verschillende fouten gezien en daarom hebben wij besloten deze fouten, samen met enkele tips, op papier te zetten.

Nadere informatie

De evolutie-sprong van management naar leiderschap

De evolutie-sprong van management naar leiderschap De evolutie-sprong van management naar leiderschap What got you here, won't get you there - Marshall Goldsmith Als ervaren manager heb je het allemaal al eerder gehoord Als effectief manager gebruik je

Nadere informatie

Gemotiveerd Leren. Drie plezierige leerervaringen

Gemotiveerd Leren. Drie plezierige leerervaringen Gemotiveerd Leren Drie plezierige leerervaringen In deze stap krijg je inzicht in hoe jij gemotiveerd leert. Dit is belangrijk om te weten, want dan kan je dat gebruiken om zo gemotiveerd mogelijk je vakken

Nadere informatie

Welke voorkeur heb jij?

Welke voorkeur heb jij? Pedagogische vaardigheden: Welke voorkeur heb jij? Als pedagogisch medewerker maak je in de omgang met de kinderen in jouw groep gebruik van verschillende pedagogische vaardigheden. Wat zijn jouw voorkeursvaardigheden

Nadere informatie

Training Resultaatgericht Coachen

Training Resultaatgericht Coachen Training Resultaatgericht Coachen met aandacht voor zingeving Herken je dit? Je bent verantwoordelijk voor de gang van zaken op je werk. Je hebt alle verantwoordelijkheid, maar niet de bijbehorende bevoegdheden.

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Oefenen in gehoorzaamheid

Oefenen in gehoorzaamheid LES Oefenen in gehoorzaamheid Sabbat Doe Lees om te beginnen Efeziers 6. Stel je eens voor dat je geen keus had over wanneer je opstond 's morgens, geen keus over wat je at of waar je naar toe ging of

Nadere informatie

LES 11. Respect tonen of een lesje leren? Sabbat

LES 11. Respect tonen of een lesje leren? Sabbat LES Respect tonen of een lesje leren? Heb je ooit het gevoel dat je niet respectvol of eerlijk werd behandeld? Behandel jij anderen altijd op die manier? Omdat we allemaal Gods kinderen zijn, moeten we

Nadere informatie

4 - daagse podiumtraining BUSINESS AS UNUSUAL. Dez e t r a i n i n g i s e c h t een

4 - daagse podiumtraining BUSINESS AS UNUSUAL. Dez e t r a i n i n g i s e c h t een 4 - daagse podiumtraining BUSINESS AS UNUSUAL Dez e t r a i n i n g i s e c h t een a a n r a d er o m t e l ere n m e n s e n e c h t t e b e t re k k e n e n t e r a k e n m e t j o u w v er h a a l.

Nadere informatie

Training Netwerken Forum 12-5-2014

Training Netwerken Forum 12-5-2014 Training Netwerken Forum 12-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Inleiding 6 Opdracht Je eigen netwerk 7 Theorie 8 Opdracht In gesprek

Nadere informatie

Voorwoord. Aan de slag met job craften

Voorwoord. Aan de slag met job craften Aan de slag met job craften Voorwoord Over job craften wordt steeds meer geschreven. Er is een scala aan wetenschappelijke artikelen en in Nederland zijn inmiddels ook enkele promotieonderzoeken gepubliceerd.

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

BE HAPPY. 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma

BE HAPPY. 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma BE HAPPY 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma Alle rechten voorbehouden. Geen deel van dit boek mag worden gereproduceerd op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

Nadere informatie

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Eerste druk 2015 R.R. Koning Foto/Afbeelding cover: Antoinette Martens Illustaties door: Antoinette Martens ISBN: 978-94-022-2192-3 Productie

Nadere informatie

ARMOEDE. Schriftelijke Bezinning. Anoniem

ARMOEDE. Schriftelijke Bezinning. Anoniem ARMOEDE Schriftelijke Bezinning Anoniem INHOUDSOPGAVE INTRODUCTIE... 3 Levensvragen... 3 Stelling... 3 Antwoorden op levensvragen... 4 Mijn standpunt... 4 INTERVIEWS... 5 Derde generatie.... 5 Tweede generatie....

Nadere informatie

DE RIJKE MAN, DE ARME MAN

DE RIJKE MAN, DE ARME MAN Bijbel voor Kinderen presenteert DE RIJKE MAN, DE ARME MAN Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: M. Maillot en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

Maak het verschil. Stage in Ghana. www.one-love-foundation.com

Maak het verschil. Stage in Ghana. www.one-love-foundation.com Maak het verschil Stage in Ghana www.one-love-foundation.com Inhoud Wie zijn wij? Wie zijn wij? Hoe wij werken Behoefte Gezondheidszorg Algemeen Kliniek Educatie Algemeen Lesgeven stages Stages gezondheidszorg

Nadere informatie

Ontwikkeling. Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling

Ontwikkeling. Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Ontwikkeling Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Waarom? Ik heb het idee dat ik wel eens tekortschiet als het erom gaat anderen duidelijk te maken wat ik bedoel. Ik

Nadere informatie

Bijlage Stoere Schildpadden

Bijlage Stoere Schildpadden Bijlage Stoere Schildpadden Deze bijlage hoort bij de beschrijving van de interventie Stoere Schildpadden, zoals die is opgenomen in de databank Effectieve Jeugdinterventies. Meer informatie: www.nji.nl/jeugdinterventies

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Een terugblik op (bijna) twee jaar Barbara Foundation The Gambia.

Een terugblik op (bijna) twee jaar Barbara Foundation The Gambia. Speciale editie December 2015 Nummer: 005 Barbara Foundation The Gambia Een beter leven voor de kinderen in Gambia Een terugblik op (bijna) twee jaar Barbara Foundation The Gambia. Het is alweer jaren

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. De uitslag van Johan Vosbergen... 5 3. Toelichting aandachtspunten en leerdoelen van Johan Vosbergen... 7 4. Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 1. Inleiding

Nadere informatie

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

Weg met de olifant in de porseleinen kast

Weg met de olifant in de porseleinen kast Workshop Indirect leren communiceren met LMR model van Lewis - Stop talking or leave Wanneer: Symposium woensdag 16 oktober Waar: Universiteit Tilburg Door wie: Natascha Zoutewelle Weg met de olifant in

Nadere informatie

WORLDPEACECHILD. Wat doet WorldPeaceChild?

WORLDPEACECHILD. Wat doet WorldPeaceChild? "Change comes with the children holding hands, they carry the light to bring Peace on Earth. Witness the joy and laughter from the children who have a natural way of peace keeping and who are always willing

Nadere informatie

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN Blijf kalm; Verzeker je ervan dat je de juiste persoon aan de lijn hebt; Zeg duidelijk wie je bent en wat je functie is; Leg uit waarom je belt; Geef duidelijke en nauwkeurige informatie en vertel hoe

Nadere informatie

STUDIEREIS Intercultural Dialogue in Zuid-Afrika

STUDIEREIS Intercultural Dialogue in Zuid-Afrika STUDIEREIS Intercultural Dialogue in Zuid-Afrika Iedere context is gebouwd op cultuur. Dit geldt voor een gezin/familie (micro-niveau), een organisatie (meso-niveau) en voor een land/continent (macro-niveau).

Nadere informatie

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden.

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden. Actief luisteren Om effectief te kunnen communiceren en de boodschap van een ander goed te begrijpen, is het belangrijk om de essentie te achterhalen. Je bent geneigd te denken dat je een ander wel begrijpt,

Nadere informatie

POP. Persoonlijk ontwikkelingsplan. Robin van Heijningen

POP. Persoonlijk ontwikkelingsplan. Robin van Heijningen 1 POP Persoonlijk ontwikkelingsplan Robin van Heijningen 2 POP Persoonlijk ontwikkelingsplan Robin van Heijningen Hillegom 17 oktober 2013 Schoonderbeek Installatietechniek 3 Persoonlijk ontwikkelingsplan

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Grenzen stellen Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Grenzen stellen Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich bewust van de grenzen die zij stellen als het gaat om vakantie, relaties, alcohol/drugs en geloof. Ouders bespreken welke grenzen hun kinderen opzoeken rondom deze thema

Nadere informatie

Een boom voor Sophie Donderdag 17 november 2011

Een boom voor Sophie Donderdag 17 november 2011 Een boom voor Sophie Donderdag 17 november 2011 we doen dat als teken van herinnering We planten een boom vandaag We planten een boom vandaag tijdens de novembermaand, maand van het herdenken. We planten

Nadere informatie

Nieuwsbrief 3 De Vreedzame School

Nieuwsbrief 3 De Vreedzame School Nieuwsbrief 3 De Vreedzame School Blok 3 Blok 3: We hebben oor voor elkaar Blok 3: Algemeen: In dit blok stimuleren we de kinderen om oor voor elkaar te hebben. De lessen gaan over communicatie, over praten

Nadere informatie

Als ik mijn ogen sluit en denk aan Golgotha

Als ik mijn ogen sluit en denk aan Golgotha De Bron Nieuwsbrief 7, groep 1/2 April 2014 Wist u dat Mees al bijna jarig is? Op 18 april wordt hij 5! Als ik mijn ogen sluit en denk aan Golgotha We zijn begonnen met het oefenen van het Paasprogramma!

Nadere informatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie Doelen stellen NLP is een doelgerichte, praktische en mensvriendelijke techniek. NLP = ervaren, ervaren in denken, voelen en doen. Middels een praktisch toepasbaar model leren we om de eigen hulpmiddelen,

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Bijlage 2. Beoordelingsformulier Gesprekstechnieken LEH 6 2014-2015. Summatief docentoordeel: voldoende (7)

Bijlage 2. Beoordelingsformulier Gesprekstechnieken LEH 6 2014-2015. Summatief docentoordeel: voldoende (7) Beoordelingsformulier Gesprekstechnieken LEH 6 2014-2015 Bijlage 2 BEOORDELING: Naam: Marieke Schuurmans Studentnummer: 2200843 Docenten: Gerrie van de Ven / Lonneke Schilders Datum: 2 april 2015 Summatief

Nadere informatie

Het verhaal van William Booth

Het verhaal van William Booth Lesmateriaal bij Het verhaal van William Booth Inhoudsopgave Geroepen om te dienen woordzoeker 3 Graaf in het verhaal! 4 Graaf dieper 5 Gods weg doolhof 6 Nieuw leven interview 7 Het Leger des Heils verspreid

Nadere informatie

Achtergrondinformatie bij de opdrachtenserie netwerken. Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo

Achtergrondinformatie bij de opdrachtenserie netwerken. Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo Achtergrondinformatie bij de opdrachtenserie netwerken Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo 2 Achtergrondinformatie bij de opdrachtenserie netwerken Met dit document geven wij docenten en loopbaanbegeleiders

Nadere informatie

Nico bleef altijd rustig, legde dingen goed en duidelijk uit en nam de tijd, net zolang tot je het begreep.

Nico bleef altijd rustig, legde dingen goed en duidelijk uit en nam de tijd, net zolang tot je het begreep. Review van Denice: Beste Nico, Voordat ik bij Nico kwam lessen, zat ik bij een andere rijschool. Bij deze rijschool lukte het maar niet om verbetering te krijgen in mijn rijden. Dit was frustrerend en

Nadere informatie

De drie zakenmanagers

De drie zakenmanagers LES De drie zakenmanagers Heeft iemand jou ooit iets heel waardevols toevertrouwd? Wat heb je ermee gedaan? Was de persoon die het jou had gegeven blij met wat je ermee gedaan had? (zie Matteüs 25:4-28;

Nadere informatie

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren WE DOEN HET SAMEN Over samenwerking en feedback geven www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren Situering In een inloophuis werk je bijná altijd samen met twee of drie mensen. Vaak is

Nadere informatie

Lereniseenmakkie Werkboek

Lereniseenmakkie Werkboek Dit document laat van een aantal activiteiten uit het Werkboek de eerste bladzijde zien én de Handleiding voor leerkrachten. Ken jouw auto Handige routes Zelf rijden en pech onderweg Meester over je motor

Nadere informatie

Een goed leven voor.

Een goed leven voor. Een goed leven voor. Juultje Holla - Perspectief - maart 2013 Als onderdeel van het ZonMW project Zeggenschap en Inclusie Met dank aan Rob, die mij hierbij enorm geholpen heeft. Een goed leven voor. Een

Nadere informatie

Werk aan je winkel. Jongeren leren communiceren en zichzelf presenteren. Kirsten Barkmeijer & Johan Brokken

Werk aan je winkel. Jongeren leren communiceren en zichzelf presenteren. Kirsten Barkmeijer & Johan Brokken Werk aan je winkel Jongeren leren communiceren en zichzelf presenteren Kirsten Barkmeijer & Johan Brokken Voorwoord Dit boek is geschreven voor jou als trainer, docent of hulpverlener om aan te bieden

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

Essentieel leiderschap; moeiteloos manifesteren Een leergang over balans tussen jouw waarden en jij als leider in het medisch speelveld

Essentieel leiderschap; moeiteloos manifesteren Een leergang over balans tussen jouw waarden en jij als leider in het medisch speelveld Essentieel leiderschap; moeiteloos manifesteren Een leergang over balans tussen jouw waarden en jij als leider in het medisch speelveld wat zien wij? De ontwikkelingen in de zorg gaan razend snel. De complexiteit

Nadere informatie

Oogcontact is zeer goed. Eens knikken ook. Men moet de klant laten merken dat men voor hem beschikbaar is.

Oogcontact is zeer goed. Eens knikken ook. Men moet de klant laten merken dat men voor hem beschikbaar is. 43. VERKOOPSTECHNIEKEN 43.1.Verloop van een verkoop ----------------------------------- 1.Begroeting van de klant Oogcontact is zeer goed. Eens knikken ook. Men moet de klant laten merken dat men voor

Nadere informatie

Zelfreflectie Jaar 1 Marco Kleine Deters 1550275 Bedrijfskundige Informatica

Zelfreflectie Jaar 1 Marco Kleine Deters 1550275 Bedrijfskundige Informatica Zelfreflectie Jaar 1 Marco Kleine Deters 1550275 Bedrijfskundige Informatica Auteur: Marco Kleine Deters Opleiding: Bedrijfskundige Informatica Klas: BIEV2B Studentcode: 1550275 Datum: 8-6-2009 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie