Hogeschool!van!Hall!Larenstein! Management!van!de!leefomgeving! 14!april!2015!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hogeschool!van!Hall!Larenstein! Management!van!de!leefomgeving! 14!april!2015!"

Transcriptie

1 HogeschoolvanHallLarenstein Managementvandeleeomgeving 14april2015

2 Duurzameenergie InGrollooenomstreken Adviesrapport Opdrachtgever: HilbertStel,voorzitterVerenigingDorpsbelangenGrollooen Omstreken Rapport.opgesteld.door:. LotteBerends,RutgerBijlsma,JurjendeBoer,KimberleyvanDam, JarnoHaan,LotteHadderingh,TiesKerkho,EelcoKleinePunte, ReinSchoute,JelmerSijens,FrankSmith,JasperVenemaen NanoekWiersema. Begeleidt.door: LettyBlokzijl,SietzeBottema,AnneClasquin,JanvanDelden, SimonMatahelumualenRubendeVries. Datum 14april2015. Module... LAK202VN Lereninkenniswerkplaatsen. Bronnen.oto s.omslag (Clasquin)

3 Voorwoord& Ditadviesrapportisgeschreveninhetkadervandemodule Lereninkenniswerkplaatsen,in opdrachtvanverenigingdorpsbelangengrollooenomstrekenenheetalsdoeldemogelijkheden enwensenmetbetrekkingtotduurzameopwekkingenbesparingvanenergieingrollooen omstrekenteonderzoeken. Voordetotstandkomingvanditrapporthebbenwijhulpgehadvaneenaantalpartijen.Alseerste willenwijhilbertstel,voorzittervanverenigingdorpsbelangenenomstreken(vdgo),bedanken voorzijnhulpentoewijdingaanhetproject.hiernaastwillenwesanderheidemavanhet EnergiebureaubedankenvoorhettotstandbrengenvandesamenwerkingtussenVDGOen ondergetekenden,degroepstudententoegepasteaardrijkskunde.wijwillenookdebegeleidende docentenanneclasquin,simonmatahelumual,sietzebottema,janvandelden,lettyblokzijlen RubendeVriesbedankenvoordeeedbackenondersteuningtijdenshetproject.Totslotwillenwij deinwonersvangrollooenomstrekendieaanhetprojecthebbenbijgedragenbedanken. Leeuwarden,14april2015 StudentenToegepasteaardrijkskunde, LotteBerends RutgerBijlsma JurjendeBoer KimberleyvanDam JarnoHaan LotteHadderingh TiesKerkho EelcoKleinePunte ReinSchoute JelmerSijens FrankSmith JasperVenema NanoekWiersema

4 Samenvatting& DeverenigingvandorpsbelangGrollooenomstreken(VDGO)wilGrollooenomstrekenduurzamer maken.daarbijheetvdgohulpgekregenvaneengroepstudentenvanhetvanhalllarenstein. VoorzitterHilbertStelvanVDGOisdeopdrachtgever.Erisdoordestudenteneenenquêtegemaakt omdemeningvandebewonersvangrollooenomstrekentepeilenoverduurzameenergie.uitdeze enquêtekwamondernaarvorendat37,5%vandegeënquêteerdenalduurzameenergiegebruikt. Verdergeet70,1%vandegeënquêteerdenaanbelangstellingtehebbenvoorprojectendieGrolloo enomstrekenduurzamerkunnenmaken.intotaalbestonddeenquêteuit34vragenover (toekomstige)duurzameenergieingrollooenomstreken.deuitkomstenvandeenquêtezijn gebruiktomuiteindelijkeenadviestekunnengevenaanhetdorpsbelangvangrollooenomstreken. Naastdeenquêteisereenbeleidsnotitieopgesteld,eenbrainstormavondgehoudenenzijner meerdereinterviewsgehouden.deextrainormatiediehierbijnaarbovenkwamisgebruiktbijhet opstellenvanhetuiteindelijkadvies. DevolgendeduurzamemaatregelenzoudentoepasbaarkunnenzijnvoorGrolloo;windmolens, zonnepanelen,aardwarmte,zonneweide,isolatie,biomassa,domoticaenpelletkachels. Windmolensleverenveelenergieop,meteenpaarwindmolenskanhethelegebiedvoorzien wordenvanduurzameenergie.windmolenshebbendaarnaastookeenkorteterugverdientijd. Windmolenshebbenwelalsnadeeldaterhorizonvervuilingkanontstaan.Erzijnveel subsidiemogelijkhedenomzonnepanelengoedkoperaanteschaen.hetisdaarnaastookmogelijk omstroomtesalderenzodaternietteveelenergieopgewektword.nadeelvanzonnepanelenisdat zeredelijksnelkapotkunnengaanendatnietiedereenzonnepanelenmooivind. Eenzonneboilerismilieutechnischeengoedeoptie.Opditmomentisernoggenoegaardgasenhet gasisgoedkoop,daaromkanhetvaaknietuitomopditmomenteenzonneboileraanteschaen. Eenwarmtepompheeteenhoogrendementeneenkorteterugverdientijd.Nadeelisweldater vergunningennodigzijnendateenwarmtepompenergieverbruikt. Meteenzonneweidekanopgroteschaalveelenergieopgewektworden,alleenishierwelveel ruimtevoornodig.eenzonneweidekanaanhetzichtonttrokkenwordenengeetgeen geluidsoverlast.hetnadeelisweldatervoorhetaanleggenvaneenzonneweidevergunningennodig zijnendaarnaastisertegenwoordigmindergeldbeschikbaarvoorsubsidies. Methetisolerenvaneenhuiskanveelbespaartwordenopstookkosten.Inverhoudingmetandere duurzameinitiatievenisisolatierelatiegoedkoop.eenhuiskanredelijksnelgeïsoleerdworden maarhetisnietmogelijkomallehuizenteisoleren.voorbiovergisterszijnsubsidiesbeschikbaar,het vergistenvanmestdraagttevensbijaanverminderingvandeuitstootvangassen,waaronder methaan.eenbiovergisterzouwelvoorhorizonvervuilingkunnenzorgen. Meteendomoticasetkanmeninéénopslagzienwelkeapparatenveelstroomgebruikenterwijlzij (onnodig)opstandbystaan.eendomoticasetgeetnietaltijdveelbesparingmogelijkhedenaan, daaromishetnietaltijdnuttigomeendomoticasetaanteschaen.eenpelletkachelheeteenhoog redementenisgebruiksvriendelijk.hetkostalleenwelveeltijdengeld.eenpelletkachelheet daarnaastookveelonderhoudnodig.

5 Nahetawegenvandeverschillendemogelijkemaatregelenisereenadviesopgesteld.Vande hiervoorgenoemdeawegingenishetcollectieopwekkenvanduurzameenergiedoormiddelvan zonnepaneleneengoedeoptie.erzijnveelgrotedakenvanagrariërsbeschikbaaringrollooom zonnepanelenopteinstallerenendriekwartvandeagrariërsisbereidomhundakbeschikbaarte stellenvoorzonnepanelen.metdeagrariërsdiehebbenaangegevendatzebereidzijnom zonnepanelenophundakteplaatsenkancontactopgenomenwordenomditooktekunnen bewerkstelligen.voorhuurdersdiezonnepanelenwillenhebbenkansamengewerktwordenmet verhuurderdevolmacht.eenwindmoleniseenmaatregeldielastigerrealiseerbaaris.vooralomdat hetdraagvlakdaarvoorniethoogis.hetzalvdgoveelenergiekostenomditterealiseren. Eenoplossingomenergietebesparenishetcollectieinkopenvanisolatiemateriaal.Wanneerer collectieingekochtwordkanhetgoedkoperaangeschatworden.eenvervolgtrajectkanzijnomde inwonersdiehaddenaangegeveninteresseindezemaatregeltehebbenuittenodigenvooreen adviesopmaatdooreenexpertophetgebiedvanisolatie. Nadathetadviesisuitgebrachtkunnenerwerkgroepensamengesteldwordenomverdernate denkenoverdeverduurzamingvangrollooenomstreken.hetisvanbelangdathetthemaduurzame energienietwegebtzodatdebewonersermeebezigblijven.dewerkgroepenkunnenookdekennis enbewustwordingomtrentduurzameenergiestimuleren.daarnaastzouersamengewerktkunnen wordenmetanderedorpenomgroteduurzameinitiatievensnellermogelijktemaken.ookkaner hulpensamenwerkinggezochtwordenbijbestaandeduurzameinitiatievenenandereinstanties, zoalsdevolmachtenbuurkracht.

6 Inhoudsopgave& Voorwoord...3 Samenvatting Inleiding Aanleiding Probleemstelling Projectgebied Leeswijzer Aanpak Deeerstebijeenkomst Interviews Enquête Kaarten Brainstormavond Huidigesituatie Maatregelenomteverduurzamen Windmolen Zonnepanelen Zonneboiler Bodemwarmte Zonneweides Isolatie Biomassa Domotica Pelletkachel EnquêteenBrainstormavond Advies Awegingmaatregelen Vervolgstappen...36 Literatuurlijst...37 Bijlagen

7 7 1. Inleiding& Ditrapportisheteindresultaatvanhetonderzoeknaarduurzameenergieenenergiebesparingdatis gedaaningrollooenomstreken.hieronderwordendeaanleidingendoelstellingbeschreven. Daarnaastwordtaandehandvaneenleeswijzerbeschrevenhoehetrapportisopgebouwd. & 1.1&Aanleiding& DeVerenigingDorpsbelangenGrollooenOmstreken(VDGO)heetdeambitieomduurzameromte gaanmetenergieenzelduurzameenergieoptewekken.erisgeenconcreetdoelgesteldoverde hoeveelheidstroomen/ogasdatmoetwordenbespaarden/oopgewekt.debedoelingisomeen staprichtingenergieneutraliteittezetten.vdgoheetop1december2014eenbijeenkomst gehoudenoverduurzameenergie.tijdensdezebijeenkomstkwamnaarvorendaterbinnende dorpenbelangstellingwasnaarduurzameenergieenenergiebesparing.daaromisonderzoekgedaan naardewensenenideeënvandeinwonersuithetonderzoeksgebiedmetbetrekkingtotduurzame energieenenergiebesparing.deambitieisommethetonderzoekhandvattenaantebieden, waarmeevdgoverderkaninhettrajectomgrollooenomstrekenteverduurzamen.& 1.2&Probleemstelling& VDGOwilsamenmetdebewonersuithetgebiedmaatregelennemenomduurzameenergieen energiebesparingterealiseren.omdittebewerkstelligeniserdraagvlaknodig,hetisnunog onbekendwiegeïnteresseerdis.maatregelenkunnenindividueelencollectiewordenaangepakt. Hetisnogonduidelijkwelkemaatregelengenomendienentewordenvoordebesteresultaten. Onbekendisinwelkevormenvanduurzameenergiebewonersgeïnteresseerdzijn.Ookde organisatieenhetprocesvandemaatregelenstaannognietvast.omditteonderzoekenisde volgendehoodvraaggeormuleerd: Wat$zijn$de$mogelijkheden,$wensen$en$ideeën$van$bewoners$en$agrariërs$uit$Grolloo$en$omstreken$ met$betrekking$tot$het$duurzaam$opwekken$en$besparen$van$energie$en$hoe$kan$dit$gerealiseerd$ worden? Omdehoodvraagtekunnenbeantwoordenzijndevolgendedeelvragengeormuleerd: Wat$is$de$huidige$situatie$rondom$energiebesparing$en$het$opwekken$van$duurzame$energie$ in$grolloo$en$omstreken? Wat$is$de$bereidheid$van$de$inwoners$om$energie$te$besparen$en$duurzame$energie$op$te$ wekken?$ Zijn$in$het$onderzoeksgebied$geschikte$plekken$waar$centraal$energie$kan$worden$opgewekt? Welke$beleidsmaatregelen$zijn$van$belang$omtrent$duurzame$energie$in$het$ onderzoeksgebied?$ Waar$liggen$de$grootste$kansen$met$betrekking$tot$verduurzaming$in$Grolloo$en$omstreken?$ 1.3&Projectgebied& HetprojectgebiedbestaatuitdedorpenGrolloo,Schoonloo,Papenvoort,Vredenheim,Nooitgedacht enmarwijksoordliggendeindegemeenteaaenhunze,provinciedrenthe. Depreciezeliggingvanhetprojectgebiedistevindenopdekaartopiguur1..

8 Figuur$1$Kaart$van$het$onderzoeksgebied.$Bron:$Esri$Nederland,$Kadaster,$CBS$en$Rijkswaterstaat$(aangepast$door$ studenten)$.. 8

9 1.4&Leeswijzer& Inhoodstuk2wordtdeaanpakvanhetonderzoekbeschreveneninhoodstuk3wordtdehuidige situatiebeschreven,hetenergieverbruikkomthierookaanbod.inhoodstuk4staande verschillendemaatregelendieonderzochtzijn.opvallenderesultatenuitdeverschillende onderzoekendiezijnuitgevoerdzijntevindeninhoodstuk5.hetadviesistelezeninhoodstuk6en deaanbevelingenstaaninhoodstuk7. & 9

10 2. Aanpak& Omtoteenadviestekomenzijnerverschillendeonderzoekenverricht.Dezeonderzoekenworden hierondertoegelicht. 2.1&De&eerste&bijeenkomst&& TijdensdeeerstebijeenkomstinGrollooisdeopdrachtoicieelaangereiktdoorVDGO.Dewensen vanvdgozijnvastgesteldendeopdrachtisconcreetgemaakt. 2.2&Interviews& Omzoveelmogelijkactoreninhetonderzoektebetrekkenzijnenkeleinterviewsagenomen.Tijdens dezeinterviewsisingegaanopduurzameenergieenenergiebesparingindeomgeving.deinterviews zijnagenomenmet:jaapboekholtdirecteurbestuurdervanwoningstichtingdevolmacht,peter vandeveen(beleidsmedewerkerbijdegemeenteaaenhunze),gernobelsvanzoweldenld (NoordelijkLokaalDuurzaam)alsdeDrentseKei(DuurzaamBalinge).Desamenvattingenvandeze interviewszijntevindeninbijlageii. 2.3&Enquête& VoorhetonderzoekinGrollooisgebruikgemaaktvaneenenquête.Hetdoelvandezeenquêteis inzichtkrijgenindedenkwijze(mening)vandebewonersgerichtopduurzameenergieen energiebesparing.deenquêteisopgesteldinsamenwerkingmetvdgoendocentenvanhogeschool vanhalllarensteinteleeuwarden. Deenquêteszijninhetgeheleonderzoeksgebiedrondgebracht,intotaalbij434huishoudens. Uiteindelijkzijn214enquêtesingevuldeningeleverd,ditkomtneeropeenresponsvan49,3%. HetverwerkenvandeenquêteisgedaanmetbehulpvanhetprogrammaSPSS.Ditprogrammais bedoeldvoordeverwerkingvanstatistischeinormatie.eerstzijnalleenquêtesineenspssbestand ingevoerd.nahetinvoerenvanderesultatenvandeenquêteszijndezeverwerktintabellenen graieken.ookdatisgedaanmetspss.doorhetverwerkenvandezeresultatenkaneenduidelijk overzichtgegevenwordenoverdeuitkomstvandevragen.pervraagishetaantalgegeven antwoordenweergegeveninaantallenenprocenten.zokangezienwordenhoeveelvande geënquêteerdenhetbijvoorbeeldeensooneenszijnmeteenuitspraak.deenquêtemet antwoordenisterugtevindeninbijlageiv. 2.4&Kaarten& TijdenshetprojectisgebruikgemaaktvanGIS(GeographicInormationSystem)omkaartente makenwaarineenaantalvormenvanduurzameenergiewordengetoond.opdekaartinbijlageizijn degeschikteplekkenvoorwindmolensweergegevenenopdekaarteninbijlageixzijndekansen voorzonnepanelenbinnendedorpenweergegeven.bijdezekansenkaartenisrekeninggehouden metdehellingshoekendeoriëntatievandedaken.eengeschiktehellingshoekistussende20en40 gradenohetdakmoetplatzijn.demeestgeschikteoriëntatievaneendakisuiteraardhetzuiden maarookdakengeoriënteerdophetzuidoostenozuidwestenzijngeschikt(deoptimaleoriëntatie voorzonnepanelen,2012)(deidealehellingshoek,2014).ookisdekaartvanhetonderzoeksgebied iniguur1gemaaktmetbehulpvangis... 10

11 2.5&Brainstormavond& Opmaandag30maart2015iseenbrainstormavondgeorganiseerdvoordebewonersvanhet onderzoekgebied.hetdoelvandebrainstormavondwasdebewonersvangrollooenomstreken inzichttegevenoverhuneigenenergieverbruikenverschillendevormenvanduurzame energieopwekkingenbesparing.daarnaasthebbendebewonersaangegevenwaarhetopwekken vanduurzameenergieverwezenlijktkanworden.debrainstormavondbestonduiteenaantalrondes waarbijverschillendeonderwerpenbesprokenwerden.hetgingomeendiscussieronde,een tekenrondeeneenrekenronde.tijdensdezerondeskondendeaanwezigenzelideeëninbrengenen aangegevenwatwenselijkennietwenselijkisingrollooenomstrekenophetgebiedvaninpassing vanduurzameenergie.desamenvattingvandebrainstormavondistevindeninbijlageiii. & 11

12 3. Huidige&situatie& HetonderzoeksgebiedbestaatuitdedorpenGrolloo,Schoonloo,Vredenheim,Nooitgedacht, PapenvoortenMarwijksoord.Alledorpengezamenlijktellen,volgensdegemeenteAaenHunze,765 huishoudens(tabel1).eénhuishoudengebruiktgemiddeld3.400kwhperjaar.ditbetekentdathet heleprojectgebiedongeveer kwh(2601mwh)perjaargebruikt.gezienerveelvrijstaande huizeninhetgebiedstaankanhetverbruikookhogerliggen. Hetjaarlijksgemiddeldegasverbruikvaneenvrijstaandewoningbedraagt2650m 3 gas.voorhetdorp betekenddatduseengasverbruikvan m 3. Tabel$1Inwonerstabel$Gemeente$Aa$en$Hunze$(Dorpen$in$Aa$en$Hunze,$2015)$ Dorp. Aantal.huishoudens. Grolloo 320 Vredenheim 13 Papenvoort 55 Marwijksoord 32 Schoonloo 232 Nooitgedacht 113 Totaal$ 765$ Uitderesultatenvandeenquêteblijktdatmenhetgebruikvanduurzameenergiebelangrijkvind. 77%vanderespondentenheetaangegevendathetgebruikvanduurzameenergiebelangrijkis. Echtereengrootdeel(61%)vanderespondentenheetaangegevennoggeengebruiktemaken duurzameenergie. Iniguur2iseentabelweergegevenwaarintezienishoeveelinwonersbepaaldebesparende maatregelenhebbenuitgevoerdenhoeveelinwonerszelduurzameenergieopwekken. Figuur$2$Genomen$maatregelen$betreende$duurzame$energie$en$energiebesparing$ Uitdezeresultatenblijktdatdeinwonerszelalduurzameenergieopwekkenen/oenergie besparen.inhoodstuk4wordennegenmaatregelengegevendietoepasbaarzijningrollooen omstreken. 12

13 13 4. Maatregelen&om&te&verduurzamen& OmGrollooenomstrekenteverduurzamenzijnmaatregelennodigdiehiervoorzorgen.Deze maatregelenzijnonderzochtvoorgrollooenomstreken.dezemaatregelenkunnenvantoepassing zijnvoorgrollooenomstreken.zevariërenvancollectievetotindividuelebesparingenopwekking. Permaatregelwordtonderanderaangegevenhoeenwaarhettoepasbaarisindeomgeving. Daarnaastwordendevoorennadelen,kostenenhetbeleidvermeld. 4.1&Windmolen& & Windenergieiseenvormvanenergiedieopgewektwordtdoormiddelvaneenwindmolen.Erzijn veelverschillendewindmolens,dieverschillendehoeveelhedenenergieopleveren.eenwindmolen van2mwlevertongeveer kwhperjaarop.dehuishoudensinhetprojectgebied verbruikenongeveer kwhperjaar.eénwindmolenvan2mwzouallehuishoudensbinnen hetprojectgebiedkunnenvoorzienvanduurzameenergie.hiernaastzalerenergieoverblijvenwat eventueelgeleverdkanwordenaaneenomliggendgebied.deplaatsingvaneenwindmolenin Grollooenomstrekenzouhierdooreenmogelijkheidkunnenzijn. Termijn. Hetduurzaamopwekkenvanenergiedoormiddelvaneenwindmoleniseenmaatregeldieoplange termijnkanwordenuitgevoerd.eenwindmolenheeteengecertiiceerdelevensduurvanongeveer 20jaar.Eenenkelewindmolenheetzelsdelevenstijdvan30jaar.Hiernaastmoeterongeveertwee maalperjaaronderhoudwordengepleegd.eenwindmoleniseencomplexemachine,ditbetekent dathetkanvoorkomendaterwatkapotgaat.allekostendieaanonderhoudverbondenzijnkunnen betaaldwordenuitregulierecontractenvooronderhoudenverzekering(begrippenwindenergie, 2015). Kosten.en.terugverdientijd Dekostenvaneenwindmolenverschillenpertypewindturbine,hetgaathierbijomdehoogteenhet vermogen.dekostenvooreenwindmolenkanberekendwordendooreengemiddeldeprijsperkw. Eenwindmolenophetvastelandkostongeveer 1.000,perkW.Wanneerhetgaatomeen windmolenvan2mwzullendekostenongeveer ,bedragen.Deterugverdientijdvanéén windmolenisongeveer14jaar(bottema,2015). Locatie Overhetalgemeenkaneenwindmolenkanhetbestegeplaatswordenopeenopenvlaktewaarveel windstaat.ditkanechteroverlastveroorzakenvanuitdebewoondegebiedendoorde horizonvervuiling.omdezeoverlasttegentegaankandewindmoleninhetbosgeplaatstworden.in Grollooenomstrekenbevindtzichtveelbos,ditzoueengeschikteplekkunnenzijnomeen windmolenteplaatsen.inbijlageiisdekansenkaartvoorwindmolensopgenomen.hierinzijnde roodgearceerdegebiedennietgeschiktvoorhetplaatsenvaneenwindmolen.erwordenminimale astandengehanteerdtotwegen(30meter)enhuizen(gebruikt:360meter)(rijksdienstvoor OndernemendNederland,2014). Beleid Hetplaatsenvaneenwindmolenineenbewoondgebiedbrengtvaakveelophemetzichmee.Ditis éénvanderedenenomervoortekiezenomeenwindmoleninhetbosteplaatsen.demogelijkheid omeenwindmoleninhetbosteplaatseninnederlandiserechternogniet.bijhetlandschappelijk inpassenvanwindmolenslopenprojectenvastbijdewetenregelgevingomtrentnatuuren bosgebieden,zoalsdeloraenaunawetenheteuropesenatura2000beleid.(bijlagevi).

14 Draagvlak Indeenquêtegeet54,9%vandegeënquêteerdenaanhetnieteenstezijnmeteenwindmoleninde omgeving.hiertegenoveris18.7%hetweleensmeteenwindmolenindeomgeving.tijdensde brainstormavondishetonderwerpbesproken,willendeinwonersvangrollooenomstrekeneen windturbineindeomgeving?eengedeeltevandeaanwezigentijdensdebrainstormavondstonden openvooreenwindmolenindeomgeving.hierkwamuitdaterabsoluutgéénwindmoleninhet bewoondegebiedmagkomen.deaanwezigensteldendatalsereenwindmolengeplaatswordt moetdezeinhetbosgeplaatstworden(bijlageiii). Voordelen. Eenwindmolenlevertveelenergieop,meteenwindmolenvan2MWkanhetgehele projectgebiedoverduurzameenergiewordenvoorzien. Dekostenvaneenwindmolenzijnbinnenongeveer14jaarterugverdiend,ditbetekentdat erindezesopvolgendejarenalleenwordtbespaart. Nadelen. Horizonvervuiling,eenwindmolenpastvaaknietbinneneengebiedenwordtdoorveel mensenalsnietmooiervaren.. Hetplaatsenvaneenwindmoleninhetbosisnognietmogelijk,dewetenregelgevingin Nederlandlaatditnogniettoe

15 15 4.2&Zonnepanelen Dezemaatregelheetbetrekkingopzonnepanelendiebijhuishoudensophetdakkunnenworden geplaatst.dezezonnepanelenkunnenindividueelencollectiewordenaangeschat.collectiehoudt indatereengrotehoeveelheidzonnepanelenopbijvoorbeeldhetdakvaneenboerwordtgeplaatst zodatmeerderehuishoudensvoorzienwordenvanenergie. Termijn Hetduurzaamopwekkenvanenergiedoormiddelvanzonnepaneleniseenmaatregeldieopkorte termijnkanwordenuitgevoerd.inééndagkunnenzonnepanelenwordengelegdenaangeslotenop dewoning. Kosten.en.terugverdientijd Deaanschavanzonnepanelenbrengtkostenmetzichmeedieindeloopvandetijdterugverdiend worden.hierondervolgteenberekeningvandeterugverdientijdvanzonnepanelenvooréén huishouden. Gemiddelde$aanschakosten$zonnepanelen Prijsperpaneelisongeveer Gemiddeldisdit 450,. Rendement$per$huishouden$en$terugverdientijd Stroomkost 0,23perkilowattuur;Hetgemiddeldegebruikvaneenhuishoudenisjaarlijks3500 kilowattuur. 3500x0,23= 805,kostenperjaaraanstroom 1m²zonnepaneellevert135kWhperjaarop 1paneelis1,6m²,perpaneelisdatdus1,6x135=216kWhperpaneelperjaar Voorhetgemiddeldegebruikperhuishoudengeldt; 3500kWh/216kWh=16zonnepanelen 16x 450= 7200(aanschaprijszonnepanelen) Dezonnepanelenkunnendanwordenterugverdiendin 7200/ 805(jaarlijksestroomkosten)=9 jaar(bottema,2015) Locaties Bijhetplaatsenvanzonnepanelenishetbelangrijkeengoedelocatietehebben.Zonnepanelen leverendemeestestroomwanneerzijophetzuidenstaan.ookmoethetmogelijkzijndepanelente plaatsenophetdakwatbijvoorbeeldnietmogelijkisbijeenrietendak.hetplaatsenvan zonnepaneleninhetdorpkaneenverstoringvanhetdorpsaanzichtveroorzaken.hierisinde enquêtenaargevraagdenhierkwamuitdat8%vanderespondentennegatiestaattegenoverhet plaatsenzonnepanelenbinnendebebouwdekom.inbijlageixzijnkansenkaartenvoor zonnepanelenopgenomen.hetgaathierbijomkaartenvangrollooenschoonloo.bijhetmakenvan dezekaartenisrekeninggehoudenmettweecriterianamelijk:dehellingshoekendeoriëntatievan daken. Beleid. Erzijnweinigbeleidsmatigebelemmeringenvoordeaanlegvanzonnepanelenwanneerdezeopeen dakwordengeplaatst.erisechterweleenbelemmeringwanneercollectieopééndak zonnepanelenwordenaangelegd. Hetismomenteelnietmogelijkomstroomaananderehuishoudensteleverenwanneereen overschotaanenergieopeigendakwordtgegenereerd.destroommoetdoorhetnetnaarhet anderehuishoudenenhiervoormoetbelastingwordenbetaald.dezebelastingisnetzohoogals wanneerdestroomviadeenergieleverancierwordtgeleverdwaardoorhetkopenenverkopenvan zelopgewektestroomnietvoordeligis.

16 Draagvlak Hetisbelangrijkdatergenoegdraagvlakisvooreenmaatregel.Uitdeenquêtedieisverspreidtin hetgebiedbleekdat50%vanderespondenteninteresseheetvoorhetgezamenlijkinkopenvan zonnepanelen.ookwas23%vanderespondentenbereidomhundakbeschikbaartestellenvoor zonnepanelenen28%washiertoebereidvooreenvergoeding.bijagrariërsisditpercentagenog veelhoger(80%).erligtduseengoedemogelijkheidomditbijagrariërsterealiseren. Voordelen Erzijnveelsubsidiesbeschikbaarvoorzonnepanelen,zoalsdeSDE+regeling. Erisookdezogenaamdesalderingsregelingwaarbijteveelaanstroomteruggeleverdkan wordenaanhetnet.eenoverschotindezomerkanzoweggestreeptwordenwanneerinde wintereentekortaanzonneenergiewordtgeproduceerd.ditkanvoordeligzijnopde jaarrekeningvoorstroom. Nadelen. Zonnepanelenkunnenkapotgaanwaardoordeterugverdientijdlangerwordt. Erzijnmensendiezonnepanelennietmooivinden... 16

17 4.3&Zonneboiler. Eenzonneboilerneemteendeelvandewarmwatervoorzieningoverineenhuis.Erstroomtkoud waterdooreencollectordiewarmtevandezonverzameldomhetwaterteverwarmen,ditkan oplopentoteenproductievan150lwarmwaterperdag.hetwarmewaterwordtopgeslagenineen daarvoorontwikkeldvat,waardoorerzominmogelijkwarmteverlorengaat.dezonneboilerzorgt vooreenlagergasverbruikineenhuis.alseronvoldoendezonlichtisomhetwaterteverwarmen, danstookteennaverwarmerhetwaterinhetvatop. Termijn. Hetduurzaamopwekkenvanenergiedoormiddelvaneenzonnebioleriseenmaatregeldieopkorte termijnkanwordenuitgevoerd.eenzonneboilerkanbinnendriemaandenopeendakworden geïnstalleerdopéénhuis.omditcollectietedoenmoetenwaarschijnlijkasprakenwordengemaakt metdeinstallateur.hetisgebruikelijkdateencollectieveinkoopvanzonneboilersgoedkoperisdan eenindividueleaankoop(eencollectievoorzonneboilers,2015). Kosten.en.terugverdientijd Gemiddeld 3500, Rendementperhuishoudenenterugverdientijd Jaarlijksebesparing140210m 3 gasperjaar. Jaarlijksebesparing gemiddeld =180x 0,65 = 117, Jaarlijksebesparing max =210x 0,65 = 136,50 Terugverdientijd =3500/136,50 =25,6jaar =25jaaren7maanden Locaties Zonneboilerswordenalleengeplaatstopdakenvanhuizen.InbijlageIXisdekansenkaartvoor zonnepanelenopgenomen.hierzijndegeschiktedakenvoorzonnepanelenzichtbaar.de zonneboilerskunnenopdezeldeplekkengeplaatstwordenalsdezonnepanelen. Beleid Ophetmomentbestaatergeenbeleidvoorzonneboilers,gezienzeenkelenalleenophuizen wordengeplaatst.in2014bestondergeensubsidievoordezonneboiler,weleenkortingopdebtw. Dezekortingisechterin2015vervallen(zonneboilerino.nl,2015). Draagvlak. Uitdeenquêtebleek62%vanderespondentenzonneboilerswelbinnendebebouwdekomzouden willenhebben.29%vanderespondentengaaaninteressetehebbenwanneerzonneboilers collectiewordeningekocht. Voordelen Milieutechnischzijndeboilersgoed,eenbesparingopaardgaszalbelangrijkwordenindetoekomst omdatdegasvoorradenkrimpen.erhoetgeengrondvrijwordengemaaktomdeinstallatieste plaatsen,eendakisvoldoende. Nadelen. Aanschaprijsishoog,vraagtvooreengroteinvestering.Terugverdientijdisdaarbijooklaag,en betaaltzichpasuitin25jaaren7maanden.opsommigedakenkunnenzonneboilersnietworden geïnstalleerdvanwegeeenruimtegebrekvoorhetvat. 17

18 4.4&Bodemwarmte Bodemwarmtekandoormiddelvaneenwarmtepompeenhuisverwarmen.Opkleinereschaalwordt warmtegewonnen,welkedeunctievandehrketeloverneemt.eenwarmtepompkoeltdebron buitenshuisenbrengtdewarmtenaarbinnen. Termijn Bovenwarmtedoormiddelvaneenwarmtepompiseenmaatregeldieopkortetermijngeïnstalleerd kanworden.eeninstallatiekanbinneneenweekaangekochtengerealiseerdworden. Kosten.en.terugverdientijd Warmtepomp: Totaaljaarbehoeteenergie:339MJ/m²*125m²=42.375MJ Totaleopgenomenelektrischeenergiedoorwarmtepomp:=3.363kWh WanneerweditvergelijkenmeteenHRketelzalhetverbruikongeveer1339m3gasbedragen Omgerekendinenergiekostenzoudithetvolgendebetekenen: HRKetel Gasprijs0,6427[Euro/m 3 ] 1339m3*0,6427cent= 860,58Europerjaar CO2uitstoot = 2383kgCO2 Aanschaprijs = 1.950,00 Warmtepomp Elektriciteitsprijs0,2183[Euro/kWh] 3363kWh*0,2183cent= 734,14Europerjaar CO2uitstoot= 2085kgCO2 Aanschaprijs = ,00 Energiekosten.(na15jaarinclusieverwachteprijsstijging): HRketel Warmtepomp Economischgezieniseenwarmtepomp,overeenbepaaldetijd,debesteinvestering. (Warmtepomporum,2015) Locaties HetgebruikvanbodemwarmtekanbijhuishoudensinGrolloowordengerealiseerd.Hierbijgaathet omhuishoudensmetgrondrondomhethuis. Beleid Voorhetplaatsenvaneenwarmtepompiseenomgevingsvergunningnodig,zodatdeplaatsing beleidsmatigtoegestaanis... Draagvlak Tijdensdebrainstormsessieisgeblekendatinwonersditeengoedideevonden.Debewoners kwamenzelmethetvoorbeeldvaneenwarmtepomp. Voordelen. Voordewarmtepomphebjestroomnodig,dieduurzaamkanwordenopgewekt.Jebentdan klimaatneutraalbezig.ookisergeenolieogasmeernodig.verderiseenwarmtepompin vergelijkingmeteenhrketel: 18

19 Hogerrendementwaardoorhetenergieverbruiklageris Kleinemeerinvestering Koelingisnagenoeggratis(zeergeringeenergiekosten) Kortsteterugverdientijd(mededankzijsubsidie) Nadelen. Meerelektriciteitnodig Vergunningenzijnvereist Eenwaterpompkandeectrakenwatkostenmetzichmeebrengt 19

20 20 4.5&Zonneweides& HetaanleggenvaneenzonneweideiseenoptieomgezamenlijkenergieoptewekkeninGrollooen omstreken.datkanbijvoorbeeldindevormvaneencoöperatie.bijeendergelijkecoöperatie kunnendebewonersdoormiddelvaneeninvesteringeenstukvandezonneweideinbezitkrijgen. Hierbijishetvanbelangdateengeschiktstukgrondindeomgevingbeschikbaariswaarde zonneweideopgeplaatskanworden.bijlocatiesgaatwordthierverderinopgegaan. Termijn. Hetduurzaamopwekkenvanenergiedoormiddelvaneenzonneweideiseenmaatregeldatoplange termijnkanwordenuitgevoerd.voorhetaanleggenvaneenzonneweidezijnvergunningennodig vandegemeente.hierwordtinhetkopje beleid verderopingegaan.daarnaastverlangtde gemeenteookeengoedelandschappelijkeinpassingvaneenzonneweide.hoelanghetheleproces vanhetimplementereninbeslagneemtverschiltpergemeente.hetisdaaromnietpreciestezeggen hoelanghetduurtomeenzonneweideopteleveren. Kosten.en.terugverdientijd. Degemiddeldeaanschakostenvanzonnepanelenisahankelijkvanhetaantalpanelendatgeplaatst wordt.wegaanerinditrekenmodelvanuitdat: Deaanschaprijsvanéénpaneelis 450 Stroomkost 0.23perkilowattuur OmdeheltvanGrollooenomstrekentevoorzienisong kWhnodig Eenzonnepaneelheet900zonurenperjaar. Stroomkost 0.23perkWh.OmdeheltvanGrollooenomstrekentevoorzienvanstroomisong kWhnodig kWhx 0.23= perjaaraanstroom 1m 2 zonnepaneellevert135kwhperjaarop 1paneelis1,6m 2,perpaneelisdatdus1.6x135=216kWhperpaneelperjaar kWh/216kWh=6018zonnepanelenomhalGrollooenomstrekentevoorzienvan stroom. 6018x 450= Dezonneweidewordtterugverdientin / =9.05=9.jaar.en.1.maand Locaties. Tijdensdebrainstormavondisdooreengedeeltevandeaanwezigenaangegevendaterbehoeteis aaneenzonneweide,wanneerdezeopeengeschikteplekkanwordengeplaatst.bijeengeschikte plekgaathetervooralomdatgeenlandbouwgrondopgeoerdwordt.hiervoorzijneenaantal geschikteplekkenaangewezenzoalshetterreinvandeoudevuilstortendrijvendezonnepanelenop demoere. Beleid. Hetimplementerenvaneenzonneweidekannietzondereenvergunningvandegemeente.Voorhet aanleggenvandezonneweidezaleenvergunningplichtzijnvoordeactiviteitbouwen(avergunning) alsdeactiviteit gebruikeninstrijdmetregelsruimtelijkeordening (cvergunning).ominaanmerking tekomenvooreenvergunningiseengoeduitgewerktideenodig.hiernaastiserookeen omgevingsvergunningnodig(degraa,dammen).deplekwaareenzonneweidemoetworden gerealiseerdzaldoordegemeentegetoetstwordenaandewelstandsnota.hiernaastzalinhet buitengebiedgekekenwordennaardelandschappelijkeinpassingvaneenzonneweide(bijlagevii). Voordeplaatsingvaneenzonneweidesteltdeoverheidsomseensubsidiebeschikbaar,deSDE+ maatregelingisdaaréénvan.hetgaathierbijomeensubsidieomdezonneweidegedeeltelijkte

21 bekostigen.maar$tegenwoordig$worden$niet$meer$zo$veel$sde+$subsidies$uitgekeerd$omdat$daarvoor$ minder$geld$beschikbaar$is.$ditzalhetbekostigenvaneenzonneweideindeomgevingbemoeilijken (Harten,2013).$$ Draagvlak. Uitdeenquêteisgeblekendat79%vanderespondentenpositietegenovereenzonneweidebuiten debebouwdekomstaat. Voordelen:. Eenzonneweideiseengoedemanieromopgrotereschaalelektriciteitteproducerenomdat deplaatsingvandezonnepanelenkanwordengeoptimaliseerd. Eenzonneweidekanaanhetzichtonttrokkenworden(doorbijvoorbeeldeenboso houtwal,oeendijkje). Geengeluidsoverlast. Nadelen:. Deavergunning,cvergunningenomgevingsvergunningzijnnodigomeenzonneweideaan teleggenenvaakookeengoederuimtelijkeinpassinginhetlandschap. 21

22 4.6&&Isolatie& Voordatbegonnenwordtaanhetduurzaamopwekkenvanenergieishetverstandigerenvoordeliger omeersttegaanbesparen.doorteisolerenwordtervoorgezorgddatergeenwarmteverlorengaat. Verschillendesoortenisolatiekunnenhelpenomenergietebesparen.Dezesoortenisolatiezijn onderanderedubbelglas,spouwmuurisolatieenvloerisolatie.isolatieiseenmaatregeldieopkorte termijnkanwordenuitgevoerd.enkelglaskanbijvoorbeeldbinneneendagwordenvervangendoor dubbelglas. Termijn. Hetisolerenvaneenwoningiseenmaatregeldieopkortetermijnisuittevoeren. Kosten.en.terugverdientijd. Indeonderstaandeabeeldingen(iguur3t/m5)zijneenaantalvoorbeeldengegevenvanisolatiein verschillendewoningentypes.iederebesparingisberekendvooreenwoningmetgemiddelde ametingenenhrcombiketel.hethuidigestookgedragisvaninvloedopdewerkelijkebesparing:bij weinigverwarmingisdebesparinglagerdanwanneerveelwordtverwarmd.deberekeningenen besparingenzijngebaseerdopeenhuishoudenvan3personen. Figuur$3$Isoleren$en$besparen$rijtjeswoning$(Milieucentraal,$2015)$ 22

Is investeren in energiebesparende producten nog interessant?

Is investeren in energiebesparende producten nog interessant? Is investeren in energiebesparende producten nog interessant? Energie verwarming en SWW Stijgende prijzen woningen zonder spouwisolatie Woningen met enkel glas Woningen zonder dakisolatie 2 1 Energie elektriciteit

Nadere informatie

Energie. 1 Conclusies. Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden

Energie. 1 Conclusies. Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden Energie Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden De gemeenten in de regio Drechtsteden werken samen aan klimaat- en energiebeleid. Ingezet wordt op energiebesparing en toename van gebruik

Nadere informatie

Bijlagen. Samenvattingen interviews. Samenvatting brainstormavond. Enquêtevragen digitale ontsluiting

Bijlagen. Samenvattingen interviews. Samenvatting brainstormavond. Enquêtevragen digitale ontsluiting Bijlagen Bijlage I: Bijlage II: Bijlage III: Bijlage IV: Bijlage V: Bijlage VI: Bijlage VII: Bijlage VIII: Bijlage IX: Kansenkaart windmolens Samenvattingen interviews Samenvatting brainstormavond Enquête

Nadere informatie

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF De Eshof op weg naar energie neutraal! = woningen Eshof naar nul op de meter = Inhoud 1. Ambitie: naar meest duurzame wijk van Elst? 2. Meten is weten: per wijk per

Nadere informatie

Cursus Verwarm je woning. 1. Inleiding 2. Verwarmingssysteem 3. Ventilatie 4. Subsidies en leningen 5. Uitnodiging voor bezoeken producten

Cursus Verwarm je woning. 1. Inleiding 2. Verwarmingssysteem 3. Ventilatie 4. Subsidies en leningen 5. Uitnodiging voor bezoeken producten Cursus Verwarm je woning 1. Inleiding 2. Verwarmingssysteem 3. Ventilatie 4. Subsidies en leningen 5. Uitnodiging voor bezoeken producten DUW Parkstad DUW is een initiatief van Stichting EnviAA in samenwerking

Nadere informatie

Opwekking duurzame energie en terugverdientijden. Niek Tramper

Opwekking duurzame energie en terugverdientijden. Niek Tramper en terugverdientijden Niek Tramper en terugverdientijden Zonneboiler geeft warm tapwater Zonnepanelen geven elektriciteit Warmtepomp geeft verwarming Pelletkachel geeft verwarming Zonneboiler Uitgangspunt:

Nadere informatie

Financieringslastpercentages voor verschillende soorten woningen. Verschillen naar woningtype en energielabel

Financieringslastpercentages voor verschillende soorten woningen. Verschillen naar woningtype en energielabel Financieringslastpercentages voor verschillende soorten woningen Verschillen naar woningtype en energielabel Financieringslastpercentages voor verschillende soorten woningen Verschillen naar woningtype

Nadere informatie

Resultaten Enquête Duurzame Energie Metslawier

Resultaten Enquête Duurzame Energie Metslawier Inleiding: Begin mei 23 is door Dorpsbelang Metslawier/DOM Metslawier een enquête huis aan huis verspreid. Doel van deze enquête is het inzichtelijk maken van de vraag van dorpsbewoners naar middelen om

Nadere informatie

Ruinerwold. Energie Neutraal. // Energiescan. Ruinerwold Energie Neutraal. Toelichting

Ruinerwold. Energie Neutraal. // Energiescan. Ruinerwold Energie Neutraal. Toelichting Ruinerwold Energie Neutraal // Energiescan Ruinerwold Energie Neutraal Toelichting De energiescan is zo opgezet dat er voor een minimum aan kosten, een advies gegeven kan worden, geheel afgestemd op de

Nadere informatie

Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG)

Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG) Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG) Op weg naar bijna energieneutraal bouwen in 2020 Jean Frantzen Adviseur duurzaam bouwen Kennisevent Routekaart richting energieneutraal bouwen R c 2,5 R c 3,5 R c

Nadere informatie

ECO Oostermoer in oprichting

ECO Oostermoer in oprichting Samen sterk voor een leefbaar en duurzaam platteland ECO Oostermoer in oprichting Nieuwsbrief 18 juni 2012 Voor u ligt de eerste nieuwsbrief van ECO Oostermoer, waarin wij u nader informeren over de stand

Nadere informatie

EEN DUURZAME ENERGIEVOORZIENING VOOR IEDEREEN

EEN DUURZAME ENERGIEVOORZIENING VOOR IEDEREEN A SUSTAINABLE ENERGY SUPPLY FOR EVERYONE A SUSTAINABLE ENERGY SUPPLY FOR EVERYONE o o o o Portaal (6x) Bo-Ex Stanleylaan Bo-Ex Livingstonelaan Isolatie Geen Wel Wel Glas enkel Dubbel Dubbel

Nadere informatie

Een huis kopen? Een slim moment om aan energiebesparing te denken Bespaar energie én bespaar op uw woonlasten

Een huis kopen? Een slim moment om aan energiebesparing te denken Bespaar energie én bespaar op uw woonlasten Een huis kopen? Een slim moment om aan energie te denken Bespaar energie én bespaar op uw woonlasten Een nieuwe woning, een nieuwe start. Misschien hebt u al wat op het oog of bent u nog aan het rondkijken.

Nadere informatie

Doel: energiebesparing bij woningeigenaren

Doel: energiebesparing bij woningeigenaren Achtergrond Doel: energiebesparing bij woningeigenaren Gunstig voor leefmilieu Lage energierekening Gunstig voor het wooncomfort Gunstig voor de waarde van uw huis Gunstig voor lokale economie Achtergrond

Nadere informatie

Startadvies Energiebesparing

Startadvies Energiebesparing Startadvies Stephanusplein 1, 7772 BR Hardenberg Startadvies : Op basis van de besparingscheck (zie bijlage) heeft uw woning een indicatief energielabel F. Het energielabel voor woningen loopt van A tot

Nadere informatie

Bewonerspanel. Peiling. Energie,, september 2011. Tweederde stroom van Eneco. Bijna kwart heeft groen gas én groene stroom

Bewonerspanel. Peiling. Energie,, september 2011. Tweederde stroom van Eneco. Bijna kwart heeft groen gas én groene stroom Bewonerspanel Peiling Energie,, september 2011 Het Programma Utrechtse Energie wil door energiebesparing en het opwekken van duurzame energie de uitstoot van CO2 in de stad in 2020 met tenminste 30% verminderen.

Nadere informatie

Molenwijk 2 juni 2015. h"p://www.vbmolenwijk.nl/

Molenwijk 2 juni 2015. hp://www.vbmolenwijk.nl/ Molenwijk 2 juni 2015 h"p://www.vbmolenwijk.nl/ Agenda en even voorstellen 1) Inleiding 2) Schuine Daken 2) Het project BOE (achtergrond) 3) Labels isoleren - opwekken 4) Starten in onze wijk? Hoe? 5)

Nadere informatie

Intakeformulier Professionele Woningbeheerder. EPA - Intake formulier. Professionele Woningbeheerder

Intakeformulier Professionele Woningbeheerder. EPA - Intake formulier. Professionele Woningbeheerder Bijlage 2A: Intakeformulier Professionele Woningbeheerder EPA - Intake formulier Kenmerk: Professionele Woningbeheerder Invulinstructie: = tekst of werkelijke waarde invullen = aankruisen indien van toepassing

Nadere informatie

2. Spouw- en vloerisolatie nader toegelicht

2. Spouw- en vloerisolatie nader toegelicht 2. Spouw- en vloerisolatie nader toegelicht 2.1 Huishoudelijk energieverbruik Wat verbruik je waar? Hoe kan je dit verminderen? Waarom spouw- en vloerisolatie? 2.2 Spouwisolatie Technische aspecten Wat

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

Wil Bunnik een windmolen langs de snelweg en een zonneweide bij het gemeentehuis?

Wil Bunnik een windmolen langs de snelweg en een zonneweide bij het gemeentehuis? Wil Bunnik een windmolen langs de snelweg en een zonneweide bij het gemeentehuis? Uitkomsten enquête Duurzame Energie GroenLinks Bunnik, 12 maart 2015 Aanleiding In Nederland is een groot draagvlak voor

Nadere informatie

Een huis kopen? Een slim moment om aan energiebesparing te denken

Een huis kopen? Een slim moment om aan energiebesparing te denken Een huis kopen? Een slim moment om aan energiebesparing te denken 2 Een huis kopen? Een nieuwe woning, een nieuwe start. Misschien hebt u al wat op het oog of bent u nog aan het rondkijken. Hoe dan ook

Nadere informatie

In 3 stappen naar een energievriendelijk huis. Samen kunnen we dit realiseren.

In 3 stappen naar een energievriendelijk huis. Samen kunnen we dit realiseren. In 3 stappen naar een energievriendelijk huis Samen kunnen we dit realiseren. Energievriendelijk huis 30 oktober > Stap 1 Zorg ervoor dat er zo weinig mogelijk energie (warmte) verloren gaat Isoleren waar

Nadere informatie

De toolbox. Te gebruiken instrument

De toolbox. Te gebruiken instrument LochemEnergie heeft geen blauwdruk klaarliggen voor het plaatsen van windmolens. We zullen samen met de leden en lokale organisaties de opties en locaties bespreken. We hebben een draaiboek en een toolbox

Nadere informatie

Duurzaam (T)huis. Evaluatie fase 1

Duurzaam (T)huis. Evaluatie fase 1 DUURZAAM Duurzaam (T)huis DUURZAAM Evaluatie fase 1 Duurzaam (T)huis is op 9 september 2009 van start gegaan. Met Duurzaam (T)huis worden eigenaar-bewoners in de gemeente Dalfsen gestimuleerd om werk te

Nadere informatie

Introductie Buurtteam Oscar Rietkerk Introductie Buurkracht Marjan Hendriks Wijkscan Floris van Dijk Warmte camera Floris en Oscar Pauze Markt:

Introductie Buurtteam Oscar Rietkerk Introductie Buurkracht Marjan Hendriks Wijkscan Floris van Dijk Warmte camera Floris en Oscar Pauze Markt: Welkom! Programma Introductie Buurtteam Oscar Rietkerk Introductie Buurkracht Marjan Hendriks Wijkscan Floris van Dijk Warmte camera Floris en Oscar Pauze Markt: Bovenstaande onderwerpen Energie Coöperatie

Nadere informatie

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo Maak werk van zon & wind Tynaarlo Aanleiding Najaarsnota 2008 aankondiging plannen voor duurzame energie Voorjaar 2009 ontwikkelen scenario s Mei 2009 raadpleging inwoners Tynaarlo Juni 2009 voorstellen

Nadere informatie

Hartelijk welkom! Uniek nieuw initiatief Transition Town Breda Energie coöperatie: Brabants Eigen Energie (BREE)

Hartelijk welkom! Uniek nieuw initiatief Transition Town Breda Energie coöperatie: Brabants Eigen Energie (BREE) Hartelijk welkom! Uniek nieuw initiatief Transition Town Breda Energie coöperatie: Brabants Eigen Energie (BREE) Peter Nuijten Mob: 06-22811585 E-mail: peter.nuijten@hotmail.nl 1 Concept Energie coöperatie

Nadere informatie

nieuwe turf Brochure over de mogelijkheden voor Duurzame energie en energiebesparing in de regio Oostermoer.

nieuwe turf Brochure over de mogelijkheden voor Duurzame energie en energiebesparing in de regio Oostermoer. Op zoek naar het nieuwe turf Brochure over de mogelijkheden voor Duurzame energie en energiebesparing in de regio Oostermoer. Opgave Windenergie Het Rijk heeft zichzelf tot doel gesteld om in 2020 6000

Nadere informatie

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03 1 van 13 5-7-2011 17:03 Enquête Enquête beheer Ingelogd als: aqpfadmin Uitloggen Enquête sta s eken Enquête beheer > De Klimaat Enquête van het Noorden > Statistieken Algemene statistieken: Aantal respondenten

Nadere informatie

Energieprestatie van gebouwen

Energieprestatie van gebouwen Energieprestatie van gebouwen NEN 7120 en energieconcepten 2012 ing. Lars van de Kamp Nieman Raadgevende Ingenieurs Eerste ervaring NEN 7120 NEN 7120 Een verzwaring? Voor en nadelen standaard rijtjeswoning

Nadere informatie

U kunt op allerlei manieren energie besparen of energiekosten uitsparen.

U kunt op allerlei manieren energie besparen of energiekosten uitsparen. Energie besparen Energie besparen is makkelijk, als u weet waarop u moet letten. Wie energie bespaart helpt het klimaat, voorkomt vervuiling en spaart kostbare grondstoffen. Het is ook goed voor uw portemonnee:

Nadere informatie

Energiebesparing begint hier!

Energiebesparing begint hier! Energiebesparing begint hier! Zoetermeer, 17 juli 2014 Lou Lit & Pim Halkes 4 HOME 2 Thermografie, Lekkage onderzoek en Energiebesparing advies. Doelstelling: - Terugdringen Co2 uitstoot - Lagere energienota

Nadere informatie

SUBSIDIE OVERZICHT AANGESLOTEN GEMEENTEN

SUBSIDIE OVERZICHT AANGESLOTEN GEMEENTEN SUBSIDIE OVERZICHT AANGESLOTEN GEMEENTEN Contactpersoon: Michael Ibink Telefoon: 072-743 39 56 Mobiel: 06 336 603 20 E-mail: Datum: 2-6-2015 Doordat de gegevens maandelijks worden ge-update. Gemeente Alkmaar

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Rapportage Energiebus

Rapportage Energiebus Rapportage Energiebus Nieuwe Leliestraat Amsterdam Type woningen: 14 portiekwoningen, 70 m2 Bouwjaar: 1974 Op verzoek van: Bewonerscommissie Nieuwe Leliestraat Verhuurder: De Alliantie Datum: 21-10-2014

Nadere informatie

SUBSIDIE OVERZICHT AANGESLOTEN GEMEENTEN

SUBSIDIE OVERZICHT AANGESLOTEN GEMEENTEN SUBSIDIE OVERZICHT AANGESLOTEN GEMEENTEN Contactpersoon: Roy Langedijk Telefoon: 072-743 39 56 E-mail: Datum: 20-11-2014 Doordat de gegevens maandelijks worden ge-update. GEMEENTE ALKMAAR LT-verwarming

Nadere informatie

Duurzaam (ver)bouwen zaterdag 23 juni Woonmarkt Wevelgem

Duurzaam (ver)bouwen zaterdag 23 juni Woonmarkt Wevelgem Duurzaam (ver)bouwen zaterdag 23 juni Woonmarkt Wevelgem Inhoud : Steunpunt Duurzaam Wonen en Bouwen ZonneWinDT : historiek en aanbod Wat is duurzaam bouwen? Voorbeeld planscreening Steunpunt Duurzaam

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

Duurzaamheidsvisie Patrimonium in de Praktijk

Duurzaamheidsvisie Patrimonium in de Praktijk Duurzaamheidsvisie Patrimonium in de Praktijk DuBo bij Patrimonium Duurzame bouwmaterialen Vernieuwbare grondstoffen Energiemaatregelen Beperken energievraag Zuiniger apparatuur Duurzame energievoorzieningen

Nadere informatie

SUBSIDIE OVERZICHT Aangesloten bedrijven

SUBSIDIE OVERZICHT Aangesloten bedrijven SUBSIDIE OVERZICHT Aangesloten bedrijven Contactpersoon: Koen Klaver Telefoon: 072-743 39 56 E-mail: Datum: 3-9-2015 Doordat de gegevens maandelijks worden ge-update. Gemeente Alkmaar LT-verwarming 1000,-

Nadere informatie

Stadsbrink 379 WAGENINGEN

Stadsbrink 379 WAGENINGEN Stadsbrink 379 WAGENINGEN Vraagprijs 137.500,= k.k. Centraal in het stadscentrum gelegen gemoderniseerd 4-KAMER HOEK-APPARTEMENT met balkon op het zuiden en fietsenberging in de onderbouw. Alle voorzieningen

Nadere informatie

Raadsmededeling. De volgende stukken zijn voor u bijgevoegd: Globale evaluatie van het project De Achterhoek Bespaart 2009

Raadsmededeling. De volgende stukken zijn voor u bijgevoegd: Globale evaluatie van het project De Achterhoek Bespaart 2009 Raadsmededeling Nummer : 82/2009 Datum : 9 december 2009 B&W datum : - Portefeuillehouder : J. Teeuwsen Onderwerp : Tussentijdse evaluatie subsidieverordening 'Achterhoek Bespaart 2009' Aanleiding Brief

Nadere informatie

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Energiek Alphen aan den Rijn AGENDA 1. Opening 2. Wie en wat is Energiek Alphen aan den Rijn 3. Gemeente

Nadere informatie

STEEK ENERGIE IN JE WONING! UNIEK AANBOD VOOR WIPPOLDER

STEEK ENERGIE IN JE WONING! UNIEK AANBOD VOOR WIPPOLDER STEEK ENERGIE IN JE WONING! UNIEK AANBOD VOOR WIPPOLDER INLEIDING WAT STAAT ER OP HET PROGRAMMA? 19:30 uur Energiebesparende maatregelen (Energieloket) 20:15 uur Pauze met koffie en thee 20:30 uur Informatiemarkt:

Nadere informatie

EPC 0,8: Over welke woningen en installatieconcepten hebben we het?,

EPC 0,8: Over welke woningen en installatieconcepten hebben we het?, EPC 0,8: Over welke woningen en installatieconcepten hebben we het?, ir. F.W. (Freek) den Dulk Nieuwe eis per 1 januari 2006 EPC 0,8 Herziening norm: NEN 5128:2004 Energieprestatie van woonfuncties en

Nadere informatie

Basis 0,6 Basis 0,4 Extra isolatie. Vraaggestuurde ventilatie (CO2)

Basis 0,6 Basis 0,4 Extra isolatie. Vraaggestuurde ventilatie (CO2) Galerij complex: 36 appartementen, 5 bouwlagen Basis 0,6 Basis 0,4 Extra isolatie Collectieve Warmtepomp, individuele warmtepompboiler Verbeterde psi waarden koudebruggen ja ja ja ja collectieve warmtepomp

Nadere informatie

Hoe kunnen we oudbouw woningen energieneutraal maken?

Hoe kunnen we oudbouw woningen energieneutraal maken? Groen Links Zuid Holland, 11 oktober 2014 Hoe kunnen we oudbouw woningen energieneutraal maken? Lessons learned 20x Energieneutraal Samenwerking Gemeente Den Haag, gemeente Delft en Stadsgewest Haaglanden

Nadere informatie

5.2 Energiebesparing in de bestaande bouw: Op zoek naar een business case voor lokale initiatieven

5.2 Energiebesparing in de bestaande bouw: Op zoek naar een business case voor lokale initiatieven 5.2 Energiebesparing in de bestaande bouw: Op zoek naar een business case voor lokale initiatieven Alfons Ramb Energiek Leiden Rolf Steenwinkel Amsterdam Energie Ron de Graaf Hoom Renske den Exter - Hoom

Nadere informatie

Investeer slim in uw woning met energiebesparende maatregelen. Aantrekkelijke rente - boetevrij aflossen

Investeer slim in uw woning met energiebesparende maatregelen. Aantrekkelijke rente - boetevrij aflossen Investeer slim in uw woning met energiebesparende maatregelen Aantrekkelijke rente - boetevrij aflossen Slim besparen 2 Slimme investeerder Familie Roubos: We wonen in een hoekhuis met veel ramen en hebben

Nadere informatie

Hilversum Kerkelanden Zeverijn en Rode Dorp

Hilversum Kerkelanden Zeverijn en Rode Dorp Hilversum Kerkelanden Zeverijn en Rode Dorp Energieavond Hilversum Kerkelanden, Zeverijn en Rode Dorp 17 mei 2016 Wat kunt u verwachten Hilverzon & Kerkelanden Leeft! Ambitie gemeente Hilversum Wie is

Nadere informatie

Stadjers over energie en energiebesparing. Een Stadspanelonderzoek

Stadjers over energie en energiebesparing. Een Stadspanelonderzoek B A S I S V O O R B E L E I D Stadjers over energie en energiebesparing Een Stadspanelonderzoek Onderzoek en Statistiek Groningen heeft als kernactiviteiten instrumentontwikkeling voor en uitvoering van

Nadere informatie

Energiescan.nu info@energiescan.nu www.energiescan.nu. Naam: Adres: Postcode Factuurnr.: Boekel, 6 januari 2016,

Energiescan.nu info@energiescan.nu www.energiescan.nu. Naam: Adres: Postcode Factuurnr.: Boekel, 6 januari 2016, Energiescan.nu info@energiescan.nu www.energiescan.nu Naam: Adres: Postcode Factuurnr.: Boekel, 6 januari 2016, Beste, Bedankt voor het invu llen van de Energiescan. Voor u ligt het adviesrapport. Op basis

Nadere informatie

energiebesparing bestaande bouw Harderwijk 26 mei 2015

energiebesparing bestaande bouw Harderwijk 26 mei 2015 energiebesparing bestaande bouw Harderwijk 26 mei 2015 Marc Smijers M 06-23924330 www.smijers-energieadvies.nl info@smijers-energieadvies.nl 1 Onderwerpen Relatie tussen energielabel en energiegebruik

Nadere informatie

3. Spouw en vloerisola2e nader toegelicht

3. Spouw en vloerisola2e nader toegelicht 3. Spouw en vloerisola2e nader toegelicht 3.1 Huishoudelijk energieverbruik Wat verbruik je waar? Hoe kan je dit verminderen? Waarom spouw en vloerisola2e? 3.2 Spouwisola2e Technische aspecten Wat levert

Nadere informatie

Energiezuinig & zonnig (ver)bouwen. Energiezuinig anders Maart-Oktober cursus De Zonne-arc vzw/ W. Lievens. Energiezuinig & zonnig (ver)bouwen

Energiezuinig & zonnig (ver)bouwen. Energiezuinig anders Maart-Oktober cursus De Zonne-arc vzw/ W. Lievens. Energiezuinig & zonnig (ver)bouwen Energiezuinig anders Maart-Oktober cursus De Zonne-arc vzw/ W. Lievens 1 Het scenario: 1. Vochtproblemen 2. Strak en compact 3. Bioklimatisch concept 4. Natuurlijke materialen 5. GeZONd ventileren 6. Wind-

Nadere informatie

Dorpsgericht werken Amerongen. (DWA) Duurzame Utrechtsestraatweg Amerongen en Modelstraat van de Utrechtse Heuvelrug

Dorpsgericht werken Amerongen. (DWA) Duurzame Utrechtsestraatweg Amerongen en Modelstraat van de Utrechtse Heuvelrug Dorpsgericht werken Amerongen. (DWA) Amerongen, 13 oktober 2015. Duurzame Utrechtsestraatweg Amerongen en Modelstraat van de Utrechtse Heuvelrug Er is een GRATIS vrijblijvend onderzoek gehouden bij alle

Nadere informatie

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Leerkrachtinformatie Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Lesduur: 30 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten wat de gevolgen zijn van energie verbruik. De leerlingen weten wat duurzaamheid is. De leerlingen

Nadere informatie

postcode 1780 1800 1830 Dakisolatie Aantal van Actie 8,00 12,00 7,00 Som van uitbetaalde premie in euro 814,25 926,26 452,00 Som van totale primaire

postcode 1780 1800 1830 Dakisolatie Aantal van Actie 8,00 12,00 7,00 Som van uitbetaalde premie in euro 814,25 926,26 452,00 Som van totale primaire postcode 1780 1800 1830 Dakisolatie 8,00 12,00 7,00 814,25 926,26 452,00 85.440,00 107.310,80 46.558,24 Frequentieomvormers 8,00 2.610,13 210.542,50 gesloten luchtverhitter 2,00 11.595,51 314.638,40 Huishoudelijke

Nadere informatie

Agenda Energie Team Salland Opening door wethouder van Loevezijn Presentatie Duurzaam Heeten Voorbeeldwoning Heeten Voorstellen Verbeter & Bespaar Afsluiting (ca. 20.30 uur) Duurzaam Heeten Bleerspad GFTOK

Nadere informatie

30% ENERGIEZUINIG. En de energierekening dan? Energiebesparende maatregelen. Welke maatregelen? een warme jas! Energiebesparende maatregelen

30% ENERGIEZUINIG. En de energierekening dan? Energiebesparende maatregelen. Welke maatregelen? een warme jas! Energiebesparende maatregelen Wat is de groene mug? Nationaal energiebesparingsinitiatief Lokaal energiebesparingsinitiatief Gemeente Haarlem met partners Elan Wonen Spaarnelanden Nuon Ymere Pre Wonen Eneco Provincie Noord Holland

Nadere informatie

Duurzame energie voor alle Lennikenaren! (Bruno Moens, LENNIK² - NVA-Lennik)

Duurzame energie voor alle Lennikenaren! (Bruno Moens, LENNIK² - NVA-Lennik) Duurzame energie voor alle Lennikenaren! (Bruno Moens, LENNIK² - NVA-Lennik) Duurzame energie is broodnodig: eerst besparen en dan zelf energie opwekken met de bronnen uit onze onmiddellijke omgeving.

Nadere informatie

Overzicht terugverdientijden

Overzicht terugverdientijden Overzicht terugverdientijden De tabel geeft een indicatie van de besparingen door isolatiemaatregelen. Voor de berekening is uitgegaan van een woning met vloeroppervlak van 50 m2, een dak van 70 m2 en

Nadere informatie

Slim besparen, doe je samen!

Slim besparen, doe je samen! Slim besparen, doe je samen! Welkom Programma: 1. Opening, voorzitter dorpsraad Marco Hesp 2. Buurkracht, Patricia Vinclair 3. Buurtscan/Buurtadvies, Jaap Stel Kies Groen Licht Pauze 4. Uitleg duurzaam

Nadere informatie

Voorbeeldstraat 1 in Hilversum

Voorbeeldstraat 1 in Hilversum Voorbeeldstraat 1 in Hilversum Klantnummer 11111VA1 Contactpersoon Kasper van Heteren Energie prestatie adviseur woningen (EPA-W) Johannes Frölich E-mailadres kasper.van.heteren@maakjehuishoom.nl Datum

Nadere informatie

Stadjers over energie en energiebesparing. Een Stadspanelonderzoek

Stadjers over energie en energiebesparing. Een Stadspanelonderzoek B A S I S V O O R B E L E I D Stadjers over energie en energiebesparing Een Stadspanelonderzoek Onderzoek en Statistiek Groningen heeft als kernactiviteiten instrumentontwikkeling voor en uitvoering van

Nadere informatie

Zonne Energie iets voor WBB?

Zonne Energie iets voor WBB? Zonne Energie iets voor WBB? 23 januari 2012 Fernando de Beurs 06 55 163 013 jfdebeurs@debeurs partners.nl Agenda Introductie Achtergrond Doel van vanavond Vragen op de uitnodiging Zonne energie in het

Nadere informatie

Energieavond Hilversum-Zuid. 14 oktober 2015

Energieavond Hilversum-Zuid. 14 oktober 2015 Energieavond Hilversum-Zuid 14 oktober 2015 Wat kunt u verwachten? Welkom door Heikracht Bethlehemkerk, Hilversum Verbonden, Heikracht HilverZon Ambities gemeente Hilversum Wie is Hoom? Hilversum Zuid

Nadere informatie

Lokale Duurzame Energie Bevlogen business. Zaterdag 9 maart 2013 Henk Stormink

Lokale Duurzame Energie Bevlogen business. Zaterdag 9 maart 2013 Henk Stormink Lokale Duurzame Energie Bevlogen business Zaterdag 9 maart 2013 Henk Stormink Wat is LochemEnergie? Een lokale duurzame energie coöperatie (LDE) Van, voor en door inwoners van de gemeente Lochem (een echt

Nadere informatie

Voorlichtingsbijeenkomst Coöperatie Waalre Energie Lokaal. Waalre, 28 november 2012

Voorlichtingsbijeenkomst Coöperatie Waalre Energie Lokaal. Waalre, 28 november 2012 Voorlichtingsbijeenkomst Coöperatie Waalre Energie Lokaal Waalre, 28 november 2012 Pieter Brouwers Voorzitter Agenda Doel van deze avond Hoe is de coöperatie geboren Wat kan er momenteel op het gebied

Nadere informatie

SUBSIDIE OVERZICHT AANGESLOTEN GEMEENTEN

SUBSIDIE OVERZICHT AANGESLOTEN GEMEENTEN SUBSIDIE OVERZICHT AANGESLOTEN GEMEENTEN Contactpersoon: Michael Ibink Telefoon: 072-743 39 56 Mobiel: 06 336 603 20 E-mail: Datum: 12-02-2015 Doordat de gegevens maandelijks worden ge-update. Wilt u meer

Nadere informatie

VvE Energiebespaarlening Nationaal Energiebespaarfonds

VvE Energiebespaarlening Nationaal Energiebespaarfonds VvE Energiebespaarlening Nationaal Energiebespaarfonds Het Nationaal Energiebespaarfonds Ontstaan: woonakkoord 2013 Doel NEF: het stimuleren van het nemen van energiebesparende maatregelen in bestaande

Nadere informatie

Energiebesparing: een goede zaak

Energiebesparing: een goede zaak Energiebesparing: een goede zaak Een onderzoek onder huurders van een complex op het Bickerseiland naar de behoefte aan energiebesparende maatregelen Uitgevoerd door: Leone van der Weide en Tamara Broekhuizen

Nadere informatie

Stappenplan Energie Sparen

Stappenplan Energie Sparen Stappenplan Energie Sparen Energie-infotoer Dirk Van Laer Voorjaar 2013 Programma Stappenplan Energiesparen voor woningen 1. Inleiding : waarom? 2. Hoe beginnen?: Trias energetica! 3. De praktijk in drie

Nadere informatie

Subsidieplafond Bedrijven 495.000, - (incl. woningbouwverenigingen, dorpshuizen, scholen, sportverenigingen)

Subsidieplafond Bedrijven 495.000, - (incl. woningbouwverenigingen, dorpshuizen, scholen, sportverenigingen) Subsidieregeling duurzame investeringen door bedrijven Doel: Lokale economische activiteit stimuleren en tegelijk bijdrage leveren aan doelstelling duurzaam bouwen. In dat kader moeten investeringen betrekking

Nadere informatie

Duurzaamheid & energiebesparing

Duurzaamheid & energiebesparing Duurzaamheid & energiebesparing Resultaten peiling EnschedePanel Juni 2013 Samenvatting Eind maart is een peiling onder het EnschedePanel gehouden over duurzaamheid. In totaal hebben 2.224 panelleden aan

Nadere informatie

Het dak als energiebron

Het dak als energiebron Optimaal gebruik van je dak Rotterdam heeft 14,5 vierkante kilometers aan platte daken. Die ruimte biedt volop kansen om benut te worden voor het opwekken van energie, voor regenwaterbuffering, voor het

Nadere informatie

Dorpsvisie Energie 2016 2026. Energiewerkgroep Zuidwolde (Gn) Arnold Simons 14 maart 2016 De Kern

Dorpsvisie Energie 2016 2026. Energiewerkgroep Zuidwolde (Gn) Arnold Simons 14 maart 2016 De Kern Dorpsvisie Energie 2016 2026 Energiewerkgroep Zuidwolde (Gn) Arnold Simons 14 maart 2016 De Kern energiewerkgroep Zuidwolde MarCn Aarnink : helaas... naar verkeer Jan ChrisCaansen Bert Dijkinga Hans van

Nadere informatie

Huis & Erf steekt energie in uw woning. Isolatiemaatregelen

Huis & Erf steekt energie in uw woning. Isolatiemaatregelen Huis & Erf steekt energie in uw woning Isolatiemaatregelen Huis & Erf steekt energie in uw woning Huis & Erf steekt energie in uw woning in de vorm van een compleet isolatiepakket voor uw hele woning.

Nadere informatie

Vereniging Amersfoort Bedrijven (VAB) Dinsdag 3 maart 2015

Vereniging Amersfoort Bedrijven (VAB) Dinsdag 3 maart 2015 Vereniging Amersfoort Bedrijven (VAB) Dinsdag 3 maart 2015 Kenniscentrum Duurzaam Bouwen Elke bijdrage is er één Kenniscentrum Duurzaam Bouwen Een unieke samenwerking van Amersfoortse bedrijven die:» Elkaar

Nadere informatie

Bernhezer EnergieCoöperatie BECO

Bernhezer EnergieCoöperatie BECO Bernhezer EnergieCoöperatie BECO Ontstaan BECO Initiatiefgroep: lokaal en duurzaam Gesteund door lokale RABO en gemeente Najaar 2012 publieksavond Tweede avond voor belangstellenden werkgroepen Januari

Nadere informatie

U kunt energie besparen. De belangrijkste en meest urgente verbeterpunten worden in onderstaande tabel weergegeven.

U kunt energie besparen. De belangrijkste en meest urgente verbeterpunten worden in onderstaande tabel weergegeven. Dhr. Jansen Voorbeeldstraat 26 9411 VR Voorbeeldstad Beilen: 11 april 2014 Uw adviseur: Floris van Dijk Geachte heer Jansen, Op 2 april 2014 is uw woning door mij onderzocht om de mogelijkheden voor het

Nadere informatie

ISOLATIE CV-KETEL ONDERHOUD & SERVICE ZONNEPANELEN VENTILATIE. MEER WOONCOMFORT met minder energie. isolatie. Warmtepanelen.

ISOLATIE CV-KETEL ONDERHOUD & SERVICE ZONNEPANELEN VENTILATIE. MEER WOONCOMFORT met minder energie. isolatie. Warmtepanelen. ISOLATIE CV-KETEL ONDERHOUD & SERVICE ZONNEPANELEN VENTILATIE MEER WOONCOMFORT met minder energie isolatie Warmtepanelen Isolatie Wist u dat Flink besparen met isolatie Woningisolatie levert veel voordelen

Nadere informatie

Energiezuinig en comfortabel wonen in Rijswijk; een initiatief van Stadsgewest Haaglanden

Energiezuinig en comfortabel wonen in Rijswijk; een initiatief van Stadsgewest Haaglanden Energiezuinig en comfortabel wonen in Rijswijk; een initiatief van Stadsgewest Haaglanden Welkom door wethouder Dick Jense Rob Klokman Ecostream Wat kunt u verwachten deze avond Wat is Wonen++ Energiebesparende

Nadere informatie

Naar een energetische en kostenoptimale nieuwbouw: inpassing van hernieuwbare energie in het gebouw

Naar een energetische en kostenoptimale nieuwbouw: inpassing van hernieuwbare energie in het gebouw Naar een energetische en kostenoptimale nieuwbouw: inpassing van hernieuwbare energie in het gebouw Inhoud Regelgeving: hernieuwbare energie Theoretische voorbeelden Denkpistes BEN of E60 Praktijk voorbeeld

Nadere informatie

Bekkevoort. Glabbeek. Kortenaken. Tielt Winge. Naam * Adres * Mailadres * * Deze vakken zijn vrijblijvend in te vullen.

Bekkevoort. Glabbeek. Kortenaken. Tielt Winge. Naam * Adres * Mailadres * * Deze vakken zijn vrijblijvend in te vullen. Pagina 2 van 13 Beste inwoner, Wij Hartje Hageland organiseren het woonbeleid intergemeentelijk voor de gemeenten Bekkevoort, Glabbeek, Kortenaken en Tielt Winge. Op vraag van deze gemeentebesturen hebben

Nadere informatie

INSTRUCTIETEKSTEN EN BEWIJS TEN BEHOEVE VAN DE VALIDATIE VAN DE BEWIJSLAST INZAKE HET VEREEN- VOUDIGD ENERGIELABEL VOOR DE PARTICULEIRE WONING

INSTRUCTIETEKSTEN EN BEWIJS TEN BEHOEVE VAN DE VALIDATIE VAN DE BEWIJSLAST INZAKE HET VEREEN- VOUDIGD ENERGIELABEL VOOR DE PARTICULEIRE WONING INSTRUCTIETEKSTEN EN BEWIJS TEN BEHOEVE VAN DE VALIDATIE VAN DE BEWIJSLAST INZAKE HET VEREEN- VOUDIGD ENERGIELABEL VOOR DE PARTICULEIRE WONING HET VEREENVOUDIGD ENERGIELABEL VOOR DE PARTICULIERE WONING

Nadere informatie

Oosterhout Nieuwe Energie

Oosterhout Nieuwe Energie Oosterhout Nieuwe Energie Wat willen wij bereiken met ONE Oosterhout 100% Duurzame Energie Betaalbaar Lokaal opgewekt Met lokale ondernemingen Oftewel:. samen met inwoners van Oosterhout, op het grondgebied

Nadere informatie

Potentieel zonne-energie en isolatie provincie Utrecht

Potentieel zonne-energie en isolatie provincie Utrecht Potentieel zonne-energie en isolatie provincie Utrecht Ecofys Netherlands BV Kanaalweg 16-G P.O. Box 8408 3503 RK Utrecht The Netherlands T: +31 (0) 30 66 23 300 F: +31 (0) 30 66 23 301 E: info@ecofys.com

Nadere informatie

Eenvoudig isoleren en snel geld besparen

Eenvoudig isoleren en snel geld besparen Woningvergroting Energiebesparing VvE-vergroting Eenvoudig isoleren en snel geld besparen Vergroot je woning Voor meer informatie kunt u vrijblijvend langskomen bij de Serviceorganisatie op de Apeldoornselaan

Nadere informatie

Luc Maes, Schepen voor Energiebeleid, Beveren. Welkom

Luc Maes, Schepen voor Energiebeleid, Beveren. Welkom Welkom 2. Beleggen in energiebesparing en alternatieve energie Een rendabele uitdaging Luc Maes, schepen van energiebeleid Gemeente Beveren Programma 1. Introductie 2. Overzicht fiscale aftrekken en premies

Nadere informatie

Subsidiëring via Pajottenland+ 3 Algemene doelstellingen. 6 partners die samenwerken rond duurzame energie

Subsidiëring via Pajottenland+ 3 Algemene doelstellingen. 6 partners die samenwerken rond duurzame energie 6 partners die samenwerken rond duurzame energie 20-50-100 voor alle Pajotten Samenaankoopacties isolatie (zonne-energie, ramen, groene stroom) Opbouwwerk Pajottenland vzw Pro Natura sociale tewerkstelling

Nadere informatie

Vragen en antwoorden methodiek definitief energielabel voor woningen update 6 juli 2015

Vragen en antwoorden methodiek definitief energielabel voor woningen update 6 juli 2015 Vragen en antwoorden methodiek definitief energielabel voor woningen update 6 juli 2015 Leeswijzer: er zijn 2 nieuwe vragen (1.3 en 2.9) deze zijn gemarkeerd door middel van de datum-aanduiding. 1. Toelichtingen

Nadere informatie

Inleiding Basisbegrippen Energie Materialen Vormgeving Bruikbaarheid Binnenklimaat Kosten

Inleiding Basisbegrippen Energie Materialen Vormgeving Bruikbaarheid Binnenklimaat Kosten Bruikbaarheid Binnenklimaat Kosten Wat kan er gebeuren in de wereld als de productie niet kan voldoen aan de stijgende vraag? Fossiele brandstof en delfstoffen zijn eindig. Probleemstelling is dus eenvoudig

Nadere informatie

A (zie toelichting in bijlage)

A (zie toelichting in bijlage) Energielabel woning Afgegeven conform de Regeling energieprestatie gebouwen. Veel besparingsmogelijkheden A (zie toelichting in bijlage) Uw woning Weinig besparingsmogelijkheden Labelklasse maakt vergelijking

Nadere informatie

Energie Samen bereik je minder

Energie Samen bereik je minder Energie Samen bereik je minder Hoe huiseigenaren en ondernemers in s-hertogenbosch samen werken aan energieneutraal wonen. Energie Zij gingen u voor Geen energierekening meer. Of in ieder geval: een flinke

Nadere informatie

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE ACTIES HAVO/VWO

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE ACTIES HAVO/VWO DE ACTIES HAVO/VWO ACTIES RONDE 1 NEDERLANDSE OVERHEID De overheid besluit 500 subsidie te verlenen aan 30.000 woningeigenaren die hun woning isoleren. Dit levert in totaal een afname van 5 -units uitstoot

Nadere informatie

Energie: besparen en zelf (duurzaam) opwekken

Energie: besparen en zelf (duurzaam) opwekken Energie: besparen en zelf (duurzaam) opwekken Jeroen Roos Infinitus Energy Solutions Inhoud 1. Opening (20:00h) 2. Wethouder Van Staalduine: beleid gemeente Pijnacker Nootdorp 3. Energiegebruiken en energielabels

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie