...de jeugd heeft de toekomst!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "...de jeugd heeft de toekomst!"

Transcriptie

1 speciale uitgave van de lichtenvoorde...de jeugd heeft THEMA de toekomst! kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking én bijkomende psychische en sociale problemen specifieke professionele houding en hulp investeren in jeugdigen een opleidingsprogramma

2 colofon Dit is een uitgave van De Lichtenvoorde van juni Teksten: Jacqueline Elferink, Adrie Kemper, Angelique Mostermans, Nancy Seesing en Victor Frankhuizen. Redactie: afdeling communicatie en informatie De Lichtenvoorde. Ontwerp: Weevers Walburg. Druk: Weevers Elna. Themaboekje [2]

3 Voorwoord De overgrote meerderheid van de Nederlandse jeugd ontwikkelt zich prima en op een positieve wijze. Toch zijn er kinderen en jongeren 1] die problemen hebben. Hierover bestaat veel bezorgdheid in de samenleving. Kinderen en jongeren met meer dan één probleem zijn extra kwetsbaar. Er zijn in Nederland ongeveer jeugdigen tussen de 0 en de 23 jaar met een licht verstandelijke beperking en bijkomende psychische en sociale problemen 2]. Veel van deze jeugdigen hebben professionele hulp nodig. Maar doeltreffende behandeling is helaas vaak niet of onvoldoende beschikbaar, of komt te laat. Deze ontwikkeling vereist ook een specifieke professionele houding, kennis en vaardigheden van medewerkers, die deze niet of onvoldoende hebben kunnen verwerven. Daarom heeft De Lichtenvoorde met Avans+ een Leergang Jeugdzorg ontwikkeld. 1] Kinderen en jongeren, ook samengevat onder de noemer jeugdigen, in de leeftijd van o tot 18 jaar met een mogelijke uitloop naar 23 jaar. 2] Onder jeugdigen met een lichte verstandelijke handicap werden in het verleden degenen met een IQ tussen de verstaan (licht verstandelijk gehandicapt). Sinds 2005 is men in Nederland ook jeugdigen met een IQ tussen de (zwakbegaafden) tot de licht verstandelijk gehandicaptenzorg gaan rekenen, mits er naast de licht verstandelijke beperking sprake is van beperkte sociale redzaamheid en andere bijkomende problematiek, zoals gedragsstoornissen en een langdurige behoefte aan ondersteuning. Ruwe schattingen geven aan dat er 2,2 miljoen zwakbegaafden zijn, van wie waarschijnlijk enkele honderdduizenden jongeren ( tot ruim ) met bijkomende problematiek. (Bron: Steeds meer verstandelijk gehandicapten? SCP, maart 2010; Kopzorgen, Algemene Rekenkamer, oktober 2007). [3] Themaboekje...de jeugd heeft de toekomst!

4 De Lichtenvoorde De Lichtenvoorde is een zorgaanbieder in Oost- Gelderland die zich het verzorgen en begeleiden van mensen met een (licht verstandelijke, matige of ernstige verstandelijke en/of psychiatrische) beperking, als (volwaardige) burgers in de lokale samenleving ongeacht geslacht, leeftijd, etnische afkomst of levensovertuiging ten doel stelt. Avans+ Avans+ is gespecialiseerd in ontwikkeltrajecten voor individuen en organisaties. Daarbij maakt zij gebruik van interventies zoals opleidingen, trainingen, coaching en intervisie. Het is de filosofie van Avans+ om de ambitieniveaus van mens en organisatie op elkaar af te stemmen. Vanuit deze filosofie wordt mensen en organisaties de mogelijkheid geboden om zich gezamenlijk te ontwikkelen. Avans+ adviseert, begeleidt en evalueert individuele- en organisatie-ontwikkeltrajecten. Themaboekje [4]

5 [5] Themaboekje...de jeugd heeft de toekomst!

6 Aanleiding Al een groot aantal jaren krijgt De Lichtenvoorde steeds meer te maken met de doelgroep kinderen en jongeren, met een licht verstandelijke beperking en bijkomende psychische en sociale problemen 2]. Een vorm van (jeugd)zorg die we kunnen omschrijven als (gespecialiseerde) zorg aan ouders en aan kinderen of jongeren, gericht op de aanpak van ernstige opgroei- en opvoedproblemen. De ernst van de problematiek is vaak zodanig dat deze niet door algemene voorzieningen kan worden aangepakt. De jeugdzorg die wij bieden omvat vele vormen van zorg. 3] Het kan gaan om zorg die thuis in het gezin wordt aangeboden, maar ook om zorg in de instelling. Het kan gaan om kortdurende hulp, maar ook om langdurige zorg, bijvoorbeeld in geval van een uithuisplaatsing van een kind of jongere. Vaak hebben met name jongeren geen aansluiting meer met de bestaande opvang. Veel jongeren voelen zich in de steek gelaten en hebben een gedrag ontwikkeld dat moeilijk verstaanbaar is en veel uithoudingsvermogen van de begeleider vraagt. Zij willen een medewerker die hen onvoorwaardelijk steunt en niet opnieuw verwijst naar andere hulpverleningsinstanties. Medewerkers zelf daarentegen kiezen vaak voor het werken met jeugdigen maar ervaren in de praktijk dat het vele malen moeilijker is zich staande te houden in deze complexe dienstverlening. 2] Deze jeugdigen zijn extra kwetsbaar om een aantal redenen. De eisen die de huidige maatschappij aan burgers stelt, maken het voor jeugdigen met deze problematiek niet eenvoudig zich hieraan aan te passen. Omdat een lichte verstandelijke handicap of psychische problemen niet aan de buitenkant te zien zijn, wordt vaak niet meteen duidelijk dat een jeugdige er mee kampt. Van hen wordt wel verwacht dat zij aan de gangbare vereisten en normen voldoen. Als dat niet lukt, geeft dat dikwijls aanleiding tot frustraties en conflicten. De problematiek verergert door ontwikkelingen in de samenleving. Het leven wordt complexer en steeds meer afhankelijk van technologische vernieuwingen, waarvan het gebruik een bepaalde mate van intelligentie, handigheid en routine vereist. Het wordt daardoor alsmaar moeilijker om mee te komen voor degenen die verstandelijk of geestelijk achterop lopen. Tegelijkertijd is er achteruitgang te zien van de sociale verbanden die van oudsher bijdroegen aan de opvang van jeugdigen die niet goed mee konden komen. In hechte netwerken zoals familie, buurt, kerk en verenigingen kon in het verleden vaak een plaatsje voor deze kinderen of jongeren gevonden worden. Hoewel deze informele opvang niet is verdwenen, is de dichtheid en spankracht ervan over het algemeen afgenomen. Daardoor is de druk van de zorg voor een kind met ernstige problemen veel meer alleen bij het eigen gezin komen te liggen. Het komt dan ook vaak voor dat ouders op den duur niet tegen deze druk bestand zijn en een beroep op professionele hulp moeten doen. Bron: zorg voor jeugdigen met een lichte verstandelijke handicap en/of psychi(atri)sche problemen) van de Algemene rekenkamer. Themaboekje [6] 3] Zie bijlage 2 voor een overzicht van de vele vormen van dienstverlening van De Lichtenvoorde. (Bron: Kopzorgen, Algemene Rekenkamer, oktober 2007).

7 [7] Themaboekje...de jeugd heeft de toekomst!

8 Themaboekje [8]

9 Leergang Jeugdzorg Er verandert veel in onze samenleving. De complexiteit van gedragsproblemen en/of psychische of psychiatrische problemen van vooral kinderen en jongeren die voor langere tijd binnen De Lichtenvoorde worden opgenomen en begeleid, neemt toe. Deze ontwikkeling vereist een specifieke en professionele houding en kennis en vaardigheden van de medewerkers, die deze niet of onvoldoende hebben kunnen verwerven tijdens hun MBO en/of HBO opleiding. De oorzaak hiervan is dat veel medewerkers niet beschikken over het adequate kennisniveau. Een deel van de medewerkers heeft al jaren geleden deze opleidingen in oude stijl afgerond. Ondanks alle werkervaring zijn zij niet of onvoldoende toegerust om te kunnen voldoen aan de begeleidingscompetenties die de nieuwe doelgroepen en de systemen waar zij mee te maken hebben vragen. De Lichtenvoorde wil investeren in een Leergang zodat medewerkers beter zijn toegerust om deze jeugdigen succesvol te begeleiden. Immers wie de jeugd heeft, heeft de toekomst! Een eigen Leergang De Lichtenvoorde investeert in een opleidingsprogramma voor die medewerkers die een begeleidingstaak hebben binnen de doelgroep jeugdigen. Daarmee wil De Lichtenvoorde een kwalitatieve en structurele bijdrage leveren aan het ontwikkelen én versterken van de noodzakelijke specifieke competenties van medewerkers. En dat heeft ook een preventieve werking op incidenten omdat individuele medewerkers en het team beter zijn toegerust. Daar hebben de kinderen (gezin) en de jongeren zelf baat bij omdat zij beter worden begeleid en daardoor beter tot hun recht komen in de samenleving. De opleiding Leergang Jeugdzorg biedt dit en meer. Het aanbieden van een dergelijke opleiding aan medewerkers werkt motiverend en kan de uitstroom en het ziekteverzuim tegengaan. Ook krijgen we meer inzicht in het werknemerschap binnen De Lichtenvoorde (procedures, protocollen, functies, rollen). Tenslotte is de Leergang een product waar andere zorginstellingen mogelijk interesse in hebben. [9] Themaboekje...de jeugd heeft de toekomst!

10 Medewerkers krijgen handvatten Kern van deze Leergang is dat medewerkers handvatten krijgen om met deze kinderen en jongeren goed om te gaan en hen op de juiste wijze te begeleiden. Het is de bedoeling dat zij deze kinderen en jongeren onvoorwaardelijk kunnen ondersteunen en dat zij de problemen binnen de eigen groepen kunnen oplossen, zonder last te hebben van begeleidingsverlegenheid. Dit betekent heel concreet dat er naast kennis ook veel wordt gewerkt aan kunde. Naast veel basiskennis over methodisch werken, ontwikkelingspsychologie, gezinsproblematiek (huiselijk geweld, verwaarlozing), ziektebeelden, gedragsproblemen en effecten van traumatische ervaringen is er ook veel ruimte voor begeleidingsstijlen en technieken, samenwerking en afstemming. Ook is er veel aandacht voor gespreksvoering met cliënten en ouders, conflicthantering en het werken aan projecten en persoonlijke portfolio. Themaboekje [10]

11 [11] Themaboekje...de jeugd heeft de toekomst!

12 Je handelde niet echt bewust! Nancy heeft Marlijn Doppen en Angeline Geerdink, deelnemers van de eerste Leergang Jeugdzorg wat vragen gesteld. Volgen je directe collega s ook de Leergang Jeugdzorg? Nee niet allemaal antwoorden ze allebei. Wij zijn begonnen in de eerste Leergang. In totaal zijn vijf collega s uit ons team bezig met de Leergang en later volgen er nog twee collega s uit ons team die met de Leergang gaan starten. Welke moeilijke werksituaties kom je tegen? We hebben te maken met verschuiving in de zorg. Voorheen begeleidden we kinderen met een verstandelijke beperking of zeer zware verstandelijke beperking. Nu begeleiden we kinderen met een lichte verstandelijke beperking met gedragsproblemen als ADHD, ASS of hechtingsstoornissen of die te maken hebben gehad met misbruik, vertellen ze beiden. Het omgaan met die stoornissen vraagt veel energie en deskundigheid. Hoe ging je daar voor de start van de training mee om? Angeline vertelt dat de Leergang eigenlijk parallel liep met de start van de nieuwe doelgroep. In de begeleiding van kinderen met complex gedrag voelde je je onzeker in moeilijke situaties. Je handelde niet echt bewust. Dat gaf wel eens een gefrustreerd gevoel., aldus Marlijn. Angeline beaamt dat. Hoe ga je daar nu mee om? Heel goed, antwoorden Marlijn en Angeline. Je voelt je zelfverzekerder, begrijpt waarom de kinderen op een bepaalde manier reageren, je hebt een beter bereik, het wordt leefbaarder. Het is een absolute meerwaarde! We zijn heel blij dat we deze Leergang volgen. Ondanks dat deze kinderen veel energie vragen, krijg je er veel voor terug. Themaboekje [12]

13 Merk je verbetering na het volgen van deze training? Je leert in de Leergang programma s die je kunt gebruiken om zaken te bereiken. Marlijn vertelt dat ze een methode gemaakt heeft voor een dagplanning. Daarin wordt gewerkt met meer structuur en regelmaat. Dit werkt goed voor de kinderen en de begeleiders in het team. De methodiek heeft ze pas opgestart dus het vraagt nog even tijd van de kinderen om te wennen, maar als iedereen gewend is, dan levert het veel op. Er zijn kinderen die voor behandeling in aanmerking komen en naar de behandelgroep verhuizen, er zijn ook kinderen die hier blijven tot ze 18 zijn. In de Leergang komt communicatie met ouders en voogden nog als lesonderdeel aan de orde. Toch zijn Marlijn en Angeline zich al heel bewust van patronen van de kinderen en hun ouders en weten zij hoe zij daar op in kunnen spelen. Zijn er nog verbeterpunten? Inhoudelijk niet, ze zijn allebei tevreden. Kun je op een schaal van 1 op 10 een cijfer geven voor de Leergang? Angeline: een 7,5. Marlijn: ja, ben ik het mee eens. Zowel Angeline als Marlijn vinden het een mooi cijfer omdat ze de Leergang erg waarderen. Een kanttekening daarbij is dat er weinig tijd is om methodieken in te voeren en met je collega s door te spreken. Alle tijd zit in de directe zorg aan de kinderen. Marlijn en Angeline zijn echt enthousiast en ervaren de Leergang als een verrijking waar ze veel van op hebben gestoken. [13] Themaboekje...de jeugd heeft de toekomst!

14 Uitgangspunten van het onderwijsprogramma Het onderwijsconcept van de Leergang sluit aan bij de visie op opleiden van De Lichtenvoorde en geldt als blauwdruk voor het concrete onderwijsprogramma. Het onderwijsconcept gaat uit van praktijk gerelateerd onderwijs en biedt mogelijkheden voor verschillende didactische werkvormen, waaronder; hoorcollege, workshop, training, presentatie, projectonderwijs en coachingsgesprekken. In het onderwijsconcept worden toetsen, toetsvorm en toetscriteria bepaald. Persoonlijk ontwikkeladvies Voordat een medewerker gaat starten met deze Leergang krijgt hij eerst te maken met een P.O.A. Deze afkorting staat voor een Persoonlijk Ontwikkel Advies. De medewerker komt dan op het bedrijfsbureau van De Lichtenvoorde en maakt daar een aantal testen. Deze testen laten de medewerker zien waar hij goed in is en waar hij zich in kan ontwikkelen. Het is dus een soort 0-meting; wie ben ik en waar sta ik nu. De uitslag van deze testen ontvangt de medewerker persoonlijk. De Lichtenvoorde krijgt alleen een uitslag op groepsniveau. Dit is belangrijk want de docent houdt hier rekening mee. Een voorbeeld: op basis van de groepsuitslag blijkt bijvoorbeeld dat het analytisch vermogen van de medewerkers in het algemeen laag scoort. Tijdens de lessen die volgen zal de docent hier rekening mee houden en aan dit onderdeel meer aandacht besteden om hiermee deze vaardigheid te vergroten. De individuele uitslag die de medewerker ontvangt dient hij te gebruiken bij zijn eigen ontwikkeltraject. Daarnaast krijgt de individuele medewerker ondersteuning van een coach die met de medewerker minimaal drie coachingsgesprekken heeft tijdens de duur van de Leergang. De ontwikkelingen van de individuele medewerker vinden hun weerslag in de portfolio die gevuld wordt tijdens het volgen van de Leergang. De medewerker vult zijn portfolio met verslagen, opdrachten, toetsen en aantekeningen van opgedane kennis en inzichten. Aan het eind van de Leergang volgt een toetsing van de portfolio door de docenten. Themaboekje [14]

15 Competenties Voor de Leergang Jeugdzorg hebben Avans+ en De Lichtenvoorde de volgende vereiste basiscompetenties (in eindtermen) op MBO/MBO+ niveau benoemd: A] Netwerkcontacten; het kunnen leggen en onderhouden van contacten met diverse externe samenwerkingspartners, waaronder ouders, verwijzers, voogden onderwijsinstellingen etc. B] Systeembenadering; het kunnen positioneren van de cliënt in zijn/haar omgevingscontext, waaronder de gezinssituatie. C] Methodisch agogisch handelen en begeleiden in relatie tot ziektebeelden, gedragsstoornissen en ontwikkelingsachterstanden; de deelnemers kunnen op methodische en systematische wijze, volgens een zorgplan/behandelplan cliënten taak en doelgericht begeleiden op een wijze die aansluit bij de genoemde ziektebeelden, stoornissen en ontwikkelingsachterstanden. D] Interne samenwerking en afstemming; deelnemers zijn in staat om functioneel en cliëntgericht samen te werken met teamleden en teammanagement. E] Werknemerschap; deelnemers kunnen zichzelf positioneren als werknemer binnen De Lichtenvoorde en daarmee tevens als ambassadeur van De Lichtenvoorde optreden in alle voorkomende contacten. F] Algemene communicatieve vaardigheden; het kunnen inzetten van adequate en bij de situatie passende gesprekstechnieken en presentatievaardigheden. G] Kennis van ziektebeelden, gedragsstoornissen en ontwikkelingsachterstanden. Deelnemers hebben kennis van en inzicht in de binnen de cliëntengroepen van De Lichtenvoorde voorkomende ziektebeelden, stoornissen en bijkomende gedragsproblematiek. H] Hechting en hechtingsproblematiek. Het gaat hierbij om het kunnen inzetten van specifieke begeleidingsaspecten ten behoeve van cliënten waarbij hechtingsproblematiek een rol speelt. [15] Themaboekje...de jeugd heeft de toekomst!

16 Coachingsgesprekken Tijdens de Leergang zijn de coachingsgesprekken die de medewerkers voeren een belangrijk onderdeel in de verbinding tussen theorie en de praktijk. De medewerkers maken aan het begin van de Leergang met behulp van hun Octogram, persoonlijke leervragen. Deze leervragen komen terug tijdens de lessen, in de intervisiebijeenkomsten en de coachingsgesprekken. Themaboekje [16] Iedere medewerker moet tijdens de Leergang minimaal drie coachingsgesprekken voeren met één van de daarvoor toegeruste teammanagers Iedere medewerker moet tijdens de Leergang minimaal drie coachingsgesprekken voeren met één van de daarvoor toegeruste teammanagers. Bij start van de Leergang wordt een medewerker gekoppeld aan een teammanager die niet de direct leidinggevende is. De medewerker is verantwoordelijk voor het plannen en maken van de afspraken en zorgt ervoor dat er een door een coach ondertekend verslag van de gesprekken in de persoonlijke portfolio komt.

17 De globale opzet van de coachingsgesprekken is als volgt: Hoe ga je hier mee om in de praktijk? In het eerste gesprek vindt naast kennismaking vooral verdieping plaats van de leervraag. Waar loopt de medewerker tegenaan en welke ontwikkelingsmogelijkheden zijn er? En, hoe gaat de medewerker hier in de praktijk mee aan het werk? In de gesprekken die dan volgen gaan we nader in op de praktijksituatie. Welke acties zijn er ondernomen en hoe werkte dit? Waar ging het goed en waar liggen er nog verbeter- of ontwikkelpunten? Werken we naar het punt toe dat meetbaar is. Hoe en wanneer merken de medewerker en collega s verandering in het functioneren? We maken het verschil tussen start en afronding van dit leertraject. Tot slot is de vraag aan de orde, wat de medewerker gaat doen om het geleerde en de opgedane ervaring vast te houden en blijvend in te zetten ten behoeve van zichzelf en de dienstverlening. In de gesprekken merken we dat het voor veel cursisten lastig is om de persoonlijke leervragen te formuleren. Aan het werk in de praktijk De medewerkers vinden het wel eens lastig de dilemma s te vertalen en de eigen verantwoordelijkheid te formuleren. Het op methodische wijze uitdiepen en oplossen van een leer-praktijk vraag is voor velen moeilijk. De antwoorden liggen in de regel dichterbij dan men op dat moment denkt. Ook merken we dat er nogal eens beelden of verwachtingen zijn van collega s of de organisatie. In de dagelijkse praktijk neemt men daar in regel te weinig tijd voor om stil te staan bij de effecten die dit op henzelf heeft. De reflectie helpt om tot nieuwe inzichten of tot herbevestiging te komen. Dan komt het uiteindelijk aan op de vraag, wat besluit je er aan te gaan doen en hoe? De antwoorden hierop zijn nogal divers en sluiten vooral aan op de geformuleerde leervraag. Het is erg plezierig om te merken dat veel medewerkers in de regel met goede moed aan de door henzelf geformuleerde doelstelling aan het werk gaan. Enkele medewerkers lijken nog wat schroom te hebben om een start te maken met het coachingstraject. Koud water vrees, misschien. De praktijk helpt bij leren en de coachingsgesprekken zijn daar een hulpmiddel bij. Opleiding Na het doorlopen van het programma beheersen de medewerkers de basiskennis zoals die door De Lichtenvoorde is vastgesteld. Zij handelen professioneel en adequaat en maken hun eigen handelen bespreekbaar met collega s. Ook laten zij zien dat ontwikkelingen op het gebied van hun zorgterrein worden bijgehouden. Dit gaat leiden tot adequatere en snellere resultaten in de begeleiding van deze doelgroep. Medewerkers voelen zich zekerder in de gekozen wijze van begeleiding en deze begeleiding is meer afgestemd op en met de behandeling die de jeugdigen krijgen aangereikt. Hierdoor wordt het werkklimaat ook verbeterd. [17] Themaboekje...de jeugd heeft de toekomst!

18 Het opleidingsbeleid bij De Lichtenvoorde De Lichtenvoorde vindt het belangrijk dat alle medewerkers een kans hebben zich te ontwikkelen en zodoende de kwaliteit van de organisatie als geheel te verbeteren. Als voorbeeld hiervan kan deze Leergang Jeugdzorg De Lichtenvoorde worden genoemd. Belangrijk vertrekpunt bij het opleidingsbeleid is het strategisch beleid. Strategie en Koers In Strategie en Koers is verwoord wat De Lichtenvoorde wil zijn, namelijk: Een organisatie die behoort tot de vijf best presterende zorginstellingen van Nederland. Een zorginstelling waar mensen, die behoren tot de doelgroep en die zorg en ondersteuning behoeven, nooit tevergeefs een beroep op doen Een organisatie met trotse en zelfbewuste medewerkers. De strategische doelen zijn: Een geïntegreerd jeugd- en jongerenbeleid met behandelfaciliteiten voor de doelgroepen VG, LVG en GGZ. Een eigen leven en een eigen plek voor volwassen mensen met een beperking (LVG, VG), waarbij elke beschikbare vorm van technologie wordt ingeschakeld voor maximale regie over het leven. Een inclusieve, lokale samenleving waarbij een zinvolle wisselwerking bestaat tussen burgers met beperkingen en overige burgers. Arbeidsomstandigheden voor medewerkers die hen zoveel als mogelijk vrijwaart van onwenselijke vormen van agressie en fysieke inspanningen, die ziekte of gebreken tot gevolg kunnen hebben. Medewerkers die voor hun opdrachten adequaat zijn getraind en opgeleid. Een geïntegreerd en toegankelijk (webbased) informatiesysteem voor het primaire proces en een geïntegreerd en toegankelijk financieel en management-informatiesysteem voor optimale sturing en control. Themaboekje [18]

19 Personeelsbeleid In het personeelsbeleid worden bovengenoemde doelstellingen gekoppeld aan personele instrumenten op de drie hoofdgebieden: instroom, behoud en doorstroom en uitstroom. Het opleidingsbeleid is één van die personeelsinstrumenten en daarom is er ook voor gekozen om aan de hand van genoemde doelstellingen de consequenties op het gebied van opleiden/ontwikkelen te gaan benoemen. Eén van de doelstellingen, een geïntegreerd jeugd- en jongerenbeleid met behandelfaciliteiten voor de doelgroepen VG, LVG en GGZ, heeft o.a. geleid tot de Leergang Jeugdzorg. [19] Themaboekje...de jeugd heeft de toekomst!

20 Kengetallen Op basis van het aantal woongroepen waar kinderen en jongeren woonachtig binnen De Lichtenvoorde zijn, hebben we een voorlopige inschatting gemaakt van het mogelijk aantal medewerkers dat deze Leergang zou gaan volgen. We kwamen hierbij tot een honderdtal deelnemers. Iedere lesgroep bestaat uit maximaal 14 deelnemers, dit is de gemiddelde groepsgrootte in het kader van scholingstrajecten. Hierdoor hebben we te maken met zeven groepen deelnemers. Er starten nu jaarlijks twee groepen, één in het voorjaar en één groep in het najaar. De Leergang bestaat uit dertig lesdagen die worden gegeven in een termijn van ongeveer 18 maanden. Dit betekent dat de Leergang een aantal jaren zal worden aangeboden. Cockpitgroep Tijdens deze jaren is er ook een, wat wij noemen cockpitgroep aan het werk voor deze Leergang. In deze cockpitgroep zitten een aantal deskundigen vanuit de verschillende disciplines: een gedragsdeskundige, clustermanagers, een teammanager, opleidings-adviseurs vanuit Avans+ en de opleidingsfunctionaris van De Lichtenvoorde. Tevens is er een lid van de Ondernemingsraad die deelneemt aan deze groep. De belangrijkste taak van deze cockpitgroep is het evalueren, het volgen, toetsen, bijsturen van deze Leergang op inhoudsniveau maar ook wordt op ontwikkelingen die zich gedurende de looptijd van deze Leergang voordoen geanticipeerd. Gemiddeld vier keer per jaar komt deze groep mensen bij elkaar. Accreditatie Mensen die een beroep doen op een zorginstelling hebben behoefte aan zekerheid over de kwaliteit van de geleverde diensten. Immers, de verscheidenheid is tegenwoordig groot. Daarom kan een zorginstelling, een leverancier of een bedrijf zijn dienst objectief laten beoordelen door een certificatie- of inspectie-instelling. In de zorg- en dienstverlening is een grote verscheidenheid aan opleidingen, cursussen en trainingen. Deze worden aangeboden vanuit reguliere scholen en opleidingscentra, maar er zijn ook veel organisaties die zelf scholingstrajecten ontwikkelen of laten ontwikkelen. Tot op heden kennen we binnen ons werkgebied nog geen onafhankelijke toetsing ten aanzien van de kwaliteit van opleiden in relatie tot het werk. Pilot Een tiental organisaties binnen de gehandicaptenzorg nemen deel aan een pilot (op initiatief van de werkgeversvereniging VGN) accreditatie. Ook De Lichtenvoorde doet hieraan mee. Wij gaan er vanuit dat de Leergang Jeugdzorg één van de eerste scholingstrajecten binnen de gehandicaptenzorg wordt die een brancheerkenning krijgt. Dit komt de kwaliteit van zorg- en dienstverlening ten goede, het geeft de deelnemers een erkenning voor hun getoonde inzet en voor De Lichtenvoorde als organisatie is het ook een belangrijke erkenning voor de inspanning die zij levert in dit kader. Themaboekje [20]

21 [21] Themaboekje...de jeugd heeft de toekomst!

22 E-learning Iedere groep medewerkers binnen de leergang krijgt te maken met een zogenoemde Virtual Community. Via een inlogcode krijgt men toegang tot een voor hen speciaal daarvoor ingericht klaslokaal op de computer. In dit lokaal kan men al het lesmateriaal vinden; men kan via de computer communiceren met elkaar, elkaars verslagen, opdrachten of informatiemateriaal lezen. Ook kan men contact zoeken met de docent en de eigen cijferlijst bekijken. E-learning dus. We hebben hiervoor gekozen omdat dit een moderne manier van leren/ontwikkelen is. Medewerkers kunnen naast de reguliere lesuren verder werken aan hun studie wanneer zij dat willen, ze hebben de veiligheid van hun eigen klas en weten elkaar snel te vinden. Meer weten? Als u meer wilt weten over de Leergang Jeugdzorg, neem dan contact op met De Lichtenvoorde. Bereikbaar via of per telefoon Themaboekje [22]

23 Bijlage 1 Opleidingsprogramma De Leergang Jeugdzorg is bedoeld voor medewerkers die werken met de doelgroep jeugdigen met een licht verstandelijke beperking en bijkomende psychische en sociale problemen. Globaal ziet de opleiding er als volgt uit: 0-meting Voorafgaand aan de startdatum van de opleiding zal bij alle deelnemers een 0-meting worden afgenomen teneinde het instroomniveau te bepalen. De reden hiervoor is dat het te doorlopen onderwijsprogramma recht kan doen aan het niveau van de deelnemers. Deelnemers Deelnemersgroepen bestaan uit maximaal 14 personen, werkzaam bij De Lichtenvoorde. Lesdagen De opleiding bestaat uit 30 lesdagen die als volgt zijn opgebouwd: o Voorbereiding lesdag: 6 uur (in de week voorafgaand aan de lesdag) o Uitvoering lesdag: effectief 6 uur, 1 maal per 3 weken o Verwerkingsopdrachten: (6 uur in de week aansluitend aan de lesdag) Zelfstudie o Literatuurstudie o Huiswerkopdrachten o Persoonlijk portfolio Didactische werkvormen o Coaching/Supervisie (minimaal 3 maal) o Hoorcollege o Werkcollege o Training o Presentatie o Verwerkingsopdrachten o Persoonlijk portfolio Opbouw opleidingsprogramma De opleiding wordt opgebouwd aan de hand van thema s, te weten: Thema 0: Ontwikkelen van persoonlijke portfolio van medewerkers. Thema 1: De ontwikkeling van kinderen en jongeren. Thema 2: De ontwikkelingsstoornissen. Thema 3: Hechting en hechtingsproblematiek. Thema 4: Agressie. Thema 5: Methodisch handelen. Thema 6: Sociale netwerken en systemen. Thema 7: De traumatische gebeurtenis / verwaarlozing / mishandeling. Thema 8: Communicatieve vaardigheden. Thema 9: Werken bij De Lichtenvoorde. [23] Themaboekje...de jeugd heeft de toekomst!

24 Bijlage 2: Vormen van dienstverlening van De Lichtenvoorde Themaboekje [24] Vroeghulp Vroeghulp (thuisondersteuning, early intervention) van De Lichtenvoorde wordt geboden aan ouders met kinderen en jongeren met een ontwikkelingsachterstand, een verstandelijke beperking, sociale en/of emotionele problemen, autisme en/of ADHD. Soms gaat het thuis niet goed met de opvoeding en ontstaan er problemen. Ouders kunnen dan terecht bij De Lichtenvoorde voor vroeghulp of thuisondersteuning. Onze deskundige medewerkers helpen bij het vergroten van de vaardigheden van de gezinsleden. Zij zijn geschoold in methodieken als Praktische Pedagogische Gezinsondersteuning (PPG) en Intensieve Orthopedagogische Gezinsbehandeling (IOG). Als deze ondersteuning niet voldoende is, is het goed te weten dat De Lichtenvoorde ook andere ondersteuning kan bieden, bijvoorbeeld op het gebied van logeren (waaronder vakantieopvang) of wonen. Vakantieopvang Tijdens de regionale schoolvakanties wordt tegen een kleine vergoeding in onze logeerhuizen vakantieopvang geboden aan kinderen met een verstandelijke beperking die een school of dagverblijf bezoeken. Wij organiseren allerlei activiteiten die aansluiten bij de behoefte en belangstelling van de kinderen. Logeren Wij willen graag dat kinderen met een beperking zo lang mogelijk in het eigen gezin opgroeien. Logeermogelijkheden kunnen ouders daarbij ondersteunen en het gezin even ontlasten. Ouders krijgen hierdoor wat tijd voor zichzelf, komen wat tot rust of kunnen aan de andere kinderen in het gezin wat meer aandacht schenken. De meeste kinderen vinden logeren ook leuk. Want uit logeren gaan betekent: slapen in een vreemd bed, met andere kinderen in contact komen, maar ook andere regels volgen. Dat kan in één van onze logeerhuizen. Logeren voor kinderen met een verstandelijke beperking In Lichtenvoorde en Ruurlo hebben wij logeerhuizen voor kinderen met een verstandelijke beperking. Beide logeerhuizen zijn kindvriendelijk ingericht. Zowel binnen als buiten zijn er voldoende spel- en speelmogelijkheden. Wij vinden het belangrijk dat de logé zich snel vertrouwd en veilig voelt. Er is altijd begeleiding aanwezig, ook tijdens de nacht. De logeerhuizen willen zoveel mogelijk voldoen aan de wensen van de ouders en hun kind(eren). Logeeropvang is mogelijk tijdens de weekenden, de woensdagmiddag en tijdens schoolvakanties.

Presentatie verdiepingssessie inkoop Jeugd-AWBZ. Vrijdag 13 juni 2014

Presentatie verdiepingssessie inkoop Jeugd-AWBZ. Vrijdag 13 juni 2014 Presentatie verdiepingssessie inkoop Jeugd-AWBZ Vrijdag 13 juni 2014 Wie zijn we? Ons Tweede thuis is een organisatie ten dienste van ongeveer 2000 mensen met een verstandelijke, meervoudige of lichamelijke

Nadere informatie

even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder!

even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder! even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder! Als we over cliënten praten, bedoelen we kinderen, jongeren en hun ouders. Als we over ouders praten, bedoelen we ook eenoudergezinnen, verzorgers, voogden en/of

Nadere informatie

(Dag) Behandeling (licht) verstandelijk beperkten

(Dag) Behandeling (licht) verstandelijk beperkten (Dag) Behandeling (licht) verstandelijk beperkten Omschrijving voorzieningen Ons kenmerk: Datum: Oktober 2015 Contactpersoon: Contractbeheer E-mail: contractbeheer@regiogenv.nl INHOUD 1 34118 Behandeling

Nadere informatie

Uitwerking producten Ondersteuning zelfredzaamheid (C1) en ondersteuning maatschappelijke deelname (C2)

Uitwerking producten Ondersteuning zelfredzaamheid (C1) en ondersteuning maatschappelijke deelname (C2) Uitwerking producten Ondersteuning zelfredzaamheid (C1) en ondersteuning maatschappelijke deelname (C2) Het betreft ondersteuning voor jeugdigen om weer maatschappelijk, op school en binnen het gezin zelfstandig

Nadere informatie

Meander Nijmegen. Samen groot worden. Zorg voor jeugdigen. Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor kinderen, jongeren en gezinnen BEGELEID (KAMER) WONEN

Meander Nijmegen. Samen groot worden. Zorg voor jeugdigen. Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor kinderen, jongeren en gezinnen BEGELEID (KAMER) WONEN BEGELEID (KAMER) WONEN OPVOEDINGS- ONDERSTEUNING HULP OP MAAT LOGEERHUIS Meander Nijmegen stgmeander.nl Zorg voor jeugdigen Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor kinderen, jongeren en gezinnen Samen groot

Nadere informatie

Pedagogische gezinsbehandeling

Pedagogische gezinsbehandeling Pedagogische gezinsbehandeling Wie zijn wij en wat kunnen wij u bieden? ASVZ is een organisatie voor zorg- en dienstverlening aan mensen met een beperking of psychiatrische problematiek. Ruim 4.000 medewerkers

Nadere informatie

Kortdurend intensief verblijf

Kortdurend intensief verblijf Inhoudsopgave De Buitenwereld 4 6 Doelgroep 8 Doelgericht werken 10 Inhoudelijke randvoorwaarden 11 2 3 De Buitenwereld Als je binnen een gezin een kind mag grootbrengen met psychiatrische problematiek

Nadere informatie

E 1.2 Reguliere pleegzorg, inclusief netwerkpleegzorg E 1.3 Crisispleegzorg E 2 Logeren/kortdurend verblijf

E 1.2 Reguliere pleegzorg, inclusief netwerkpleegzorg E 1.3 Crisispleegzorg E 2 Logeren/kortdurend verblijf E. Verblijf (gezinsvervangende opvang) Verblijf is bedoeld voor jeugdigen voor wie wonen in een (veilige) thuissituatie tijdelijk of langdurig niet mogelijk is. Aanbieders en lokale teams streven ernaar

Nadere informatie

Maashorst helpt kinderen verder!

Maashorst helpt kinderen verder! Maashorst helpt kinderen verder! Inhoud Met goede hulp van buitenaf kunnen problemen worden opgelost. Maashorst is een betrouwbare partner met veel ervaring die u die hulp kan bieden. 5 Maashorst helpt

Nadere informatie

vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik

vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik OUDERS & OPVOEDERS Als er binnen uw gezin sprake is van seksueel misbruik, heeft dat grote invloed. Er is veel verdriet, boosheid, wantrouwen en schuldgevoel.

Nadere informatie

Kinderen. Samen op pad. Ondersteuning

Kinderen. Samen op pad. Ondersteuning Kinderen Kinderen Samen op pad Kind zijn betekent de kans krijgen om je te ontwikkelen, te groeien, te ontdekken, te leren, te spelen en te sporten in een veilige omgeving. Sommige kinderen hebben bijzondere

Nadere informatie

vanuit ieders mogelijkheden daar waar nodig gewoon samen Denkt mee Doet mee Gewoon samen

vanuit ieders mogelijkheden daar waar nodig gewoon samen Denkt mee Doet mee Gewoon samen vanuit ieders mogelijkheden daar waar nodig gewoon samen Denkt mee Doet mee Gewoon samen Uw opgave is ons uitgangspunt: doelgericht, met de focus op zelfredzaamheid en de eigen kracht van mensen met een

Nadere informatie

Leergang ZelfVerzorgd

Leergang ZelfVerzorgd Leergang ZelfVerzorgd Waar gaat het over? Zuidwester heeft besloten te gaan werken met ondersteuningslijnen. Op deze manier willen we meer gespecialiseerde ondersteuning bieden aan onze cliënten, binnen

Nadere informatie

24- uursbehandeling. [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ]

24- uursbehandeling. [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ] 24- uursbehandeling [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ] In het noorden en oosten van Nederland behandelen en begeleiden wij kinderen, jongeren en volwassenen met een licht verstandelijke

Nadere informatie

24 uurshulp. Met Cardea kun je verder!

24 uurshulp. Met Cardea kun je verder! 24 uurshulp Met Cardea kun je verder! Met Cardea kun je verder! 24 UURSHULP De meeste kinderen en jongeren wonen thuis bij hun ouders totdat ze op zichzelf gaan wonen. Toch kunnen er omstandigheden zijn,

Nadere informatie

&Ons Tweede Thuis VOLWASSENEN

&Ons Tweede Thuis VOLWASSENEN &Ons Tweede Thuis VOLWASSENEN & & VOLWASSENEN Ondersteuning voor mensen met een beperking Heb je een beperking of heeft je zoon of dochter een beperking? Dan is wat ondersteuning soms erg welkom. Ons Tweede

Nadere informatie

24- uursbehandeling. [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ]

24- uursbehandeling. [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ] 24- uursbehandeling [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ] In het noorden en oosten van Nederland behandelen en begeleiden wij kinderen, jongeren en volwassenen met een licht verstandelijke

Nadere informatie

Regio Noord. stichting voor gereformeerde zorg en ondersteuning aan mensen met een handicap

Regio Noord. stichting voor gereformeerde zorg en ondersteuning aan mensen met een handicap Regio Noord stichting voor gereformeerde zorg en ondersteuning aan mensen met een handicap Mensen met mogelijkheden Sprank is een landelijke stichting voor zorg, begeleiding en ondersteuning aan mensen

Nadere informatie

Opvoeding & Ontwikkeling

Opvoeding & Ontwikkeling MEE Utrecht, Gooi & Vecht Ondersteuning bij leven met een beperking Opvoeding & Ontwikkeling Opvoeding & Ontwikkeling MEE is een organisatie voor iedereen met een beperking of chronische ziekte. MEE biedt

Nadere informatie

even Als kinderen en ouders geen raad meer weten

even Als kinderen en ouders geen raad meer weten even Als kinderen en ouders geen raad meer weten Het ene kind is het andere niet. En de ene ouder is de andere niet. In Nederland groeien de meeste kinderen gelukkig op en hebben een veilig thuis. Voor

Nadere informatie

LVB-aanbod buiten Amsterdam

LVB-aanbod buiten Amsterdam LVB-aanbod buiten Amsterdam Lijn5 Naschoolse Dagbehandeling, locatie Purmerend Torenmolen 9 1444 GE PURMEREND Torenmolen 9 1444 GE PURMEREND 088-513 11 03 Zorgloket Amsterdam 088-513 11 04 Zorgloket Amsterdam

Nadere informatie

HULPVRAAG Doelgroepen Doelstellingen

HULPVRAAG Doelgroepen Doelstellingen Zorgmodule Fasehuis Zorgaanspraak: Zorgaanbieder: Verblijf met behandeling Entréa HULPVRAAG Doelgroepen De doelgroep bestaat uit normaal begaafde jeugdigen van 16-18 jaar, woonachtig in de regio Gelderland-Midden

Nadere informatie

Gebundelde krachten. Brochure voor verwijzers

Gebundelde krachten. Brochure voor verwijzers Gebundelde krachten Brochure voor verwijzers 2 Schakenbosch Gebundelde krachten Schakenbosch, behandelcentrum Jeugdzorgplus LVB Voor jongeren van 12 tot 18 jaar met een lichte verstandelijke beperking

Nadere informatie

WONEN. Voor kinderen en jongeren met een psychische beperking. Promens Care

WONEN. Voor kinderen en jongeren met een psychische beperking. Promens Care WONEN Voor kinderen en jongeren met een psychische beperking Promens Care Een eigen plek onder de zon Kinderen en jongeren met een psychische beperking groeien op en willen net als leeftijdsgenoten zo

Nadere informatie

De Driestroom Ambulante dienstverlening

De Driestroom Ambulante dienstverlening voor mensen met een beperking De Driestroom Ambulante dienstverlening voor De Driestroom kinderen met een ontwikkelingsachterstand Inhoudsopgave Inleiding Inleiding Ambulante Dienstverlening - Pedagogische

Nadere informatie

Resultaten van bevraging nood RTH-verblijf en RTH-dagopvang voor minderjarigen met autisme. Doelgroepenoverleg Autisme 3 april 2015

Resultaten van bevraging nood RTH-verblijf en RTH-dagopvang voor minderjarigen met autisme. Doelgroepenoverleg Autisme 3 april 2015 Resultaten van bevraging nood RTH-verblijf en RTH-dagopvang voor minderjarigen met autisme Doelgroepenoverleg Autisme 3 april 2015 Respondenten Bevraging bij 400 cliënten van Tanderuis vzw 157 deelnemers

Nadere informatie

&Ons Tweede Thuis KINDEREN

&Ons Tweede Thuis KINDEREN &Ons Tweede Thuis KINDEREN & & KINDEREN Inleiding Het liefst zorg je als ouder zelf voor je kind maar soms heb je hulp nodig. Bijvoorbeeld als je kind een achterstand in de ontwikkeling of een verstandelijke,

Nadere informatie

zorgt voor aandacht dagbesteding & begeleiding diagnostiek & behandeling training & advies wonen & werken

zorgt voor aandacht dagbesteding & begeleiding diagnostiek & behandeling training & advies wonen & werken zorgt voor aandacht dagbesteding & begeleiding diagnostiek & behandeling training & advies wonen & werken melion zorgt De wereld wordt steeds complexer en dit maakt het voor sommige mensen lastig om zelfstandig

Nadere informatie

zorgt voor aandacht dagbesteding & begeleiding diagnostiek & behandeling training & advies wonen & werken zorgt voor aandacht

zorgt voor aandacht dagbesteding & begeleiding diagnostiek & behandeling training & advies wonen & werken zorgt voor aandacht Stichting Melion Leukerweg 3 6095 NX Baexem Telefoon: 0475 451701 E-mail: info@melion.nl Internet: www.melion.nl zorgt voor aandacht dagbesteding & begeleiding diagnostiek & behandeling training & advies

Nadere informatie

Het CCE biedt scholing voor zorgprofessionals

Het CCE biedt scholing voor zorgprofessionals Scholing en training 2016 Het CCE biedt scholing voor zorgprofessionals die werken met cliënten met ernstig en aanhoudend probleemgedrag. De cliënten bij wie wij betrokken zijn, hebben een stoornis of

Nadere informatie

Bijlage x Uitwerking producten, doel en kwaliteit. A. Kennis en advies voor professionals (Christie) B. Diagnostiek (Rosèl)

Bijlage x Uitwerking producten, doel en kwaliteit. A. Kennis en advies voor professionals (Christie) B. Diagnostiek (Rosèl) Bijlage x Uitwerking producten, doel en kwaliteit A. Kennis en advies voor professionals (Christie) B. Diagnostiek (Rosèl) C. Begeleiding (Christie en Albert) D. Behandeling (Rosèl) E. Verblijf Product

Nadere informatie

even Als kinderen en ouders geen raad meer weten

even Als kinderen en ouders geen raad meer weten even Als kinderen en ouders geen raad meer weten Het ene kind is het andere niet. En de ene ouder is de andere niet. In Nederland groeien de meeste kinderen gelukkig op en hebben zij een veilig thuis.

Nadere informatie

Gebundelde krachten. Brochure voor verwijzers

Gebundelde krachten. Brochure voor verwijzers Gebundelde krachten Brochure voor verwijzers 2 Schakenbosch Gebundelde krachten Schakenbosch, behandelcentrum Jeugdzorgplus LVB Voor jongeren van 12 tot 18 jaar met een lichte verstandelijke beperking

Nadere informatie

HULP BIJ OPVOEDING BEHANDELING BEGELEIDING OBSERVATIE DIAGNOSTIEK. kinderen

HULP BIJ OPVOEDING BEHANDELING BEGELEIDING OBSERVATIE DIAGNOSTIEK. kinderen HULP BIJ OPVOEDING BEHANDELING BEGELEIDING OBSERVATIE DIAGNOSTIEK kinderen Soms heeft een gezin extra begeleiding nodig. Bijvoorbeeld als uw kind een achterstand in de ontwikkeling of een verstandelijke,

Nadere informatie

Zorg op maat voor het jonge kind en zijn ouders

Zorg op maat voor het jonge kind en zijn ouders Zorg op maat voor het jonge kind en zijn ouders Wie zijn wij? Iedere ouder maakt zich wel eens zorgen om zijn kind. Eet mijn kind goed? Speelt hij genoeg met andere kinderen? Zijn die woedeaanvallen normaal?

Nadere informatie

Voor informatie over Meer Mens: meermens@prismanet.nl 06-21 86 47 70. Meer info? 0800-2357747 www.prismanet.nl

Voor informatie over Meer Mens: meermens@prismanet.nl 06-21 86 47 70. Meer info? 0800-2357747 www.prismanet.nl Voor informatie over Meer Mens: meermens@prismanet.nl 06-21 86 47 70 Meer info? 0800-2357747 www.prismanet.nl Meer Mens Zorg voor kwaliteit van leven In de zorgsector wordt een breed pakket aan zorg- en

Nadere informatie

Van AWBZ naar Jeugdwet. Een presentatie over de Factsheet Jeugd met een beperking Werkgroep Jeugd met een Beperking van het Transitiebureau Jeugd

Van AWBZ naar Jeugdwet. Een presentatie over de Factsheet Jeugd met een beperking Werkgroep Jeugd met een Beperking van het Transitiebureau Jeugd Van AWBZ naar Jeugdwet Een presentatie over de Factsheet Jeugd met een beperking Werkgroep Jeugd met een Beperking van het Transitiebureau Jeugd De wetten De Jeugdwet De Wet Langdurige Zorg (Wlz) De Zorgverzekeringswet

Nadere informatie

Post-hbo opleiding bemoeizorg. Ik vond alle docenten top! Veel passie voor het werk, dit stralen ze uit naar de groep. evaluatie deelnemer

Post-hbo opleiding bemoeizorg. Ik vond alle docenten top! Veel passie voor het werk, dit stralen ze uit naar de groep. evaluatie deelnemer mensenkennis Post-hbo opleiding bemoeizorg Ik vond alle docenten top! Veel passie voor het werk, dit stralen ze uit naar de groep. evaluatie deelnemer Bemoeizorg Hulpverleners in de bemoeizorg hebben te

Nadere informatie

AWBZ zorg bij Bureau Jeugdzorg (BJz)

AWBZ zorg bij Bureau Jeugdzorg (BJz) AWBZ zorg bij Bureau Jeugdzorg (BJz) Waar gaan we het over hebben? Wie ben ik en waarom deze presentatie? Algemeen: beleidsregels en doelgroep Welke zorg valt voor onze doelgroep onder de AWBZ? Hoe wordt

Nadere informatie

Post-mbo opleiding autisme

Post-mbo opleiding autisme Post-mbo opleiding autisme mensenkennis De docent zocht aansluiting bij onze wensen en dat is erg prettig. Post-mbo opleiding autisme Wie werkt met mensen met autisme, weet dat zij een heel eigen benadering

Nadere informatie

Onderzoek, behandeling en ondersteuning van kinderen en jongeren tot 18 jaar

Onderzoek, behandeling en ondersteuning van kinderen en jongeren tot 18 jaar Onderzoek, behandeling en ondersteuning van kinderen en jongeren tot 18 jaar De specialisten van De Jeugdpraktijk geven kinderen en jongeren de persoonlijke en professionele aandacht die vereist is. De

Nadere informatie

Samen doen. Zorgvisie. Zorg- en dienstverlening van A tot Z

Samen doen. Zorgvisie. Zorg- en dienstverlening van A tot Z Samen doen Zorgvisie Zorg- en dienstverlening van A tot Z Wat en hoe? 3 W Samen met de cliënt bepalen we wát we gaan doen en hóe we het gaan doen. Mensen met een verstandelijke beperking kunnen op diverse

Nadere informatie

Campus Katwijk. Met Cardea kun je verder!

Campus Katwijk. Met Cardea kun je verder! Campus Katwijk Met Cardea kun je verder! Campus Katwijk Hulp aan jonge kinderen en hun ouders Met Cardea kun je verder! Een kind opvoeden valt niet altijd mee. Soms leidt dit tot problemen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Post-hbo opleiding seksuologie

Post-hbo opleiding seksuologie Post-hbo opleiding seksuologie mensenkennis Plezierige overdracht, de docent spreekt uit ervaring en brengt veiligheid en openheid in de groep door haar respectvolle wijze van benaderen. Top! Post-hbo

Nadere informatie

Wonenbij SDW. SDW ondersteunt mensen met een handicap.

Wonenbij SDW. SDW ondersteunt mensen met een handicap. Wonenbij SDW SDW ondersteunt mensen met een handicap. Wat kan SDW voor u betekenen? Iedereen in West-Brabant met een verstandelijke beperking kan terecht bij SDW voor ondersteuning op het gebied van wonen,

Nadere informatie

expertisecentrum Voor ouders met vragen over de ontwikkeling van hun kind Promens Care

expertisecentrum Voor ouders met vragen over de ontwikkeling van hun kind Promens Care expertisecentrum Voor ouders met vragen over de ontwikkeling van hun kind Promens Care Welkom bij het expertisecentrum! Heeft u vragen over de opvoeding of ontwikkeling van uw kind? U bent welkom bij een

Nadere informatie

Begeleiding in de thuissituatie

Begeleiding in de thuissituatie Begeleiding in de thuissituatie Wie zijn wij? Profila Zorg is een evangelische zorgorganisatie die naast de mogelijkheid voor wonen en dagbesteding ook begeleiding en ondersteuning biedt in de eigen woonomgeving

Nadere informatie

OP jezelf LereN WONeN Met begeleiding

OP jezelf LereN WONeN Met begeleiding OP jezelf LereN WONeN Met begeleiding Training Begeleid Wonen training begeleid WONeN de beste voorbereiding voor LAter Wil je als jongere of volwassene graag zelfstandig wonen? Maar moet je daarvoor eerst

Nadere informatie

professionals in ontwikkeling

professionals in ontwikkeling www.ambiq.nl professionals in ontwikkeling [ samen werken aan innovatie ] Door onze krachten te bundelen kunnen we de kwaliteit van de zorg verder ontwikkelen, versterken we onze strategische positie en

Nadere informatie

Trainingen, workshops en coaching

Trainingen, workshops en coaching Trainingen, workshops en coaching Aanbod 2015-2016 professionals en gemeenten Beschermen & Versterken Trainingen, workshops en coaching De Jeugd- & Gezinsbeschermers zet zich in voor de bescherming van

Nadere informatie

Kinderen met een beperking van AWBZ naar Jeugdwet

Kinderen met een beperking van AWBZ naar Jeugdwet Kinderen met een beperking van AWBZ naar Jeugdwet Een presentatie over de factsheetvan de Werkgroep Jeugd met een Beperking van het Transitiebureau Jeugd De wetten De jeugdwet De Wet Langdurige Zorg (Wlz)

Nadere informatie

Bemoeizorg. mensenkennis. Assertieve psychiatrische hulp aan zorgmijders. post-hbo opleiding

Bemoeizorg. mensenkennis. Assertieve psychiatrische hulp aan zorgmijders. post-hbo opleiding post-hbo opleiding Bemoeizorg Assertieve psychiatrische hulp aan zorgmijders mensenkennis Post-hbo opleiding bemoeizorg Assertieve psychiatrische hulp aan zorgmijders In onze samenleving zijn er meer dan

Nadere informatie

Gedragsexpert. Doelgroep

Gedragsexpert. Doelgroep Gedragsexpert De Post-HBO opleiding Gedragsexpert heeft tot doel leraren, intern begeleiders en zorgcoördinatoren zo goed mogelijk toe te rusten met kennis, inzichten en vaardigheden op het gebied van

Nadere informatie

Post-hbo cognitief gedragstherapeutisch werker. Kinderen en jeugdigen

Post-hbo cognitief gedragstherapeutisch werker. Kinderen en jeugdigen mensenkennis Post-hbo cognitief gedragstherapeutisch werker Kinderen en jeugdigen De docente geeft duidelijk en methodisch les, vertaalt vanuit eigen ervaring complexe theorie naar praktijk. Nu zet ik

Nadere informatie

DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN. Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen

DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN. Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen 2 3 INHOUDSOPAVE PAGINA Kennis over psychische problemen bij ouderen nodig?! 4 Praktische

Nadere informatie

ORO ziet kansen. Zorg in de regio voor mensen met een verstandelijke beperking en kinderen met een ontwikkelingsachterstand

ORO ziet kansen. Zorg in de regio voor mensen met een verstandelijke beperking en kinderen met een ontwikkelingsachterstand ORO ziet kansen Zorg in de regio voor mensen met een verstandelijke beperking en kinderen met een ontwikkelingsachterstand ORO is er voor alle mensen met een verstandelijke beperking in de regio Zuidoost

Nadere informatie

Professionele hulp voor kinderen en jongeren

Professionele hulp voor kinderen en jongeren Professionele hulp voor kinderen en jongeren Ik heb het leuker en gezelliger met mama. Lijn5 is er voor kinderen, jongeren en jongvolwassenen die hulp nodig hebben in moeilijke fases van hun leven. Door

Nadere informatie

Kortdurende hulpverleningstrajecten Maasland

Kortdurende hulpverleningstrajecten Maasland Kortdurende hulpverleningstrajecten Maasland 1. Individuele sociale vaardigheidstraining 2. Sociale vaardigheidstraining groep 12-/12+ 3. Gezinsbegeleiding (6+) 4. Gezinsbegeleiding (0-6 jaar) 5. Individuele

Nadere informatie

1 24 uurshulp 24 uurshulp _Cardea.indd 1 Cardea_A5 brochure_24 uurshulp_148x210.indd :38: :37:21

1 24 uurshulp 24 uurshulp _Cardea.indd 1 Cardea_A5 brochure_24 uurshulp_148x210.indd :38: :37:21 1 24 uurshulp 24 uurshulp 3 24 uurshulp 24 uurshulp DE MEESTE KINDEREN EN JONGEREN WONEN THUIS BIJ HUN OUDERS TOTDAT ZE OP ZICHZELF GAAN WONEN. TOCH KUNNEN EROMSTANDIGHEDEN ZIJN, WAARDOOR HET BETER IS

Nadere informatie

Post-hbo opleiding autismespecialist

Post-hbo opleiding autismespecialist Post-hbo opleiding autismespecialist mensenkennis De docente is duidelijk, enthousiast en motiverend. Ik heb inzicht gekregen in wat ik in mijn rol als hulpverlener kan doen en waar ik rekening mee moet

Nadere informatie

S TA G E S L I J N 5

S TA G E S L I J N 5 STAGES LIJN5 Wil jij stage lopen bij Lijn5? In de provincie Utrecht biedt Lijn5 behandeling en begeleiding aan kinderen en jongeren met én zonder licht verstandelijke beperking en hun gezin. Lijn5 beschikt

Nadere informatie

Informatie voor gezinnen over Jeugdbescherming

Informatie voor gezinnen over Jeugdbescherming Informatie voor gezinnen over Jeugdbescherming Wat is Jeugdbescherming? Jeugdbescherming heette vroeger Bureau Jeugdzorg Agglomeratie Amsterdam. Wij dragen bij aan de bescherming van kinderen en daardoor

Nadere informatie

ZZP-Productenboek Volledig Pakket Thuis (VPT)

ZZP-Productenboek Volledig Pakket Thuis (VPT) ZZP-Productenboek Volledig Pakket Thuis (VPT) Informatie over zorgproducten van Amerpoort voor mensen met een verstandelijke beperking die thuis wonen Een zorgzwaartepakket (ZZP) is een manier om aan te

Nadere informatie

De Winckelsteegh. voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap

De Winckelsteegh. voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap De Winckelsteegh voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap Maak kennis met De Winckelsteegh Wil je deze brochure lezen in eenvoudige taal? Zoek de plaatjes van het vergrootglas. Daaronder staan

Nadere informatie

Postmaster opleiding diagnostiek en behandeling (SG)LVB

Postmaster opleiding diagnostiek en behandeling (SG)LVB mensenkennis Ik vond het een meerwaarde om binnen te kijken in een andere keuken. Het is inhoudelijk een sterke opleiding, mede door de goede organisatie en begeleiding. Postmaster opleiding diagnostiek

Nadere informatie

Gedragsexpert. Doelgroep

Gedragsexpert. Doelgroep Gedragsexpert De Post-HBO opleiding Gedragsexpert heeft tot doel leraren, intern begeleiders en zorgcoördinatoren zo goed mogelijk toe te rusten met kennis, inzichten en vaardigheden op het gebied van

Nadere informatie

Bijlage Programma van Eisen

Bijlage Programma van Eisen Bijlage Programma van Eisen Functie: Jeugdzorgplus voor Zeer Intensieve Kortdurende Observatie en Stabilisatie Toegangscriteria 1. Karakteristieken van het kind: De algemene karakteristieken van de cliënten

Nadere informatie

WERKEN AAN ONTWIKKELING MET EXTRA BEGELEIDING EN BEHANDELING. Voor zeer moeilijk opvoedbare en lerende jongeren (ZMOLK)

WERKEN AAN ONTWIKKELING MET EXTRA BEGELEIDING EN BEHANDELING. Voor zeer moeilijk opvoedbare en lerende jongeren (ZMOLK) WERKEN AAN ONTWIKKELING MET EXTRA BEGELEIDING EN BEHANDELING Voor zeer moeilijk opvoedbare en lerende jongeren (ZMOLK) JONGEREN ONTDEKKEN WAT ZE WEL KUNNEN Jongeren met een IQ tussen 40 en 60 en ernstige

Nadere informatie

Kind. & gezinsondersteuning bij SDW. SDW ondersteunt mensen met een handicap.

Kind. & gezinsondersteuning bij SDW. SDW ondersteunt mensen met een handicap. Kind & gezinsondersteuning bij SDW SDW ondersteunt mensen met een handicap. Wat kan SDW voor u betekenen? Iedereen in West-Brabant met een verstandelijke beperking kan terecht bij SDW voor ondersteuning

Nadere informatie

Uitkomsten enquête POH-GGZ voor jeugd. Inleiding

Uitkomsten enquête POH-GGZ voor jeugd. Inleiding Uitkomsten enquête POH-GGZ voor jeugd Inleiding Vanaf 2015 zijn de gemeenten verantwoordelijk voor een groot deel van de zorg voor jeugd tot 18 jaar. Tegelijk bieden huisartsenpraktijken ook zorg aan jeugdigen.

Nadere informatie

Jeugdigen met een licht verstandelijke beperking

Jeugdigen met een licht verstandelijke beperking Jeugdigen met een licht verstandelijke beperking versie 2009 Informatie over zorgzwaartepakketten voor jeugdigen met een licht verstandelijke beperking 2 Inhoud Samenvatting... 4 Inleiding... 8 Algemene

Nadere informatie

Leerplaatsomschrijving

Leerplaatsomschrijving Leerplaatsomschrijving Locatie/werkplek: De Campinglaan Onderdeel van KDC de Kleine Beer Adres: Postcode en woonplaats Vastgesteld: Campinglaan 1 a 9727 KH Groningen mei-2016 De Kleine Beer Kinderen/jongeren

Nadere informatie

Passend Vertrouwd Dichtbij. Even voorstellen: Syndion

Passend Vertrouwd Dichtbij. Even voorstellen: Syndion Passend Vertrouwd Dichtbij Even voorstellen: Syndion Passend Vertrouwd Dichtbij Syndion ondersteunt mensen met een handicap; volwassenen en kinderen met een lichamelijke, verstandelijke, zintuiglijke of

Nadere informatie

GESPECIALISEERDE JEUGDZORG

GESPECIALISEERDE JEUGDZORG GESPECIALISEERDE JEUGDZORG We zoeken nadrukkelijk de samenwerking met gemeenten voor gespecialiseerde jeugdhulp aan jongeren, voor wie de reguliere ambulante en residentiële jeugdzorg niet toereikend is.

Nadere informatie

Bijlage 1. Criteria ondersteuning, dagactiviteiten, kortdurend verblijf

Bijlage 1. Criteria ondersteuning, dagactiviteiten, kortdurend verblijf Bijlage 1. Criteria ondersteuning, dagactiviteiten, kortdurend verblijf Als bedoeld in hoofdstuk 6, paragraaf 2. 1. Ondersteuning Ondersteuning thuis zijn activiteiten gericht op het bevorderen van zelfredzaamheid

Nadere informatie

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Arosa biedt veiligheid en bescherming bij geweld in relaties. Vrouwen, mannen en hun kinderen kunnen bij Arosa terecht voor opvang en begeleiding. Arosa

Nadere informatie

Gebruikersgids jeugdigen met een licht verstandelijke beperking. Algemene informatie Informatie per zorgzwaartepakket (ZZP)

Gebruikersgids jeugdigen met een licht verstandelijke beperking. Algemene informatie Informatie per zorgzwaartepakket (ZZP) Gebruikersgids jeugdigen met een licht verstandelijke beperking Algemene informatie Informatie per zorgzwaartepakket (ZZP) Inhoud Samenvatting 3 Over welke problemen gaat het? 3 Voorbeelden 3 Welke hulp

Nadere informatie

Leergang ZelfActief/ZelfGeregeld

Leergang ZelfActief/ZelfGeregeld Leergang ZelfActief/ZelfGeregeld Waar gaat het over? Zuidwester heeft besloten te gaan werken met ondersteuningslijnen. Op deze manier willen we meer gespecialiseerde ondersteuning bieden aan onze cliënten,

Nadere informatie

Doelgroep De doelgroep voor de methode Meer Mens is onder te verdelen in drie hoofdgroepen. Dit sluit niet uit dat de methode niet van toepassing is

Doelgroep De doelgroep voor de methode Meer Mens is onder te verdelen in drie hoofdgroepen. Dit sluit niet uit dat de methode niet van toepassing is Inleiding In de zorgsector wordt een breed pakket aan zorg- en dienstverlening aangeboden aan mensen met een beperking. Hulpvragen van deze mensen variëren in aard en complexiteit. Deze vragen hebben betrekking

Nadere informatie

Thuis wonen met ondersteuning Sterker in de samenleving.

Thuis wonen met ondersteuning Sterker in de samenleving. Thuis wonen met ondersteuning Sterker in de samenleving. Powered by Pluryn Woon je zelfstandig of binnen je gezin en heb je daarbij ondersteuning nodig? Dan kun je gebruik maken van de ambulante hulpverlening

Nadere informatie

Definitieve versie februari 2015

Definitieve versie februari 2015 1 Gecomprimeerd Schoolondersteuningsprofiel Steven Stemerding Algemene gegevens School Steven Stemerding BRIN 12GJ Directeur Marloes Snel Adres Slingeplein 10 Telefoon 010-4808635 E-mail Bestuur Basisondersteuning

Nadere informatie

vooruitkomen OUDERS & OPVOEDERS

vooruitkomen OUDERS & OPVOEDERS > vooruitkomen + OUDERS & OPVOEDERS ! Via Bureau Jeugdzorg of uw huisarts bent u bij Rubicon jeugdzorg terecht gekomen. Soms zijn er problemen in het gezin die u niet zelf kunt oplossen. Uw kind is bijvoorbeeld

Nadere informatie

UITKOMSTEN ENQUÊTE POH-GGZ VOOR JEUGD

UITKOMSTEN ENQUÊTE POH-GGZ VOOR JEUGD UITKOMSTEN ENQUÊTE POH-GGZ VOOR JEUGD 1 Inleiding Vanaf 2015 zijn de gemeenten verantwoordelijk voor een groot deel van de zorg voor jeugd tot 18 jaar. Tegelijk bieden huisartsenpraktijken ook zorg aan

Nadere informatie

Leergang Allround Leiderschap

Leergang Allround Leiderschap Leergang Allround Leiderschap Zonder ontwikkeling geen toekomst! Leergang Allround Leiderschap Tijden veranderen. Markten veranderen, organisaties en bedrijven veranderen en ook de kijk op leiderschap

Nadere informatie

Aveleijn ondersteunt mensen met een verstandelijke beperking of een lage sociale redzaamheid. Leven vol betekenis

Aveleijn ondersteunt mensen met een verstandelijke beperking of een lage sociale redzaamheid. Leven vol betekenis Aveleijn ondersteunt mensen met een verstandelijke beperking of een lage sociale redzaamheid. Leven vol betekenis We gaan uit van eigen kracht, eigen keuzes en eigen mogelijkheden. 02 Aveleijn Inhoud Missie

Nadere informatie

NAH, HOE VERDER? Kies de hulp die bij je past

NAH, HOE VERDER? Kies de hulp die bij je past NAH, HOE VERDER? Kies de hulp die bij je past WAT IS NAH? NAH is de afkorting van Niet-Aangeboren Hersenletsel. Iedereen, jong of oud, kan hersenletsel oplopen door ziekte of ongeval, bijvoorbeeld door

Nadere informatie

Samen maken. mogelijk. wij meedoen voor jeugd ONDERSTEUNING BIJ LEVEN MET EEN BEPERKING

Samen maken. mogelijk. wij meedoen voor jeugd ONDERSTEUNING BIJ LEVEN MET EEN BEPERKING Samen maken wij meedoen voor jeugd mogelijk Kinderen en jongeren met een beperking moeten de kans krijgen zich optimaal te ontwikkelen, zodat zij zo zelfstandig mogelijk mee kunnen doen in de maatschappij.

Nadere informatie

Productbeschrijving Wmo contract 2016

Productbeschrijving Wmo contract 2016 Productbeschrijving Wmo contract 2016 In dit document worden de ingekochte producten beschreven. Het is bedoeld als handreiking bij de beoordeling van de in te zetten ondersteuning. Geen vaste criteria

Nadere informatie

Met welke vragen. 2 Diagnostisch Centrum

Met welke vragen. 2 Diagnostisch Centrum REINAERDE Diagnostisch Centrum Onderzoek, advies en behandeling Iedereen wordt in het dagelijks leven wel eens geconfronteerd met zijn eigen mogelijkheden én onmogelijkheden. Als die onmogelijkheden uw

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

Leergang Leiderschap voor Professionals

Leergang Leiderschap voor Professionals Leergang Leiderschap voor Professionals Zonder ontwikkeling geen toekomst! Leergang Leiderschap voor Professionals Tijden veranderen. Markten veranderen, organisaties en bedrijven veranderen en ook de

Nadere informatie

Perceelbeschrijving JeugdzorgPlus

Perceelbeschrijving JeugdzorgPlus Perceelbeschrijving JeugdzorgPlus Gemeenten in de Kop van Noord- Holland Deelnemende gemeenten: Gemeente Den Helder Gemeente Schagen Gemeente Hollands Kroon Gemeente Texel Vragen via de mail richten aan

Nadere informatie

Trainingen Coaching Intervisie Supervisie. Voor de zorg

Trainingen Coaching Intervisie Supervisie. Voor de zorg Trainingen Coaching Intervisie Supervisie Voor de zorg Professioneel communiceren met 2013 Training Professioneel communiceren met Voor wie? De training is bedoeld voor mensen in de zorg die hun communicatie

Nadere informatie

BZ11A. Bemoeizorg. post-hbo opleiding. Assertieve psychiatrische hulp aan zorgmijders. mensenkennis

BZ11A. Bemoeizorg. post-hbo opleiding. Assertieve psychiatrische hulp aan zorgmijders. mensenkennis BZ11A post-hbo opleiding Bemoeizorg Assertieve psychiatrische hulp aan zorgmijders mensenkennis Post-hbo opleiding bemoeizorg Assertieve psychiatrische hulp aan zorgmijders In onze samenleving zijn er

Nadere informatie

ONDERSTEUNING VAN KINDEREN MET EEN LICHAMELIJKE HANDICAP EN/OF NIET-AANGEBOREN HERSENLETSEL EN HUN OUDERS

ONDERSTEUNING VAN KINDEREN MET EEN LICHAMELIJKE HANDICAP EN/OF NIET-AANGEBOREN HERSENLETSEL EN HUN OUDERS Ondersteuning van kind en gezin ONDERSTEUNING VAN KINDEREN MET EEN LICHAMELIJKE HANDICAP EN/OF NIET-AANGEBOREN HERSENLETSEL EN HUN OUDERS Voorpagina: Deborah Corpeleijn: Door de ondersteuning ervaar ik

Nadere informatie

Overzicht zorgzwaartepakketten Gehandicaptenzorg (GZ)

Overzicht zorgzwaartepakketten Gehandicaptenzorg (GZ) Overzicht zorgzwaartepakketten Gehandicaptenzorg (GZ) Pakketten voor mensen met een verstandelijke beperking (VG) VG 1 Wonen met enige begeleiding Wonen met enige begeleiding is wonen in een veilige leefomgeving

Nadere informatie

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers Cursus en Thema 2015 voor mantelzorgers en vrijwilligers VRIJWILLIGERS Basiscursus (voor nieuwe vrijwilligers) Aantal bijeenkomsten: 4 In vier bijeenkomsten maken nieuwe vrijwilligers kennis met diverse

Nadere informatie

dicht bij ons, midden in de stad

dicht bij ons, midden in de stad Bij Amsta ondersteunen we mensen met een verstandelijke beperking bij het vormgeven van hun persoonlijke woon- en leefwensen. We doen dat in heel Amsterdam, met vele woonvormen, diensten en ondersteuningsvormen

Nadere informatie

Integrale Zorg. Kom verder! www.ln5.nl INFORMATIE VOOR VERWIJZERS. Integrale Zorg voor kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking

Integrale Zorg. Kom verder! www.ln5.nl INFORMATIE VOOR VERWIJZERS. Integrale Zorg voor kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking Integrale Zorg INFORMATIE VOOR VERWIJZERS Integrale Zorg voor kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking Kom verder! www.ln5.nl Het zorgarrangement PriZma kent Crisisopvang, Observatie,

Nadere informatie

centrum voor verstandelijke beperking en psychiatrie MAAK KENNIS MET DE SWAAI

centrum voor verstandelijke beperking en psychiatrie MAAK KENNIS MET DE SWAAI centrum voor verstandelijke beperking en psychiatrie MAAK KENNIS MET DE SWAAI De Swaai is een samenwerking tussen GGZ Friesland en Talant en biedt jongeren en volwassenen met zowel een verstandelijke

Nadere informatie