Verslavingszorg en meer...

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verslavingszorg en meer..."

Transcriptie

1 Verslavingszorg en meer...

2

3 Belonings Systeem

4 Ontwikkeling van de Hersenen

5 Frontale Cortex Pre verlavingsfase Verlichting Schijnbare Controle Tolerantie en Prodromale fase Slechte Controle Afhankelijkheid Controle verlies Kritieke fase Negatieve consequenties Verlies van Controle Ontkennings systemen Chronische fase Verlies van keuze Geen Controle Fragmentatie Verlies van betekenis Terminale fase Desintegratie ROCK BOTTOM

6 CANNABIS ALCOHOL F.C. CROSS ADDICTION THEORIE VALIUM GOKKEN/SEX REHAB COCAINE DRUG OF CHOICE ROCK BOTTOM

7 Afnemende Controle F.C. Verlies vrienden Verlies familie Verlies werk Verlies woning Verlies van partner / kinderen Verlies vrijheid Verlies gezondheid Verlies zelfrespect Verlies van betekenis Verlies van het leven

8 Tenslotte hoeft de verslaafde, op zoek naar herstel, slechts één vraag te beantwoorden F.C. BEYOND YOUR WILDEST DREAMS AKTIEVE VERSLAVING AKTIEF HERSTEL Pijn van Verslaving Pijn van LIFE ON LIFE S TERMS Met welke pijn wil je je verbinden? R I P

9 NORMAAL FUNCTIONEREND BREIN

10 BREIN VAN EEN ALCOHOL VERSLAAFDE

11 BREIN VAN EEN DRUGS VERSLAAFDE

12 Na één jaar alcohol en drugs vrij

13 American Society of Addiction Medicine 2011/2012 Verslaving is een primaire, chronische ziekte van het beloningssysteem, motivationeel centrum, geheugen en gerelateerde circuits in de hersenen. Disfuncties van deze circuits leiden tot karakteristieke, biologische, psychologische, sociale en spirituele manifestaties. Dit wordt gereflecteerd in individueel pathologisch najagen van beloning en/of verlichting door gebruik van middelen en ander gedrag (bijvoorbeeld: gamen, gokken, eetstoornissen en seksverslaving). Karakteristieken: Onmogelijkheid van blijvende abstinentie Beperkte gedragscontrole Zucht of toegenomen dorst naar beloningservaringen Afgenomen herkenning van significante problemen met eigen gedag en interpersoonlijke relaties Disfunctionele emotionele respons

14 1. Controleverlies over de inname 1 is teveel 100 is niet genoeg

15 De verslaafde......heeft geen controle over de inname......zelfs als de gevolgen NEGATIEF zijn...

16 De sociale gebruiker

17 2. Wilskracht en beloften alleen zijn NIET VOLDOENDE om te stoppen. Iemand die door wilskracht kan stoppen heeft NIET de ziekte verslaving; een ziekte is niet veroorzaakt of beinvloedbaar door de eigen wilskracht 3. Een verslaafde kan NIET alleen stoppen, maar met goede hulp en persoonlijke begeleiding die gefocussed is op de verslaving in al zijn facetten, kan iedereen geholpen worden 4. Gedrag wordt onvoorspelbaar

18 Het Belonings Centrum Het beloningscentrum in de hersenen zorgt ervoor dat bepaalde gedragingen met een prettig gevoel beloond worden. Het zijn vooral gedragingen die voor het voortbestaan van de soort van belang zijn zoals eten en seksuele activiteit. Alcohol en drugs zijn ook in staat om het beloningscentrum op een zeer krachtige manier te prikkelen. Om die reden ga je je na gebruik van drugs lekker voelen. Het beloningscentrum wordt geprikkeld door een bepaald stofje in de hersenen. Dit stofje heet dopamine. De meeste drugs zorgen ervoor dat dopamine op een directe of op een indirecte afgegeven wordt. De afgegeven dopamine wordt opgevangen door zogenaamde dopamine receptoren. Door frequent gebruik van drugs neemt het aantal dopamine receptoren af. Hierdoor zal meer gebruikt moeten worden om het oorspronkelijke effect nog te kunnen voelen. Zo kan langdurig gebruik blijvende veranderingen in het brein veroorzaken.

19 Ziektebeelden a.g.v. Alcohol-afhankelijkheid

20 FASEN ONTWIKKELING GOK VERLSAVING Aanloopfase Aan winnende fase gaat vaak nog een aanloopfase vooraf. In deze fase is het van belang wat het spelen in het begin oplevert. Als de speler bij het kennismaken met het kansspel alleen maar verliest, zal hij er in de regel van af zien om door te spelen. Het gevoel van eigenwaarde kan het herhaaldelijk incasseren van verlies niet verdragen. Als het spelen echter naar wens verloopt, komt de speler in de winnende fase terecht. Winnende fase Deze fase kent een bepaalde opbouw. In het begin zijn de bedragen waarmee de gokker speelt nog niet zo groot; ze worden echter snel groter. Geld krijgt een andere waarde voor de gokker: aan geld wordt een zekere status ontleend. Er ontstaat een drang naar steeds meer geld bij de gokker. Langzamerhand wordt het spelen hoe langer hoe meer geïntegreerd in het algemene gedragspatroon. Het spelen gaat echter nog niet ten koste van het persoonlijk welbevinden. Vaak verliest de gokker in deze fase zijn gevoel voor realiteit door een geslaagde (vaak zware) gok toe te schrijven aan zijn eigen spelinzicht ("Ik ben er goed in"). Op een bepaald moment komt er een omslagpunt; de volgende fase breekt aan. Verliezende fase In deze fase lijdt de gokker steeds vaker verlies. Hij krijgt meer en meer het gevoel dat hij niet onoverwinnelijk is; zijn gevoel van eigenwaarde dreigt te worden ondergraven. Hij ziet slechts één manier om hier weerstand aan te bieden: het intensiveren van zijn speelgedrag om op deze wijze zijn verloren geld zo snel mogelijk terug te winnen. Het wordt nu voor hem ook steeds pijnlijker om over het speelgedrag te praten. Het liegen, bedriegen en het bedenken van uitvluchten om het speelgedrag te camoufleren nemen toe. De grootste zorg van de gokker is om aan voldoende geld te komen om door te kunnen gaan met spelen. Veel gokkers gaan in deze fase leningen aan bij banken of andere instellingen en beschikken op deze manier weer over geld. Meestal gaat ook het geleende geld op den duur verloren en moet de gokker gaan lenen bij familie of vrienden om schulden elders in te lossen. Deze schuldverplaatsing markeert de overgang naar de volgende fase. Wanhopige fase Het verplaatsen van schulden geeft de gokker het (irreële) gevoel dat hij zich uit iedere situatie wel weet te redden. Gedeeltelijk 'verlost' van zijn schulden, speelt hij verder en verliest opnieuw. In deze fase is er op een gegeven moment sprake van een stadium waarin de gokker veelal te kampen heeft het alle tragische effecten van zijn speelgedrag: enorme schulden, verlies van sociale contacten en relaties, vaak verlies van werk of inkomsten, psychische en lichamelijke klachten. Het spelen biedt geen uitkomst meer. De gokker is de wanhoop nabij en de kans bestaat dat hij zijn toevlucht zoekt in vluchten.

21 Anorexia Nervosa Weigering om het lichaamsgewicht op een voor de leeftijd en lengte normaal niveau of daarboven te houden (bijvoorbeeld een gewicht van 85% van het normale niveau of het uitblijven van gewichtstoename waardoor het gewicht 85 % van het normale niveau is). Intense angst voor gewichtstoename of dik worden, zelfs bij ondergewicht. Een stoornis in de wijze waarop het lichaam of het gewicht wordt ervaren, overdreven waarde hechten aan het lichaamsgewicht of de lichaamsvorm bij het vormen van een zelfbeeld of ontkenning van de ernst van het te lage lichaamsgewicht. Amenorroe bij vruchtbare vrouwen, in dit geval het uitblijven van minimaal drie opeenvolgende menstruele cycli. (De diagnose amenorroe kan worden gesteld als de ongesteldheid alleen optreedt na hormoonbehandeling).

22 Mogelijke gevolgen Constipatie Hartfalen Hormonale veranderingen, zoals menstruatiestoornissen Amenorroe Verkleining van het slagvolume van het hart Langzame en onregelmatige hartslag Moeheid Nierstenen Osteoporose (afname sterkte van de botten) Vertraagde bloedsomloop; koude handen en voeten Vertraagde maagleging, irritatie van de darm Dood

23 Boulimia Nervosa Herhaalde episoden van eetaanvallen. Een episode van 'vraatzucht' wordt gekenmerkt door beide volgende criteria: Het eten in een bepaalde tijd (bijvoorbeeld twee uur) van een hoeveelheid voedsel die beduidend groter is dan de meeste mensen in zo'n periode zouden eten onder gelijke omstandigheden. Het gevoel tijdens de periode geen beheersing over het eten te hebben (bijvoorbeeld het gevoel niet te kunnen stoppen of geen beheer te hebben over wat en hoeveel men eet). Herhaald ongepast compensatiegedrag om gewichtstoename te voorkomen, bijvoorbeeld het opwekken van braken, misbruik van laxeermiddelen of andere medicijnen, vasten of overmatige lichaamsbeweging. De eetaanvallen en het compensatiegedrag treden gemiddeld minimaal twee keer per week op gedurende een periode van drie maanden. Het zelfbeeld wordt overmatig beïnvloed door de lichaamsvorm en het gewicht. De stoornis treedt niet uitsluitend op tijdens episoden van anorexia nervosa.

24 Mogelijke gevolgen Afhankelijkheid van laxeermiddelen Andere dwanghandelingen Concentratiestoornissen Dood Hartritmestoornissen Irritatie en scheuren in de keel, de slokdarm en de maag (door het geforceerde braken) Elektrolytenonbalans door frequent braken en/of laxeren. Door uitdroging ontstaat een gebrek aan kalium wat kan leiden tot hartritmestoornissen of hartfalen. Gebitsproblemen Hormonale veranderingen die o.a. kunnen leiden tot menstruatiestoornissen en onvruchtbaarheid Moeheid, malaise Oedeem in gezicht, bijv. opgezwollen ogen Opgezette klieren

25 Aanpassingen in 12 stappen Lichamelijke toestand monitoren Maaltijden onder toezicht Half uur na de maaltijd niet naar het toilet Zo nodig rust Controle lichaamsgewicht Beweging onder toezicht Voldoende warm gekleed Individuele sessies i.v.m. o.a. lichaamsbeeld, cognities etc.

26 Maaltijdsessies Onderwerpen die besproken worden: Gevoelens rondom eten voorafgaand, tijdens of na de maaltijd Cognities over voeding en gewicht of uiterlijk; het leren bijstellen daarvan en inzicht krijgen van de uitwerking op het gedrag Opmerkingen van groepsgenoten over: eten eetgewoonten van vroeger rituelen drooggebruik fabels over voeding

27 Aanbevolen hoeveelheden voor volwassenen jaar Brood Aardappelen, rijst, pasta Groenten Fruit Zuivel Vlees(waren), kip, ei, vis Halvarine, margarine Vet warme maaltijd Vocht (5) 6-7 sneden 4-5 stuks of opscheplepels 4 groentelepels 200 gram 2 stuks 3 glazen en 1,5 plak kaas gram 5 gram per snee 15 gram bereiding 1,5-2 liter Bron: Voedingscentrum (5) sneden brood bij gewichtsafname of ouder dan 50 jaar

28 Hoe ziet abstinentie eruit? Abstinentie bij eetstoornissen Structuur in het eetpatroon, cliënt krijgt richtlijn hiervoor in de kliniek: minstens 3 maal per dag eten Geen laxeermiddelen, niet braken, geen eetbuien Op termijn flexibel leren omgaan met verboden voedsel Meetings volgen van de Anonieme Overeters; hierbij zitten alle eetstoornissen samen Bijkomend voordeel: het competitie gedrag, dat heel sterk aanwezig is bij Anorexia patiënten onderling (bv. pro-ana sites) wordt hierdoor effectief doorkruist

29 Voortschrijdend inzicht Onderzoekers zijn beginnen te begrijpen dat het seksueel verslaafde brein anders werkt dan het brein van niet seksverslaafde mensen. Ze hebben behoefte aan een hoger niveau van stimulatie, om te kunnen genieten van de seksuele ervaring. De intensiteit van de stimulatie is veel hoger dan wat niet verslaafde personen nodig hebben voor hetzelfde genot. Dit is de reden achter hun behoefte voor extreme gedrag in de seksuele arena. Wanneer u te maken heeft met een verslaafde, wees dan niet verbaasd wanneer ze meerdere keren per dag sex willen, zelfs nadat u getrouwd bent voor meerdere jaren. Ze zijn dus niet in staat om van seksuele activiteit te genieten zonder de sterk verhoogde intensiteit.

30 Wat is seksverslaving? Het is normaal en gezond om seksuele verlangens te hebben. Bij de meeste mensen ontstaan deze verlangens in hun puberteit. Je voelt je aangetrokken tot de andere sekse en je bent nieuwsgierig naar hoe het lichaam van die ander eruit ziet. Hier is niets mis mee, dit hoort juist bij een gezonde seksuele ontwikkeling. Het kijken naar pornografische beelden wekt vaak lustgevoelens op. Ongemerkt kunnen deze gevoelens een steeds grotere rol gaan spelen in je leven. Je gaat bijvoorbeeld steeds vaker naar pornografische beelden kijken of daarover fantaseren. De lustgevoelens die je daarmee opwekt, kunnen een voedingsbodem zijn voor het ontwikkelen van seksverslaving. Iemand is niet van de een op de andere dag seksverslaafd. Verslavend gedrag ontstaat geleidelijk, soms haast ongemerkt. Hieronder volgen enkele kenmerken en patronen van seksverslaving.

31 Kernbegrippen van seksverslaving Herhalend Je spreekt pas over een verslaving als het gedrag zich ten minste twee jaar voordoet in een herhalend patroon. Om van herhaling te kunnen spreken hoef je niet perse elke dag met seksuele prikkels bezig te zijn. Een herhalend patroon kan ook periodiek zijn. Bijvoorbeeld alleen in het weekend, of als je je eenzaam voelt. Verslechtering Seksverslaving wordt intenser naarmate de tijd verstrijkt. Het gaat dus niet vanzelf over, maar het wordt juist erger. Je hebt steeds meer en heftigere seksuele stimuli nodig om hetzelfde effect te bereiken. Onbeheersbaar Seksverslaving is onbeheersbaar. Je wil stoppen, maar je merkt dat je daar niet toe in staat bent. Je kunt je seksuele gedachten en gedrag niet in de hand houden. Steeds weer opnieuw doe je dingen die je niet had willen doen. Medicatie Als je seksverslaafd bent, gebruik je seks als medicijn. Bijvoorbeeld als je je verdrietig, depressief, of eenzaam voelt. Door seks hoop je een goed gevoel te krijgen of je negatieve gevoelens te verminderen. Seks maakt chemicaliën in je hersenen aan die je hetzelfde goede gevoel geven als alcohol of cocaïne. Vernietigend Zoals alle soorten van verslaving, beschadigt seksverslaving altijd. Echtscheiding, financiële problemen, eenzaamheid, SOA s, laag zelfbeeld en depressie zijn mogelijke gevolgen van seksverslaving.

32 Verslavingscyclus van P. Carnes De cyclus begint met fantasie en obsessie: je gedachten worden volledig in beslag genomen door fantasieën en ideeën over seks. Hierop volgt vaak het ritueel: de gewoontes die horen bij het voorbereiden van seksueel gedrag. Elke gedachte of gedraging die je gebruikt om je fantasie in de praktijk te gaan brengen is hier onderdeel van. Dit resulteert in dwangmatig seksueel gedrag: je voelt je niet in staat om je gedrag te controleren of te stoppen. Tot slot is er sprake van wanhoop, schuld en schaamte: het hopeloze gevoel dat je hebt direct na een intense seksuele beleving. Je voelt je schuldig en schaamt je voor je gedrag. Het onbevredigde gevoel aan het einde van de cyclus zorgt ervoor dat je opnieuw op zoek gaat naar seksuele spanningen. Van voor af aan beginnen met fantaseren lijkt de beste manier om verlichting te krijgen van dit vervelende gevoel. De cyclus herhaalt zich. Bij elke herhaling van de cyclus wordt de verslavingservaring groter en intenser.

33 Fysieke en geestelijke afhankelijkheid Fysieke zucht of wel craving in het engels: Je hebt steeds meer nodig voor hetzelfde effect proces van gewenning Onthouding leidt tot ontwenningsverschijnselen Geestelijke afhankelijkeid: Mentale obsessie gedachte die iedere andere gedachte uitsluit Onrust bij onthouding (rusteloos, snel geïrriteerd, ontevredenheid) Addiction is a fysical, mental en spiritual disease

34 Samenvattend: iemand is afhankelijk als hij aan minstens 3 van de volgende criteria voldoet: tolerantie opgebouwd t.a.v. het middel of proces, hetgeen tot uiting komt in de behoefte steeds meer en vaker te gebruiken of in een afnemend effect van dezelfde hoeveelheid en/of frequentie aanwezigheid van onthoudingsverschijnselen of dreiging daarvan gebruiken in grotere hoeveelheden of langer dan vooraf de bedoeling was aanhoudende wens of mislukte pogingen om met gebruiken of gedrag te stoppen steken van veel tijd en energie in middelen en je gedrag (kopen, gebruiken, herstellen) belangrijke activiteiten (onderhouden van sociale contacten, werk, hobbies) hebben onder het gebruik te lijden doorgaan met gebruiken tegen beter weten in

35 15 minuten pauze

36 Vormen van afweer Simpele ontkenning Minimaliseren Projecteren en beschuldigen Rationaliseren Vijandig gedrag Intellectualiseren Afleiden Vergelijken Vergeten Verheerlijken en drooggebruiken

37 Beschuldigen en projecteren Ik drink want ik kan niet slapen...ik ben depressief...ik haat mijn werk...mijn vrouw begrijpt mij niet...ik ben alleen...ik ben nooit eens alleen...ik ben eenzaam...ik heb een burn-out...mijn voetbalteam heeft verloren...mijn team heeft gewonnen...mij zit altijd alles tegen...ik heb een naaste verloren...ik heb nooit geluk...financieel zit het tegen...mijn vrienden doen het ook...etc. etc.

38 Simpele ontkenning

39 Minimaliseren Wel toegeven, maar niet accepteren dat het serieus is

40 Vijandig gedrag De AANVAL als beste vorm van verdediging

41 Consequenties voor patiënt en partner/familie Emotionele consequenties: suicide pogingen, verlies realiteit, afname zelfwaardering, gebrek aan doelen, schuld en schaamte, ageren tegen eigen normen en waarden, eenzaamheid, angst, emotionele vermoeidheid, wanhoop, irritatie/rancune, depressief, achterdochtig Fysieke consequenties: gewichtsverlies, bloeddruk, ongelukken, zelfverwonding, slaapstoornis, spontane abortus Spirituele consequenties: leegheid, gebrek aan verbinding, verlaten, boosheid, verlies van vertrouwen in het groter geheel Consequenties voor partner en familie: verlies respect, beperkt contact, verstoting Consequenties voor werk en carrière: afname productiviteit, terug-plaatsing in niveau, verlies respect, verlies bewuste keuzes voor carriere, beperkte opleidingsmogelijkheden, zakelijke verliezen, fouten maken, verlies vriendschappen/contacten, financiele problemen Contact met politie en/of jusititie

42 Confronteren of negeren Confronteren, zonder verwijt of oordeel Goed voorbeeld doet goed volgen: open, eerlijk en kwetsbaar Wees duidelijk: vertel wat je hebt gezien, gevoeld, gehoord, of wat je vermoedt geef je grenzen aan neem iemand mee in je denkproces, in detail zonder gedraai laat iemand naar zichzelf kijken en niet de schuld buiten zichzelf leggen vertel wat er nodig is om verder te gaan (hulp zoeken, eerlijkheid) dossiervorming, maar ga niet dreigen Wees eerlijk: vertel de gevoelens die je hebt, waar je je zorgen over maakt, wat pijn doet, waar je je boos over maakt (Vanuit ik-vorm zonder verwijten) durf zelf ook kwetsbaar te zijn, stop angst of irritatie niet weg, laat gevolgen zien van zijn gedrag (ontkracht bagatelliseren) vertel over wie je zelf in vertrouwen neemt en het belang daar van; deel je eigen behoefte aan een vertrouwenspersoon

43 Confronteren of negeren (2) Geef de ander de ruimte Gelegenheid om te praten (laat niet je eigen emoties prevaleren) Ga niet schreeuwen of schelden en stel grenzen wanneer de ander dat doet. Gesprek op basis van openheid, eerlijkheid en vertrouwen. Vragen stellen en zelf kwetsbaar durven zijn bevorderen dit Haal geen oude koeien uit de sloot. Blijf in het hier en nu. Laat zijn reactie (verwijten noch excuses) je niet afleiden van je uiteindelijke doel; helder krijgen wat er precies aan de hand is en wat hij er denkt mee/aan te gaan doen Lukt dit niet, spreek dan af om er later op terug te komen en wees liefdevol Probeer persoon en (verslavings-)gedrag gescheiden te houden, laat duidelijk zijn dat je het gedrag niet accepteert, de mens wel

44 Tips voor partners van seksverslaafden Als je geen hard bewijs hebt, is het moeilijk vast te stellen of je partner seksverslaafd is. Probeer dan aan te geven dat je je zorgen maakt. Benoem de symptomen die je waarneemt. Twee vuistregels: Wees duidelijk: vertel wat je hebt gezien, gevoeld, gehoord, of wat je vermoedt geef je grenzen aan neem iemand mee in je denkproces, detail geen gedraai laat iemand naar zichzelf kijken en niet de schuld buiten zichzelf leggen vertel wat er nodig is om verder te gaan (hulp zoeken, eerlijkheid) Wees eerlijk: vertel de gevoelens die je hebt, waar je je zorgen over maakt, wat pijn doet, waar je je boos over maakt. (Vanuit ik-vorm zonder verwijten) durf zelf ook kwetsbaar te zijn, stop angst of irritatie niet weg, laat gevolgen zien van zijn gedrag (ontkracht bagatelliseren) vertel over wie je zelf in vertrouwen neemt het het belang daar van; je eigen behoefte aan een vertrouwenspersoon

45 (terugval) Signalen Concentratieverlies, bezorgdheid over gezondheid, ontkenning, overdreven wil tot matigheid, verdedigend gedrag, dwangmatig gedrag, bagatelliseren, impulsief gedrag, eenzaamheid, fysiek (ogen, gewicht, trillen, zweten), tunnelvisie, depressie, opbouwende spanning, plannen mislukken, dagdromen en wishful thinking, gevoel dat niets lukt, onvolwassen wens gelukkig te zijn, perioden van verwarring, prikkelbaarheid, snel boos, onregelmatige maaltijden, lusteloosheid, verlies dagelijkse structuur, afspraken missen, ongeinteresseerd houding, openlijk weigeren van hulp, ontevreden over het leven, hulpeloosheid, zelf-medelijden, liegen, verlies van zelfvertrouwen, onredelijke weerzin, verlies van controle, afwenden/isolement zoeken, verzuim

46 Co-dependence ofwel mede-afhankelijkheid Kenmerken: moeite om een gezonde eigenwaarde te ontwikkelen moeite om gezonde grenzen te hanteren en aan te houden moeite om op een goede manier om te gaan met leerprocessen, fouten maken, zich te kunnen ontwikkelen moeite om voor de eigen volwassen behoeften te zorgen moeite om op een gepaste wijze uiting te geven aan de eigen gevoe-lens en waarheid Uit zich in gedachten, gevoelens en handelen: het gaat vanzelf weer over (wensgedachte) het valt wel mee ik ben bang (topje van de ijsberg) ik ben toch ook niet perfect confronteren is niet liefdevol zwijgen houdt verslaving in stand

47 Is mijn partner seks verslaafd? kijkt je partner naar expliciet seksuele programma's of films? gaan de gesprekken vaak over seksuele onderwerpen? gedraagt je partner zich afstandelijk of trekt hij zich terug? kijkt je partner vaak naar andere vrouwen of vertoont hij flirterig gedrag? heb je pornografisch materiaal gevonden, zoals bestanden op de computer, video s, dvd s of tijdschriften? heeft je partner last van stemmingswisselingen of reageert hij boos als je een (voorzichtige) opmerking maakt over zijn gedrag? vraagt je partner steeds meer van je op seksueel gebied? Ook dingen die je eigenlijk niet wil doen? maakt je partner regelmatig seksueel getinte grappen of opmerkingen? heb je signalen dat je partner zijn verplichtingen, werkzaamheden en sociale contacten veronachtzaamt? dringt je partner aan op een eigen internet account en adres? komen er rekeningen binnen die niet worden toegelicht of wil je partner een eigen betaalrekening? is er sprake van onverklaarde patronen van afwezigheid of tot s avonds laat werken? gaat je partner altijd als laatste naar bed, zodat hij ongemerkt op internet kan? heb je het gevoel dat je partner tijdens het vrijen geestelijk en emotioneel afwezig is?

48 12 Steps Stap 1-3: erkenning, overgave en aanvaarding Stap 4-5: opmaken morele balans en delen van juiste aard van misstappen Stap 6-7: Zelfonderzoek en begrip eigen tekortkomingen, onder ogen zien en ervan bevrijden Stap 8-9: Opmaken lijst van beschadigde personen en waar mogelijk rechtzetten Stap 10: Dagelijks zelfonderzoek en erkenning van misstappen Stap 11: Ontwikkelen spiritueel bewustzijn, innerlijk evenwicht, contact met hogere macht Stap 12: Bewust leven en ervaringen delen in al onze relaties

Verslavingszorg en meer...

Verslavingszorg en meer... Verslavingszorg en meer... Wanneer spreek je van VERSLAAFD? Het 12 Steps Minnesota Model gaat uit van 4 criteria, tezamen vormen zij de MACHTELOOSHEID 1. Controleverlies over de inname 1 is teveel 100

Nadere informatie

Lesbrief Nationaal Jeugd Musical Theater, Modelkind.

Lesbrief Nationaal Jeugd Musical Theater, Modelkind. Lesbrief Nationaal Jeugd Musical Theater, Modelkind. In de voorstelling Modelkind A.A.A.H. ontwikkelt Claire een eetstoornis: Anorexia Nervosa. De ouders van Claire en Constance leggen veel druk op hun

Nadere informatie

Eetstoornissen. Mellisa van der Linden

Eetstoornissen. Mellisa van der Linden Eetstoornissen Mellisa van der Linden Inhoud Hoofdstuk 1: Wat houdt een eetstoornis in? Hoofdstuk 2: Welke eetstoornissen zijn er? Hoofdstuk 3: Wat zijn bekende oorzaken voor een eetstoornis? Hoofdstuk

Nadere informatie

Probleemgedrag bij ouderen

Probleemgedrag bij ouderen Probleemgedrag bij ouderen Machteloos, bang of geïrriteerd. Zo kunnen medewerkers en cliënten in de thuiszorg zich voelen in situaties waarin sprake is van probleemgedrag. Bijvoorbeeld als een cliënt alleen

Nadere informatie

Onderhuids. Workshop Zelfverwonding en Eetstoornissen. 9 december 2005

Onderhuids. Workshop Zelfverwonding en Eetstoornissen. 9 december 2005 Onderhuids Workshop Zelfverwonding en Eetstoornissen 9 december 005 Voorstellen ZieZo Eetstoornissen Ervaringsverhaal Vragenlijst zelfbeschadiging en Eetstoornissen Vragen José Geertsema Ellen Spanjers

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij eetstoornissen

Cognitieve gedragstherapie bij eetstoornissen FE 0807-1 Meer informatie Bij de VGCt zijn meer folders verkrijgbaar, voor volwassenen bijvoorbeeld over angst en depressie. Speciaal voor kinderen zijn er folders over veel piekeren, verlatingsangst,

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord 11. Dankwoord 15. Inleiding 17

Inhoudsopgave. Voorwoord 11. Dankwoord 15. Inleiding 17 Inhoudsopgave Voorwoord 11 Dankwoord 15 Inleiding 17 1 Kenmerken en risicofactoren van eetstoornissen 23 1.1 Inleiding 23 1.2 Psychische achtergronden 26 1.3 Gebrek aan eigenwaarde en zelfvertrouwen 27

Nadere informatie

Een Systeem Perspectief van Verslavingen. Lezing ter gelegenheid van 4-JeHerstel

Een Systeem Perspectief van Verslavingen. Lezing ter gelegenheid van 4-JeHerstel Een Systeem Perspectief van Verslavingen Lezing ter gelegenheid van 4-JeHerstel 1 Deze lezing is opgedragen Lois Wilson-Burnham Focus on what you can do, then do it with all your heart. Lois Wilson 2 Net

Nadere informatie

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline ggz voor doven & slechthorenden Borderline Als gevoelens en gedrag snel veranderen Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline Herkent u dit? Bij iedereen gaat wel

Nadere informatie

25-9-2014. Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505

25-9-2014. Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Lichamelijk: pijn, fysieke beperkingen, afweging behandeling vs bijwerkingen Angst en onzekerheid: verloop ziekte,

Nadere informatie

Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505

Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Lichamelijk: pijn, fysieke beperkingen, afweging behandeling vs bijwerkingen Angst en onzekerheid: verloop ziekte,

Nadere informatie

niveau 2, 3, 4 thema 5.5

niveau 2, 3, 4 thema 5.5 niveau 2, 3, 4 thema 5.5 Gezonde voeding Inleiding Wanneer eet je gezond? Hoeveel moet ik dagelijks eten? Wat is een goed lichaamsgewicht? Onder- en overgewicht Inleiding Goede voeding levert de dagelijks

Nadere informatie

Verslaving is een chronische ziekte

Verslaving is een chronische ziekte Familiefolder Je naaste heeft een belangrijke eerste stap gezet naar een leven zonder middelengebruik. Hij/zij is in behandeling gegaan om te leren hoe hij/zij dit doel kan bereiken. In 4 weken leert je

Nadere informatie

Disclosure belangen Janneke Valk, bedrijfsarts

Disclosure belangen Janneke Valk, bedrijfsarts Disclosure belangen Janneke Valk, bedrijfsarts (potentiële) belangenverstrengeling Geen / Zie hieronder Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium

Nadere informatie

lyondellbasell.com Versla de Verslaving

lyondellbasell.com Versla de Verslaving Versla de Verslaving Versla de Verslaving Verslaving, in welke vorm dan ook, is een wereldwijd begrip. De consequenties ervan kunnen variëren van chronische ziekten tot ontslag en van financiële ondergang

Nadere informatie

Verslaving apart? Dubbele diagnostiek als standaardbehandeling. dr. C.A. Loth

Verslaving apart? Dubbele diagnostiek als standaardbehandeling. dr. C.A. Loth Verslaving apart? Dubbele diagnostiek als standaardbehandeling in de GGz dr. C.A. Loth Cijfers 1,2 miljoen alcoholisten/problematische drinkers 1,8 miljoen dagelijkse gebruikers benzo s, 22 % gebruikt

Nadere informatie

Vermoeidheid bij MPD

Vermoeidheid bij MPD Vermoeidheid bij MPD Landelijke contactmiddag MPD Stichting, 10-10-2009 -van Wijlen Psycho-oncologisch therapeut Centrum Amarant Toon Hermans Huis Amersfoort Welke verschijnselen? Gevoelens van totale

Nadere informatie

Overmatige misselijkheid en/of braken tijdens de zwangerschap

Overmatige misselijkheid en/of braken tijdens de zwangerschap Overmatige misselijkheid en/of braken tijdens de zwangerschap Informatie voor patiënten F0782-1245 februari 2014 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan

Nadere informatie

Concept 3. Brainstorm/ Research 4. Onderzoek 6. Interview vragen 7. Artikelen 9. Samenvatting artikelen 13. Doel van de documentaire 14.

Concept 3. Brainstorm/ Research 4. Onderzoek 6. Interview vragen 7. Artikelen 9. Samenvatting artikelen 13. Doel van de documentaire 14. 1 Inhoud Concept 3 Brainstorm/ Research 4 Onderzoek 6 Interview vragen 7 Artikelen 9 Samenvatting artikelen 13 Doel van de documentaire 14 Storyboard 15 Contact informatie 17 Itemopzet 18 2 Concept Wij

Nadere informatie

Diabetes & Eetstoornissen Een uiterst gevaarlijke combinatie. Prof. Dr. M. Vervaet - Universiteit Gent - Centrum voor Eetstoornissen

Diabetes & Eetstoornissen Een uiterst gevaarlijke combinatie. Prof. Dr. M. Vervaet - Universiteit Gent - Centrum voor Eetstoornissen Diabetes & Eetstoornissen Een uiterst gevaarlijke combinatie Prof. Dr. M. Vervaet - Universiteit Gent - Centrum voor Eetstoornissen GEZOND EN ZIEK Lichamelijke Gezondheid Diabetes: somatische aandoening

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 7. Nawoord 171 Over de auteur 175 Literatuur 177 Register 179

Inhoud. Voorwoord 7. Nawoord 171 Over de auteur 175 Literatuur 177 Register 179 Inhoud Voorwoord 7 1 Hoe word je seksverslaafd? 13 2 Wie is gevoelig voor seksverslaving? 29 3 Het ontstaan van de verslaving 53 4 Seksverslaving, wissels en vat 73 5 Seksverslaving en de relatie 97 6

Nadere informatie

Emoties, wat is het signaal?

Emoties, wat is het signaal? Emoties, wat is het signaal? Over interpretatie en actieplan dr Frits Winter Functie van Emoties Katalysator, motor achter gedrag Geen emoties, geen betrokkenheid, geen relaties Te veel emoties, te veel

Nadere informatie

Mijn kind, een eetstoornis? Stichting Universitaire en Algemene Kinder- en Jeugdpsychiatrie Noord-Nederland

Mijn kind, een eetstoornis? Stichting Universitaire en Algemene Kinder- en Jeugdpsychiatrie Noord-Nederland Mijn kind, een eetstoornis? Stichting Universitaire en Algemene Kinder- en Jeugdpsychiatrie Noord-Nederland Programma Wat is een eetstoornis? Hoe herken ik een eetstoornis bij mijn kind / in mijn omgeving?

Nadere informatie

Een depressie. P unt P. kan u helpen. volwassenen

Een depressie. P unt P. kan u helpen. volwassenen Een depressie P unt P kan u helpen volwassenen Iedereen is wel eens moe, somber en lusteloos. Het is een normale reactie op tegenvallers, een verlies en andere vervelende gebeurtenissen. Wanneer dit soort

Nadere informatie

namens Jellinek dank voor uw uitnodiging

namens Jellinek dank voor uw uitnodiging namens Jellinek dank voor uw uitnodiging Bani da Lima - Ahrendt Manager Behandelzaken JellinekMinnesota Franca Hasenbos Manager Bedrijfsvoering Jellinek Gooi- en Vechtstreek & JellinekMinnesota Onderwerpen

Nadere informatie

Eet smakelijk Informatie over vocht en voeding voor ouderen

Eet smakelijk Informatie over vocht en voeding voor ouderen Ouder worden kan verschillende problemen op het gebied van voeding met zich meebrengen. Zo kan onder andere de eetlust afnemen en kunnen ouderen minder gaan drinken dan gewenst. Dit heeft gevolgen voor

Nadere informatie

Depressie bij ouderen

Depressie bij ouderen Depressie bij ouderen Bij u of uw familielid is een depressie vastgesteld. Hoewel relatief veel ouderen last hebben van depressieve klachten, worden deze niet altijd als zodanig herkend. In deze folder

Nadere informatie

Emoties, wat is het signaal?

Emoties, wat is het signaal? Emoties, wat is het signaal? Over interpretatie en actieplan dr Frits Winter Functie van Emoties Katalysator, motor achter gedrag Geen emoties, geen betrokkenheid, geen relaties Te veel emoties, te veel

Nadere informatie

Verwijzen naar het Centrum voor Eetstoornissen

Verwijzen naar het Centrum voor Eetstoornissen Verwijzen naar het Centrum voor Eetstoornissen Breed behandelaanbod Ons Centrum voor Eetstoornissen biedt de mogelijkheid tot behandeling van alle vormen van eetstoornissen, zoals anorexia nervosa, boulimia

Nadere informatie

Eetstoornissen DSM-5. Leonieke Terpstra & Maartje Snoek

Eetstoornissen DSM-5. Leonieke Terpstra & Maartje Snoek Eetstoornissen DSM-5 Leonieke Terpstra & Maartje Snoek VOXVOTE Voelt u zichzelf te dik? Probeert u daar (soms) wat aan te doen (lijnen)? Heeft u een eetstoornis (gehad)? 2/3 van de vrouwen wil afvallen

Nadere informatie

Astma of COPD en seksualiteit

Astma of COPD en seksualiteit Astma of COPD en seksualiteit Astma of COPD en seksualiteit Astma of COPD kan invloed hebben op uw seksleven. Dat kan door de ziekte zelf komen, maar ook door medicijnen of door de manier waarop u ermee

Nadere informatie

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan ggz voor doven & slechthorenden Verslaving Als iemand niet meer zonder... kan Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving Herkent u dit? Veel mensen gebruiken soms

Nadere informatie

Werkboek Terugvalpreventie Jeugd Naam van de patiënt

Werkboek Terugvalpreventie Jeugd Naam van de patiënt Werkboek Terugvalpreventie Jeugd Naam van de patiënt Het Werkboek Terugvalpreventie Je behandelaar heeft aan jou het voorstel gedaan om een terugvalpreventieplan op te gaan stellen. Het doel hiervan is

Nadere informatie

4.1 Omcirkel het juiste antwoord.

4.1 Omcirkel het juiste antwoord. 4.1 Vraag 1 Het begrip vitaliteit heeft vooral te maken met... A. aankomen en afvallen B. gezondheid en geluk C. dansen en bewegen D. werk en carrière Vraag 2 Hoe vind je de meest betrouwbare informatie

Nadere informatie

Depressie. Informatiefolder voor cliënt en naasten. Zorgprogramma Doen bij Depressie UKON. Versie 2013-oktober

Depressie. Informatiefolder voor cliënt en naasten. Zorgprogramma Doen bij Depressie UKON. Versie 2013-oktober Depressie Informatiefolder voor cliënt en naasten Zorgprogramma Doen bij Depressie Versie 2013-oktober Inleiding Deze folder bevat informatie over de klachten die bij een depressie horen en welke oorzaken

Nadere informatie

Praktijk voor Fysiotherapie. Altijd in beweging

Praktijk voor Fysiotherapie. Altijd in beweging Praktijk voor Fysiotherapie Altijd in beweging In samenwerking met. Viola Gijzen, diëtist Mieke Verschuren/Marijke Sligchers, fysiotherapeuten Inhoud Inleiding Wat is COPD? COPD en dan? COPD en voeding

Nadere informatie

Gewichtstoename bij behandeling van kanker

Gewichtstoename bij behandeling van kanker Gewichtstoename bij behandeling van kanker Albert Schweitzer ziekenhuis Januari 2012 Pavo 0915 Inleiding U bent tijdens uw behandelingen tegen kanker ongewenst in gewicht aangekomen. In deze folder leggen

Nadere informatie

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag?

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Publieksversie Ga zo veel mogelijk door met uw normale dagelijkse activiteiten. Dat geeft u het gevoel dat u de baas bent over de situatie. Dit is ook

Nadere informatie

Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9

Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9 Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9 Roken alcohol en drugs Roken, alcohol en drugs zijn schrikbeelden voor veel ouders. Dit geldt voor allochtone ouders én Nederlandse ouders. Sommige kinderen

Nadere informatie

Intakeprocedure IKK Onderzoek Kosten Hoe kom je bij Novaru m terecht? Nazorggroep Novarum ANOrexIA NervOsA Nabehandeling

Intakeprocedure IKK Onderzoek Kosten Hoe kom je bij Novaru m terecht? Nazorggroep Novarum ANOrexIA NervOsA Nabehandeling ANOrexIA NervOsA ANOrexIA NervOsA Wat is anorexia nervosa? Mensen met anorexia eten zo weinig, dat ze extreem mager worden. Vaak zijn ze ernstig ondervoed. Maar al zijn ze vel over been, toch zien ze in

Nadere informatie

V e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan

V e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan V e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan Alles over verslavingen De Druglijn tel. 078 15 10 20 www.druglijn.be SOS Nuchterheid tel. 09 330 35 25 www.sosnuchterheid.org Anonieme Alcoholisten Vlaanderen

Nadere informatie

1 Wat is er met me aan de hand? 11

1 Wat is er met me aan de hand? 11 Leven met een alcoholprobleem 07-03-06 09:25 Pagina 7 Inhoud Voorwoord 1 Wat is er met me aan de hand? 11 Typerend beeld van de kwaal 11 Symptomen 12 Vroege en late symptomen 14 Diagnostiek 14 Een paar

Nadere informatie

Liska Vulperhorst Preventiewerker

Liska Vulperhorst Preventiewerker Liska Vulperhorst Preventiewerker Tactus Verslavingszorg Vijf circuits Behandeling & Begeleiding Sociale Verslavingszorg Forensische Verslavingszorg Verslavingsreclassering Preventie & Consultancy Programma

Nadere informatie

Kwetsbare ouderen. Wat kunt u er zelf aan doen?

Kwetsbare ouderen. Wat kunt u er zelf aan doen? Kwetsbare ouderen. Wat kunt u er zelf aan doen? Hoeveel procent van Nederland is ouder dan 65 jaar? A 11 % B 5 % C 42% Hoeveel wonen er zelfstandig A. 50% van de 70 jaar en ouder B. 83 % van de 70 jaar

Nadere informatie

50 tips voor het voorkomen van ondervoeding en uitdroging

50 tips voor het voorkomen van ondervoeding en uitdroging 50 tips voor het voorkomen van ondervoeding en uitdroging Voldoende eten en drinken is belangrijk, zeker voor mensen met dementie. Uitdroging en ondervoeding kunnen leiden tot een snelle verslechtering

Nadere informatie

v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan

v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan Alles over verslavingen Voor vragen over alcohol, illegale drugs, gokken en medicijnen: De DrugLijn tel. 078 15 10 20 www.druglijn.be SOS Nuchterheid tel. 09

Nadere informatie

Depressie bij verpleeghuiscliënten

Depressie bij verpleeghuiscliënten Doen bij Depressie zorgprogramma Informatiefolder voor cliënt en naasten Depressie bij verpleeghuiscliënten Folder 3 Inleiding Deze folder bevat informatie over de klachten die bij een depressie horen

Nadere informatie

Betrokken bij Buiten. Het puberbrein als basis. Welkom. 4 februari 2016 Anniek Verhagen anniek.verhagen@xs4all.nl

Betrokken bij Buiten. Het puberbrein als basis. Welkom. 4 februari 2016 Anniek Verhagen anniek.verhagen@xs4all.nl Betrokken bij Buiten Welkom Het puberbrein als basis 4 februari 2016 Anniek Verhagen anniek.verhagen@xs4all.nl Pubers Welk (puber)gedrag valt jou het meest op? We zijn allemaal puber geweest Leef je in!

Nadere informatie

Jongeren en gamen. Joke Bollebakker Hella Schikkinger

Jongeren en gamen. Joke Bollebakker Hella Schikkinger Jongeren en gamen Joke Bollebakker Hella Schikkinger November 2015 Gameverslaving, onschuldig tijdverdrijf of obsessie? Onderwerpen van de Workshop: * Feiten en cijfers over gamen... * Waarom zijn computerspelletjes

Nadere informatie

Een depressie. PuntP kan u helpen. groep: volwassenen

Een depressie. PuntP kan u helpen. groep: volwassenen Een depressie PuntP kan u helpen groep: volwassenen Iedereen is wel eens moe, somber en lusteloos. Het is een normale reactie op tegenvallers, een verlies en andere vervelende gebeurtenissen. Wanneer dit

Nadere informatie

Bipolaire stoornissen

Bipolaire stoornissen Bipolaire stoornissen PuntP kan u helpen volwassenen Sommige mensen hebben last van stemmingsschommelingen die niet in verhouding staan tot wat er in hun persoonlijke omgeving gebeurt. De stemming lijkt

Nadere informatie

Depressieve klachten bij verpleeghuiscliënten

Depressieve klachten bij verpleeghuiscliënten Doen bij Depressie zorgprogramma Informatiefolder voor cliënt en naasten Depressieve klachten bij verpleeghuiscliënten Folder 1 Inleiding Deze folder is bedoeld voor mensen met depressieve klachten en

Nadere informatie

Chronisch Hartfalen. Wat is chronisch hartfalen?

Chronisch Hartfalen. Wat is chronisch hartfalen? Chronisch Hartfalen Wat is chronisch hartfalen? Omschrijving Hartfalen Hartfalen is een aandoening van het hart waarbij het hart niet meer in staat is om voldoende bloed uit te pompen en rond te pompen.

Nadere informatie

Depressieve symptomen bij verpleeghuiscliënten

Depressieve symptomen bij verpleeghuiscliënten Doen bij Depressie zorgprogramma Informatiefolder voor afdelingsmedewerkers Depressieve symptomen bij verpleeghuiscliënten Folder 2 Inleiding Deze folder is bedoeld voor afdelingsmedewerkers die betrokken

Nadere informatie

Handreiking inzet van e-learning in de SW

Handreiking inzet van e-learning in de SW De begeleiding van medewerkers met verslavingsproblemen en ongewenst gedrag Handreiking inzet van e-learning in de SW 7 Praktische bouwstenen Strategische bouwstenen Strategische bouwstenen Praktijkvoorbeelden

Nadere informatie

Vrijwilliger. worden bij anbn?

Vrijwilliger. worden bij anbn? Vrijwilliger worden bij anbn? Samen op weg naar herstel bij eetstoornissen Je hebt een eetstoornis (gehad) of jouw familielid of naaste heeft een eetstoornis (gehad) en je wil iets doen met met jouw ervaringen...

Nadere informatie

Inleiding Agenda van vandaag

Inleiding Agenda van vandaag Inleiding Agenda van vandaag Werkgebied GGD Deelname aan het ZAT Afname KIVPA vragenlijst Jongerenspreekuur op aanvraag (per mail aangevraagd) overleg mentoren, zorg coördinator en vertrouwenspersoon Preventief

Nadere informatie

Signalen bij partnergeweld

Signalen bij partnergeweld Datum: 31/10/2013 Auteur: Kris De Groof Versie: Def Herkomst: Methodisch kader Aan de Slag Doel: Bestemming: Handelingskader 1712 Signalen bij partnergeweld 1. Algemene signalen van partnergeweld 1.1.

Nadere informatie

Chronische pijn, wat kunt u zelf doen?

Chronische pijn, wat kunt u zelf doen? Chronische pijn, wat kunt u zelf doen? CHRONISCHE PIJN, WAT KUNT U ZELF DOEN U heeft chronisch pijn. Chronische pijn is pijn die langer bestaat dan drie tot zes maanden, die (afhankelijk van het soort

Nadere informatie

Gezond eten moet dat?

Gezond eten moet dat? 51 K e n n I s m a k e n Gezond eten moet dat? Uit allerlei studies en enquêtes in verband met gezondheid en voeding blijkt dat het aantal zwaarlijvige jongeren toeneemt. Kinderen eten te vaak frieten,

Nadere informatie

Mensen met boulimia hebben vaak een normaal basisgewicht, en kunnen. Herken je de volgende verschijnselen bij jezelf? Dan kan het zijn dat je

Mensen met boulimia hebben vaak een normaal basisgewicht, en kunnen. Herken je de volgende verschijnselen bij jezelf? Dan kan het zijn dat je BOulImIa NerVOsa BOulImIa NerVOsa Wat is boulimia nervosa? Boulimia nervosa houdt in dat je regelmatig flinke eetbuien hebt waarbij je de controle lijkt te verliezen. Tegelijkertijd ben je bang voor overgewicht.

Nadere informatie

Buro PUUR Missie. Buro PUUR Visie. Onze producten. Eetstoornis. Signaleren in 5 stappen 4. 3. Jongeren in nood zichtbaar maken

Buro PUUR Missie. Buro PUUR Visie. Onze producten. Eetstoornis. Signaleren in 5 stappen 4. 3. Jongeren in nood zichtbaar maken Buro PUUR Missie Jongeren in nood zichtbaar maken Eetstoornissen www.buropuur.nl Eetstoornissen www.buropuur.nl Buro PUUR Visie dat iedereen weet wat een eetstoornis is herkennen hulp bieden voorkomen

Nadere informatie

Doelgroepen kasteelplus. Kerngedachten bij de visie. Ontwennen meer dan stoppen. Visie : controleverlies betekent totale abstinentie

Doelgroepen kasteelplus. Kerngedachten bij de visie. Ontwennen meer dan stoppen. Visie : controleverlies betekent totale abstinentie Doelgroepen kasteelplus Ontwennen meer dan stoppen. Hoe helpen we mensen om te veranderen? dag van de zorg 17/03/2013 Patrick Lobbens Hoofdverpleegkundige verslavingszorg kasteelplus Kasteelplus 1 : mensen

Nadere informatie

Kanker en Werk Begeleiding en Re-integratie Stap.nu in mogelijkheden

Kanker en Werk Begeleiding en Re-integratie Stap.nu in mogelijkheden Kanker en Werk Begeleiding en Re-integratie Stap.nu in mogelijkheden Regionaal Genootschap Fysiotherapie Midden Nederland Zelfmanagement bij kanker De realiteit 100.000 nieuwe diagnoses in 2012 Het aantal

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

Sanny van Helden Beoefend al 15 jaar Yoga Is lezing over Yoga wel interessant? Deze lezing is een ontdekkingsreis Lezing én oefeningen Interactie Heb

Sanny van Helden Beoefend al 15 jaar Yoga Is lezing over Yoga wel interessant? Deze lezing is een ontdekkingsreis Lezing én oefeningen Interactie Heb Sanny van Helden Beoefend al 15 jaar Yoga Is lezing over Yoga wel interessant? Deze lezing is een ontdekkingsreis Lezing én oefeningen Interactie Heb je een vraag? Stel deze dan direct! Weet één van jullie

Nadere informatie

Hoofdpijn bij kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl

Hoofdpijn bij kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Hoofdpijn bij kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl n Hoofdpijn Hoofdpijn bij kinderen komt regelmatig voor. Vaak is de oorzaak duidelijk, bijvoorbeeld slaapgebrek, drukte of lawaai.

Nadere informatie

ZELFINVULLIJST DEPRESSIEVE SYMPTOMEN (INVENTORY OF DEPRESSIVE SYMPTOMATOLOGY: IDS-SR) 1 (In te vullen door patiënt)

ZELFINVULLIJST DEPRESSIEVE SYMPTOMEN (INVENTORY OF DEPRESSIVE SYMPTOMATOLOGY: IDS-SR) 1 (In te vullen door patiënt) ZELFINVULLIJST DEPRESSIEVE SYMPTOMEN (INVENTORY OF DEPRESSIVE SYMPTOMATOLOGY: IDS-SR) 1 (In te vullen door patiënt) Naam:.. Datum: - - Kruis bij elke vraag het antwoord aan dat de afgelopen zeven dagen

Nadere informatie

HERSENZIEKTEN, AUTONOMIE EN GEDRAG. Werkbezoek OM Dordrecht 6-10-2009

HERSENZIEKTEN, AUTONOMIE EN GEDRAG. Werkbezoek OM Dordrecht 6-10-2009 HERSENZIEKTEN, AUTONOMIE EN GEDRAG Werkbezoek OM Dordrecht 6-10-2009 Co-morbiditeit is de norm (gegevens uit intern onderzoek Bouman GGZ) HEROÏNE (VAAK POLYDRUGGE BRUIK) ALCOHOL STIMULAN- TIA CANNABIS

Nadere informatie

Mindful Eten Cyclus. Héb ik eigenlijk wel honger?

Mindful Eten Cyclus. Héb ik eigenlijk wel honger? Héb ik eigenlijk wel honger? De sociale en emotionele verbindingen met eten, voedsel en diëten zijn in de moderne maatschappij altijd en overal aanwezig. Bij sommige mensen is de relatie die ze hebben

Nadere informatie

Voeding bij chronische longziekten

Voeding bij chronische longziekten Voeding bij chronische longziekten Voeding bij chronische longziekten Goede lichamelijke conditie Veel mensen met chronische longziekten (ook wel COPD genoemd) hebben voortdurend last van hun aandoening.

Nadere informatie

Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker

Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker Tactus Verslavingszorg Stedendriehoek, Twente, Zwolle/Noord Veluwe en Flevoland Preventie Behandeling Nazorg Alcohol, roken, drugs, medicijnen, gamen, gokken Programma

Nadere informatie

Borderline in het gezin. Koos Krook, sr. preventiefunctionaris GGZ Midden Brabant

Borderline in het gezin. Koos Krook, sr. preventiefunctionaris GGZ Midden Brabant Borderline in het gezin. Koos Krook, sr. preventiefunctionaris GGZ Midden Brabant Inleiding - Stellingen. - Ontstaan psychiatrische aandoeningen. - Wat zien naastbetrokkenen. - Invloed van borderline op

Nadere informatie

BIJLAGEN Voorlichtingsbijeenkomsten voeding door diëtisten

BIJLAGEN Voorlichtingsbijeenkomsten voeding door diëtisten TOOLKIT BEWEEGKUUR BIJLAGEN Voorlichtingsbijeenkomsten voeding door diëtisten De toolkit is ontwikkeld door de Nederlandse Vereniging van Diëtisten (NVD) en Invorm: Praktijk voor Dieet,- en Sportvoedingsadviezen

Nadere informatie

Correcties DSM 5 : Beknopt overzicht van de criteria

Correcties DSM 5 : Beknopt overzicht van de criteria Correcties DSM 5 : Beknopt overzicht van de criteria Vierde oplage, juni 2016 In deze lijst zijn de belangrijkste wijzigingen opgenomen t.o.v. de derde oplage (juni 2015). Pagina Stoornis Derde oplage,

Nadere informatie

Depressie bij ouderen

Depressie bij ouderen Depressie bij ouderen 2 Depressie bij ouderen komt vaak voor, maar is soms moeilijk te herkennen. Deze folder geeft informatie over de kenmerken en de behandeling van een depressie bij ouderen. Wat is

Nadere informatie

Tactus Verslavingszorg. Programma. Tactus op De Rede. Gamen & Internet. Gamen. Bianca Swart Preventiewerker

Tactus Verslavingszorg. Programma. Tactus op De Rede. Gamen & Internet. Gamen. Bianca Swart Preventiewerker Tactus Verslavingszorg Stedendriehoek, Twente, Zwolle/Noord Veluwe en Flevoland Informatie, advies en hulp Alcohol, drugs, medicijnen, gamen, gokken Bianca Swart Preventiewerker Preventie basisonderwijs

Nadere informatie

Middelengebruik en alcohol in relatie tot NAH. Twan van Duijnhoven Verpleegkundig Specialist GGZ

Middelengebruik en alcohol in relatie tot NAH. Twan van Duijnhoven Verpleegkundig Specialist GGZ Middelengebruik en alcohol in relatie tot NAH Twan van Duijnhoven Verpleegkundig Specialist GGZ Programma Stellingen Geschiedenis van verslaving Wat zijn drugs? Fasen van gebruik Soorten middelen Effecten

Nadere informatie

Waar kunt u heen als u kanker hebt?

Waar kunt u heen als u kanker hebt? Oncologiecentrum Waar kunt u heen als u kanker hebt? www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Waar kunt u terecht als u kanker hebt?... 3 Overzicht hulpverleners binnen het Catharina Kanker Instituut... 3 Extern...

Nadere informatie

Module A. Weten 13 Module B. Denken 21 Module C. Eten 32 Module D. Laten zitten 41 Module E. Baas over je brein 50

Module A. Weten 13 Module B. Denken 21 Module C. Eten 32 Module D. Laten zitten 41 Module E. Baas over je brein 50 Eten zonder angst_kapwerkboek basis 4-3-11 14:24 Pagina 5 Inhoud 5 Inhoud Inleiding 7 Motivatie 8 FASE 1. OPBOUWFASE 12 Module A. Weten 13 Module B. Denken 21 Module C. Eten 32 Module D. Laten zitten 41

Nadere informatie

Ouderen. Vrijwilligers en studenten tegen ouderenmishandeling. Stichting

Ouderen. Vrijwilligers en studenten tegen ouderenmishandeling. Stichting Vrijwilligers en studenten tegen ouderenmishandeling Stichting Definitie ouderenmishandeling Al het handelen of nalaten van handelen jegens (geheel of gedeeltelijk) afhankelijke ouderen, door diegene(n)

Nadere informatie

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen.

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen. Groep 1, 2 1. Hallo, hier ben ik! 2. Prettig kennis te maken Kinderen leren elkaar beter kennen en ontdekken verschillen en overeenkomsten. 3. Samen in de klas Over elkaar helpen, geholpen worden en afspraken

Nadere informatie

bespreekbaar stellen en ontrafelen van geweld 1

bespreekbaar stellen en ontrafelen van geweld 1 Datum: 31/10/2013 Auteur: Kris De Groof Versie: def Herkomst: Methodisch kader Aan de Slag Doel: Bestemming: Handelingskader 1712 bespreekbaar stellen en ontrafelen van geweld 1 1. Mogelijke introductie

Nadere informatie

Aandachtspunten en tips voor gesprekken met ouders en kinderen 7

Aandachtspunten en tips voor gesprekken met ouders en kinderen 7 Bijlage 4 Aandachtspunten en tips voor gesprekken met ouders en kinderen 7 Richtlijnen Jeugdhulp / KOPP / richtlijn / pagina 69 Deze bijlage geeft hulpverleners tips en suggesties voor het gesprek met

Nadere informatie

Haw it der oer! Marcel Seuninga/ Auke Zandstra

Haw it der oer! Marcel Seuninga/ Auke Zandstra Haw it der oer! Marcel Seuninga/ Auke Zandstra Programma Enkele cijfers over roken, drinken en gamen Jongeren en alcohol Andere drugs Enkele tips t.a.v. opvoeding en genotmiddelen Vragen en afsluiting

Nadere informatie

met liefde, geduld en begrip kan ook iemand met een longprobleem een prettige seksuele relatie hebben

met liefde, geduld en begrip kan ook iemand met een longprobleem een prettige seksuele relatie hebben Intimiteit en seksualiteit bij longziekten Inleiding Intimiteit en/of seksualiteit horen bij het leven. De een is hierin wat actiever dan de ander en in de ene periode loopt het beter dan in de andere.

Nadere informatie

Leefregels voor. Gezond blijven. KBO Bernadette Helmond. 23 april 2014

Leefregels voor. Gezond blijven. KBO Bernadette Helmond. 23 april 2014 Leefregels voor Gezond blijven KBO Bernadette Helmond 23 april 2014 1 Senioren leven ongezonder dan 10 jaar geleden - Drinken meer - Roken (vrouwen) - Bewegen minder - Overgewicht - Eenzijdig eten 2 Leefregels

Nadere informatie

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan De zorg en begeleiding van mensen met een verstandelijke beperking moet erop gericht zijn dat de persoon een optimale kwaliteit

Nadere informatie

1. Ik merk vaak dat ik probeer iets te bereiken wat op de een of andere manier op een mislukking uitloopt. -----

1. Ik merk vaak dat ik probeer iets te bereiken wat op de een of andere manier op een mislukking uitloopt. ----- Test: Je persoonlijke afweerprofiel Met de volgende test kun je bepalen welk afweermechanisme je het meest gebruikt. Iedereen gebruikt alle afweervormen, maar er bestaan verschillen in de frequentie waarmee

Nadere informatie

NVE-K Ouderrapportage

NVE-K Ouderrapportage NVE-K Ouderrapportage Nederlandse vragenlijst voor eetgedrag bij kinderen ID 4589-9 Datum 27.07.2015 Informant: Marie Jones-Smit moeder NVE-K Inleiding 2 / 6 INLEIDING De NVE-K is een vragenlijst die de

Nadere informatie

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders Grafisch ontwerp: Ontwerpstudio 2 MAAL EE Bij huiselijk geweld tussen (ex-)partners worden kinderen vaak over het hoofd gezien. Toch hebben

Nadere informatie

Herstel en Balans. Kanker zet je leven op zijn kop. De rol van de psycholoog. Maria Poppe GZ-psycholoog De Vruchtenburg maart 2010

Herstel en Balans. Kanker zet je leven op zijn kop. De rol van de psycholoog. Maria Poppe GZ-psycholoog De Vruchtenburg maart 2010 Herstel en Balans De rol van de psycholoog Maria Poppe GZ-psycholoog De Vruchtenburg maart 2010 Kanker zet je leven op zijn kop 1 Kanker, gevolgen voor de patiënt Heftige emoties. Verlies van controle

Nadere informatie

Informatie en advies voor ouders

Informatie en advies voor ouders Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders 1 2 Wist u dat de gevolgen van het zien of horen van geweld in het gezin net zo groot zijn als zelf geslagen worden? Ook als het geweld gestopt

Nadere informatie

Informatieleaflet voor werkgevers

Informatieleaflet voor werkgevers Informatieleaflet voor werkgevers Werk en verslaving Het aantal verslaafden aan alcohol, drugs en medicijnen in Nederland groeit. Het merendeel van deze mensen heeft een baan en kampt met de verslaving

Nadere informatie

Mijn hersenletsel. Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting:

Mijn hersenletsel. Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Mijn hersenletsel Ik heb moeite met het vasthouden of verdelen van mijn aandacht. Ik ben snel afgeleid. Ik heb moeite om alles bij te houden/de wereld gaat zo snel. Ik heb moeite met flexibiliteit en veranderingen.

Nadere informatie

Omgaan met onaangepast gedrag in het Sociaal Raadsliedenwerk en Schuldhulpverlening. Sjaak Boon www.bureauboon.nl

Omgaan met onaangepast gedrag in het Sociaal Raadsliedenwerk en Schuldhulpverlening. Sjaak Boon www.bureauboon.nl Omgaan met onaangepast gedrag in het Sociaal Raadsliedenwerk en Schuldhulpverlening Sjaak Boon www.bureauboon.nl Sombere stemming Verminderde interesse in activiteiten Duidelijke gewichtsvermindering Slecht

Nadere informatie

CHECKLIST BEHANDELDOELEN

CHECKLIST BEHANDELDOELEN Uw naam: Naam therapeut: Datum: CHECKLIST BEHANDELDOELEN Het stellen van doelen is een belangrijke voorwaarde voor een succesvolle therapie. Daarom vragen wij u uw doelen voor de aankomende therapie aan

Nadere informatie

Verschil in verlangen

Verschil in verlangen Verschil in verlangen 1 Wat is normaal? Hoe vaak denk je dat mensen samen vrijen in een goede relatie? Twee keer per week, eens in de maand of alleen in de vakantie? Het antwoord op deze vraag zegt iets

Nadere informatie