Paniek over pillen: is XTC echt zo monsterlijk?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Paniek over pillen: is XTC echt zo monsterlijk?"

Transcriptie

1 Paniek over pillen: is XTC echt zo monsterlijk? In de berichtgeving over de doden tijdens het Amsterdam Dance Event werd XTC vaak neergezet als een monsterlijke drug. Tijd voor nuance. Door: Loes Reijmer 25 oktober 2014 Even verderop dansen nog honderden mensen op hun blote voeten op het strand van Blijburg. Het is een zomerse zaterdagavond, half twaalf. Op de parkeerplaats lopen een paar huisgaanders rustig naar hun fiets. Het is geen lange zoektocht. Shoeless mag dan een klein hippiefähig festival zijn, de fietsen zijn die middag door de bezoekers keurig tegen de dranghekken gestald. 'Mag ik wat vragen?', klinkt het in de buurt van een zwarte omafiets. 'Ik moet naar Amsterdam West, maar weet niet welke kant ik op moet. Kan ik een stuk meefietsen?' De 21-jarige blijkt pas twee weken in Amsterdam te wonen. Hiervoor heeft ze een paar jaar in het buitenland gewoond, waar ze een theateropleiding volgde. Ze ziet er fris uit - frisser dan de meeste bezoekers die elkaar euforisch staan te omhelzen in het zand. 'Ik ben niet helemaal nuchter, hoor', zegt ze. Die middag heeft ze een kwart pil genomen en later nog een klein stukje, ze waakt ervoor te veel te nemen. Vorig jaar probeerde ze voor het eerst XTC, op een groot festival. 'Ik vond het een geweldige ervaring. Heel intens.' Verwonderd: 'Dat je je zo kan vóélen.' de Volkskrant

2 Strafblad Stel: deze jonge vrouw durft haar ouders te vertellen dat ze - evenals tienduizenden andere jongeren - weleens XTC gebruikt. Af en toe, bij speciale gelegenheden. Haar ouders zijn er niet blij mee, ze associëren drugs met de heroïneverslaafden uit de jaren tachtig of de kaalkoppen in trainingspak die eind jaren negentig al speedsnuivend van gabberfeest naar gabberfeest trokken. Bovendien: heeft niet iedere ouder liever dat zijn kind op zaterdagavond met gewassen haar en in pyjama op de bank zit? Aan de andere kant vertrouwen ze haar. Ze weten dat hun dochter verstandig is, zich uitgebreid heeft laten voorlichten en goed oplet. Ze willen ook niet dat ze dingen verzwijgt, uit angst voor hun toorn. Ze keuren het af, maar besluiten het te tolereren. En dan pakken deze ouders afgelopen dinsdag De Telegraaf van de deurmat. Daarin lezen ze op de voorpagina dat 'de pillengeneratie' - een taalkundig nouveauté - massaal 'gevaar negeert'. 's Avonds horen ze Peter van der Vorst in RTL Boulevard zeggen dat in veel pillen cocaïne en - houd u vast - heroïne wordt verwerkt. Een gemeenteraadslid van het CDA vergelijkt gebruik met woninginbraak, 'dat mag ook niet'. In dagblad Trouw kunnen ze het relaas lezen van de 28-jarige Kamilla, een bezoekster van Amsterdam Dance Event die de dansvloer 'een slagveld' noemt en zag 'hoe minstens twaalfhonderd mensen met uitpuilende ogen en malende kaken afzonderlijk van elkaar dansten'. Haar conclusie: 'De meesten waren echt totaal de weg kwijt van de mdma.' Probeer bij het lezen van zo veel angstaanjagends maar eens de kalmte te bewaren en te vertrouwen op je zoon of dochter. En op het beoordelingsvermogen van de andere tienduizenden feestgangers die in de weekeinden weleens een pil slikken. Zijn die mensen - studenten, promovendi, consultants, ambtenaren, jonge leraren, ja, zélfs artsen-in-opleiding - allemaal roekeloze verslaafden-in-wording, enkele meters verwijderd van de goot? Kwaadaardige criminelen bovendien, vergelijkbaar met dieven en smachtend naar een strafblad? Hooggedoseerd Het is verschrikkelijk dat op het Amsterdam Dance Event drie mensen zijn overleden. Logisch ook dat media aandacht besteden aan de risico's van drugsgebruik en de nadruk leggen op negatieve aspecten - goed nieuws is immers geen nieuws. Deskundigen wezen deze week terecht op de gevaren van hooggedoseerde pillen. Waar jaren geleden een pil gemiddeld 80 milligram mdma bevatte, is dat nu gemiddeld 140 milligram. Belangrijke informatie. Alleen dit gegeven laat al zien hoe relevant het is om bij de feiten te blijven, zo specifiek mogelijk te zijn: niet de pil is levensgevaarlijk, maar er zijn omstandigheden waardoor pillen levensgevaarlijk kunnen zijn. De 41-jarige vrouw uit Utrecht die vorig weekend overleed, heeft XTC gebruikt. Hoewel media schreven dat het om een overdosis zou gaan, is dat helemaal niet duidelijk. Het kan ook oververhitting zijn geweest, of orgaanfalen. Van twee slachtoffers is nog onbekend waardoor zij zijn overleden. De politie vermoedt drugsgebruik, maar weet niet om welke drugs het gaat. Het zou bijvoorbeeld ook het veel gevaarlijker ghb kunnen zijn, of een combinatie. Maar daar ging het deze week niet of nauwelijks over. Wel ontstond het beeld van een XTC-spook, een monsterlijke drug die een generatie naar de afgrond zou helpen.

3 Rode ogen Er zijn inderdaad aardig wat jongeren die met een pil de dansvloer opstappen. Maar het is niet zo dat meer dan de helft van de jongeren XTC gebruikt, zoals vaak wordt gesuggereerd op basis van onderzoeken van het Trimbos-instituut en Jellinek. De respondenten zijn geworven op plekken waar jongeren samenkomen die van uitgaan houden, zowel virtueel - via de online dance-community Partyflock en gerichte advertenties op Facebook (Trimbos) - als live, door jongeren in clubs en op raves te ondervragen (Jellinek). Onder hen ligt het middelengebruik nou eenmaal hoger dan bij de jongeren die op zaterdagavond met een glas bier boven een schaakbord hangen. En zo zie je vaker fouten als het over XTC gaat. De Telegraaf citeerde dinsdag met instemming de 19-jarige Marija. Zij bezocht vrijdagavond een feest in de Heineken Music Hall. 'Gigantisch veel mensen liepen rond met zonnebrillen op en flesjes water aan hun mond', vertelde het meisje. 'Dan weet je al hoe laat het is. Dat doen ze om hun rode ogen te verbergen en om uitdroging door XTC te voorkomen.' De verslaggever noteerde het gretig en dacht blijkbaar geen moment: rode ogen? de Volkskrant Driehoek Mensen die XTC gebruiken veranderen niet in een vampier. De pupillen verwijden en de kaak gaat strak staan, maar rode ogen behoren niet tot het lijstje onfortuinlijke uiterlijke veranderingen. Ook het idee van een dansvloer als slagveld, zoals Trouw omschreef, kan niet kloppen. Als gebruikers iets niet worden van pillen is het gewelddadig. 'Ontroerd kan ik raken door hoe vrienden met elkaar omgaan, door hoe goed iedereen op elkaar let', schreef VPROprogrammamaker Tim den Besten deze week in een column over zijn XTC-gebruik. Deskundigen zijn het daarmee eens. 'Eigenlijk mag ik het niet zeggen, maar ik werk liever in een volle Arena met mensen die XTC gebruiken, dan in een volle Arena met bezoekers die alcohol drinken', zegt Jan Krul, gezondheidswetenschapper. Hij was jarenlang hoofd-ehbo bij honderden evenementen, waaronder feesten als Sensation, en promoveerde vorig jaar op de medische zorg en incidenten met drugs bij dancefeesten. 'Alcohol leidt tot veel meer problemen, zoals vechtpartijen en bewusteloosheid. Mensen gebruiken XTC om het leuk met elkaar te hebben, om zich goed te voelen. Er zijn nauwelijks sociale incidenten.' Krul maakt zich wel zorgen over de hoge dosering in pillen. Volgens deskundigen is de gewenste effectieve hoeveelheid mdma per gebruiksessie - ongeveer zes uur - een tot

4 maximaal anderhalve milligram per kilo lichaamsgewicht. Bij de pillen oude stijl kon iemand van 60 kilo dus ongeveer een pil per avond slikken. Nu er veel sterkere XTC in omloop is, gemiddeld 140 milligram, kan dat niet. Houden gebruikers daar geen rekening mee, bijvoorbeeld door kwartjes te slikken zoals de jonge vrouw aan het begin van dit verhaal? 'Veelal niet', zegt Krul. 'Gebruikers rekenen toch vooral in pillen en niet in milligram mdma. Dat zou ik graag anders zien.' Maar toch. Gevraagd naar het grootste misverstand over XTC, antwoordt de deskundige: 'Dat het een heel gevaarlijke drug is. Dat is gewoon niet zo. Veel XTC wordt in Nederland geproduceerd. Daardoor zijn pillen zuiver, er is nauwelijks vervuilde troep in omloop.' Maar, benadrukt Krul, 'elk middel brengt risico's met zich mee. Veilige drugs bestaan niet'. Het aantal incidenten met XTC ligt veel lager dan bij andere veelgebruikte genotsmiddelen. En als iemand naar de EHBO moet, komt dat vaak door andere factoren in combinatie met de pil: te weinig gegeten, alcohol en het gebruik van andere drugs, te weinig of juist te veel water gedronken, iemands psychische gesteldheid, een slecht geventileerde zaal, overgevoeligheid voor mdma. Krul: 'Het gaat om de driehoek pil, persoon en omgeving.' Russische roulette Uit Brits onderzoek, gepubliceerd in The Lancet, bleek eveneens dat XTC tot de relatief veiligere drugs behoort, ook in vergelijking met het geaccepteerde alcohol en de gedoogde cannabis. De wetenschappers onderzochten middelen op schade voor de gebruikers, zoals gezondheidsrisico's en kans op verslaving, en schade voor de maatschappij, zoals georganiseerde misdaad en kosten waar de samenleving voor opdraait. Op de schaal van schadelijkheid eindigde XTC bijna onderaan, op plek zeventien van de twintig onderzochte middelen. Wie dinsdagavond naar Nieuwsuur keek, kreeg een ander idee. Te gast was Erik Jan van Lieshout, ic-arts en directeur van de Ambulance Amsterdam. Hij zei het meerdere keren: 'Iemand kan door één XTC-pil overlijden, ongeacht de dosis.' Dat geldt, aldus Van Lieshout, 'ook voor gezonde mensen'. Presentator Joost Karhof vroeg niet door, hij wilde niet weten waarom het dan bij tienduizenden tegelijk goed gaat en bij die ene niet, of hoe vaak dit voorkomt. En zo bleef het beeld hangen dat XTC-gebruik een soort Russische roulette is, met een mensenleven als inzet per pil. 'Dat zijn terechte vragen', reageert Van Lieshout de volgende ochtend aan de telefoon. 'In een tv-uitzending is er nou eenmaal weinig ruimte om een kwestie goed uit te diepen. Iemand kan overlijden door overgevoeligheid voor mdma, zonder dat er vooraf iets met iemand aan de hand lijkt te zijn. Er is ooit een meisje overleden nadat ze maar een pil had geslikt. Domme pech.' Maar, zo benadrukt Van Lieshout nu, 'het is zeldzaam'. Er moet hem iets anders van het hart: 'De problemen met XTC zijn in verhouding veel kleiner dan die met alcohol. Er zijn meerdere doden door alcohol per weekend. Maar daar hebben media nauwelijks aandacht voor. Als ik nu de ophef over XTC zie, denk ik: er zijn belangrijkere kwesties' In de uitzending merkte hij ook al op dat alcohol een groter gezondheidsprobleem vormt, maar Karhof ging er niet op in.

5 Aan relativeringen leek bij veel media, politie en politici deze week weinig behoefte. En dus herkenden de mensen om wie het ging - in de woorden van De Telegraaf 'de pillengeneratie' - zich er niet in. Er was veel hoon over de berichtgeving en de voorbarige conclusies die media trokken. Het artikel in Trouw met de 28-jarige Kamilla in de hoofdrol ging op sociale media rond onder de noemers 'gênant' en 'ruk', de voorpagina van De Telegraaf werd al helemaal niet serieus genomen. Dat is ook niet zo gek: wie zou zich de les laten lezen door media die niet lijken te weten waarover ze het hebben? Kloof De incidenten op Amsterdam Dance Event hebben de kloof tussen gebruikers en tegenstanders zichtbaar gemaakt. Er is een buitenwereld die drugs per definitie afwijst. Die tegenstanders willen niet praten over de nuances, zoals relatief veilig versus onverantwoord gebruik en onderscheid tussen verschillende drugs. 'Ik weiger te accepteren dat er massaal harddrugs wordt gebruikt op dancefeesten', zei Marijke Shahsavari, CDA-gemeenteraadslid in Amsterdam, op Radio 1. 'Harddrugs zijn bij wet verboden, omdat ze slecht zijn voor de gezondheid.' Waarom we dan niet ook praten over alcohol en cannabis, beide bewezen schadelijker voor mens en maatschappij, werd niet door de interviewers gevraagd. VVD- Kamerlid Arno Rutte: 'Mensen moeten gewoon feesten zonder pillen.' Stigma Er is ook een binnenwereld: de jongeren die onderling vrijuit over hun recreatieve gebruik praten, maar er naar buiten toe over zwijgen. Ze vrezen het stigma van harddrugsgebruiker, zijn bang om als crimineel bekend komen te staan. Hoewel het een grote groep betreft, waren ze nauwelijks te horen in het debat afgelopen week. In het NOS Journaal werd een meisje anoniem opgevoerd met vervormde stem - natuurlijk op eigen verzoek, maar de associatie met zware criminaliteit werd er niet minder om. Dj Aron Friedman sprak zich uit op Radio 1, maar zei er moeite mee te hebben om als 'gebruiker' te worden aangekondigd. 'Je wordt direct gestigmatiseerd.' De twee werelden verhouden zich zwijgend tot elkaar. De een wijst een inhoudelijk debat af, de ander voelt weinig behoefte om zich er publiekelijk over uit te spreken. Tussen hen in staat een grote roze olifant: de kwalificatie harddrug, een term die automatisch associaties oproept met heroïneverslaafden op de Zeedijk en doorgesnoven hooligans in Vak 410. Onderzoekers, zoals die in The Lancet, stellen de wettelijke indeling van harddrugs en softdrugs ter discussie, maar in de politiek vinden ze weinig gehoor. Het etiket kleeft aan XTC en zit een inhoudelijk debat in de weg, want: harddrugs is fout is einde discussie. Het wederzijdse zwijgen over drugsgebruik in het uitgaansleven werkt onwetendheid in de hand. En die zie je terug in de media als er incidenten plaatsvinden. Een groot deel van de bezoekers van festivals als Lowlands staat 's nachts op XTC te dansen. Buiten het aantal aanhoudingen dat het OM jaarlijks presenteert, lees je er zelden iets over. Ook organisatoren zwijgen, of ontkennen dat drugs een wezenlijk onderdeel zijn van de feesten en festivals die zij organiseren. Geef ze eens ongelijk: van welke gemeente zouden ze nog een vergunning krijgen? Organisatie en bezoekers voeren zo samen een toneelstukje op. De eerste plaatst plichtmatig op Facebook dat er een 'zero tolerance'-beleid is ten aanzien van drugs, de bezoekers stoppen de pil braaf in de onderbroek, zodat de beveiligers er niet bij kunnen.

6 Hoe verschrikkelijk ook, de incidenten op Amsterdam Dance Event hebben ertoe geleid dat er tenminste over de kwestie wordt gepraat. Een situatie waarin de werkelijkheid van tienduizenden jongeren niet strookt met de werkelijkheid van de buitenwereld, is het waard te bespreken. En dat gaat veel beter op basis van feiten.

EHBO & EDS Grootschalige publieksevenementen. Ronald van Litsenburg Directeur/Eigenaar Event Medical Service BV Ambulanceverpleegkundige

EHBO & EDS Grootschalige publieksevenementen. Ronald van Litsenburg Directeur/Eigenaar Event Medical Service BV Ambulanceverpleegkundige EHBO & EDS Grootschalige publieksevenementen Ronald van Litsenburg Directeur/Eigenaar Event Medical Service BV Ambulanceverpleegkundige Het belang van de keten! Informatie en Monitoring Systeem (DIMS)

Nadere informatie

Ecstasy: feiten en fabels.

Ecstasy: feiten en fabels. Improving Mental Health by Sharing Knowledge Ecstasy: feiten en fabels. Raymond Niesink m.m.v Nienke van der Putten, Esther Croes, Tibor Brunt e.v.a. Ecstasy: feiten en fabels Trimbos, 10 juni 2015 2 Feiten

Nadere informatie

Nuchter opvoeden Alcohol en Drugs in de Opvoeding. Floris Munneke Anita van Stralen

Nuchter opvoeden Alcohol en Drugs in de Opvoeding. Floris Munneke Anita van Stralen Nuchter opvoeden Alcohol en Drugs in de Opvoeding Floris Munneke Anita van Stralen Programma Trends Invloeden op het kind Wat vindt u? Het gesprek met uw kind Verwijsmogelijkheden Wat roept het onderwerp

Nadere informatie

Presentatie Drugs op het werk Spreker Saskia Schluter Datum 04-2015

Presentatie Drugs op het werk Spreker Saskia Schluter Datum 04-2015 Presentatie Drugs op het werk Spreker Saskia Schluter Datum 04-2015 Controle Onlangs is door een grote opdrachtgever van STAR OGP een drugscontrole gehouden onder alle aanwezigen (dus medewerkers van diverse

Nadere informatie

Onderwerp: Toenemend gebruik van harddrugs in Zoetermeer (03-01-2014)

Onderwerp: Toenemend gebruik van harddrugs in Zoetermeer (03-01-2014) Politieke vragen Onderwerp: Toenemend gebruik van harddrugs in Zoetermeer (03-01-2014) Drugshulpverleners slaan alarm: het aantal drugsbehandelingen op de Eerste Hulpafdelingen van ziekenhuizen stijgt

Nadere informatie

Bespreken van situaties

Bespreken van situaties Bespreken van situaties U heeft met de leerlingen de website over alcohol, roken en drugs doorlopen. Dit zijn onderwerpen die leerlingen bezighouden en waar ze onderling over praten. Toch is het goed om

Nadere informatie

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut : Alcohol, roken en drugs Inleiding In onze maatschappij zijn het gebruik van alcohol en andere drugs heel gewoon geworden roken en het drinken van alcoholische dranken gebeurt op recepties, feestjes,

Nadere informatie

Jongeren en alcohol. Ouders aan het woord. Resultaten Bewonerspanel septemberpeiling 2014. Utrecht.nl/volksgezondheid

Jongeren en alcohol. Ouders aan het woord. Resultaten Bewonerspanel septemberpeiling 2014. Utrecht.nl/volksgezondheid Jongeren en alcohol Ouders aan het woord Resultaten Bewonerspanel septemberpeiling 2014 Utrecht.nl/volksgezondheid 2 Inleiding Sinds 1 januari 2014 is de leeftijdsgrens voor het in bezit hebben van alcohol

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 27 januari 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 27 januari 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

Onderzoek GHB. Publicatiedatum: 18-03- 2013

Onderzoek GHB. Publicatiedatum: 18-03- 2013 Onderzoek GHB Publicatiedatum: 18-03- 2013 Over dit onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 11 t/m 18 maart 2013, deden 2690 jongeren mee (onder wie 1020 middelbare scholieren). De uitslag is

Nadere informatie

XTC, cocaïne en speed

XTC, cocaïne en speed XTC, cocaïne en speed Zonder flauwekul Je hebt vast wel eens van XTC, cocaïne en speed gehoord. XTC, cocaïne en speed zijn drugs. Het is belangrijk om te weten wat XTC, cocaïne en speed met je doen. Dat

Nadere informatie

Project X: omgaan met middelengebruik op evenementen

Project X: omgaan met middelengebruik op evenementen Improving Mental Health by Sharing Knowledge Project X: omgaan met middelengebruik op evenementen Ninette van Hasselt Trimbos-instituut Rob Bovens Hogeschool Windesheim, Trimbos-instituut 2 1 Persoon omgeving

Nadere informatie

Uitslagen leerlingen onderzoek (2003)

Uitslagen leerlingen onderzoek (2003) Uitslagen leerlingen onderzoek (00) Als onderdeel van het onderzoek naar het verslavingspreventieproject op scholen voor voortgezet onderwijs in Katwijk is een anonieme online-enquête afgenomen met behulp

Nadere informatie

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Vraag 1 Hoe heb je zielsliefde ontdekt, en ontdekte je zielsliefde het ook op dat moment? Ik ontmoette haar op mijn werk in de rookruimte. We konden

Nadere informatie

Drugsgebruik in Oldenzaal

Drugsgebruik in Oldenzaal Inventarisatie soft- en harddrugsgebruik in de gemeente Oldenzaal Drugsgebruik in Oldenzaal S. Biesma R. Nijkamp M. van Zwieten B. Bieleman COLOFON St. INTRAVAL Postadres : Postbus 1781 9701 BT Groningen

Nadere informatie

Bijeenkomst Moedige Moeders 28 november 2015

Bijeenkomst Moedige Moeders 28 november 2015 Bijeenkomst Moedige Moeders 28 november 2015 Doelstelling vandaag Wat is Preventie? Welke plannen heeft de overheid? Hoe wil de staatssecretaris ouders helpen? Welke rol spelen: Moedige Moeders? Huisartsen?

Nadere informatie

Signaleren & Bespreken

Signaleren & Bespreken Signaleren & Bespreken HIER KOMT NOG EEN FOTO! Help! Mijn kind gaat uit! Hoe signaleer ik druggebruik bij mijn kind? Hoe signaleer ik problematisch gebruik bij mijn kind? En wat als blijkt dat..? Op tijd..

Nadere informatie

Schade per beleidsmethode

Schade per beleidsmethode Legalisering harddrugs: Een last of een deugd? 16 april 2016 D66 Congres 103 Arnhem Moderator: Jeffrey van Haaster (fractievoorzitter D66 Leiden) Panel: Daan van der Gouwe (Trimbos instituut) Has Cornelissen

Nadere informatie

Haw it der oer! Marcel Seuninga/ Auke Zandstra

Haw it der oer! Marcel Seuninga/ Auke Zandstra Haw it der oer! Marcel Seuninga/ Auke Zandstra Programma Enkele cijfers over roken, drinken en gamen Jongeren en alcohol Andere drugs Enkele tips t.a.v. opvoeding en genotmiddelen Vragen en afsluiting

Nadere informatie

Liska Vulperhorst Preventiewerker

Liska Vulperhorst Preventiewerker Liska Vulperhorst Preventiewerker Tactus Verslavingszorg Vijf circuits Behandeling & Begeleiding Sociale Verslavingszorg Forensische Verslavingszorg Verslavingsreclassering Preventie & Consultancy Programma

Nadere informatie

34300 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie. van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2016

34300 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie. van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2016 34300 XVI Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2016 34300 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs,

Nadere informatie

Scholen herdenken vermoorde leraar

Scholen herdenken vermoorde leraar ANALYSE MAATSCHAPPELIJK VRAAGSTUK: ZINLOOS GEWELD tekst 26 NOS-nieuws van 16 januari 2004: Scholen herdenken vermoorde leraar Scholen in het hele land hebben om 11.00 uur één minuut stilte in acht genomen

Nadere informatie

ALCOHOL. Zonder flauwekul

ALCOHOL. Zonder flauwekul ALCOHOL Zonder flauwekul Op een feestje of in een café drinken veel mensen alcohol. Dat vinden ze gezellig. Maar is alcohol drinken eigenlijk wel gezellig? Het is belangrijk dat je weet wat alcohol met

Nadere informatie

JAARGANG 8 / NUMMER 3 NOVEMBER 2013. Mede mogelijk dankzij:

JAARGANG 8 / NUMMER 3 NOVEMBER 2013. Mede mogelijk dankzij: JAARGANG 8 / NUMMER 3 NOVEMBER 2013 Partners: Mede mogelijk dankzij: VRAAG 1 Verwarrende werkwoorden Schrijfster Joke van Leeuwen heeft met haar boek Feest van het begin de AKO Literatuurprijs gewonnen.

Nadere informatie

Genotmiddelen. Genotmiddelen. Bron: http://gezondeleefstijl.slo.nl 1

Genotmiddelen. Genotmiddelen. Bron: http://gezondeleefstijl.slo.nl 1 zijn er altijd al geweest en zullen er ook altijd blijven. Veel jongeren experimenteren in de puberteit met roken, alcohol en drugs en een deel laat zich verleiden tot risicovol gedrag. Jongeren zijn extra

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET DRUGS 3 SOORTEN DRUGS 3 WAT DOEN DRUGS? 4 VERSLAAFD AAN DRUGS

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2014 tijdvak 2 maatschappijleer 2 CSE GL en TL Tekstboekje GT-0323-a-14-2-b Analyse maatschappelijk vraagstuk: geweld tegen hulpverleners 5 10 15 20 25 tekst 1 Nederland klaar met

Nadere informatie

Jongerenenenquête SJeM

Jongerenenenquête SJeM Stichting Jeugdbelangen Malden Jongerenwerk gemeente Heumen / SWG Jongerenenenquête SJeM Onderzoeksrapport 2013-2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Verantwoording methode... 3 2.1. Onderzoeksinstrument...

Nadere informatie

EducareGroningen.nl. Uitgaansdrugs en lessen EH. Dr. J. Krul. Spreker. Onderzoek Educatie Consultatie. Oranje Kruis, Nieuwegein, 1 november 2014

EducareGroningen.nl. Uitgaansdrugs en lessen EH. Dr. J. Krul. Spreker. Onderzoek Educatie Consultatie. Oranje Kruis, Nieuwegein, 1 november 2014 Uitgaansdrugs en lessen EH Drank/drugsincidenten en de Instructeur Eerste Hulp Oranje Kruis, Nieuwegein, 1 november 2014 Spreker Dr. J. Krul Wetenschappelijk Consultant Gezondheidsbescherming Expert en

Nadere informatie

Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9

Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9 Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9 Roken alcohol en drugs Roken, alcohol en drugs zijn schrikbeelden voor veel ouders. Dit geldt voor allochtone ouders én Nederlandse ouders. Sommige kinderen

Nadere informatie

Voordracht voor de raadsvergadering van

Voordracht voor de raadsvergadering van <datum raadsvergadering> Gemeenteblad Voordracht voor de raadsvergadering van Jaar 2013 Publicatiedatum * Agendapunt * Datum indiening Tekst wordt gepubliceerd in Gemeenteblad Onderwerp Initiatiefvoorstel

Nadere informatie

Hoe bereidt Amsterdam zich voor op het partyseizoen? Julie Croiset van Uchelen Bestuursadviseur Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

Hoe bereidt Amsterdam zich voor op het partyseizoen? Julie Croiset van Uchelen Bestuursadviseur Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid Hoe bereidt Amsterdam zich voor op het partyseizoen? Julie Croiset van Uchelen Bestuursadviseur Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid Amsterdammers en ondernemers organiseren evenementen Jaarlijks

Nadere informatie

Q1 Wat is je geslacht?

Q1 Wat is je geslacht? Q1 Wat is je geslacht? Beantwoord: 541 Ov ergeslagen: 3 Man Vrouw Antw oordkeuzen Man Vrouw Reacties 43,07% 233 56,93% 308 Totaal 541 1 / 31 Q2 Hoe oud ben je? Beantwoord: 541 Ov ergeslagen: 3 2 / 31 Q3

Nadere informatie

XTC DE VRAGEN, DE ANTWOORDEN

XTC DE VRAGEN, DE ANTWOORDEN XTC DE VRAGEN, DE ANTWOORDEN XTC? Bij XTC spreek op zijn Engels uit ecstasy in enge zin gaat het eigenlijk over het synthetische MDMA, de stimulerende en bewustzijnsveranderende werkzame stof die in de

Nadere informatie

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je:

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je: Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj of wiet. Dat heet blowen. In deze folder

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN?

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? UW KIND EN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? U KUNT ER IETS AAN DOEN! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders Grafisch ontwerp: Ontwerpstudio 2 MAAL EE Bij huiselijk geweld tussen (ex-)partners worden kinderen vaak over het hoofd gezien. Toch hebben

Nadere informatie

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten Doortje Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten isbn: 978-90-484-0769-9 nur: 344 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgenomen

Nadere informatie

Evaluatie veilig uitgaan

Evaluatie veilig uitgaan Evaluatie veilig uitgaan Gemeente Amersfoort Dorien de Bruijn, Ben van de Burgwal 5 december 2014 Ruim 90% van het ondervraagde uitgaanspubliek voelt zich altijd of meestal veilig tijdens het uitgaan in

Nadere informatie

Schade aan het gehoor

Schade aan het gehoor Bescherm je oren! Als werknemer in de podiumsector kun je in deze folder lezen waarop je moet letten als je werkt bij de hoge geluidsniveaus die in podiumsector voorkomen. Bescherm in ieder geval je oren,

Nadere informatie

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen.

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen. Woensdag Ik denk dat ik gek word! Dat moet wel, want ik heb net gehoord dat mijn moeder kanker heeft. Niet zomaar een kankertje dat met een chemo of bestraling overgaat. Nee. Het zit door haar hele lijf.

Nadere informatie

De Nederlandse drugsmarkt in 2012

De Nederlandse drugsmarkt in 2012 Improving Mental Health by Sharing Knowledge De Nederlandse drugsmarkt in 2012 Daan van der Gouwe onder meer: Gezonde School en Genotmiddelen Nationale Drug Monitor Meldpunt Drugsincidenten THC Monitor

Nadere informatie

RAADSINFORMATIEBRIEF Oudewater 16R.00313

RAADSINFORMATIEBRIEF Oudewater 16R.00313 RAADSINFORMATIEBRIEF Oudewater 16R.313 Van college van burgemeester en wethouders Datum 6 juni 216 Portefeuillehouder(s) : Wethouder A.M. de Regt Portefeuille(s) : Volksgezondheid Contactpersoon : A. de

Nadere informatie

Advies aan de stuurgroep CJG & Gemeente Assen

Advies aan de stuurgroep CJG & Gemeente Assen Advies aan de stuurgroep CJG & Gemeente Assen Aanleiding De gemeente Assen en Stuurgroep CJG willen de komende periode meer zicht krijgen op de wensen en behoeftes van jongeren uit Assen als het gaat om

Nadere informatie

Combigebruik. De meest gestelde vragen

Combigebruik. De meest gestelde vragen Combigebruik. De meest gestelde vragen V.U.: Frieda Matthys, Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen vzw, VAD, Vanderlindenstraat 15, 1030 Brussel - juni 2011 (herziene herdruk) - D/2011/6030/10

Nadere informatie

Opdrachten productie:

Opdrachten productie: Opdrachten productie: Productie: welke andere mediamerken denken jullie dat er nog meer in de top 25 staan? 1. Nos 2. radio 3fm 3. rtl 4 4. rtl 7 5. radio 538 6. sbs6 7. mtv 8. sky radio 9. radio 1 10.

Nadere informatie

FF CHILL. [eng: Chill {t Il}bn. Hoeveel drink/blow jij?]

FF CHILL. [eng: Chill {t Il}bn. Hoeveel drink/blow jij?] FF CHILL [eng: Chill {t Il}bn. Hoeveel drink/blow jij?] Hoeveel drink/blow jij? Ben jij je bewust van je alcohol- en/of drugsgebruik? Met deze zelftest kun je ontdekken hoe het ermee staat. 1. Kun je de

Nadere informatie

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie Welkom Docent: Siri Kruit s.r.kruit@hr.nl 1 Huiswerkopdracht : Programma les 2 Theorie basis informatie Cannabis -presentatie Voorlichtingsmateriaal -nabespreken

Nadere informatie

Leeftijd eerste ervaring met alcohol 12-15 16-19 20-23. < 11 jaar 11-12 13-15 16-18

Leeftijd eerste ervaring met alcohol 12-15 16-19 20-23. < 11 jaar 11-12 13-15 16-18 Feiten over het Alcohol- en Drugsgebruik van jongeren in het district Rivierenland Gelderland-Midden Gebaseerd op het onderzoek: Lekker samen van de kaart (maart 27) Inleiding Het alcoholgebruik neemt

Nadere informatie

Evenementen in Hoek van Holland - 2009

Evenementen in Hoek van Holland - 2009 Evenementen in Hoek van Holland - 2009 Evenementen in Hoek van Holland - 2009 René van Duin & Maaike Dujardin Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) december 2009 In opdracht van deelgemeente Hoek

Nadere informatie

Onderzoek Alcohol en Zwangerschap

Onderzoek Alcohol en Zwangerschap Pagina 1 Onderzoek Alcohol en Zwangerschap Juni 2011 - Nieuwsbrief Nr 3 Beste verloskundige en assistente, Dit is de derde nieuwsbrief over het onderzoek Alcohol en Zwangerschap van het Nederlands Instituut

Nadere informatie

Nieuwe (&oude) verslavingstrends. R. Rijlaarsdam, J.H. van Gestel, A.H. Oortgiesen, J.A. Wind

Nieuwe (&oude) verslavingstrends. R. Rijlaarsdam, J.H. van Gestel, A.H. Oortgiesen, J.A. Wind Nieuwe (&oude) verslavingstrends R. Rijlaarsdam, J.H. van Gestel, A.H. Oortgiesen, J.A. Wind Programma: J.A. Wind, de cijfers Programma: J.A. Wind, de cijfers J. A. van Gestel, nieuwe trends GHB Cannabis

Nadere informatie

Een gelukkige huisvrouw

Een gelukkige huisvrouw Een gelukkige huisvrouw Voordat ik zwanger was, was ik een gelukkige huisvrouw, ik had alles wat ik wilde. En daarvoor hoefde ik geen dag te werken. Want werken, dat deed mijn man Harry al. Harry zat in

Nadere informatie

Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker

Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker Tactus Verslavingszorg Stedendriehoek, Twente, Zwolle/Noord Veluwe en Flevoland Preventie Behandeling Nazorg Alcohol, roken, drugs, medicijnen, gamen, gokken Programma

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Alcohol en Drugs een kennischeck

Alcohol en Drugs een kennischeck Improving Mental Health by Sharing Knowledge Alcohol en Drugs een kennischeck Lex Lemmers Studiedag over alcohol- en drugsgebruik studenten Utrecht, 12 mei 2015 1. Wat is probleemdrinken? 1. Het drinken

Nadere informatie

22 Op weg naar Jeruzalem trok hij verder langs steden en dorpen, terwijl hij onderricht gaf. 23 Iemand vroeg hem: Heer, zijn er maar weinigen die

22 Op weg naar Jeruzalem trok hij verder langs steden en dorpen, terwijl hij onderricht gaf. 23 Iemand vroeg hem: Heer, zijn er maar weinigen die 22 Op weg naar Jeruzalem trok hij verder langs steden en dorpen, terwijl hij onderricht gaf. 23 Iemand vroeg hem: Heer, zijn er maar weinigen die worden gered? Hij antwoordde: 24 Doe alle moeite om door

Nadere informatie

Onze doelgroep speelt het meest games op op online game websites. Hierna komen de consoles en de PC games.

Onze doelgroep speelt het meest games op op online game websites. Hierna komen de consoles en de PC games. Doelgroep onderzoek Datum: 22 maart Door: Peter Uithoven IAD 2 van Team 19 Project: Drugs and the City Inleiding Wij hebben ervoor gekozen als doelgroep de eerste jaars middelbare scholieren, de brugklassers

Nadere informatie

wat doet alcohol eigenlijk met je lichaam?

wat doet alcohol eigenlijk met je lichaam? de kater komt later ziek door te veel alcohol Je hebt te veel alcohol gedronken. Dit heeft je zo ziek gemaakt dat we je met spoed moesten opnemen in ons ziekenhuis. Waarschijnlijk ben je - net als je ouders/verzorgers

Nadere informatie

Juli Alcohol en drugs Een heldere grens: 0%

Juli Alcohol en drugs Een heldere grens: 0% Juli 2015 Alcohol en drugs Een heldere grens: 0% Alcohol en drugs Een heldere grens: 0% De medewerkers van GVB zijn iedere dag verantwoordelijk voor een veilige reis van honderdduizenden reizigers. Dat

Nadere informatie

Bij deze opgave horen de teksten 6 en 7 en de figuren 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje.

Bij deze opgave horen de teksten 6 en 7 en de figuren 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje. Opgave 2 Massamedia Bij deze opgave horen de teksten 6 en 7 en de figuren 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje. Inleiding De media vervullen verschillende functies voor zowel het individu als voor de samenleving

Nadere informatie

VOORLICHTING AAN OUDERS VAN HET CHR. LYCEUM OVER DRUGS. / pagina

VOORLICHTING AAN OUDERS VAN HET CHR. LYCEUM OVER DRUGS. / pagina VOORLICHTING AAN OUDERS VAN HET CHR. LYCEUM OVER DRUGS / pagina eens oneens VIA INVOEGEN KOPTEKST EN VOETTEKST KUNT U DEZE TEKST WIJZIGEN / pagina 2 Cannabis/hasj is verslavend VIA INVOEGEN KOPTEKST EN

Nadere informatie

HOE KUNNEN OUDERS TABAK-, ALCOHOL- EN DRUGGEBRUIK BIJ HUN KINDEREN VOORKOMEN OF UITSTELLEN?

HOE KUNNEN OUDERS TABAK-, ALCOHOL- EN DRUGGEBRUIK BIJ HUN KINDEREN VOORKOMEN OF UITSTELLEN? HOE KUNNEN OUDERS TABAK-, ALCOHOL- EN DRUGGEBRUIK BIJ HUN KINDEREN VOORKOMEN OF UITSTELLEN? Deinze 4 juni 2013 www.drugpunt.be/heelwatinhuis Drugpunt Leie & Schelde Filip Claeys Sanne Foulon www.drugpunt.be

Nadere informatie

Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Zeevang Het E-MOVO scholierenonderzoek onder tweede- en vierdeklassers van het voortgezet onderwijs.

Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Zeevang Het E-MOVO scholierenonderzoek onder tweede- en vierdeklassers van het voortgezet onderwijs. Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Zeevang Het E-MOVO scholierenonderzoek onder tweede- en vierdeklassers van het voortgezet onderwijs. Deze factsheet beschrijft de resultaten van de scholieren

Nadere informatie

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen Tekst: Aziza Sbiti & Cha-Hsuan Liu Colofon: Deze brochure is totstandgekomen met hulp van het Inspraak Orgaan Chinezen. De inhoud

Nadere informatie

LVB en verslaving nu en in de toekomst

LVB en verslaving nu en in de toekomst LVB en verslaving nu en in de toekomst Joanneke van der Nagel Psychiater Tactus Inhoud Middelengebruik en LVB Signaleren en bespreken Zorgmogelijkheden LVG en Verslaving QUIZZZ Alcohol is schadelijker

Nadere informatie

Deze factsheet beschrijft de resultaten van de scholieren die wonen in Edam-Volendam. Er is apart gekeken naar de woonkernen Edam en Volendam.

Deze factsheet beschrijft de resultaten van de scholieren die wonen in Edam-Volendam. Er is apart gekeken naar de woonkernen Edam en Volendam. Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Edam-Volendam Het E-MOVO scholierenonderzoek onder tweede- en vierdeklassers van het voortgezet onderwijs. Deze factsheet beschrijft de resultaten van de

Nadere informatie

Johannes 11:4 - Is er meer dan de dood?

Johannes 11:4 - Is er meer dan de dood? Johannes 11:4 - Is er meer dan de dood? Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende powerpoint

Nadere informatie

Onderzoek Geweldsfilmpjes

Onderzoek Geweldsfilmpjes Onderzoek Geweldsfilmpjes 21 april 2015 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 14 april tot en met 20 april 2015, deden 1.165 jongeren mee. De uitslag is na weging representatief voor

Nadere informatie

Christmas Edition. Voor wielrennen was het... Mijn familie is mijn ware vriend! ALIES GESPOT IN BELGIË. Alies: Ik heb een schoenen verslaving

Christmas Edition. Voor wielrennen was het... Mijn familie is mijn ware vriend! ALIES GESPOT IN BELGIË. Alies: Ik heb een schoenen verslaving Glass Christmas Edition Voor wielrennen was het... Alies: Ik heb een schoenen verslaving Mijn familie is mijn ware vriend! ALIES GESPOT IN BELGIË Inhoudsopgave Pagina: Even voorstellen 4-5 Ik heb een schoenen

Nadere informatie

Kijktip: Nieuwsuur in de klas

Kijktip: Nieuwsuur in de klas Kijktip: Nieuwsuur in de klas Korte omschrijving werkvorm De leerlingen leren over de gemeentepolitiek aan de hand van korte clips van Nieuwsuur in de Klas. Leerdoel De leerlingen leren over belangrijke

Nadere informatie

versie EHbDu09T EHbDu Educare Trimbos 1

versie EHbDu09T EHbDu Educare Trimbos 1 versie EHbDu09T EHbDu Educare Trimbos 1 Programma Inleiding Uitgaansdrugs en drank Gezondheidsrisico's Beïnvloedende risico's Acute situaties Eerste hulp EHbDu Educare Trimbos 2 Uitgaansmiddelen XTC Speed

Nadere informatie

Inzetverslag strandfeesten 2016

Inzetverslag strandfeesten 2016 Inzetverslag strandfeesten 06 Datum: 4-5-6 juni 6 Opgemaakt door: Kimberley van Geijlswijk Vrijdag Feest bij: Republiek Bloomingdale San Blas Vroeger Fuel Woodstock Vrijdag :0 SO :8 Einde SO :07 SO : Einde

Nadere informatie

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN Blijf kalm; Verzeker je ervan dat je de juiste persoon aan de lijn hebt; Zeg duidelijk wie je bent en wat je functie is; Leg uit waarom je belt; Geef duidelijke en nauwkeurige informatie en vertel hoe

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

GGD Amsterdam Jeugd en genotmiddelen 2016

GGD Amsterdam Jeugd en genotmiddelen 2016 GGD Amsterdam Samenvatting Samenvatting Van de 16- t/m 18-jarige leerlingen uit klas 5 en 6 van de havo en het vwo in Amsterdam heeft 60% in de afgelopen maand alcohol gedronken. Dat ging vaak om aanzienlijke

Nadere informatie

Lesbrief. Introductie

Lesbrief. Introductie Lesbrief Introductie Deze lesbrief hoort bij Lieve Stine, weet jij het? van Stine Jensen en Sverre Fredriksen. Dit boek bestaat uit 20 brieven en antwoorden van filosoof Stine. Deze lesbrief bestaat uit

Nadere informatie

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197 Inhoud Aan jou de keuze 7 D/2012/45/239 - isbn 978 94 014 0183 8 - nur 248 Tweede druk Vormgeving omslag en binnenwerk: Nanja Toebak, s-hertogenbosch Illustraties omslag en binnenwerk: Marcel Jurriëns,

Nadere informatie

Ontmoeting. gezondnu.nl

Ontmoeting. gezondnu.nl Ger van der Gaast (64) weet sinds 2010 dat hij de ziekte van Alzheimer heeft. Inmiddels woont hij in een verpleeghuis in Utrecht. Als voormalig docent verpleegkunde volgt Ger zijn eigen zorg kritisch.

Nadere informatie

HET VERHAAL VAN KATRIN

HET VERHAAL VAN KATRIN HET VERHAAL VAN KATRIN Katrin begon heroïne te gebruiken toen ze ongeveer 12 was. In het begin deed ze dat nog af en toe. We hadden er niet genoeg geld voor. Door een ingrijpende gebeurtenis ging ze steeds

Nadere informatie

Verstandelijke beperking en middelengebruik. Een folder voor mantelzorgers en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking

Verstandelijke beperking en middelengebruik. Een folder voor mantelzorgers en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking Verstandelijke beperking en middelengebruik Een folder voor mantelzorgers en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking Johan woont al enkele jaren zelfstandig. Als begeleider ga jij twee

Nadere informatie

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197 Inhoud Aan jou de keuze 7 1 Je ouders zijn ook maar mensen 11 2 Eerst ruzies, nu ook nog de scheiding 21 3 Dit is niet eerlijk! 31 4 Wat cijfers ons leren 41 5 En toen veranderde mijn wereld 51 6 Bij wie

Nadere informatie

EIGEN BLOED Over moeders die hun kind afstaan ter adoptie

EIGEN BLOED Over moeders die hun kind afstaan ter adoptie EIGEN BLOED Ik zie het koppie al, zegt de huisarts tegen de dertienjarige Henny Paniek Ze kwam bij hem vanwege buikpijn Dan gaat alles razendsnel Met een ambulance wordt Henny naar het ziekenhuis gebracht

Nadere informatie

Middelengebruik bij jongens in Justitiële Jeugdinrichtingen

Middelengebruik bij jongens in Justitiële Jeugdinrichtingen Middelengebruik bij jongens in Justitiële Jeugdinrichtingen Het gebruik van tabak, alcohol, cannabis en drugs bij jongens met en zonder PIJmaatregel Samenvatting Annelies Kepper Violaine Veen Karin Monshouwer

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Werkblad. Alcohol & Jongeren

Werkblad. Alcohol & Jongeren Werkblad Alcohol & Jongeren Werkschema / Planner taak geschatte tijdsduur werkelijke tijd wie/wat opdracht 1 voorbereiding: voorbereiding: opdracht 2 voorbereiding: voorbereiding: opdracht 3 voorbereiding:

Nadere informatie

Inhoudsopgave 1 Algemeen...1

Inhoudsopgave 1 Algemeen...1 Inhoudsopgave 1...1 2 Hoofdsectie...2 1 Zijn er één of meerdere kinderen in uw huishouden? (Meerdere antwoorden mogelijk)...2 2 Als een kind in jouw buurt andere kinderen zou pesten, zou hij/zij dan aangesproken

Nadere informatie

Uw kind, alcohol en drugs

Uw kind, alcohol en drugs Uw kind, alcohol en drugs Kelly is 13 jaar. Zij heeft vrienden die alcohol drinken. Ze kopen blikjes bier. Ze drinken het bier op straat op. Kelly drinkt nog geen alcohol. Als Kelly uw dochter was. Wat

Nadere informatie

tiemap Ira Insp ge jla BI materialenoverzicht

tiemap Ira Insp ge jla BI materialenoverzicht BIJLAGE inspiratiemap Materialenoverzicht drugs 1 1. Brochures of affiches Hieronder vindt u een lijst met informatieve materialen over cannabis en andere drugs De materialen zijn verkrijgbaar bij VAD.

Nadere informatie

Een leerling van Jezus vertelt ('walking sermon' langs kunstwerken)

Een leerling van Jezus vertelt ('walking sermon' langs kunstwerken) Een leerling van Jezus vertelt ('walking sermon' langs kunstwerken) Doek achter de tafel Even kijken hoor. U en jullie hebben er al naar kunnen kijken, maar ik nog niet. Nu wil ik het goed zien. Ja, zo

Nadere informatie

Bijbellezing: Johannes 4 vers Zit je in de put? Praat es met Jezus!

Bijbellezing: Johannes 4 vers Zit je in de put? Praat es met Jezus! Bijbellezing: Johannes 4 vers 7-27 Zit je in de put? Praat es met Jezus! Wij hadden vroeger een waterput Vroeger is meer dan 55 jaar geleden Naast ons huis aan de Kerkstraat in Harkema Ik weet nog hij

Nadere informatie

Is Nix18 echt Nix18?

Is Nix18 echt Nix18? Is Nix18 echt Nix18? Waarom bent u vanavond gekomen? Hoe gaan andere ouders hier mee om? Tips om je kind duidelijk te maken dat het niet gezond voor je is. Hoe wordt er op school mee omgegaan? Waarom laten

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

ze er iets gewichtigs mee wil aangeven, al is het nooit duidelijk haar schouders reikte, is nagenoeg gehalveerd. Een simpele

ze er iets gewichtigs mee wil aangeven, al is het nooit duidelijk haar schouders reikte, is nagenoeg gehalveerd. Een simpele En, wat vind je? Hoe bedoel je, wat vind ik? Mijn haar. Kijk nou even. Mark kijkt op van zijn scherm. Yvonne staat in de deuropening van de woonkamer, een bakje yoghurt in haar hand. Ze beweegt niet. Ze

Nadere informatie

Achtergronden. De verslaving. Controleverlies

Achtergronden. De verslaving. Controleverlies Achtergronden We beschouwen verslaving vandaag als een ziekte. Door veranderingen in de hersenen zijn verslaafden niet goed in staat om hun innamegedrag onder controle te houden. Een verslaafde drinker

Nadere informatie

NODENBEVRAGING HORECA

NODENBEVRAGING HORECA NODENBEVRAGING HORECA VAD, de Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen, wil nagaan hoe er in horecazaken in Vlaanderen omgegaan wordt met alcohol en andere drugs. Daarnaast willen we weten of u,

Nadere informatie

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie Welkom Docent: Siri Kruit sirikruit@live.nl iri Kruit Voorlichting en training 1 Programma Introductie - Kennismaking - Studiehandleiding, opbouw van de lessen

Nadere informatie

Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers

Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers 1. Bepaal uw standpunt. Eenduidigheid over de regels bij beide ouders is cruciaal. Tips: Kies als ouders samen regels voor het gezin. Bepaal als ouders vooraf

Nadere informatie