De VrijBaan Empowerment Methode - Oefeningen. O Impact O Betekenis O Positief identiteitsgevoel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De VrijBaan Empowerment Methode - Oefeningen. O Impact O Betekenis O Positief identiteitsgevoel"

Transcriptie

1 Persoonlijk netwerk Component(en): X Competentie X Zelfbeschikking O Impact O Betekenis O Positief identiteitsgevoel X Groepsoriëntatie Vaardigheden oefenen Bewustwording Samenwerking Doelen 1. De deelnemer verwerft inzicht in zijn persoonlijk netwerk in relatie tot (het verwerven van) arbeid. 2. De deelnemer is in staat om effectief gebruik te maken van zijn persoonlijk netwerk. Deelnamevorm en deelnemers Deelnamevorm zowel individueel als groepsgewijs Minimum aantal 4 Maximum aantal 10 Beschrijving activiteiten De trainer geeft een inleiding over het belang van netwerken en het doel van de oefening. De deelnemers vullen individueel de netwerktekening in (zie bijlage 1) om een globaal beeld te krijgen van welke personen in hun binnenste cirkel zitten en welke in de buitenste cirkel. Plenair worden enkele voorbeelden van netwerktekeningen besproken. De deelnemers vullen individueel de lijst van netwerkpersonen in (zie bijlage 2). In tweetallen oefenen de deelnemers een telefoongesprek met een persoon van de netwerklijst waarbij a) de rol van netwerkpersoon speelt en b) zichzelf is. Na

2 minuten worden de rollen gewisseld. In de groepsbespreking wordt feedback uitgewisseld over presentatie en inhoud van het gesprek. Tijd benodigd voor uitvoering oefening Inleiding met uitleg Oefening Nabespreking Totaal 5 minuten 45 minuten 10 minuten 60 minuten Benodigde middelen Tekening van voorbeeld netwerk (zie bijlage 1) Invullijst netwerk personen (zie bijlage 2) Resultaat-/effectmeting De deelnemer kan gebruik maken van zijn netwerk door de in de oefening geleerde methoden toe te passen. De deelnemer kan in een groepsgesprek zijn vorderingen m.b.t. het netwerken verwoorden. Ervaringen Opmerkelijk is dat de deelnemers zich over het algemeen niet bewust zijn van de grootte van hun netwerk. De oefening werkt ook drempelverlagend. Werkomgeving Standaard trainingsopstelling Bron Onbekend 298

3 Bijlage 1 bij Persoonlijk netwerk (N.B. Er zijn veel plaatjes opgenomen in de bijlagen) Persoonlijk netwerk schoonfamilie overige familie vriend/vriendin zijn/haar ouders zijn/haar broers/zusters medecursisten oud-collega s stagebegeleider ex-werkgevers oude schoolvriend(en) vroegere leraren, docenten arts/therapeut Vul hieronder 10 namen in van mensen die tot jouw persoonlijk netwerk behoren

4 Oefening Persoonlijk Netwerk Plaats op de cirkels de namen van de mensen die je kent. Binnenste cirkel: mensen die dichtbij je staan (bijv. familie, beste vrienden). Tweede cirkel: goede vrienden, mensen die je aardig vindt en met wie je regelmatig wat onderneemt. Derde cirkel: mensen met wie je het leuk vindt af en toe wat te doen. Vierde cirkel: mensen die betaald worden om met je om te gaan (arts, hulpverlener etc.) 300

5 Vervolg Persoonlijk Netwerk Welke mensen betrek je nu al bij deze training en bij jouw toekomst? Welke mensen zou je willen betrekken bij de training en jouw toekomst, maar heb je nog niet benaderd? 301

6 Bijlage 2 bij Persoonlijk netwerk Actieplan Persoonlijk Netwerk In het volgende schema kun je een actieplan uitwerken om het persoonlijke netwerk uit te breiden. Noteer in dit schema de namen van mensen die je op dit moment in je leven en in de nabije toekomst zouden kunnen helpen. Noteer zoveel mogelijk gegevens over deze personen en besluit wanneer je het beste contact op kan nemen met hen. Heb je contact gehad, noteer dan het resultaat. Heb je meer ruimte nodig, voeg dan een extra pagina in. 302

7 Naam Soort relatie Adres Tel.nummer Hoe contact Wanneer actie? Resultaat opnemen? 303

8 304

9 Positief roddelen Component(en): O Competentie O Zelfbeschikking O Impact O Betekenis X Positief identiteitsgevoel O Groepsoriëntatie Bewustwording door feedback Doelen 1. De deelnemer ervaart hoe het is om feedback te ontvangen op zijn positieve kanten. 2. De deelnemer kan positieve feedback formuleren. Deelnamevorm en deelnemers Deelnamevorm groepsgewijs Minimum aantal 3 Maximum aantal 7 Beschrijving activiteiten Feedback geven is iemand teruggeven hoe je zijn gedrag waarneemt en ervaart. Feedback = ook mensen uitdagen om te groeien. We kunnen niet niet-beïnvloeden, dus de manier waarop we ons commentaar naar anderen brengen is van invloed op de acceptatie ervan. Ons onderbewuste kan het woordje niet niet verwerken, dus is het beter om feedback positief te verwoorden. Feedback is gericht op gedrag en niet op de persoon zelf; feedback geeft verbetermogelijkheden aan. Kritiek is afkeuring van gedrag en afkeuring van de persoon, zonder oplossingen aan te reiken. Een goede feedback heeft de intentie om de ander te laten groeien: je geeft mensen iets mee en pakt niet iets van ze af! Voorbeelden van feedback: ik zie en hoor je actief meedoen in groepsdiscussies; ik denk, wat knap, want ik weet dat je dit moeilijk vindt, omdat je moeite hebt met de Nederlandse taal; 305

10 het effect op mij is dat ik in de groepsdiscussie goed naar je luister en ik ook zelf probeer meer mee te doen; ik wil je uitnodigen om dit vooral te blijven doen. De deelnemers vormen groepen van ongeveer 5 of 6 personen. Om de beurt gaat één deelnemer met de rug naar de groep zitten. De andere deelnemers roddelen positief over het gedrag dat ze zien. Zij geven feedback en geven de deelnemer indien mogelijk een tip mee (5 minuten). Eén iemand schrijft de feedback op. Daarna geeft de feedbackontvangende deelnemer aan welk effect de feedback op hem heeft (5 minuten). Er vinden net zoveel ronden plaats als er deelnemers zijn. Tijd benodigd voor uitvoering oefening Inleiding met uitleg Oefening Nabespreking Totaal 5 minuten 30 minuten 15 minuten 50 minuten Benodigde middelen Pen en papier Resultaat-/effectmeting De deelnemer geeft positieve feedback door middel van de feedbackmethode (ik zie, ik denk, het effect op mij is, en tip geven). De deelnemer die de positieve feedback krijgt, ervaart hoe het is om feedback te krijgen en geeft door een variëteit aan woorden die gevoelens weergeven weer, hoe hij deze feedback ervaren heeft. Werkomgeving Standaard trainingsopstelling Bron Onbekend 306

11 Probleem-kans (groepsgesprek) Component(en): O Competentie X Zelfbeschikking O Impact O Betekenis X Positief identiteitsgevoel O Groepsoriëntatie Ontwikkelingsgericht denken Ontwikkelingsgericht denken Doel De deelnemer weet dat eigen houding en opstelling bij een probleem- of kanssituatie bepalend zijn voor succes of falen. De deelnemer ziet nieuwe mogelijkheden in eigen situatie. Deelname vorm en deelnemers Deelnamevorm groepsgewijs Minimum aantal 5 Maximum aantal nvt Beschrijving activiteiten Deze oefening is een groepsgesprek naar aanleiding van een artikel. Voor artikel: zie bijlage. Het artikel wordt of theoretisch behandeld of iedereen heeft het van te voren gelezen. Vervolgens word het artikel in een groepsgesprekvragen nabesproken. Mogelijke vragen: Herken je dit of heb je dit zelf meegemaakt? Hoe ging dat? Hoe reageerde je? Had een andere reactie een ander resultaat opgeleverd? Er is ook ruimte voor wie niets herkent in de theorie. 307

12 Tijd benodigd voor uitvoering oefening Inleiding met uitleg Oefening Nabespreking Totaal 5 minuten 10 minuten 10 minuten 25 minuten Benodigde middelen Flap-over met probleem-kans-overzicht (zie bijlage) Resultaat-/ effectmeting Deelnemers geeft aan dat herkenning van eigen houding nieuwe mogelijkheden biedt. De deelnemer verwoordt zijn ervaringen en gebruikt daarbij woorden als: Het is me opgevallen Ik heb gemerkt dat Ik wist niet dat Ik voelde dat Werkomgeving Trainingslokaal met u-opstelling Bron Onbekend 308

13 Bijlage: Probleem of kans? In het Chinees is het karakterteken voor het woord probleem en kans hetzelfde. Dat is niet voor niets: iedere verandering, ook al wordt die als probleem ervaren, biedt ook kansen en mogelijkheden. Of je dat kunt en wilt zien is weer een ander verhaal. Als iemand geconfronteerd wordt met een forse verlieservaring door het krijgen van een chronische ziekte, handicap of (verdere) achteruitgang in gezondheid, kunnen zijn of haar normen en waarden veranderen. Een forse energiebeperking dwingt iemand voortdurend tot stilstaan bij keuzes en prioriteiten. Dergelijke ingrijpende veranderingen kunnen als een beperking of als verlies ervaren worden, maar ook als uitdaging of verrijking. Door dit grote verschil in hoe een situatie ervaren wordt, komen bijvoorbeeld in contacten met instanties regelmatig gevallen van miscommunicatie voor. Begeleiders en cliënten zitten niet altijd op hetzelfde spoor. Op het moment dat een cliënt worstelt met de acceptatie van de aandoening en alleen levensgrote problemen ziet, is er geen enkele herkenning als een beleidsuitvoerder of begeleider juist de kansen van een cliënt benadrukt. Dat is frustrerend voor beide kanten. Ook krijgen cliënten soms onterecht het stempel niet gemotiveerd opgeplakt, omdat ze door negatieve ervaringen geloof in eigen mogelijkheden en kwaliteiten kwijt zijn geraakt. In communicatie is het heel belangrijk dat oog is voor de kant van waaruit de gesprekspartner vertrekt. Lastig hierbij is dat deze posities niet vaststaand zijn en zelfs tijdens een gesprek kunnen wisselen. Het is ook niet eenvoudig om daarin voortdurend de eigen positie helder te hebben en te houden. Waarom schiet iemand in de verdediging: was er een aanval dan? Is er sprake van contact en uitwisseling of van twee monologen naast elkaar? Een praktijkvoorbeeld bij toeleiding naar werk. In dit voorbeeld ziet de trajectbegeleider allerlei kansen om zijn cliënt weer aan het werk te helpen. De cliënt is de schok van het werknemer met een vlekje geworden zijn nog niet te boven, verdrinkt in allerlei formulieren en procedures bij instanties, heeft allerlei onzekerheden rondom inkomen en voorzieningen. Hij ziet geen kans of uitdaging, en is bovendien uiterst onzeker over wat hij nog kan. Dit maakt dat hij de houding van de trajectbegeleider als bedreigend ervaart, elk voorstel ziet hij als onhaalbaar en hij wijst de suggesties van de begeleider af. De trajectbeleider ziet nu geen enkele motivatie bij zijn cliënt en raakt hierdoor gefrustreerd. Ook de cliënt is gefrustreerd omdat hij zich erg onbegrepen voelt. 309

14 Een tijd later is de cliënt zijn schok enigszins te boven, hij ziet weer lichtpunten aan zijn horizon. Nu hij zelf mogelijkheden ziet om weer aan de slag te gaan, vraagt hij om ondersteuning en voorzieningen, hij wil liever vandaag dan morgen zijn leven vorm geven. De trajectbegeleider is niet in staat om onmiddellijk aan alle vragen gehoor te geven. Niet alle beslissingen liggen bij hem. Hij is een schakel in een traag bureaucratisch systeem en brengt nu enkele lijnen in beweging, maar de uitkomsten laten lang op zich wachten. Na een traject van enkele maanden kunnen zowel cliënt als begeleider aangeven niet echt tevreden te zijn. Uitleg bij het schema: Dit schema staat voor het leven of een levensloop. Mensen leven met een doel: hun missie, datgene waar zij voor gaan. Identiteit speelt daarin een rol, net zoals hun overtuigingen en waarden. Alhoewel deze factoren aan de basis van iemands functioneren liggen (ze sturen het gedrag aan), komen deze in gesprekken met helpende instanties maar zelden aan bod. Hulpverleningscontacten zijn juist meer op de uiterlijke gegevenheden (het vermogen en het gedrag) geconcentreerd. PROBLEEM CRISIS onbekend/onbetekend Spiritueel/missie VAN WAARUIT LEEF JE KANS UITKOMST bekend/richtinggevend ik ben het probleem ik ben "de ziekte" Identiteit WIE BEN JE IK: (ik kan van alles) negatief Overtuiging, criteria, waarden WAAROM positief veel onvermogen Vermogen (opleiding en ervaring) WAT ik kan van alles vermijdend Gedrag HOE bereikend klein Omgeving WAAR groot DOEL IS BETER WORDEN (of niet slechter) DOEL IS GROEI 310

15 Reclamespotje Component(en): X Competentie O Zelfbeschikking X Impact X Betekenis X Positief identiteitsgevoel O Groepsoriëntatie Bewustwording Communicatie Zelfonthulling Zelfonthulling Doel De deelnemer kan een presentatie geven, waarin hij vertelt wie hij is, waar hij goed in is en wat hij wil in het leven. Deelnamevorm en deelnemers Deelnamevorm groepsgewijs Minimum aantal 3 Maximum aantal 10 Beschrijving activiteiten De trainer legt het belang van de oefening uit. De deelnemers moeten zich voorstellen dat er zo meteen een cameraploeg binnenkomt die een kort filmpje over hen gaat maken. Dit filmpje wordt dan getoond aan een aantal werkgevers. De deelnemers hebben ieder maar 2-5 minuten om iets over zichzelf te vertellen. Iedere deelnemer kan gebruik maken van eerder gemaakte oefeningen (bijvoorbeeld Sterkte/zwakteanalyse en C est le ton qui fait la musique ) en denkt na over wát hij wil vertellen en hoe hij in het kort kan vertellen wie hij is, waar hij goed in is en waar hij voor staat in het leven. De trainer stimuleert de deelnemers en helpt hen met ideeën of verwoordingen. Eén persoon van de groep wordt na minuten uitgenodigd om te beginnen, waarna iedereen vrijwillig aan de beurt komt. Positieve feedback na ieder reclamespotje is zeer gewenst vanuit de groep; uiteraard kunnen er ook vragen of aanvullingen zijn. 311

16 Tijd benodigd voor uitvoering oefening Inleiding met uitleg Oefening Nabespreking Totaal 5 minuten 50 minuten 5 minuten 60 minuten Benodigde middelen Pen en papier Resultaat-/effectmeting De deelnemers krijgen onmiddellijke feedback tijdens de oefening. Ervaringen Met behulp van eerdere oefeningen zoals Sterkte/zwakteanalyse en C est le ton qui fait la musique, is deze oefening goed te doen. De oefening roept in het begin meestal weerstand op, omdat ze angst en onzekerheid teweegbrengt. Veel positieve aanmoedigingen en humor helpen. Werkomgeving Standaard trainingsopstelling Bron Onbekend 312

17 RET: theorie en schema Component(en): O Competentie X Zelfbeschikking O Impact O Betekenis X Positief identiteitsgevoel O Groepsoriëntatie Ontwikkelingsgericht denken Ontwikkelingsgericht denken Doelen 1. De deelnemer krijgt inzicht in de invloed van irrationele gedachten op het eigen welzijn. 2. De deelnemer kent een manier om irrationele gedachten om te zetten in rationele en doet hiermee ervaring op. Deelnamevorm en deelnemers Deelnamevorm individueel Minimum aantal niet van toepassing Maximum aantal niet van toepassing Beschrijving activiteiten De activiteiten zijn logisch opgebouwd waarbij eerst de theorie behandeld wordt en vervolgens de formulieren ingevuld worden om inzicht te krijgen in irrationele gedachten. De theorie en het formulier zijn te vinden in de bijlage Theoretisch Kader RET. Theoretisch Kader Ret: Rationele Effectiviteits Training Het A-B-C van de RET Invullen van het RET-formulier Tijd benodigd voor uitvoering oefening Inleiding met uitleg Oefening Nabespreking Totaal 5 minuten 40 minuten 30 minuten 75 minuten 313

18 Benodigde middelen Blanco RET-formulier Resultaat-/effectmeting De deelnemer heeft een RET schema ingevuld voor een eigen situatie. De deelnemer verwoord in de nabespreking wat irrationele gedachten zijn en hoe deze hem beïnvloeden. Hij gebruikt formuleringen als: Het is me opgevallen dat Ik heb gemerkt dat Werkomgeving Standaard trainingsopstelling Bron RET 314

19 Bijlage bij RET: theorie en schema Theoretisch Kader RET Niet de dingen zelf zijn beangstigend, maar de manier waarop we ze bekijken. De mens heeft een aangeboren neiging om irrationeel na te denken over zichzelf en de wereld. Vanuit dit irrationeel denken ontstaan er bij de mens irrationele verwachtingspatronen ten opzichte van het leven, de wereld om hem heen en vooral andere personen (projectie). Het doel van RET is de mens te helpen de irrationele gedachtegang op te sporen en om te zetten in rationele gedachten. Dat betekent dat je gebeurtenissen zo goed mogelijk kunt verwerken en doorgaat met leven op de manier die voor jou het beste is, ondanks wat er gebeurt. Rationeel is alles in denken en doen, wat bijdraagt aan een prettig en gelukkig leven. Irrationeel is alles wat dat in de weg staat. Rationeel is ook in de eerste plaats denken en werken aan jezelf, niet op een egoïstische manier, maar op een weldenkende wijze, wat wil zeggen: logisch, verantwoord, gefundeerd, reëel en vooral: haalbaar. Het A-B-C van de RET De RET-theorie is in een eenvoudig schema te beschrijven, het A-B-C-schema. Vaak zeggen mensen: Maar zo simpel is de werkelijkheid niet. Inderdaad, de werkelijkheid zit natuurlijk niet zo eenvoudig in elkaar. Toch is het een goed hulpmiddel om de theorie te begrijpen en toe te passen in situaties die voor jou herkenbaar zijn. Bovendien, inzicht en kennis is één, het goed kunnen hanteren is een grote stap verder. A gebeurtenissen op het werk (echte of bedachte gebeurtenissen) C gevoelens en gedrag B ideeën en gedachten (wat zeg je tegen jezelf?) 315

20 De A staat voor de aanleiding, de trigger, een bepaalde gebeurtenis. Datgene wat we met onze zintuigen waarnemen: horen, zien, voelen, ruiken en proeven. Bijvoorbeeld: bedorven voedsel (melk). Waarneming (proeven): deze melk smaakt vies. Denken: deze melk is bedorven. Doen: de melk uitspugen. De B staat daarbij voor Belief, het totaal van gedachten, zowel rationeel als irrationeel. Elke gedachte is een B. Deze kan een constatering zijn van een gebeurtenis, maar ook een idee, een wens, een mening of een verwachting. B kan worden opgevat als een wijze waarop iemand de wereld beschouwt, hoe iemand naar het leven kijkt, wat zijn levenshouding of levensfilosofie is. Deze gedachten geven de feitelijke gebeurtenis een bepaalde betekenis. Als vervolg op de gebeurtenis waarbij je bedorven melk proeft, kun je denken: Ik heb de melk te lang in de koelkast laten staan, jammer. Dit is een reële gedachte. Je kunt ook denken: Ik word vergiftigd door mijn eigen koelkast. Dit is een irreële gedachte, tenzij je koelkast een lekkage van giftige stoffen heeft. De C staat voor Consequence, de emotionele en gedragsmatige gevolgen. Derhalve niet de consequenties van de gebeurtenis of de situatie (A) maar de consequenties van B: de gedachten over de situatie of gebeurtenis. Deze consequenties zullen zich op twee verschillende manieren uiten: Emotioneel Gedrag (extern) Op emotioneel gebied kun je denken aan gevoelens van boosheid, angst, verdriet en ook aan opwinding, vreugde en gelukzaligheid. In vervolg op de bedorven melk uit A en de gedachten daarover uit B kan je gedrag zijn: ik gooi de melk weg en let volgende keer beter op de vervaldatum. Dit is effectief gedrag, omdat het je behoedt voor een voedselvergiftiging. Het kan zijn dat je ten gevolge van de irreële gedachten bang wordt voor je eigen koelkast. Dit is niet zo effectief, want hoe houd je dan je spullen koel? Wat we ervaren is geheel afhankelijk van ons eigen gedachtepatroon en het gedrag van een ander kan dus totaal anders zijn, omdat hij een heel ander gedachtepa- 316

21 troon heeft. Waar de één walging ondervindt, kan de ander iets prachtig vinden. Denk maar eens aan een simpel voorbeeld als het stierenvechten in Spanje. Het gedrag van mensen wordt bepaald door gedachten en emoties: wij gedragen ons afhankelijk van onze gedachten. Als we denken dat iets niet lekker is, zullen we het niet eten. Als we denken dat iemand onbetrouwbaar is, zullen we hem mijden. Als we denken dat iemand ons wil oplichten, zijn we geïrriteerd of kwaad en gedragen we ons vijandig. Hoe heviger onze emotie is, hoe meer we deze uiterlijk laten merken. Het doel van RET is de mens te laten inzien dat de C in feite niet het gevolg is van A maar van B : de manier waarop de mens (na)denkt over een bepaalde situatie of gebeurtenis. Bijvoorbeeld: Je hebt een afspraak om uur met een zakenrelatie die je voor het eerst ontmoet. Je vertrekt om 9.15 uur van huis, wat normaliter tijd genoeg is om op tijd aanwezig te zijn. Onderweg kom je in een file waardoor je onmogelijk op tijd kunt komen. Afhankelijk van de wijze waarop je deze situatie (A) bekijkt, heb je bepaalde gevoelens en/of gedraag je je (C): irrationeel B: Dat kan ik me niet veroorloven; Die relatie is naar de haaien; Hij zal me wel een vinden, dat kan ik niet verdragen! Als je dergelijke gedachten hebt, zul je je gespannen, machteloos of kwaad voelen (C1). Mogelijk ook geïrriteerd (C1), wanneer je denkt dat door die stomme overheid het wegennet niet meer van deze tijd is, vrachtauto s alleen s nachts zouden mogen rijden, etc. etc. Misschien druk je wel op de claxon (C2) of probeer je over de vluchtstrook te rijden (C2). Als je anders zou denken: rationeel B: Het is vervelend, maar ja, ik was op tijd weg, het kan gebeuren; Ik kan ook niet overal op voorbereid zijn, ik heb mijn best gedaan; Mijn relatie heeft er vast wel begrip voor; Er kunnen wel ergere dingen gebeuren. Met deze gedachtegang zou je nog steeds niet blij zijn met de situatie, maar je zou 317

22 minder negatieve gevoelens ervaren (C1) dan bij de eerste reeks gedachten en rustig wachten tot de file voorbij is (C2) en misschien rustig naar de radio luisteren of in de krant kijken (C2). Derhalve: wij voelen en doen wat wij denken! 318

23 RET-formulier A. Feit (Gebeurtenis/situatie) B. Gedachten (Wat denk ik daarbij?) etc C.1. Gevoelens (Hoe voel ik me in deze situatie) Gevoelens zijn onder te verdelen in 4 basisgevoelens met allerlei variaties daarop. Een hulpmiddel kan dit lijstje zijn: BOOS BEDROEFD BANG BLIJ kwaad in de put onzeker prettig woede neerslachtig verlegen tevreden razernij depressief bezorgd vrolijk jaloers treurig ongerust uitgelaten afgunstig alleen angstig trots ontevreden eenzaam in paniek dankbaar geïrriteerd verloren enthousiast in de steek gelaten opgewonden rustig, kalm (Bron Schouten en Nelissen) C.2. Gedrag (Wat doe ik?/hoe reageer ik?) D. Wat zou ik beter kunnen denken/zeggen/tegen mezelf zeggen) In reële gedachten omgezette invulling van B etc Vraag je bij elke gedachte die je hier invult, af: 1. Is deze gedachte waar? 319

24 2. Helpt deze gedachte mij om te bereiken wat ik wil bereiken? E.1. Nieuw gevoel (Hoe wil ik me voelen in deze situatie?) E.2. Nieuw gedrag (Hoe wil ik me gedragen in dit geval?) 320

25 Voorbeeld uitwerking RET-formulier A. Feit (Gebeurtenis/situatie) Ik moet een kamer in waar mensen zitten te vergaderen, omdat ik even iets moet vragen. B. Gedachten (Wat denk ik daarbij?) 1. Als ik maar niet stoor 2. Als ik maar niet over mijn woorden struikel 3. Als ik maar niet afgesnauwd wordt 4. Als ik maar niet rood wordt 5. Als ik de juiste persoon maar wel direct zie zitten 6. Als ze me maar niet dom vinden C.1. Gevoelens (Hoe voel ik me in deze situatie) onzeker gespannen nerveus onhandig verlegen C.2. Gedrag (Wat doe ik?/hoe reageer ik?) Ik ga een paar keer voor de deur staan om te kunnen horen of ik wel gelegen kom Ik hoor dat niet Ik klop zachtjes Ik ga aarzelend naar binnen waardoor iedereen naar mij kijkt Ik verontschuldig me Ik zeg gauw wat ik te zeggen heb Vaak moet ik dat herhalen, omdat ik niet duidelijk spreek Warm en rood ga ik snel weg Vaak weet ik niet meer precies wat het antwoord was 321

26 D. Nieuwe gedachten (Wat zou ik beter kunnen denken/zeggen/tegen mezelf zeggen) In reële gedachten omgezette invulling van B 1. Ik weet waarom ik even moet storen 2. Het is belangrijk dat ik dit nu doe 3. Ik weet wat ik wil vragen 4. Als ik wel stoor zullen ze dat wel zeggen 5. Dan kan ik vragen wanneer er wel even tijd is 6. Ik kijk even rustig rond waar de juiste persoon zit Vraag je bij elke gedachte die je hier invult, af: 1. Is deze gedachte waar? 2. Helpt deze gedachte mij om te bereiken wat ik wil bereiken? E.1. Nieuw gevoel (Hoe wil ik me voelen in deze situatie?) Ik zou me rustig en zeker willen voelen en overtuigd van het feit dat het echt belangrijk is. E.2. Nieuw gedrag (Hoe wil ik me gedragen in dit geval?) Ik wil niet drie, vier keer voor de deur heen en weer draaien en dan stuntelig naar binnen gaan (dit is een negatieve formulering. Ik kan beter schrijven: Ik wil gewoon naar de deur lopen en naar binnen gaan en rustig mijn vraag stellen en weer weg gaan met het antwoord). 322

27 Roept u maar Component(en): O Competentie X Zelfbeschikking O Impact O Betekenis O Positief identiteitsgevoel O Groepsoriëntatie Keuzes maken Doelen 1. De deelnemer kan zich spontaan in een gesprek mengen. 2. De deelnemer kan luisteren naar anderen. Deelnamevorm en deelnemers Deelnamevorm groepsgewijs Minimum aantal 4 Maximum aantal 10 Beschrijving activiteiten De groepsleden zitten in een kring, zodat zij elkaar kunnen zien. Er wordt een onderwerp gekozen waar de groepsleden over gaan praten. Dit kan betrekking hebben op kennismaking of op eerdere ervaringen. Eén groepslid begint te praten over het betreffende onderwerp. Als het verhaal enigszins loopt, roept een ander groepslid een woord dat voorkwam in het verhaal van de verteller. De deelnemer die ingehaakt heeft, pakt het verhaal op en probeert het woord op een logische manier in zijn verhaal in te voegen. Hij wordt onderbroken zodra een ander groepslid een woord hoort waarop hij wil inhaken. Zo komt ieder groepslid aan de beurt met het vertellen van een verhaal. Tijd benodigd voor uitvoering oefening Inleiding met uitleg Oefening Nabespreking Totaal 5 minuten 15 minuten 5 minuten 25 minuten 323

28 Benodigde middelen Geen Resultaat-/effectmeting De deelnemer heeft zich tijdens de oefening spontaan in een gesprek gemengd. De deelnemer heeft in het gesprek laten zien te kunnen luisteren naar zijn groepsgenoten. Werkomgeving Standaard trainingsopstelling Bron Lex Mulder, Oefeningenboek voor groepen 324

29 Rolbestendigheid Component(en): X Competentie O Zelfbeschikking O Impact O Betekenis O Positief identiteitsgevoel O Groepsoriëntatie Bewustwording Doel De deelnemer is zich bewust van een aantal vertrouwde rolidentiteiten waar hij zich goed bij voelt. Deelnamevorm en deelnemers Deelnamevorm tweetal(len) Minimum aantal niet van toepassing Maximum aantal niet van toepassing Beschrijving activiteiten Verdeel in ieder tweetal de posities A en B. A beschrijft een lastige situatie en benoemt een combinatie van twee essentiële persoonseigenschappen die je nodig hebt in deze lastige situatie. Bijvoorbeeld: empatisch en vol zelfvertrouwen of daadkrachtig en vriendelijk. Degene die de lastige situatie en de bijbehorende persoonseigenschappen heeft beschreven, zoekt een ontspannen houding in een stoel. B gaat er naast of schuin achter zitten. B begeleidt de fantasie van A op de volgende wijze. Stel je een plank aan de muur voor. Zoiets als een boekenplank, net even hoger dan je hoofd. Je kunt de plank wel goed zien. In je leven vervul je vele rollen (dochter of zoon, buurman of buurvrouw, vriend(in), collega, medestudent etc. etc.). Stel je voor dat je jezelf in miniatuur in al die rollen op die plank ziet staan. Probeer zoveel mogelijk verschillende miniaturen op de plank te plaatsen. Kijk naar jezelf in al die rollen op de plank. In welke van de rollen bezit je de eigenschappen die je nodig hebt voor de lastige situatie die je geschetst hebt. 325

30 Open je handen en plaats de miniatuurfiguren op je open handen. Associeer je één voor één met de miniaturen in je handen en veranker ook de gedachten en gevoelens aan de betreffende handen. Integreer de rolidentiteiten. Laat je handen naar elkaar toegaan en laat de rollen, en met name de eigenschappen, samenvloeien tot een gecombineerd nieuw beeld. Laat je handen net zo snel of langzaam volgen als de beelden samenvloeien. Kijk naar het beeld, kijk naar de kleur, vorm. Associeer je met het nieuwe beeld (stap er als het ware in) en zie/hoor/voel hoe het is om beide eigenschappen tegelijkertijd te hebben. Breng je handen naar je lichaam en neem het beeld in je op. Door je handen naar je lichaam te brengen en tegen je borst te drukken kun je dit bijna letterlijk doen Stem af op de te verwachten lastige situatie in de toekomst. Kijk en voel hoe je daarop nu - met de nieuw gecombineerde persoonseigenschappen - kunt reageren. Tijd benodigd voor uitvoering oefening Inleiding met uitleg Oefening Nabespreking Totaal 5 minuten 20 minuten 5 minuten 30 minuten Benodigde middelen Geen Resultaat-/effectmeting De deelnemer benoemt in de evaluatie een aantal vertrouwde rolidentiteiten waarbij hij zich goed voelt. Werkomgeving Standaard trainingsopstelling Bron IEP Nijmegen, NLP voor Trainers 326

31 Doel De deelnemer staat stil bij zelfgekozen en daadwerkelijke gedragsverandering en ervaart wat deze hem kan opleveren. Deelnamevorm en deelnemers Deelnamevorm zowel individueel als groepsgewijs Minimum aantal niet van toepassing Maximum aantal niet van toepassing Beschrijving activiteiten Aan het begin van elke groepsbijeenkomst vraagt de trainer aan elke deelnemer wat hij in het kader van zijn herstel / ontwikkeling de afgelopen dag(en) bewust anders heeft gedaan dan voorheen. Tijd benodigd voor uitvoering oefening Inleiding met uitleg 10 minuten Oefening maximaal enkele minuten per deelnemer Nabespreking maximaal enkele minuten per deelnemer Totaal afhankelijk van het aantal deelnemers Benodigde middelen Geen 327

32 Resultaat-/effectmeting De deelnemer kan een bewuste andere keuze noemen en verwoord of het hem iets opgeleverd heeft. Ervaringen Uit ervaring blijkt dat het niet alle deelnemers even goed lukt om daadwerkelijk dingen op een andere manier te doen dan ze gewend zijn. Werkomgeving De oefening kan zowel op de trainingsaccommodatie als thuis worden gedaan. Bron Ontwikkeld door Heliomare 328

33 Rondje vertrouwelijke vragen Component(en): O Competentie X Zelfbeschikking O Impact O Betekenis O Positief identiteitsgevoel O Groepsoriëntatie Keuzes maken Doel De deelnemer kan zijn persoonlijke grenzen bepalen. Deelnamevorm en deelnemers Deelnamevorm groepsgewijs Minimum aantal 3 Maximum aantal 10 Beschrijving activiteiten De deelnemers vormen op een stoel zittend een zo klein mogelijke kring zonder tafel in het midden. Vervolgens stelt de gespreksleider een vraag aan één van de deelnemers. Deze beantwoordt de vraag wel of niet en geeft vervolgens de beurt door aan een andere deelnemer door deze andere deelnemer een knikje of een ander non-verbaal signaal te geven. Wanneer iedereen aan de beurt is geweest, stelt de gespreksleider de volgende vraag. De gespreksleider kan wel of niet zelf meedoen. Mogelijke vragen: Heb je een bijnaam? Zo ja, welke? Waar ben je geboren? Wat vind je lelijk? Uit wat voor gezin kom je? Vertel (kort) een jeugdherinnering. Vertel een geheim. Vertel een succes uit je leven. Wat is je lievelingsdier? 329

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling 1. Aandachtspunten voor een gesprek met ouders i.v.m. een vermoeden van kindermishandeling: Als je je zorgen maakt over een

Nadere informatie

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1. faalangst. de baas! training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1. faalangst. de baas! training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1 faalangst de baas! training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER FAALANGST DE BAAS! TRAINING 3 faalangst de Baas! training

Nadere informatie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Overzicht Groepsaanbod Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Waarom een groep of cursus? Waarom in een groep? Het kan zijn dat je het zelf prettiger vindt

Nadere informatie

Wat je voelt is wat je denkt! De theorie van het rationeel denken

Wat je voelt is wat je denkt! De theorie van het rationeel denken Wat je voelt is wat je denkt! De theorie van het rationeel denken Mensen zoeken hulp omdat ze overhoop liggen met zichzelf of met anderen. Dit kan zich op verschillende manieren uiten. Sommige mensen worden

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS

FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS INHOUD Inleiding 7 1 Zelfonderzoek feedback geven en ontvangen 9 Checklist feedback geven en ontvangen 11 2 Communicatie en feedback 15 Waarnemen,

Nadere informatie

- Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt geschreven. - Je hebt aanmoediging nodig om je huiswerk te noteren.

- Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt geschreven. - Je hebt aanmoediging nodig om je huiswerk te noteren. Schoolse competenties Competentie 1: Agendagebruik - Je schrijft je huiswerk in je agenda als dit wordt opgegeven. - Je agenda ziet er verzorgd uit. - Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt

Nadere informatie

Verbindingsactietraining

Verbindingsactietraining Verbindingsactietraining Vaardigheden Open vragen stellen Luisteren Samenvatten Doorvragen Herformuleren Lichaamstaal laten zien Afkoelen Stappen Werkafspraken Vertellen Voelen Willen Samen Oplossen Afspraken

Nadere informatie

Deze gevoelens en emoties blijven bestaan totdat jij er aan toe bent om ze te uiten.

Deze gevoelens en emoties blijven bestaan totdat jij er aan toe bent om ze te uiten. Ik wil EmoKnallen. Sjoelen en uiten van emoties en gevoelens met jongeren en volwassenen. Benodigdheden: een sjoelbak en sjoelschijven. Te spelen op school, in jongeren en opvangcentra, in het gezin, bij

Nadere informatie

Hoe je je voelt. hoofdstuk 10. Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld:

Hoe je je voelt. hoofdstuk 10. Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld: hoofdstuk 10 Hoe je je voelt Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld: zenuwachtig wakker worden omdat je naar school moet, vrolijk

Nadere informatie

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan De zorg en begeleiding van mensen met een verstandelijke beperking moet erop gericht zijn dat de persoon een optimale kwaliteit

Nadere informatie

Luisteren en samenvatten

Luisteren en samenvatten Luisteren en samenvatten Goede communicatie, het voeren van een goed gesprek valt of staat met luisteren. Vaak denk je: Dat doe ik van nature. Maar schijn bedriegt: luisteren is meer dan horen. Vaak luister

Nadere informatie

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen.

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen. Groep 1, 2 1. Hallo, hier ben ik! 2. Prettig kennis te maken Kinderen leren elkaar beter kennen en ontdekken verschillen en overeenkomsten. 3. Samen in de klas Over elkaar helpen, geholpen worden en afspraken

Nadere informatie

Bij u schuil ik, u bent mijn schild,

Bij u schuil ik, u bent mijn schild, Bij u schuil ik, u bent mijn schild, in uw woord stel ik mijn hoop. Psalm 119:114 inleiding Laten we eerlijk zijn: het is niet zo eenvoudig om regelmatig uit de Bijbel te lezen en te bidden. Onze volle

Nadere informatie

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken?

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken? Werkblad: 1. Wat is je leerstijl? Om uit te vinden welke van de vier leerstijlen het meest lijkt op jouw leerstijl, kun je dit simpele testje doen. Stel je eens voor dat je zojuist een nieuwe apparaat

Nadere informatie

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur 1 Les één Welkom bij deze e-cursus waarin we je zullen laten zien hoe jij groter kunt worden en je problemen kleiner! Zijn er

Nadere informatie

Feedback geven en ontvangen

Feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen 1 Inleiding In het begeleiden van studenten zul je regelmatig feedback moeten geven en ontvangen: feedback is onmisbaar in de samenwerking. Je moet zo nu en dan kunnen zeggen

Nadere informatie

Inhoud. Deel 1 Zelf zorgen voor een gezond gevoelsleven 9

Inhoud. Deel 1 Zelf zorgen voor een gezond gevoelsleven 9 Inhoud Deel 1 Zelf zorgen voor een gezond gevoelsleven 9 1 Emotionele verantwoordelijkheid 11 2 Gevoelens analyseren 15 3 Adequate en inadequate gevoelens onderscheiden 19 4 Gevoelens veranderen 24 5 Gedachten

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Bewustwording dag 1 Ik aanvaard mezelf zoals ik nu ben.

Bewustwording dag 1 Ik aanvaard mezelf zoals ik nu ben. Het meditatieprogramma duurt veertig dagen en bestaat uit tien affirmaties. Het is fijn om gedurende dit programma een dagboek bij te houden om je bewustwordingen en ervaring op schrijven. Elke dag spreek

Nadere informatie

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift 98 De helppagina van een tijdschrift Bijlage 1 Thema 1 Ik ben een meisje van 10 jaar en zit in groep 6. Wij zijn in nieuwe groepjes gezet en nu zit ik tegenover een meisje waar ik me heel erg aan erger.

Nadere informatie

5 manieren om je eigen pad te bewandelen

5 manieren om je eigen pad te bewandelen 5 manieren om je eigen pad te bewandelen Hierbij het nieuwe artikel met als onderwerp: 5 manieren om je eigen pad te bewandelen. Het is geschreven door wandelcoach Tineke Franssen. Tineke wandelt al een

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Deelnemers welkom heten Stel medewerkers op hun gemak, maak contact.

Deelnemers welkom heten Stel medewerkers op hun gemak, maak contact. Deelnemers welkom heten Dag 1: Deelnemers welkom heten Introductie trainers Energizer: De deelnemers lopen kriskras door de ruimte. Zij geven elkaar een krachtige hand en zeggen hoe zij heten in verstaanbaar

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Feedback geven (als het toch anders moet)

Feedback geven (als het toch anders moet) Feedback geven (als het toch anders moet) Voordat je besluit feedback te geven: zeg je tegen jezelf dat die medewerker natuurlijk positieve intenties heeft. vraag je je af of je zelf wel duidelijk transparant

Nadere informatie

4 Denken. in het park een keer gebeten door een hond. Als Kim een hond ziet wil ze hem graag aaien. Als

4 Denken. in het park een keer gebeten door een hond. Als Kim een hond ziet wil ze hem graag aaien. Als 4 Denken In dit hoofdstuk vertellen we hoe jij om kan gaan met je gedachten. Veel gedachten maak je zelf. Ze bepalen hoe jij je voelt. We geven tips hoe jij jouw gedachten en gevoelens zelf kunt sturen.

Nadere informatie

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Van de Amerikaanse psycholoog Michael W. Fordyce 1. Wees actief en ondernemend. Gelukkige mensen halen meer uit het leven omdat ze er meer in stoppen. Blijf niet op

Nadere informatie

Vaardigheidsmeter Communicatie

Vaardigheidsmeter Communicatie Vaardigheidsmeter Communicatie Persoonlijke effectiviteit Teamvaardigheden Een goede eerste indruk Zelfempowerment Communiceren binnen een team Teambuilding Assertiviteit Vergaderingen leiden Anderen beïnvloeden

Nadere informatie

o Gericht op verleden o Focus op oordelen o Eenrichtingsverkeer o Passieve bijdrage van de medewerker o Gericht op formele consequenties

o Gericht op verleden o Focus op oordelen o Eenrichtingsverkeer o Passieve bijdrage van de medewerker o Gericht op formele consequenties Het zorgen voor een goede basis. Elk bedrijf wil een goed resultaat halen. Dat lukt beter als u regelmatig met uw medewerkers bespreekt hoe het gaat, hoe dingen beter zouden kunnen en wat daarvoor nodig

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 2 Je Gedachten Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 2 Je Gedachten Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 2 Je Gedachten Inhoud 2 1. Onderzoek je zelfbeeld: welke negatieve gedachten heb je? 3 2. Oefen jezelf in gedachten veranderen 4 3. Oefen jezelf in gedachten loslaten 5 4. Bouw aan je

Nadere informatie

Je doel behalen met NLP.

Je doel behalen met NLP. Je doel behalen met NLP. NLP werkt het beste als al je neurologische niveaus congruent zijn. Met andere woorden: congruent zijn betekent wanneer je acties en woorden op 1 lijn zijn met je doelen, overtuigingen,

Nadere informatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie Doelen stellen NLP is een doelgerichte, praktische en mensvriendelijke techniek. NLP = ervaren, ervaren in denken, voelen en doen. Middels een praktisch toepasbaar model leren we om de eigen hulpmiddelen,

Nadere informatie

Kinderen met weinig zelfvertrouwen gebruiken vaak de woorden nooit en altijd.

Kinderen met weinig zelfvertrouwen gebruiken vaak de woorden nooit en altijd. ZELFVERTROUWEN Zelfvertrouwen is het vertrouwen dat je in jezelf hebt. Zelfvertrouwen hoort bij ieder mens en het betekent dat je een reëel zelfbeeld hebt, waarin ruimte is voor sterke kanten, maar ook

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Reflectiegesprekken met kinderen

Reflectiegesprekken met kinderen Reflectiegesprekken met kinderen Hierbij een samenvatting van allerlei soorten vragen die je kunt stellen bij het voeren van (reflectie)gesprekken met kinderen. 1. Van gesloten vragen naar open vragen

Nadere informatie

Oefeningen om om te gaan met moeilijke momenten. Algemeen. Overzicht:

Oefeningen om om te gaan met moeilijke momenten. Algemeen. Overzicht: Oefeningen om om te gaan met moeilijke momenten Algemeen In dit document vind je een overzicht terug van oefeningen die je kan doen om de psychologische vaardigheden te versterken en de deelnemers te ondersteunen

Nadere informatie

Didactisch partnerschap

Didactisch partnerschap Didactisch partnerschap Vijf routekaarten om lastige situaties in het samenwerken met ouders te hanteren Het klinkt zo mooi: didactisch partnerschap. Zie daar als leraar maar eens een goede invulling aan

Nadere informatie

Omgaan met de ziekte. Omgaan met de ziekte

Omgaan met de ziekte. Omgaan met de ziekte Omgaan met de ziekte Omgaan met de ziekte Inhoud Omgaan met de ziekte, januari 2014 3 Inleiding 4 Invloed op mijn leven 4 Omgaan met klachten 5 In de rouw 6 Onzekerheid 7 Een ander zelfbeeld 8 Reactie

Nadere informatie

Signaalkaart Jongeren

Signaalkaart Jongeren Signaalkaart Jongeren Naam: Mike de Boer Inhoudsopgave Inleiding... 3 Signaalkaart Mike... 5 Toelichting op de uitslag... 6 Pagina 2 van 8 Inleiding Op 14 maart 2014 heeft Mike de Boer de Signaalkaart

Nadere informatie

Inleiding 2. Wie is Christine? 4. Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5. Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6

Inleiding 2. Wie is Christine? 4. Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5. Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6 Inhoudsopgave Inleiding 2 Wie is Christine? 4 Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5 Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6 Tip 3: Geef feedback over uw waarneming en vermijd interpretaties

Nadere informatie

Online Psychologische Hulp Angst & Paniek

Online Psychologische Hulp Angst & Paniek Online Psychologische Hulp Angst & Paniek 2 Therapieland Therapieland Online Psychologische Hulp In deze brochure maak je kennis met de online behandeling Angst & Paniek van Therapieland. Je krijgt uitleg

Nadere informatie

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels versie 2016 Inhoudsopgave Introductie 4 Verantwoording Methodiek 5 Doorgaande lijn Po en Vo 6 Preventief en curatief 7 Organiseer je les 8 Praktische tips

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

Rapportage Competenties. Bea het Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email:

Rapportage Competenties. Bea het Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email: Rapportage Competenties Naam: Bea het Voorbeeld Datum: 16.06.2015 Email: support@meurshrm.nl Bea het Voorbeeld / 16.06.2015 / Competenties (QPN) 2 Inleiding In dit rapport wordt ingegaan op de competenties

Nadere informatie

Secretary Management Master

Secretary Management Master Proefles Secretary Management Master Thema: Assertiviteit of krijg meer voor elkaar met lef Door Hanneke Steenbekkers trainer Secretary Management Master www.secretary.nl/master Assertiviteit: krijg meer

Nadere informatie

BEHANDEL JE KIND IN OVEREENSTEMMING MET ZIJN OF HAAR TYPE

BEHANDEL JE KIND IN OVEREENSTEMMING MET ZIJN OF HAAR TYPE Handvatten en tips voor INZICHT IN JE KIND Door Drs. Roos C. Litjens BEHANDEL JE KIND IN OVEREENSTEMMING MET ZIJN OF HAAR TYPE Manifestor Kinderen Manifestor kinderen zijn het meest ingewikkeld voor ouders.

Nadere informatie

Wat is assertiviteit en hoe kan het je helpen met je persoonlijke wellness?

Wat is assertiviteit en hoe kan het je helpen met je persoonlijke wellness? Wellness Ontwikkelings Activiteit Assertief zijn Hoe deze techniek je leven kan verbeteren Voordelen Meer zelfvertrouwen Meer geloof in je eigen kunnen Eerder nee durven te zeggen Vermindering van Weinig

Nadere informatie

Oefening 3: Keuzes maken

Oefening 3: Keuzes maken Oefening 3: Keuzes maken In oefening 2 heeft u gezien dat keuzes gemaakt kunnen worden op basis van belangrijkheid en urgentie. Wat belangrijk is wordt deels extern bepaald en is deels persoonlijk. De

Nadere informatie

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders - Dit basis Kindplan kan als onderdeel worden ingevoegd in het ouderschapsplan of los worden gebruikt door ouders al dan niet met hulp van een professional - Ouders ga na de eerste afspraak met een professional

Nadere informatie

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Hoe presenteer ik mijzelf? Wat wil ik? Zorg voor je carrière Door het dagelijkse contact met mijn coach

Nadere informatie

Het gedragmodel. 1. Inleiding

Het gedragmodel. 1. Inleiding Het gedragmodel 1. Inleiding Het gedragmodel is een NLP-techiek, ontwikkeld door Peter Dalmeijer (zie www.vidarte.nl) en Paul Lenferink. Het model leert ons feedback te geven waarbij we anderen op hun

Nadere informatie

Advies en steun voor uw kind en uzelf

Advies en steun voor uw kind en uzelf Advies en steun voor uw kind en uzelf Voor advies en steun aan ouders en hun kinderen Informatie advies cursussen Als u of uw kind psychische klachten heeft of problemen ervaart met alcohol of drugs, heeft

Nadere informatie

Young People Coaching Experience

Young People Coaching Experience Hét loopbaanprogramma voor Young Professionals Young People Coaching Experience In 5 stappen naar je ideale baan! Ga jij met tegenzin naar je werk? Heb je er genoeg van om werk te doen dat niet bij je

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

Leerjaar 4: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A

Leerjaar 4: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Leerjaar 4: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Thema 12: Het vinden van werk c: Kiezen en solliciteren naar passende stageplek Thema 1 Introles De leerling oriënteert zich op

Nadere informatie

Welkom! Bij de kennismaking met Acceptance and Commitment Therapy (ACT)

Welkom! Bij de kennismaking met Acceptance and Commitment Therapy (ACT) Welkom! Bij de kennismaking met Acceptance and Commitment Therapy (ACT) Even mezelf voorstellen Boeken - Jansen, G.: Denk wat je wilt, doe wat je droomt - Jansen, G.: Leef! - Jansen, G.: Laat los: ruimte

Nadere informatie

Timemanagement? Manage jezelf!

Timemanagement? Manage jezelf! Timemanagement? Manage jezelf! Trefwoorden Citeren timemanagement, zelfmanagement, stress, overtuigingen, logische niveaus van Bateson, RET, succes citeren vanuit dit artikel mag o.v.v. bron: www.sustrainability.nl

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

De Budget Ster: omgaan met je schulden

De Budget Ster: omgaan met je schulden De Budget Ster: omgaan met je schulden Budget Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Budget Ster MOTIVATIE EN VERANTWOORDELIJKHEID STRESS DOOR SCHULDEN BASISVAARDIGHEDEN STABILITEIT FINANCIEEL ADMINISTRATIEVE

Nadere informatie

Aan de slag met de Werk Ster!

Aan de slag met de Werk Ster! Aan de slag met de Werk Ster! Werk Ster Copyright EgberinkDeWinter 2013-2014 Werk Ster Stappen naar werk De Werk Ster helpt je duidelijk te krijgen waar jij op dit moment staat op weg naar werk. Je krijgt

Nadere informatie

Feedback. in hapklare brokken

Feedback. in hapklare brokken Feedback in hapklare brokken Jan van Baardewijk Zorgteamtrainer Op zorgteamtraining.nl is de meest recente versie van feedback gratis beschikbaar. Mocht je willen weten of je de meest recente versie hebt,

Nadere informatie

SO8. Leerwerk centrum. oefening in informatie inwinnen naar aanleiding van. doel informatie inwinnen na. een afwijzing. De afwijzing.

SO8. Leerwerk centrum. oefening in informatie inwinnen naar aanleiding van. doel informatie inwinnen na. een afwijzing. De afwijzing. De voorbereiding het goed voorbereiden van een sollicitatiegesprek De reis en reistijd plannen Wat is belangrijk op de dag van de sollicitatie? Waarom is dat belangrijk? Waarom is het prettig om op tijd

Nadere informatie

III. Schakelen tussen communciatieniveaus

III. Schakelen tussen communciatieniveaus III. Schakelen tussen communciatieniveaus Herkent u de volgende situaties? o 'Nu heb ik al een paar keer aan mijn medewerker gevraagd of hij uit wil leggen wat er precies aan de hand is; maar hij geeft

Nadere informatie

Bijlage 7.3 Praten over gedachten en gevoelens

Bijlage 7.3 Praten over gedachten en gevoelens Bijlage 7.3 Praten over gedachten en gevoelens bussum 2010 Als kinderen goed over hun gevoelens kunnen praten, zal dit zijn uitwerking hebben op hun verdere ontwikkeling. Kinderen die hun gevoelens niet

Nadere informatie

Maartje Voorbeeld 10.03.2014

Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld / 10.03.2014 / Talentrapportage 2 Inleiding De wereld en de arbeidsmarkt zijn constant in beweging. Maar waarheen? Niemand weet exact hoe het werkveld er

Nadere informatie

STEVIGE STAP TRAINING 1. stevige stap training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

STEVIGE STAP TRAINING 1. stevige stap training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl STEVIGE STAP TRAINING 1 stevige stap training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER STEVIGE STAP TRAINING 3 INFORMATIE BROCHURE STEVIGE STAP TRAINING

Nadere informatie

Inhoud Inleiding Een nieuw beroep, een nieuwe opleiding Een nieuwe start bouwt voort op het voorgaande Relaties aangaan Omgaan met gevoelens

Inhoud Inleiding Een nieuw beroep, een nieuwe opleiding Een nieuwe start bouwt voort op het voorgaande Relaties aangaan Omgaan met gevoelens Inhoud Inleiding 9 1 Een nieuw beroep, een nieuwe opleiding 11 1.1 Het beroep Social Work 11 1.2 Beelden over leren mentale modellen 15 1.3 Competentiegericht leren 16 1.4 Een open leerhouding 17 1.5 Leren

Nadere informatie

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 JE ONBEWUSTE PROGRAMMEREN VOOR EEN GEWELDIGE TOEKOMST De meeste mensen weten heel goed wat ze niet willen in hun leven, maar hebben vrijwel geen

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Na de schok... Informatie voor ouders

Na de schok... Informatie voor ouders Na de schok... Informatie voor ouders Niemand is echt voorbereid op een schokkende gebeurtenis en als het gebeurt heeft dat voor iedereen ingrijpende gevolgen. Als kinderen samen met hun ouders een aangrijpende

Nadere informatie

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week onderbouw Les 1 Online Dit ben ik! Besef van jezelf Forming Ik kan mezelf voorstellen aan een ander. Ken je iemand nog niet? Vertel hoe je heet. Les 2 Online Hoe spreken we dit af? Keuzes maken Norming

Nadere informatie

Waar gaan we het over hebben?

Waar gaan we het over hebben? Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: Als je verliefd op iemand bent is dat vaak een fijn gevoel. Als de ander dan ook verliefd op jou is, wordt dit gevoel alleen maar sterker. Het is echter niet altijd

Nadere informatie

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren WE DOEN HET SAMEN Over samenwerking en feedback geven www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren Situering In een inloophuis werk je bijná altijd samen met twee of drie mensen. Vaak is

Nadere informatie

GEVEN EN ONTVANGEN VAN FEEDBACK

GEVEN EN ONTVANGEN VAN FEEDBACK GEVEN EN ONTVANGEN VAN FEEDBACK De manier waarop je met collega s omgaat, roept effecten op bij hen. De manier waarop je je gedraagt, dingen zegt, doet of juist laat, maakt dus op anderen een bepaalde

Nadere informatie

Zelfbeeld. Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld.

Zelfbeeld. Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld. Zelfbeeld Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld. Een kind dat over het algemeen positief over zichzelf denkt, heeft meer zelfvertrouwen.

Nadere informatie

Deze groepstraining is een combinatie van: Rots en Water Weerbaarheidstraining voor kinderen & de weerbaarheidstraining Ho! Tot hier en niet verder.

Deze groepstraining is een combinatie van: Rots en Water Weerbaarheidstraining voor kinderen & de weerbaarheidstraining Ho! Tot hier en niet verder. Weerbaarheidstraining voor kinderen 2016: Stevig in je schoenen! Wil jij ook leren voor jezelf opkomen? Startdata eerstvolgende groepstrainingen: Leeftijd 4 tot 6 jaar: Vrijdag 13 mei 2016: 13:00 tot 14:30

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Luisteren is: erkenning geven

Luisteren is: erkenning geven enuit nuit Luisteren is: erkenning geven it Luisteren is: erkenning geven Onze dagen zitten vol prikkels. Waar vinden we de ruimte om stil te zijn en rustig te luisteren naar wat er in ons omgaat? En als

Nadere informatie

ADHD en lessen sociale competentie

ADHD en lessen sociale competentie ADHD en lessen sociale competentie Geeft u lessen sociale competentie én heeft u een of meer kinderen met ADHD in de klas, dan kunt u hier lezen waar deze leerlingen tegen aan kunnen lopen en hoe u hier

Nadere informatie

Kaarten voor Leerling-bemiddeling

Kaarten voor Leerling-bemiddeling Math Boesten Communicatie & Conflicthantering Mediation Training Coaching Arno Callemeijn Communicatie & Conflicthantering Mediation Training Coaching Kaarten voor Leerling-bemiddeling Een handzaam hulpmiddel

Nadere informatie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie Zaken voor mannen Verhalen van mannen met epilepsie Introductie Niet alle mannen vinden het prettig om over hun gezondheid te praten. Ieder mens is anders. Elke man met epilepsie ervaart zijn epilepsie

Nadere informatie

Werk aan je winkel. Jongeren leren communiceren en zichzelf presenteren. Kirsten Barkmeijer & Johan Brokken

Werk aan je winkel. Jongeren leren communiceren en zichzelf presenteren. Kirsten Barkmeijer & Johan Brokken Werk aan je winkel Jongeren leren communiceren en zichzelf presenteren Kirsten Barkmeijer & Johan Brokken Voorwoord Dit boek is geschreven voor jou als trainer, docent of hulpverlener om aan te bieden

Nadere informatie

Belemmerende gedachten vervangen door helpende

Belemmerende gedachten vervangen door helpende Belemmerende gedachten vervangen door helpende 1 Inleiding We beginnen met een voorbeeld: Gebeurtenis of situatie: Je vraagt je collega om je te helpen bij een klus, die over een uur klaar moet zijn. Je

Nadere informatie

Stabilisatiecursus Scelta Nijmegen

Stabilisatiecursus Scelta Nijmegen Stabilisatiecursus Scelta Nijmegen Informatie voor cliënten Inleiding Als iemand zich onveilig heeft gevoeld tijdens de jeugd of later in een intieme relatie, kan dat in zijn of haar verdere leven klachten

Nadere informatie

)*.-2%* Thema TEAM. Module 3: Feedback geven en ontvangen "#$%&%&'()*$)+%&'(,-.$'*'%/)+-(,#*0-//%*&$1/

)*.-2%* Thema TEAM. Module 3: Feedback geven en ontvangen #$%&%&'()*$)+%&'(,-.$'*'%/)+-(,#*0-//%*&$1/ Thema TEAM Module 3: Feedback geven en ontvangen Voorbeeld van het begin van de training feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen Het geven van effectieve feedback is een waardevol hulpmiddel

Nadere informatie

Cambriana online hulpprogramma

Cambriana online hulpprogramma Dit is deel 1 van het online hulpprogramma van Cambriana. Verwerking van een scheiding 'Breaking up is hard to do' Neil Sedaka Een scheiding is een van de pijnlijkste ervaringen die je kunt meemaken in

Nadere informatie

ASSERTIVITEIT. beter communiceren vanuit jezelf

ASSERTIVITEIT. beter communiceren vanuit jezelf ASSERTIVITEIT beter communiceren vanuit jezelf Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij

Nadere informatie

Ontwikkeling. Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling

Ontwikkeling. Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Ontwikkeling Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Waarom? Ik heb het idee dat ik wel eens tekortschiet als het erom gaat anderen duidelijk te maken wat ik bedoel. Ik

Nadere informatie

Doel van deze presentatie is

Doel van deze presentatie is Doel van deze presentatie is Oplossingsgericht? Sjoemelen? Evaluatie van de praktische oefening. Verbetersuggesties qua oplossingsgerichtheid (niet met betrekking tot de inhoud van de gebruikte materialen)

Nadere informatie

UW PARTNER HEEFT KANKER EN HOE GAAT HET MET U?

UW PARTNER HEEFT KANKER EN HOE GAAT HET MET U? UW PARTNER HEEFT KANKER EN HOE GAAT HET MET U? Nadine Köhle, MSc. Contactdag Stichting Olijf 3 oktober 2015 Garderen EVEN VOORSTELLEN ACHTERGROND KANKER HEB JE NIET ALLEEN! 4 ACHTERGROND IMPACT VAN DE

Nadere informatie

Breng je onbewuste belemmeringen in beeld! Orang Malu Coaching

Breng je onbewuste belemmeringen in beeld! Orang Malu Coaching Breng je onbewuste belemmeringen in beeld! Orang Malu Coaching Ik zou die studie wel willen beginnen maar Ik weet niet waarom ik in deze baan blijf hangen Ik wil mijn leven drastisch omgooien maar ik kom

Nadere informatie

De VrijBaan Vragenlijst (specifiek voor iemand die geen werk heeft)

De VrijBaan Vragenlijst (specifiek voor iemand die geen werk heeft) De VrijBaan Vragenlijst (specifiek voor iemand die geen werk heeft) Inleiding Veel mensen ervaren moeilijkheden om werk te vinden te behouden, of van baan / functie te veranderen. Beperkingen, bijvoorbeeld

Nadere informatie

Stressmanagement-training: Vaardig door ontspanning

Stressmanagement-training: Vaardig door ontspanning Stressmanagement-training: Vaardig door ontspanning Veel mensen met een hart- of vaatziekte (HVZ) en hun partners ervaren ook nog stress als ze thuis hun leven weer proberen op te bouwen. Dit is dus ná

Nadere informatie

Tijdens de video- hometraining worden verschillende begrippen gebruikt. In de bijlage geven we een korte omschrijving van deze begrippen.

Tijdens de video- hometraining worden verschillende begrippen gebruikt. In de bijlage geven we een korte omschrijving van deze begrippen. Bijlage 11 Voorbeeld informatie VHT: Bouwstenen voor geslaagd contact Informatie Video - hometraining Belangrijke begrippen initiatieven herkennen volgen ontvangstbevestiging beurt verdelen leidinggeven

Nadere informatie

Stop met vergelijken. Je bent uniek

Stop met vergelijken. Je bent uniek Stop met vergelijken. Je bent uniek Deze week schrijft Tineke Franssen, een van de wandelcoaches van Het Coach Bureau, het artikel. Vlak voor de zomer rondt zij het wandelcoachtraject af met Hanneke (43).

Nadere informatie