Wie schoot op 10 mei 1940 dat ene Duitse vliegtuig neer?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wie schoot op 10 mei 1940 dat ene Duitse vliegtuig neer?"

Transcriptie

1 Wie schoot op 10 mei 1940 dat ene Duitse vliegtuig neer? Op vrijdag 12 april 2013 verscheen het aprilnummer van Checkpoint. Maandblad voor veteranen 1 van het Veteraneninstituut. Het blad schreef dat wijlen Prins Bernhard op 10 mei 1940 vanaf Huis ten Bosch met een machinepistool op Duitse vliegtuigen heeft geschoten. In aanwezigheid van militairen schoot de prins op Duitse toestellen die over het Haagse Bos vlogen. Het verhaal is afkomstig van de nu 92-jarige Gerard Hillenaar uit Leiden, destijds paleiswacht en ooggetuige: "Na het ontwaren van de vijandelijke kisten boven het Haagse Bos, stond de prins zij aan zij met de militairen die met hun persoonlijke wapens omhoog schoten." Volgens Hillenaar haalde Prins Bernhard geen toestel naar beneden. Het ooggetuigenverslag van de oudinfanterist Hillenaar lijkt een anekdote uit H.R.H. Prince Bernhard of the Netherlands. An authorized biography (1962) van de Amerikaanse journalist Alden Hatch te bevestigen 2. Prins Bernhard. Zijn plaats en functie in de moderne monarchie. Een geautoriseerde biografie, Alden Hatch (1962, p. 97). Anno 2013 heeft Hillenaar het over een machinepistool ; Hatch haalt in zijn biografie uit 1962 zowel de Lewis mitrailleur als een pistoolmitrailleur aan. De Lewis mitrailleur is de lichte mitrailleur Lewis M.20, in de meidagen van 1940 in dienst bij de infanterie van het Nederlandse leger H.R.H. Prince Bernhard of the Netherlands. An authorized biography werd al in 1962 in het Nederlands vertaald door Jan Frits Kliphuis en uitgegeven als Prins Bernhard. Zijn plaats en functie in de moderne monarchie. Een geautoriseerde biografie. 3 De 12 kg wegende, gasoperabele en luchtgekoelde mitrailleur M.20 is de aangepaste versie van het (eerste) model 14, uitgevonden door de Amerikaanse kolonel Isaac Newton Lewis ( ). 1

2 Het verhaal wordt boeiender als Hatch een bladzijde verder schrijft: Prins Bernhard. Zijn plaats en functie in de moderne monarchie. Een geautoriseerde biografie, Alden Hatch (1962, p. 98). Beide verhalen lijken met elkaar te stroken. Het persoonlijk wapen waarmee Prins Bernhard heeft geschoten was de MP (Machinenpistole) 40 4, indertijd het standaardwapen van de Wehrmacht. Het is mogelijk dat de MP40 van Prins Bernhard behoorde tot de voorlevering van 150 exemplaren uit 1939, bestemd voor het Nederlandse Korps Mariniers 5. Uit het wapengekletter op de vroege morgen van vrijdag 10 mei 1940 door Prins Bernhard en de paleisbewaking van Huis ten Bosch waartoe ook Gerard Hillenaar behoorde kan veel meer worden afgeleid. In 1940 had het Nederlandse leger de beschikking over stuks van deze mitrailleur, dat de patronen aanvoerde vanuit een patroontrommel. Tot 1935 maakte de Lewis gebruik van patronen van het kaliber.303 British (7.7 56mm), daarna van het kaliber mm Mauser. De vuursnelheid bedroeg 450 schoten per minuut en het maximale bereik was meter. Met behulp van een luchtdoelsteun kon de mitrailleur M.20 worden gebruikt als luchtdoelmitrailleur tegen vliegtuigen. 4 De Duitse pistoolmitrailleur MP40, kaliber 9 mm Para, heeft een vuursnelheid van 500 schoten per minuut. Het wapen is gefabriceerd door de Erfurter Maschinen- und Werkzeugfabrik Berthold Geipel GmbH (ERMA). 5 2

3 Gerekend vanaf uur (Hatch, p. 97) schoot de prins bijna twee uur lang [ ] op elk vliegtuig dat min of meer in de buurt kwam. Dat er meer dan één vliegtuig over Huis ten Bosch heeft gevlogen, is een feit. In het kader van Westfeldzug (Campagne West) van de nazi s, werden Den Haag en omstreken op die tiende mei aangevallen door een deel van de 22. Luftlande-Division van Generalleutnant Graf Hans von Sponeck. De MP40 van Prins Bernhard 6. Op de plaquette eronder staat de tekst: Met dit wapen heeft Zijne Koninklijke Hoogheid Prins Bernhard der Nederlanden geschoten op vijandelijke Duitse vliegtuigen gedurende de oorlogsdagen van mei Drie infanterieregimenten trachtten te landen op Waalhaven (Rotterdam), Valkenburg (Leiden), Ockenburg (Kijkduin) en Ypenburg. De Duitsers leden echter zware verliezen, onder andere doordat vliegtuigen crashten en omdat de Nederlandse tegenstand groter was dan verwacht. Het aangrijpen van het Nederlandse regeringscentrum en het Koninklijk Huis mislukte en de oorlog met Nederland kon niet in één dag worden beslecht 7. De vliegtuigen waarop Prins Bernhard uit wanhoop en woede bijna twee uur lang schoot, waren Junkers en Messerschmitts. Beide toestellen werden tijdens de Westfeldzug in groten getale ingezet. Kort na uur gaf de prins zijn pistoolmitrailleur aan de sergeant, die vervolgens een Duits vliegtuig neerschoot. Daarmee wordt de suggestie gewekt dat die sergeant dat vliegtuig met Bernhards MP40 neerhaalde. Dit is hoogst onwaarschijnlijk, maar zeker niet onmogelijk. Laagvliegende vliegtuigen die in duikvlucht luchtaanvallen uitvoeren kunnen zonder meer schade oplopen door voortdurend mitrailleurvuur. Het is bekend dat een Reserve-Grenscompagnie Grenadiers 8, in elk geval tot half twaalf s morgens op 10 mei, belast was met de bewaking van de leden van het Koninklijk Huis in paleis Huis ten Bosch. Op dat tijdstip vertrok Hare Majesteit Koningin Wilhelmina vanaf Huis ten Bosch naar paleis Noordeinde, bewaakt door dezelfde Grenadiers die eerder Huis ten Bosch hadden bewaakt Volgens de Gevechtsverslagen en -rapporten mei 1940 waren er een zevental Reserve Grenscompagnieën: de Reserve Grenscompagnie Grenadiers en de Reserve Grenscompagnie Jagers, beiden ingedeeld bij de Vesting Holland Westfront, en de 1e tot en met 5e Reserve Grenscompagnie, ingedeeld bij het 37e Grensbataljon (37 GB). 3

4 Het is niet bekend of deze Grenadiers hun mitrailleurs M.20 op een luchtdoelsteun hadden geplaatst op het moment dat vuur tegen de overvliegende vliegtuigen werd uitgebracht. Hierop geplaatst kon het wapen effectief als luchtdoelmitrailleur tegen vliegtuigen worden gebruikt. Was dit het geval, dan was de trefkans absoluut groter. Dr. Loe de Jongs standaardwerk Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog biedt meer uitkomst 9. Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog , deel III, Mei 40, p. 50. Bij De Jong worden de compagnie van het Regiment Grenadiers, van oudsher verbonden met het Koningshuis, en de benzinetank van het toestel werd geraakt (hoogstwaarschijnlijk door een batterij van de luchtafweer); brandend stortte het neer op het Malieveld als feiten gepresenteerd. Koningin Wilhelmina, die in het voorjaar van 1940 naar Huis ten Bosch was verhuisd, haalt de anekdote met ditzelfde vijandelijk vliegtuig eveneens aan in haar autobiografie: Enkele uren na de inval werd mij gemeld, dat ons bewakingsdetachement een vijandelijk vliegtuig had neergeschoten, dat in het Haagse Bos was neergestort. 10 Stortte dat vliegtuig nu op het Malieveld of in het Haagse Bos neer? Wilhelmina heeft het bij het rechte eind. Op 10 mei om uur schoot 58 Peloton Luchtdoelmitrailleurs 11, 14 Compagnie Luchtdoelmitrailleurs, 164 Batterij Luchtafweer (164 Bt Lua) een Junkers Ju-52 neer, die om ± uur neerstortte in het Haagse bos 12. De kanonnen van de luchtafweerbatterij stonden op het voetbalterrein van het Haagse V.U.C., gelegen aan Het Kleine Loo. Paleis Huis ten Bosch, aan de Bezuidenhoutseweg, ligt op nauwelijks één kilometer afstand hemelsbreed. 9 Deel III, Mei 40, p. 50. Het citaat haalt Westen Noordfront Vesting Holland, mei 1940 van Victor Emile Nierstrasz aan. 10 Wilhelmina, Prinses der Nederlanden, Eenzaam maar niet alleen (1959, p. 271) Bronnen: De luchtverdediging in de meidagen 1940 (1970, p. 629) Strijd om ons luchtruim - S.H. Hoogterp (1950, p. 161) The Battle of France then and now six nations locked in aerial combat september 1939 to june Peter Cornwell (2008, p. 226) Verliesregister Verlieslijst Onderzoek Studiegroep Luchtoorlog (2008, verliesregistratienummer T335) Inventarisatie uit diverse bronnen van in de meidagen van 1940 tijdens of door de strijd in Nederland neergeschoten of vernielde Duitse vliegtuigen, weergegeven per provincie of gebied (p. 19) 4

5 De fysieke afstand tussen Paleis Huis ten Bosch (1) en het voetbalterrein van V.U.C. (2) is amper 1 km hemelsbreed. 13 Van het neerstortende vliegtuig zijn meerdere foto s 14. Van de grond af was goed te zien hoe de Junkers Ju-52 brandend in het Haagse Bos bij de Boslaan neerstortte. Volgens luitenant-kolonel b.d. E.H. Brongers kwamen hierbij de drie bemanningsleden en 17 man van de staf van de 22. Luftlande-Division van Von Sponeck om het leven https://maps.google.nl/ 14 Beeldnummer , collectie Verzetsmuseum Amsterdam, via Beeldbank WO2: 15 Inventarisatie uit diverse bronnen van in de meidagen van 1940 tijdens of door de strijd in Nederland neergeschoten, vernielde of door vuur beschadigde Duitse vliegtuigen, weergegeven per provincie of gebied 5

6 De anekdote over het Duitse vliegtuig is niet alleen door Bernhards biograaf Hatch aangehaald: Een Duits vliegtuig vloog laag over het paleis. Volgens Miep Brave-Maks loste prins Bernhard met een licht machinepistool minstens vijfhonderd schoten op het vijandelijke vliegtuig 16 Mevrouw Brave-Maks, beter bekend als Maria Cornelia ( Kokkie ) Gilles, was in tegenstelling tot Gerard Hillenaar geen directe ooggetuige. Pas vanaf 1945 was zij als persoonlijk secretaresse in dienst van Prins Bernhard en vermoedelijk heeft zij dit verhaal, na de oorlog, uit diens mond opgetekend. Conclusie Het is aannemelijk dat de sergeant die, volgens Prins Bernhard met zijn pistoolmitrailleur de laagvliegend Junkers Ju-52 neerschoot, zelf in de volle overtuiging is geweest dat hij daadwerkelijk het genadeschot op het Duitse toestel loste. Als dit het geval is, dan wist hij niet of had hij in elk geval onvoldoende benul dat de nog geen kilometer verderop bulderende kanonnen van 164 Batterij Luchtafweer met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid de essentiële inleidende beschieting hadden gedaan. En dan nog: zelfs als de onderofficier uit de Reserve-Grenscompagnie Grenadiers bij paleis Huis ten Bosch werkelijk met Bernhards MP40 die Junkers Ju-52 het Gnadenschuß zou hebben gegeven, waardoor twintig Duitse militairen de dood vonden, kan dit onmogelijk worden toegeschreven aan de heldenstatus van Zijne Koninklijke Hoogheid Prins Bernhard. Marcel van Hemert webbeheerder Boekje Pienter 14 april Ruud van Capelleveen, AbsoluteFacts, juli

Bernard Molenkamp. Zijn ouders waren Gerrit Hendrik Molenkamp (geb. 3-8-1860), landbouwer van beroep en Willemina Ooijman (geb.10-11-1861).

Bernard Molenkamp. Zijn ouders waren Gerrit Hendrik Molenkamp (geb. 3-8-1860), landbouwer van beroep en Willemina Ooijman (geb.10-11-1861). Bernard Molenkamp Mijn opa BERNARD MOLENKAMP wordt 14-3-1897 geboren te Zelhem (een klein dorpje in de provincie Gelderland op een grote boerderij De Molenkamp ) in Holland. Zijn ouders waren Gerrit Hendrik

Nadere informatie

Padvinders in de meidagen van 1940

Padvinders in de meidagen van 1940 Padvinders in de meidagen van 1940 Anders dan nu waren in de vooroorlogse jaren de winters veelal echte winters met perioden met sneeuw en ijs. Het kampeerseizoen eindigde meestal eind september begin

Nadere informatie

WERKBOEK. Lest we Forget

WERKBOEK. Lest we Forget 1 WERKBOEK Lest we Forget 2 Lest we Forget Dit is een uitgave van de stichting Aircraft Recovery Groep 1940-1945 Contact: Secretaris Stichting A.R.G. 1940-1945, Dorpsstraat 204H, 1566 AT Assendelft. Website:

Nadere informatie

Overzichtskaart onderzoeksgebied Overzicht EODD vondsten in de omgeving van het onderzoeksgebied. T&A Survey BV 0211GPR2431 1

Overzichtskaart onderzoeksgebied Overzicht EODD vondsten in de omgeving van het onderzoeksgebied. T&A Survey BV 0211GPR2431 1 Inhoudsopgave pagina 1 Inleiding en onderzoeksdoel... 2 2.1 Algemeen... 3 2.2 Onderzoeksgebied... 3 2.3 Literatuur- en archiefonderzoek... 3 2.4 Historisch overzicht... 3 2.4.1 Historisch overzicht onderzoeksgebied...

Nadere informatie

Toespraak minister van Defensie, Eimert van Middelkoop, ter gelegenheid van de medaille parade op de Nederlandse Veteranendag

Toespraak minister van Defensie, Eimert van Middelkoop, ter gelegenheid van de medaille parade op de Nederlandse Veteranendag Toespraak minister van Defensie, Eimert van Middelkoop, ter gelegenheid van de medaille parade op de Nederlandse Veteranendag Den Haag, 27 juni 2009 Koninklijke Hoogheid, veteranen, aangetreden militairen,

Nadere informatie

Catalogus Ronde figuren

Catalogus Ronde figuren Catalogus Ronde figuren Nederlandse Stichting voor Modelfiguren Juli 2015 Catalogus ronde figuren In deze catalogus zijn de ronde figuren opgenomen die de Nederlandse Stichting voor Modelfiguren over de

Nadere informatie

Daarna is het weer. Crash Wellington R1397, 25 juli 1941

Daarna is het weer. Crash Wellington R1397, 25 juli 1941 Daarna is het weer donker Crash Wellington R1397, 25 juli 1941 Serie: Ontmoeting Tekst: Meike Jongejan Onderzoek: Douwe Drijver en Alexander Tuinhout Redactie: Hans Groeneweg Vormgeving: Richard Bos 2015.

Nadere informatie

Daar mogen jullie niet naar kijken!

Daar mogen jullie niet naar kijken! Daar mogen jullie niet naar kijken! Serie: Verhalen kind in oorlog Tekst: Meike Jongejan Onderzoek: Mariska de Boer en Hans Groeneweg Redactie: Jan van Zijverden Vormgeving: Richard Bos 2015, Fries Verzetsmuseum,

Nadere informatie

CultuurHistorisch apeldoorn

CultuurHistorisch apeldoorn CultuurHistorisch apeldoorn Het landingsgestel van de Messerschmitt Uit de lucht, in de bodem Archeologisch onderzoek naar vliegtuigwrakken uit de Tweede Wereldoorlog De Tweede Wereldoorlog werd niet alleen

Nadere informatie

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

OORLOG IN OVERIJSSEL 2015

OORLOG IN OVERIJSSEL 2015 OORLOG IN OVERIJSSEL 2015 Opdrachten bij de film Naam Groep.. BEZETTING duur: ca. 15 minuten In de film zie je beelden van Hitler. Wie was hij? In welk jaar kwam Hitler aan de macht en welke plannen had

Nadere informatie

Plaatsingslijst van de Collectie C. de Kruijf

Plaatsingslijst van de Collectie C. de Kruijf T00298 Plaatsingslijst van de Collectie C. de Kruijf over de Grebbeberg te Rhenen, 1870-2005 M.A. van der Eerden-Vonk en D. Ruiter Juli 2014 Inleiding Omvang: 1 m. Herkomst: schenking van de heer C. de

Nadere informatie

Daags nadat Momgomery's troepen over de Rijn waren, stak Church.1i de rivier over in een Amerikaanse stormboot,

Daags nadat Momgomery's troepen over de Rijn waren, stak Church.1i de rivier over in een Amerikaanse stormboot, 23g2.. passeerden vanmiddag veel bommenwerpers en jagers in oostelijke richting. Vanavond naar Simonse geweest. Toen ik terug naar huis ging en nog maar juist de poort uit was, hoorde ik opeens iets, alsof

Nadere informatie

verwerkingsopdrachten Willem-Alexander

verwerkingsopdrachten Willem-Alexander verwerkingsopdrachten Willem-Alexander Van kind tot koning Vragen bij Stamboom van het Koninklijk huis (bladzijde 6 en 7) 1 Als je goed kijkt, zie een schild met het wapen van Nederland. Op het schild

Nadere informatie

Geschiedenis van het Regiment van Phaff en het Bataillon Infanterie van. Linie nr. 2

Geschiedenis van het Regiment van Phaff en het Bataillon Infanterie van. Linie nr. 2 Geschiedenis van het Regiment van Phaff en het Bataillon Infanterie van Linie nr. 2 Wervingsposter van het Regiment van Phaff; prent in het bezit van de Stichting Limburgse Jagers. Met dank aan het Museum

Nadere informatie

HUIS DOORN EN DE EERSTE WERELDOORLOG DE VROUWEN VAN DE KEIZER 36 THEMATIJDSCHRIFT.NL

HUIS DOORN EN DE EERSTE WERELDOORLOG DE VROUWEN VAN DE KEIZER 36 THEMATIJDSCHRIFT.NL DE VROUWEN VAN DE KEIZER 36 THEMATIJDSCHRIFT.NL Door Liesbeth Ruitenberg DE VROUWEN VAN DE KEIZER Auguste Victoria vroom, bescheiden en dienstbaar In 1881 trouwt de Duitse prins Wilhelm (de latere keizer

Nadere informatie

Inventaris van de Collectie Tweede Wereldoorlog 1940-1945 (1995)

Inventaris van de Collectie Tweede Wereldoorlog 1940-1945 (1995) Toegangsnummer: 460 Inventaris van de Collectie Tweede Wereldoorlog 1940-1945 (1995) CH. Jeurgens e.a. Gemeentearchief Schiedam 1996, 2004 This finding aid is written in Dutch. 2 Collectie WO II 460 460

Nadere informatie

Wat is de aanleiding tot de Eerste Wereldoorlog? De moord op Frans-Ferdinand van Oostenrijk.

Wat is de aanleiding tot de Eerste Wereldoorlog? De moord op Frans-Ferdinand van Oostenrijk. Werkblad 7 Ω Oorlog en crisis Ω Les : De Eerste Wereldoorlog Het begin van de Eerste Wereldoorlog Rond 900 zijn er twee kampen in Europa. Rusland, Frankrijk en Groot- Brittannië aan de ene kant. Oostenrijk-

Nadere informatie

QUIZ. Tip! Speel de quiz klassikaal op het digitale schoolbord! Spelregels Wijs een jurylid aan: die bepaalt wie antwoord mag geven.

QUIZ. Tip! Speel de quiz klassikaal op het digitale schoolbord! Spelregels Wijs een jurylid aan: die bepaalt wie antwoord mag geven. QUIZ Tip! Speel de quiz klassikaal op het digitale schoolbord! Spelregels Wijs een jurylid aan: die bepaalt wie antwoord mag geven. Wijs een vragensteller aan: die stelt de vraag en noemt de 3 mogelijke

Nadere informatie

Iedereen is van harte welkom Zie hieronder

Iedereen is van harte welkom Zie hieronder NIEUWSBRIEF Secr. Cor Knoop Fresiastraat 24 4921 HC Made Tel 062-683642 e.mail: caknoop@hetnet.nl jaargang 15 nummer 4, augustus 2012 Uitnodiging 1 Hierbij nodigen wij U uit voor de dagexcursie naar de

Nadere informatie

Vrijwillig Landstormkorps Luchtafweerdienst

Vrijwillig Landstormkorps Luchtafweerdienst Vrijwillig Landstormkorps Luchtafweerdienst Ontstaan Het gebrek aan inzicht onzer regering en politieke partijen in de jaren dertig, fouten op het gebied van aanschaffing en organisatie, stelselmatige

Nadere informatie

HET HAAGSCHE MILITAIRE EREHOF

HET HAAGSCHE MILITAIRE EREHOF HET HAAGSCHE MILITAIRE EREHOF Jaargang 3 April 2012 Dit nieuwsbulletin is een uitgave van de Stichting Herdenking Militaire Erehof s-gravenhage. Gevestigd: Elzenhorst 14 te 2742 CJ Waddinxveen Herdenking

Nadere informatie

Deel 1. De eerste oorlogsdagen

Deel 1. De eerste oorlogsdagen Deel 1 De eerste oorlogsdagen Vrijdag 10 mei 1940, heel vroeg in de ochtend Luchtaanval Chris wordt wakker van harde dreunen en zwaar gebrom. Vliegtuigen, weet hij meteen. Zware vliegtuigen, bommenwerpers!

Nadere informatie

Vermist is erger dan dood

Vermist is erger dan dood Vermist is erger dan dood Identificeren oorlogsl Op een koude winterdag in februari legt de Bergings- en Identificatiedienst Koninklijke Landmacht (BIDKL) in Arnhem-Zuid de stoffelijke resten van twee

Nadere informatie

DE SLAG OM VESTING HOLLAND

DE SLAG OM VESTING HOLLAND HistoriscHe route DE SLAG OM VESTING HOLLAND LANGS DE SpOrEN VAN DE DuITSE AANVAL rondom DOrDrEcHT, rotterdam EN DEN HAAG 10-15 MEI 1940 AAD SpANjAArD Inhoud Inleiding 9 Wat eraan vooraf ging 11 Mobilisatie

Nadere informatie

1 Mei Zaterdag Locatie Smedekinck

1 Mei Zaterdag Locatie Smedekinck 1 Mei Zaterdag s morgens Inrichting legerkamp Er wordt een Tweede Wereldoorlog legerkamp ingericht waar Nederlandse, Duitse en Geallieerde militairen hun bivak opslaan. Daarnaast wordt een tent omgebouwd

Nadere informatie

Hendrik Enzerink, gesneuveld op de Grebbeberg

Hendrik Enzerink, gesneuveld op de Grebbeberg Hendrik Enzerink, gesneuveld op de Grebbeberg Op de 4e mei worden elk jaar de slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog herdacht. In Hengelo (Gld) wordt een lijst met 58 namen opgenoemd, al lag het werkelijke

Nadere informatie

VERLIESREGISTER 1939-1945

VERLIESREGISTER 1939-1945 Studiegroep Luchtoorlog 1939-1945 (SGLO) VERLIESREGISTER 1939-1945 Alle militaire vliegtuigverliezen in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog 1 Foto op de omslag: In de vroege ochtend van 13 juni 1943

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-13-2-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-13-2-b Bijlage VMBO-KB 2013 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-13-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een prentbriefkaart uit 1908 Dit is Kenau, die in 1573 in Haarlem

Nadere informatie

Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts'

Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts' Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts' In de conflicten voor de Eerste Wereldoorlog speelden paarden een belangrijke rol. De cavalerie was tot dan het speerpunt van de legers. Maar vanaf 1914

Nadere informatie

De luchtverdediging in de Grebbelinie bij Rhenen en Wageningen tijdens de meidagen van 1940

De luchtverdediging in de Grebbelinie bij Rhenen en Wageningen tijdens de meidagen van 1940 De luchtverdediging in de Grebbelinie bij Rhenen en Wageningen tijdens de meidagen van 1940 Een persoonlijke studie naar de verrichtingen van de luchtafweereenheden van de luchtverdedigingkring Utrecht

Nadere informatie

35 oefenvragen over de Tweede Wereldoorlog 1

35 oefenvragen over de Tweede Wereldoorlog 1 35 Oefenvragen over de Tweede Wereldoorlog 1. De Tweede Wereldoorlog dankt zijn naam aan: a. Het aantal landen dat erbij betrokken was b. Het feit dat de oorlog in meerdere werelddelen werd uitgevochten

Nadere informatie

1. De bus met daarop het staatsieportret van Koningin Wilhelmina, en een afbeelding van de gouden koets.(1977)

1. De bus met daarop het staatsieportret van Koningin Wilhelmina, en een afbeelding van de gouden koets.(1977) 1. De bus met daarop het staatsieportret van Koningin Wilhelmina, en een afbeelding van de gouden koets.(1977) 2. De bus met daarop Koningin Wilhelmina als jong meisje, en de intocht te Amsterdam.(1984)

Nadere informatie

LES 13. Oorlogen, oorlogen en nog eens oorlogen. Lees. Lees "Oorlogen, oorlogen en nog eens. Schrijf de power text op een kaart of een

LES 13. Oorlogen, oorlogen en nog eens oorlogen. Lees. Lees Oorlogen, oorlogen en nog eens. Schrijf de power text op een kaart of een LES Oorlogen, oorlogen en nog eens oorlogen Heb je wel eens ruzie gehad? Misschien heb je geschreeuwd tegen je broer of zus. Of was je boos op iemand op school. Of misschien heb je twee mensen zien vechten.

Nadere informatie

Nederlandse omnibus-series

Nederlandse omnibus-series Nederlandse omnibus-series Het Britse koningshuis heeft dit jaar twee memorabele gebeurtenissen meegemaakt. Allereerst de dood van Koningin-moeder Elizabeth, die op 101-jarige leeftijd overleed. Daarnaast

Nadere informatie

LANG LEVE RO DE LINIE? ME Opdrachtbladen VERBODEN KRINGEN

LANG LEVE RO DE LINIE? ME Opdrachtbladen VERBODEN KRINGEN LNG LEVE RO DE LINIE? ME Opdrachtbladen W Naam Groep Datum LNG LEVE Opdrachtblad Land onder water Opdracht 1 Lees het artikel Toen zou het hier onder water komen op bladzijde 2 van de krant en beantwoord

Nadere informatie

OPDRACHTEN BIJ DE TENTOONSTELLING TEGEN-STRIJD: DE GROOTE OORLOG IN HET LAND VAN DENDERMONDE

OPDRACHTEN BIJ DE TENTOONSTELLING TEGEN-STRIJD: DE GROOTE OORLOG IN HET LAND VAN DENDERMONDE OPDRACHTEN BIJ DE TENTOONSTELLING TEGEN-STRIJD: DE GROOTE OORLOG IN HET LAND VAN DENDERMONDE INLEIDING Op 17 augustus opende de tentoonstelling Tegen-Strijd, de beleving van de Groote Oorlog in het land

Nadere informatie

Een korte oorlog. de slag om nederland in mei 1940. Ambo Anthos Amsterdam

Een korte oorlog. de slag om nederland in mei 1940. Ambo Anthos Amsterdam Een korte oorlog Rein Bijkerk Een korte oorlog de slag om nederland in mei 1940 Ambo Anthos Amsterdam isbn 978 90 263 2718 6 2015 Rein Bijkerk Omslagontwerp Studio Jan de Boer Omslagillustratie Beeldbank

Nadere informatie

Oefening 1: globaal lezen. Lees deze tekst in maximaal 8 minuten. Geef daarna antwoord op de vragen.

Oefening 1: globaal lezen. Lees deze tekst in maximaal 8 minuten. Geef daarna antwoord op de vragen. Oefening 1: globaal lezen. Lees deze tekst in maximaal 8 minuten. Geef daarna antwoord op de vragen. 5 Nederland wordt door Duitsland bezet. De koningin en de regering vluchten naar Engeland. Ruim 75 procent

Nadere informatie

www.gratisaanbiedingen.nl Valkenburg Ruud van Capelleveen Nummer: 2 kijk op www.gratisaanbiedingen.nl voor meer gratis downloads

www.gratisaanbiedingen.nl Valkenburg Ruud van Capelleveen Nummer: 2 kijk op www.gratisaanbiedingen.nl voor meer gratis downloads Valkenburg Ruud van Capelleveen Nummer: 2 kijk op www.gratisaanbiedingen.nl voor meer gratis downloads Valkenburg DOOR RUUD VAN CAPELLEVEEN Colofon Dit is een uitgave van: Absolute Figures Margrietstraat

Nadere informatie

HET LEGER. Waarom heeft. Nederland. Informatie voor scholieren. De Nederlandse krijgsmacht in het kort

HET LEGER. Waarom heeft. Nederland. Informatie voor scholieren. De Nederlandse krijgsmacht in het kort HET LEGER Uitgave: Ministerie van Defensie Directie Voorlichting en Communicatie April 2006 www.defensie.nl Informatie voor scholieren De Nederlandse krijgsmacht in het kort In deze folder vertel ik je

Nadere informatie

Lesbrieven WOI. 100 jaar Groote Oorlog

Lesbrieven WOI. 100 jaar Groote Oorlog Lesbrieven WOI 100 jaar Groote Oorlog De Ginter gemeenten 1 Gistel 2 Oudenburg 3 Ichtegem 4 Torhout 5 Zedelgem 6 Koekelare 7 Kortemark 2 Kortemark tijdens de Eerste Wereldoorlog Kortemark vóór de oorlog

Nadere informatie

Ter Land, ter zee en op de fiets

Ter Land, ter zee en op de fiets Ter Land, ter zee en op de fiets Eerste druk, maart 2012 2012 Lucas Graver isbn: 978-90-484-2285-2 nur: 402 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van

Nadere informatie

Vakanties en bijzondere dagen

Vakanties en bijzondere dagen Vakanties en bijzondere dagen VAKANTIE NOORD/MIDDEN/ZUID DATA Kerst 2013 alle regio s 21-12-13 t/m 05-01-14 Voorjaar noord 22-02-14 t/m 02-03-14 midden / zuid 15-02-14 t/m 23-02-14 Mei alle regio s 26-04-14

Nadere informatie

Daarachter bevindt zich het monument met het opschrift: Ter nagedachtenis van de in 1940-1945 voor het vaderland gevallenen.

Daarachter bevindt zich het monument met het opschrift: Ter nagedachtenis van de in 1940-1945 voor het vaderland gevallenen. ENKELE BESPIEGELINGEN BIJ HET OORLOGSMONUMENT TE WASSENAAR Op 4 mei vindt in ons land de nationale dodenherdenking plaats: Tijdens de Nationale Herdenking op 4 mei herdenken we allen burgers en militairen

Nadere informatie

Wie Nijmegen zegt, zegt Vierdaagse. Hoewel Nijmegen

Wie Nijmegen zegt, zegt Vierdaagse. Hoewel Nijmegen Vierdaagse onder de loupe Wie Nijmegen zegt, zegt Vierdaagse. Hoewel Nijmegen een r i j k verleden en ook hedentendage nog veel interessants te bieden heeft, dankt de stad zijn wereldwijde faam aan een

Nadere informatie

Een beveiliging van een werktrein van de Staats Spoorwegen met een fatale afloop.

Een beveiliging van een werktrein van de Staats Spoorwegen met een fatale afloop. WEST JAVA- Bantam 1949. Een beveiliging van een werktrein van de Staats Spoorwegen met een fatale afloop. Het is 19 december 1948. De legercommandant, de generaal S. Spoor, komt met zijn dagorder, waarin

Nadere informatie

Vind de mooiste fietsroutes op www.route.nl. Fietsroute 122132 Hoek van Holland, Loosduinen en Naaldwijk

Vind de mooiste fietsroutes op www.route.nl. Fietsroute 122132 Hoek van Holland, Loosduinen en Naaldwijk Fietsroute 122132 Hoek van Holland, Loosduinen en Naaldwijk Praktische informatie Dichtstbijzijnde parkeerplaats staeldiep Rotterdam Dichtstbijzijnde parkeerplaats vanaf eindpunt staeldiep Rotterdam Dichtstbijzijnde

Nadere informatie

Nederlandse Militaire Krijgsgevangenen

Nederlandse Militaire Krijgsgevangenen Nederlandse Militaire Krijgsgevangenen Demobilisatie Als plaatsvervanger van de naar Engeland uitgeweken Nederlandse reging werd generaal Winkelman benoemd. Hij had de capitulatie aangeboden aan de commandant

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Alleen morgen betalen wij nog de BTW voor u

Alleen morgen betalen wij nog de BTW voor u NIEUWSBRIEF vrijdag 10 juni 2016 Alleen morgen betalen wij nog de BTW voor u Morgen, zaterdag 11 juni is de laatste dag van onze BTW-actie. Dus ALLEEN MORGEN NOG kunt u in MODEL PLAZA en in onze WEBSHOP

Nadere informatie

1 Het ontstaan van het Koninkrijk 10. 2 De geboorte van een prins 16. 3 De jeugd van prins Willem-Alexander 20

1 Het ontstaan van het Koninkrijk 10. 2 De geboorte van een prins 16. 3 De jeugd van prins Willem-Alexander 20 Inhoud Stamboom van het Koninklijk Huis 6 Inleiding 9 e 1 Het ontstaan van het Koninkrijk 10 2 De geboorte van een prins 16 3 De jeugd van prins Willem-Alexander 20 4 De studententijd van prins Willem-Alexander

Nadere informatie

Illustraties bij Mussert & Co De NSB-leider en zijn vertrouwelingen

Illustraties bij Mussert & Co De NSB-leider en zijn vertrouwelingen Hoofdstuk 4 Familieportret, Rie Mussert-Witlam onder links,mussert boven links. Bron: Collectie NIOD. Rie Mussert-Witlam bij een NSB-herstellingdoord. Bron: Beeldbank WO2, collectie NIOD. Blz. 1 van 21

Nadere informatie

Memoryspel Kerstmis 1914: Het eerste kerstbestand. Verbroedering tussen strijdende partijen. Er wordt eten gedeeld en men

Memoryspel Kerstmis 1914: Het eerste kerstbestand. Verbroedering tussen strijdende partijen. Er wordt eten gedeeld en men Memoryspel Kerstmis 1914: Het eerste kerstbestand. Verbroedering tussen strijdende partijen. Er wordt eten gedeeld en men speelt zelfs een voetbalwedstrijd. Dit bestand was een poging geweest om er het

Nadere informatie

Waar gebeurde het? Korte omschrijving. Lesdoel. Lesbeschrijving. Materiaal. Docentenblad

Waar gebeurde het? Korte omschrijving. Lesdoel. Lesbeschrijving. Materiaal. Docentenblad Docentenblad Waar gebeurde het? Korte omschrijving In de strip worden vaak plaatsen genoemd. Er zijn drie kaartjes (Nederland, Europa en de wereld) en een aantal stripplaatjes waarin plaatsen genoemd worden.

Nadere informatie

HOE MAJOOR W. P. LANDZAAT, COM- MANDANT VAN 1-8 R.I., OP 13 MEI 1940 OP DEN GREBBEBERG SNEUVELDE

HOE MAJOOR W. P. LANDZAAT, COM- MANDANT VAN 1-8 R.I., OP 13 MEI 1940 OP DEN GREBBEBERG SNEUVELDE 186 UIT DE MILITAIRE SPECTATOR VAN SEPT. EN OCT. 1940 HOE MAJOOR W. P. LANDZAAT, COM- MANDANT VAN 1-8 R.I., OP 13 MEI 1940 OP DEN GREBBEBERG SNEUVELDE DOOR V. E. NIERSTRASZ Luitenant-Kolonel van den Generalen

Nadere informatie

COMMISSIE AWACS LIMBURG Secretariaat: Postbus 5700-6202 MA Maastricht

COMMISSIE AWACS LIMBURG Secretariaat: Postbus 5700-6202 MA Maastricht CAL 11-35 COMMISSIE AWACS LIMBURG Secretariaat: Postbus 57-622 MA Maastricht OVERZICHT KLACHTEN 3 e kwartaal 211 November 211 Uitgegeven door de Stichting Klachtentelefoon Luchtverkeer Zuid-Limburg onder

Nadere informatie

gaat hier dus hand in hand met het levendig houden van de herinnering aan delen van de geschiedenis die steeds verder van ons af liggen.

gaat hier dus hand in hand met het levendig houden van de herinnering aan delen van de geschiedenis die steeds verder van ons af liggen. Toespraak staatssecretaris van Defensie, Jack de Vries voor de reünie Djocja, 17 december 2008, Koninklijk Militair Tehuis Oud Militairen en Museum Bronbeek Allereerst mijn hartelijke dank om voor u te

Nadere informatie

De oorlog in de Hoven

De oorlog in de Hoven 10 mei 1940 De oorlog in de Hoven Han Koolhof De bewoners van de Hoven zullen niet onverdeeld enthousiast geweest zijn toen halverwege de jaren dertig het beton werd gestort voor de kazemat* op de spoordijk

Nadere informatie

De betekenis van Mill in de historie van Linies en Stellingen

De betekenis van Mill in de historie van Linies en Stellingen Stichting SPOREN VAN DE OORLOG MILL De betekenis van Mill in de historie van Linies en Stellingen Vóór de Tweede Wereldoorlog Reeds in 1934 werd besloten een eventuele aanval van de Duitsers in het Zuiden

Nadere informatie

Herdenking 4 mei 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal

Herdenking 4 mei 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal Herdenking 4 mei 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal Vandaag is het precies 70 jaar geleden dat ons land werd bevrijd. Generaties Nederlanders zijn opgegroeid in een

Nadere informatie

Airborne Museum Hartenstein

Airborne Museum Hartenstein Airborne Museum Hartenstein Opdrachten VMBO Welkom in het Airborne Museum! De villa is het voormalige hoofdkwartier van de Britten en stond in september 1944 midden op het slagveld. In het Museum is van

Nadere informatie

Tekst herdenking Brabantse gesneuvelden: Wie de ogen sluit voor het verleden, is blind voor de toekomst

Tekst herdenking Brabantse gesneuvelden: Wie de ogen sluit voor het verleden, is blind voor de toekomst Tekst herdenking Brabantse gesneuvelden: Wie de ogen sluit voor het verleden, is blind voor de toekomst Dames en heren, allen hier aanwezig. Het is voor mij een grote eer hier als pas benoemde burgemeester

Nadere informatie

VCA Nieuwsbrief januari 2015

VCA Nieuwsbrief januari 2015 VCA Nieuwsbrief januari 2015 N a a m b e d r i j f Veteranen Cafe t Hookhoes, Grotestraat-zuid 129, Almelo www.veteranencafealmelo.nl vca@veteranen.nl Veteranencafé op 13 januari 2015 Contact : nieuwjaars

Nadere informatie

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK 6 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK 6 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK THEMA 4 Eindredactie: Monique Goris Leerlijnen: Hans Bulthuis Auteurs: Katrui ten Barge, Wilfried Dabekaussen, Juul Lelieveld, Frederike

Nadere informatie

De 100-jarige herdenking van het Gevecht aan de Edemolen te Nazareth. Dinsdag 7 oktober 2014

De 100-jarige herdenking van het Gevecht aan de Edemolen te Nazareth. Dinsdag 7 oktober 2014 De 100-jarige herdenking van het Gevecht aan de Edemolen te Nazareth Dinsdag 7 oktober 2014 In de eerste fase van de Eerste Wereldoorlog (4 augustus-31 oktober 1914) heeft het 5 Linie Regiment een lange

Nadere informatie

Welkom / Dobro došli

Welkom / Dobro došli Welkom / Dobro došli 1. Nederland & Eerste Wereldoorlog 2. Aankomst van de Servische krijgsgevangenen in Nederland 3. Overlijden van 92 Servische WOI soldaten 4. Opgraving en transport naar Jindřichovice

Nadere informatie

Meeting the Enemy - The Human Face of the Great War. >>> Verkorte versie van deze bespreking in NRC Handelsblad van 30 januari 2015

Meeting the Enemy - The Human Face of the Great War. >>> Verkorte versie van deze bespreking in NRC Handelsblad van 30 januari 2015 Meeting the Enemy - The Human Face of the Great War >>> Verkorte versie van deze bespreking in NRC Handelsblad van 30 januari 2015 Richard van Emden Bloomsbury 2013 384 pagina s Michiel Hegener De Eerste

Nadere informatie

Docentenhandleiding. schoolplaten { WOII } h a a g s e. w w w..n l Docentenhandleiding

Docentenhandleiding. schoolplaten { WOII } h a a g s e. w w w..n l Docentenhandleiding 1 Docentenhandleiding Den Haag in de Tweede Wereldoorlog In dit document vindt u alle informatie op een rij met betrekking tot de schoolplaat Poppenhuis (Den Haag 1800-1900). De schoolplaat is onderdeel

Nadere informatie

Werkbladen voortgezet onderwijs. Naam leerling:

Werkbladen voortgezet onderwijs. Naam leerling: Werkbladen voortgezet onderwijs Naam leerling: Inhoud: Uitleg werkbladen Deze werkbladen horen bij de film D-Day, Normandy 1944. Een film die je meeneemt naar een beslissend moment in de geschiedenis:

Nadere informatie

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem A Bridge too Far is een film over de meest tragische blunder van de Tweede Wereldoorlog en vertelt heel precies over een groot plan. Dat plan kostte meer Geallieerden

Nadere informatie

De koude oorlog Jesse Klever Groep 7

De koude oorlog Jesse Klever Groep 7 De koude oorlog Jesse Klever Groep 7 1 Voorwoord Tijdens het maken van mijn spreekbeurt over Amerika kwam ik de Koude oorlog tegen. De koude oorlog leek mij een heel interessant onderwerp waar ik niet

Nadere informatie

De laatste overlevenden van de Tweede Wereldoorlog

De laatste overlevenden van de Tweede Wereldoorlog De laatste overlevenden van de Tweede Wereldoorlog Geschreven en geschilderde portretten van Nederlanders die de Tweede Wereldoorlog hebben meegemaakt Hebt u de oorlog meegemaakt? Uw verhaal wordt gratis

Nadere informatie

LUCHTPOST - DE OORLOGSJAREN.

LUCHTPOST - DE OORLOGSJAREN. LUCHTPOST - DE OORLOGSJAREN. Toen in september 1939 de tweede wereldoorlog uitbrak werd het voor de KLM onmogelijk om op alle l i j nen te blijven vliegen. Alle Europese luchtdiensten, met uitzondering

Nadere informatie

BASISBOEK. Lest we Forget

BASISBOEK. Lest we Forget 1 BASISBOEK Lest we Forget 2 Lest we Forget Dit is een uitgave van de stichting Aircraft Recovery Groep 1940-1945 Contact: Secretaris Stichting A.R.G. 1940-1945, Dorpsstraat 204H, 1566 AT Assendelft. Website:

Nadere informatie

Mijn mond zat vol aarde

Mijn mond zat vol aarde Mijn mond zat vol aarde Serie: Verhalen kind in oorlog Tekst: Meike Jongejan Onderzoek: Mariska de Boer en Hans Groeneweg Redactie: Jan van Zijverden Vormgeving: Richard Bos 2015, Fries Verzetsmuseum,

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2014 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bronnenboekje GT-0125-a-14-1-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een politieke tekening (rond 1900), met als titel:

Nadere informatie

Probleeminventarisatie Conventionele Explosieven Cyclamenweg Bleiswijk

Probleeminventarisatie Conventionele Explosieven Cyclamenweg Bleiswijk Probleeminventarisatie Conventionele Explosieven Cyclamenweg Bleiswijk documentcode: aantal pagina's: 10S062-PI-01 18 pag. (incl. bijlagen) Documenthistorie: Omschrijving Datum Definitief 16 augustus 2010

Nadere informatie

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler?

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Iedereen heeft wel eens van Adolf Hitler gehoord. Hij was de leider van Duitsland. Bij zijn naam denk je meteen aan de Tweede Wereldoorlog. Een verschrikkelijke

Nadere informatie

Let op: Alleen gesproken woord geldt!

Let op: Alleen gesproken woord geldt! Toespraak van de minister van Defensie, J.S.J. Hillen bij de herdenking van gesneuvelde militairen in Nederlands-Indië, op 3 september 2011 te Roermond. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Generaal Morsink,

Nadere informatie

Het Oudveld in de oorlog Een bijdrage van Jan Kerkhof

Het Oudveld in de oorlog Een bijdrage van Jan Kerkhof Het Oudveld in de oorlog Een bijdrage van Jan Kerkhof In de mobilisatie van 1939 stond op Het Oudveld aan de overkant van de Hoolsteeg luchtafweergeschut opgesteld. Ook waren er Nederlandse soldaten gelegerd

Nadere informatie

[Dossier - De Koning van België]

[Dossier - De Koning van België] [Dossier - De Koning van België] België had zijn monarchie maar twee keer nodig. De eerste keer was bij het ontstaan van het land, want zonder Leopold I had België nooit bestaan. De grote mogendheden hadden

Nadere informatie

Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking

Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking Jodenvervolging in Duitsland De reden dat de joden vervolgd en vermoord werden tijdens de Tweede Wereldoorlog was, dat de joden rijk en succesvol

Nadere informatie

Werkblad: Slag om de Schelde en de invloed op het Nieuwe land. 1

Werkblad: Slag om de Schelde en de invloed op het Nieuwe land. 1 Achtergrond informatie voor docenten. D- Day betekend de eerste dag van een grote militaire operatie. In de Tweede Wereldoorlog viel dat op 6 juni 1944. Maar de inval van de Amerikanen in Afghanistan was

Nadere informatie

De loods I26 met veldartilleriematerieel

De loods I26 met veldartilleriematerieel De loods I26 met veldartilleriematerieel In deze loods staat één van de allereerste veldartilleriestukken van het Belgisch leger. De stukken staan chronologisch opgesteld om duidelijk de evolutie van de

Nadere informatie

(~O~Jm-w~~T- 1L1-o(L. Maandrapportage klachtenoverzicht COVM Woensdrecht - Maart 2014. Pagina 1 v2.0 9/3/2014 8:29:18 AM. Melding Vlucht Reactie

(~O~Jm-w~~T- 1L1-o(L. Maandrapportage klachtenoverzicht COVM Woensdrecht - Maart 2014. Pagina 1 v2.0 9/3/2014 8:29:18 AM. Melding Vlucht Reactie (~O~Jm-w~~T- 1L1-o(L Maandrapportage klachtenoverzicht COVM Woensdrecht - Maart 2014 Melding Vlucht Reactie ht nr lnc. nr Datum W000240 07-( Tijd Plaats NISPEN HUIJBERGEN ROOSENDAAL ROOSENDAAL HUIJBERGEN

Nadere informatie

Tracébesluit. N50 Ens-Emmeloord. Conventionele Explosieven (CE n) Datum 20 maart 2014

Tracébesluit. N50 Ens-Emmeloord. Conventionele Explosieven (CE n) Datum 20 maart 2014 Tracébesluit N50 Ens-Emmeloord Conventionele Explosieven (CE n) Datum Status definitief Colofon Referentienummer RW1929-28/14-005-909 Uitgegeven door Rijkswaterstaat Midden-Nederland Informatie Telefoon

Nadere informatie

Het Vlaardingse klokkenspel

Het Vlaardingse klokkenspel Het Vlaardingse klokkenspel door Laura J. Meilink-Hoedemaker Met dank aan het Gemeentearchief van Vlaardingen Pagina 1 van 6 Het Vlaardings klokkenspel Dit artikel op mijn website gaat over het klokkenspel

Nadere informatie

Projectnummer: 1211GPR2855.1

Projectnummer: 1211GPR2855.1 Quickscan naar de mogelijke aanwezigheid van Conventionele Explosieven ten behoeve van een te realiseren hoge druk gasleiding van Donkerbroek naar Ureterp Deeltracé 1 Projectnummer: 1211GPR2855.1 In opdracht

Nadere informatie

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam: Hitler

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam: Hitler Werkblad Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les : Wat er vooraf ging Na de Eerste Wereldoorlog gaat het slecht met Duitsland. Het land moet veel geld Hitler betalen aan de winnaars van de oorlog. De leider van

Nadere informatie

De bevrijding van Houthem

De bevrijding van Houthem De bevrijding van Houthem Zondag 17 september 1944 Samengesteld door Fons Heijnens Duitsers in Houthem Vanuit Geulhem komend, trekken de Duitsers Houthem binnen in mei 1940 Foto uit archief van Jacquo

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE KOUDE OORLOG + NEDERLAND EN DE VERENIGDE STATEN NA DE TWEEDE WERELDOORLOG Gebruik bron 1. 1p 1 De bron maakt duidelijk dat de

Nadere informatie

Vrede en vrijheid maken we samen.

Vrede en vrijheid maken we samen. Vrede en vrijheid maken we samen. Draagt u ook bij? Wageningen 5 mei. 5 mei 1945 Bevrijding! 4 mei, 23.00 uur Bevrijdingsvuurceremonie Op 5 mei 1945 werd Nederland bevrijd van de Duitse overheersing tijdens

Nadere informatie

een zee van tijd een zee van tijd Ze laten zien dat ze geen leger meer willen. Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam:

een zee van tijd een zee van tijd Ze laten zien dat ze geen leger meer willen. Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam: Werkblad Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les : Wat er vooraf ging Na de Eerste Wereldoorlog gaat het slecht met Duitsland. Het land moet veel geld Hitler betalen aan de winnaars van de oorlog. De leider van

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over het CAK te Den Haag. Datum: 14 augustus 2013. Rapportnummer: 2013/099

Rapport. Rapport over een klacht over het CAK te Den Haag. Datum: 14 augustus 2013. Rapportnummer: 2013/099 Rapport Rapport over een klacht over het CAK te Den Haag. Datum: 14 augustus 2013 Rapportnummer: 2013/099 2 Klacht Verzoeker klaagt over de wijze waarop het CAK is omgegaan met zijn verzoek om tot nader

Nadere informatie

Deviezenproblemen rondom de Tweede Wereldoorlog

Deviezenproblemen rondom de Tweede Wereldoorlog Deviezenproblemen rondom de Tweede Wereldoorlog - deel IV (slot) Postzegelruil met het buitenland Direct na de bevrijding was postzegelruil met het buitenland niet mogelijk, zeer tot ongenoegen van de

Nadere informatie

BOTSCHAFT DER BUNDESREPUBLIK DEUTSCHLAND - VERTEIDIGUNGSATTACHÉ- Oberstleutnant i.g. Joachim Schmidt

BOTSCHAFT DER BUNDESREPUBLIK DEUTSCHLAND - VERTEIDIGUNGSATTACHÉ- Oberstleutnant i.g. Joachim Schmidt BOTSCHAFT DER BUNDESREPUBLIK DEUTSCHLAND - VERTEIDIGUNGSATTACHÉ- Oberstleutnant i.g. Joachim Schmidt Den Haag, 20. März 2013 Tel.: 0031 70-342.06.18 Fax: 0031 70-365.32.48 Toespraak ter gelegenheid van

Nadere informatie