Generaties verschillen? Ontmoeting verrijkt!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Generaties verschillen? Ontmoeting verrijkt!"

Transcriptie

1 Afgiftekantoor: Leuven 1 - P OOK Actueel - Speciaal Nummer Belgie - Belgique P.B. Leuven 1 BC 4192 Ouderenweek november Generaties verschillen? Ontmoeting verrijkt!

2 Inhoud Woord vooraf...1 Generaties verschillen?...3 Zin in nieuwe maatjes?...10 Jong en oud: sla de handen in elkaar!...13 Activiteit: Kraak de code...17 Cultuur van ouderen?...19 Dialoog tussen culturen en generaties...20 Activiteit: Toen ik. was...21 Publieke ruimte voor jou, voor mij, voor ons allen...23 Generaties in mijn straat...27 Diversiteit in de omgeving...31 Activiteit: Oeps geflitst!...32 Feestcultuur: zo anders en toch zo eender!...34 Feesten: van oud naar nieuw!...38 Rouwen en begrafenisrituelen vroeger en nu...40 Gelijke kansen voor iedereen...41 Op zoek naar iets anders?...44 Werkten mee aan de opzet van de Ouderenweek:...49

3 Woord vooraf Vorig jaar kozen we om twee jaar rond het thema verscheidenheid, ook vaak diversiteit genoemd, te werken. Er werd geopteerd om dat thema in te luiden met een waaier van alles wat mensen van elkaar onderscheidt. Daarnaast gaven we een stimulans om ook te zien waarin mensen in mindere of meerdere mate op elkaar gelijken, wat ze gemeen hebben. We kozen dus niet voor een bepaalde doelgroep, een bepaalde thematiek. Het was de bedoeling anderen te leren kennen waar we voordien misschien eerder vooroordelen tegenover hadden. De bijhorende slogan was Anders is ook mooi Omgaan met verscheidenheid. Graag wil ik u allen vragen om de vragenlijst (in het midden van deze brochure) in te vullen, zodat u de verdere werking van volgende ouderenweekthema s mee kan sturen. Dit jaar gaan we een stap verder met het thema verscheidenheid. We hebben gekozen voor generatieculturen. Hiermee komen we bij de verschillende generaties binnen onze maatschappij. En de verscheidenheid van de generaties wordt nog groter als we denken aan de verschillende generaties migranten die zich na verloop van jaren in onze gemeenten en steden gevestigd hebben of generaties die hier gevormd zijn. Hebben de verschillende generaties een eigen cultuur? En hoe zit dat dan met de jongere en oudere generaties van de families die een ander land van oorsprong hebben? En wat betekenen de verschillende generaties voor elkaar, zowel in familieverband als in het grotere maatschappelijk geheel? De slagzin die we daar dit jaar aan koppelen Generaties verschillen? Ontmoeting verrijkt zet aan om daar over na te denken. Het doel is te werken aan de sociale samenhorigheid, m.a.w. de sociale cohesie te bevorderen tussen de generaties en hun culturen. In deze brochure spitten we het thema uit, met daaraan gekoppeld suggesties voor activiteiten, stof voor discussie in de groepen waar u bij hoort, maar ook met andere intergenerationele en intragenerationele groepen. Zo sluiten we aan bij het Internationaal Jaar van de Ouderen dat in 1999 liep en aandacht wou krijgen voor een samenleving van alle leeftijden. Met het OOK kwamen de ouderenorganisaties tot 21 aandachtspunten voor de 21ste eeuw. De Vlaamse Ouderenraad gaat op deze basis verder om te werken aan een toekomst voor allen. Ook de Vlaamse Jeugdraad is met deze thematiek begaan. Als we samen in debat gaan, komen we misschien opnieuw uit bij standpunten die nauw bij elkaar aansluiten. Houdt u samen met ons het Ouderenparlement dat op 13 mei 2008 plaats vindt in het achterhoofd? Het wordt een soort apotheose van het thema verscheidenheid waarin we zoeken naar eenheid in beleidsaanbevelingen rondom het thema van de diversiteit. Vanuit het werk in de ouderenorganisaties en de geplande hoorzittingen werken we samen met u allen aan de voorbereiding. Zoals u kan vaststellen, is het thema van de Ouderenweek niet zo vrijblijvend en zeker ook niet bedoeld voor één weekje per jaar! Goddie De Smet Voorzitter 1

4 2

5 Generaties verschillen? Generaties Een van de effecten van een hogere levensverwachting is dat we met meer generaties samenleven. Deze meergeneratiesamenleving is een nieuwe vorm van samenleving waarbij we allemaal betrokken partner zijn. Maar wat is nu juist een generatie? Er bestaan verschillende manieren om een generatie te beschrijven. We kunnen kijken naar de tijd die verstreken is, en spreken van de volgende generatie, of van enkele generaties geleden. Demografen definiëren generaties als een groep mensen, of cohorte, die in een bepaalde periode geboren is. In een bepaald tijdperk opgroeien, dezelfde historische gebeurtenissen en veranderingen op dezelfde leeftijd ondergaan en op vergelijkbare wijze kennis maken met het culturele erfgoed, maakt dat deze mensen een generatie vormen. De relatie die gelegd wordt tussen het tijdstip van de geboorte en gemeenschappelijke leefomstandigheden geeft het begrip generatie haar inhoud.! In sociologische zin duidt het begrip generatie op een deel van de bevolking dat herkenbaar is aan eigenschappen die terug te voeren zijn tot de omstandigheden die heersten in de tijd dat men opgroeide. Bepaalde ijkpunten worden gekozen om generaties van elkaar af te bakenen, bijvoorbeeld de oorlog, de jaren zestig. Deze steunen op de opvatting dat jongeren extra gevoelig zijn voor invloeden vanuit de omgeving. In deze levensfase vindt ook de waardenoriëntatie plaats. Deze invloeden hebben hun weerslag op het verdere leven. Vandaar dat de meest gehanteerde indeling in generaties zich daarop baseert.! Vooroorlogse generatie (geboren tussen ) historisch: economische en politieke crisis, gevolgd door de 2de wereldoorlog gevolg: gericht op economische zekerheden gericht op handhaving van rust en orde kenmerken: gezagsgetrouwheid hoog arbeidsethos Stille generatie (geboren tussen ) historisch: de periode van de wederopbouw, groeiende welvaart nemen burgerlijk waardenpatroon aan kregen kansen Protestgeneratie (geboren tussen ) - babyboom grote welvaartsstijging waardering voor: democratisering individuele ontplooiing bereid tot politiek protest seksuele revolutie minder gezinsgericht 3

6 ! Verloren generatie (geboren tussen ) economische crisis werkloosheid Pragmatische generatie (geboren tussen ) no-nonsens-tijdsgeest H.A. Becker De volgende generatie wordt Millenniumgeneratie (geboren na 1987) genoemd en wordt gekenmerkt door feeling voor techniek, computer en een virtuele omgeving. De meeste mensen rekenen zich tot een bepaalde generatie, zonder er zich helemaal mee te vereenzelvigen. Sommigen voelen de benamingen aan als tegenstrijdig met de verwezenlijkingen van die tijd. Andere generatie-indelingen Vroeger ging de indeling in generaties over zo n jaren verschil. Tegenwoordig wordt zelfs om de 7 jaar al van een nieuwe generatie gesproken. Het lijkt wel of de mens de evolutie van de techniek volgt! Een TV of computer van 7 jaar oud wordt algauw de vorige generatie genoemd! Journalisten geven spoedig een naam om een generatie jongvolwassenen te karakteriseren. Zo horen we wel eens de achterbankgeneratie of de XTC-generatie en natuurlijk ook de digitale generatie van het computertijdperk. Een generatie kan ook bekeken worden vanuit familieverwantschap. Dan kunnen we stellen dat onze generatieboom hoger is geworden, maar minder breed. We hebben minder broers en zussen en minder leden van dezelfde generatie. Maar we hebben wel nog onze grootouders of zelfs overgrootouders bij ons, en ook kleinkinderen en achterkleinkinderen zijn voor langere tijd samen met de oudere generaties aanwezig. Dit maakt dat onze intragenerationele contacten minder veelvuldig zijn, maar onze intergenerationele contacten vermeerderen.! Intragenerationeel = binnen dezelfde generatie Intergenerationeel = tussen verschillende generaties De meeste families bestaan nog uit 3 generaties: kinderen ouders grootouders. Toch neemt het aantal viergeneratie- en vijfgeneratiefamilies sterk toe. Dit vergroot de afstand tussen de jongeren en de ouderen binnen één familie. Een kind van 5 jaar heeft 3 of 4 grootouders in leven (van de 4) en 1 tot 2 overgrootouders (van de 8). Het komt frequent voor dat een vijftiger tegelijkertijd grootouder is en de eigen ouders of schoonouders nog in leven zijn. Het gevolg is dat ze vaak zowel onderaan als bovenaan de leeftijdsladder worden gevraagd om bij te springen, en sommigen werken bovendien nog buitenshuis. 4

7 Ook de levensloop geldt als indeling, namelijk overzichtelijke perioden van 10 jaar. We spreken van tieners, twintigers, dertigers, veertigers, en associëren dat met eigenschappen en problemen die zich in die levensfase manifesteren. Voor de latere levensfasen worden weinig indelingen gehanteerd: 60-plussers of gepensioneerden vormen één grote groep. Toch zijn er veel verschillen binnen deze categorie in leeftijd, gezondheid, activiteit, enz. En waarom zouden we ze ook niet differentiëren als zestigers, tachtigers en honderdjarigen? Generatiesporen Elke generatie laat ook haar sporen na. Ze drukt haar stempel op gebouwen, publieke ruimte, het culturele erfgoed, maar ook op de opvoeding, op het beleid, enz. De volgende generatie kan misschien de tegenovergestelde weg inslaan, er andere ideeën op na houden. Maar ook een terugkeer naar vroeger is mogelijk. Het erfgoed van een vorige generatie kan plots terug naar waarde geschat worden. Een eenvoudig voorbeeld hiervan is het design van de jaren zestig welke plots helemaal terug in is. Oude gebouwen worden ook vaak beschermd omdat ze deel uitmaken van ons cultureel erfgoed. Ze weerspiegelen een bepaalde tijdsgeest, een bepaalde generatie denkers en/of ontwerpers. Na het vrijere denken vanaf de jaren zestig en de babyboomers als opvoeders, zou de huidige jeugd er weer een strakker denkpatroon op na houden. Meer generaties = meer variatie Meer generaties en de evolutie in de tijd geven meer verscheidenheid tussen de generaties. Dit vraagt wel een aanpassing, want hoe overbrugt men deze generatiesprong. Begrijpen we elkaar wel genoeg om de vruchten van onze generatieboom te plukken? Elke generatie ondervindt invloed van de heersende economische omstandigheden, van de culturele en politieke denkpatronen. Maar daarom wordt niet ieder individu op dezelfde manier beïnvloed door deze omstandigheden, deze tijdsgeest. Niet elke persoon van dezelfde generatie is hetzelfde! Men hoeft niet van een andere generatie te zijn om verschillend te zijn! Ook binnen dezelfde generatie zijn er veel verschillen. 5

8 Mensen van dezelfde generatie kunnen door verschillende redenen anders zijn, denken we maar aan gezondheid, individuele voorkeuren en levensgeschiedenis, gezinssamenstelling, seksuele aard, het grote leeftijdsverschil in de ouderengeneratie, mentale capaciteiten, opleiding en beroep, enz. Ook zij kennen elkaar niet altijd! Intragenerationele verschillen kunnen ook een bron van onbegrip vormen. Ook generaties van migranten brengen meer diversiteit. De kinderen en kleinkinderen die hier opgroeien, geven hun familiecultuur een nieuwe dimensie, bijvoorbeeld: jonge migrantenvrouwen werken buitenshuis, de familie blijft belangrijk voor de tweede generatie, maar hoeft niet dagelijks langs te komen. Dit meegroeien met het land waar men opgroeit, conflicteert vaak met de eerste generatie nieuwkomers die zich vastklampt aan de cultuur en de traditie van de streek waar zij opgroeiden. Generatieculturen Verschillende generaties kunnen ook gekoppeld worden aan verschillen in waarden en levensstijlen. Elke generatie groeit op in haar eigen tijd, met de leefregels die dan gelden. Verschillende generaties zullen dan ook andere kenmerken vertonen, andere gewoonten hebben, er andere visies op na houden. Zo ontstaat een grote verscheidenheid aan levensstijlen en waarden. Generatieverschillen geven aanleiding tot het ontstaan van generatieculturen. Ook nieuwe ontwikkelingen, mode en de media spelen een rol. Dit geeft een grote diversiteit aan culturen binnen dezelfde generatie en binnen de culturen van de onderscheiden generaties. Men spreekt in beide gevallen van het begrip generatieculturen.! Generatiecultuur is de cultuur die eigen is aan een bepaalde generatie of een deel ervan. De laatste jaren is de jongerencultuur opvallend aanwezig. Een eigen cultuur van de andere generaties komt minder uitgesproken naar voor. Deze generatieculturen moeten elkaar leren kennen en erkennen, om te komen tot een betere samenhorigheid tussen alle generaties, ongeacht de typerende cultuur. Deze diversiteit in generatieculturen is een verrijking voor onze samenleving en een middel om bruggen te slaan tussen generaties, ongeacht hun oorsprong. Het vraagt een nieuwe vorm van solidariteit tussen en binnen generaties en culturen, die we kunnen bereiken door dialoog en samenwerking. 6

9 Intergenerationele solidariteit, een evenwichtsoefening! Verschillende generaties hebben altijd bestaan; dit betekent dat de intergenerationele bezorgdheid niet echt vernieuwend is. Overlevingsmoeilijkheden noodzaakten vroegere generaties tot cohabitatie en solidariteit; vandaar dat meer generaties onder één dak woonden. In onze evolutie (minder kindersterfte, minder bedreiging) heeft de staat meer bescherming en collectieve veiligheid georganiseerd. Tegenwoordig worden deze engagementen in vraag gesteld omwille van de financiële houdbaarheid tengevolge van het groter aantal ouderen en het beperkter aantal nieuwkomers op de arbeidsmarkt. Het maatschappelijk debat wordt gedomineerd door de discussie over de financiering van de pensioenen en de ouderenzorg. Deze eenzijdige benadering werkt mogelijk ondermijnend voor de solidariteit tussen de generaties. Ouderen gaan in de verdediging en proberen hun rechten duidelijk te maken. Jongeren zien onder invloed van het debat en de berichtgeving ouderen als profiteurs van hun harde werk. Dit brengt twijfel over het voortbestaan van de solidariteit die in onze maatschappij door het sociaal zekerheidsstelsel is opgebouwd en duidelijk steunt op intergenerationele solidariteit. De veelheid aan generaties doet het evenwicht in onze samenleving wankelen tengevolge van de verschillende en zelfs tegengestelde behoeften versus de gelimiteerde beschikbaarheid van middelen. Enkele voorbeelden: de uitbouw van een welvaartsvast pensioen voor alle ouderen versus de uitbouw van een jong gezin, de zorg voor de verschillende leeftijdsgroepen. Aanpassingsmaatregelen zijn nodig om de gevolgen van de demografische en maatschappelijke veroudering aan te kunnen. De langere levensduur en de betere levenskwaliteit mogen geen destabilisatie van onze samenleving veroorzaken. Alle generaties zullen samen moeten debatteren om de intergenerationele solidariteit te verzekeren. De vraag stelt zich of we naar een nieuw soort intergenerationeel contract (Walker 1996) moeten zoeken waarin een evenwichtige verdeling van middelen en wederzijdse erkenning tussen de generaties geregeld wordt. Kunnen we een contract maken waarbij iedere leeftijd en ieder statuut zijn rechten gerespecteerd ziet? Kunnen we een contract maken waarin de lasten naar draagkracht verdeeld worden en de sociale rollen in overeenstemming zijn met de competenties en wensen van alle generaties? 7

10 Volgens Michel Loriaux is naast de financiële boekhouding ook een sociale boekhouding interessant waarin de transfers van rijkdom aangegeven worden, zowel materieel als immaterieel. Dit brengt ook de hulp van ouderen aan jongeren en volwassen generaties in beeld. Voorbeelden hiervan zijn schenkingen, hulp bij verbouwingswerken, opvang van kleinkinderen, enz. Ouderen worden dan niet uitsluitend als een kostenpost gezien, maar krijgen erkenning in hun betekenis voor de maatschappij. Enkele basisprincipes voor een verrijkende ontmoeting tussen de generaties Een meergeneratiesamenleving dient een aantal principes te volgen om tot een solidaire maatschappij te komen: Generaliteitsprincipe: Intergenerationaliteit moet in alle sectoren van de samenleving aanwezig zijn: op microniveau: in alle generaties van het familiaal niveau en het sociaal netwerk op macroniveau: op gemeenschaps- en nationaal niveau, op publiek domein op mesoniveau: in bedrijven, verenigingen, vakbonden Universaliteitsprincipe: De acties dienen gericht te zijn op alle generaties - het is als een partnerschap tussen meerdere generaties. Te vaak lijken de enige betrokkenen de kinderen en zorgafhankelijke ouderen te zijn. Intergenerationaliteit is meer dan de uiteinden van het leven alleen! Ook de middengeneraties zijn partners van intergenerationaliteit. Wederkerigheidsprincipe: Intergenerationele acties mogen geen eenrichtingsverkeer zijn. Te vaak zijn acties enkel naar ouderen gericht als de voornaamste begunstigden of van grootouders naar kleinkinderen. Samengevat kunnen we zeggen dat intergenerationeel samenleven idealiter op elk maatschappelijk niveau aanwezig is, in alle richtingen gaat en uitwisseling kent. Van stimulans tot intergenerationeel samenleven Jongeren op bezoek laten gaan bij rusthuisbewoners, ouderen levenservaringen laten vertellen in de school, enz. heeft een nuttige voorbeeldfunctie, maar is nog niet de voornaamste vorm van intergenerationele uitwisseling. De wil om intergenerationele verkenningen te maken en de moed om obstakels uit de weg te ruimen is nodig, vb.: kangoeroewonen, onthaalgezinnen voor eenzame en hulpbehoevende ouderen, luisteren naar jongeren met hun aparte taal. Al wat dialoog en relaties tussen de generaties bevordert, zal de meergeneratiesamenleving ten goede komen. Continuïteit, in tegenstelling tot wisselende projecten, is daarbij een noodzakelijke factor. 8

11 Een voorbeeld Zilveren kracht, bron van alledaagse solidariteit tussen de generaties - een project van het Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn, o.l.v. Kees Penninx Een onderdeel van het project is het karweiteam: Jongeren worden uitgenodigd zich in te zetten voor ouderen. Aanvankelijk werd dit opgezet met een beloningssysteem. Door hun inzet krijgen de jongeren zelfvertrouwen, ook ervaring én inzicht in het omgaan met ouderen. Na enige tijd vinden ze het cool en willen zonder puntensysteem (zakgeld) doorgaan. Ze vinden die oma s en opa s aardig; ze krijgen van hen wat ze thuis niet krijgen, zoals cola. De jongeren getuigen dat deze ouderen luisteren en hen serieus nemen, wat een goede ervaring is! Besluit: Er gebeurt meer dan het karweitje dat de jongeren opknappen: ouderen krijgen hun trots terug. Jongeren krijgen een steuntje in de rug. Dit project wordt een langetermijninzet. Intergenerationeel werken is het ontplooien van activiteiten, waarin burgers van verschillende generaties met elkaar in contact komen om elkaar te helpen, voor elkaar te zorgen, gezamenlijke belangen te realiseren of de dialoog aan te gaan over onderlinge conflicten. (Kees Penninx) 9

12 Zin in nieuwe maatjes? Het woord is wat in onbruik geraakt, maar mijn maat of mijn maatje staat voor kameraad of vriend, hoewel de term op zich nog andere betekenissen heeft. En maatjes zijn altijd per twee, de Hollandse toch! Een maatje meer of minder? Mijn sportmaatje, wandelmaatje, kookmaatje, praatmaatje, breimaatje, winkelmaatje, stapmaatje, Maatjes zijn er in alle geuren en kleuren, er zijn dikke maatjes, kleine maatjes, maatjes voor altijd of maatjes voor heel even. Maatjes zijn er echter nooit genoeg! Vriendschap, kameraadschap geeft het leven invulling, het maakt dat je in het leven wil bijten, net als in een lekker maatje! Elk maatje, is een toe-maatje! Oude maatjes smaken ook nog! Iedereen kan in zijn leven wel een maatje gebruiken; ook als we ouder worden! Er zijn immers spijtig genoeg maatjes die ons ontvallen, of die soms gewoon niet meer mee kunnen 10

13 Tijd dan om dat maatje een nieuwe invulling te geven. Maatjes blijven maatjes, is het geen fietsmaatje meer? Dan maken we er toch gewoon een wandelmaatje van, of een babbelmaatje! Maatjes op z n provencaals Ooit al eens een ander maatje geprobeerd? Vriendschap kan natuurlijk ook met iemand die een beetje anders is dan het gewone Hollandse maatje! Ook ouderen uit verschillende culturen kunnen open staan voor elkaar. Tenslotte willen we eigenlijk allemaal hetzelfde van het leven! Een leuke tijd doorbrengen, genieten van kinderen en familie en af en toe eens plezier maken met een maatje! Spring er eens uit met een maatje Ben jij nog een echte spring in het veld, een brok energie. Fijn voor jou! Al eens gedacht iemand anders aan te steken? Al eens gedacht om iemand anders mee te laten genieten van jouw energie? Zoek eens een maatje op die wel een opsteker kan gebruiken. Neem dat maatje onder de arm en spring er samen eens uit! Wij zijn verse maatjes Ook verse maatjes kunnen best te genieten zijn. Het is belangrijk je niet af te sluiten voor nieuwe maatjes. Openstaan voor anderen, ontmoetingen niet uit de weg gaan, anderen leren kennen daar zit muziek in! Daar zijn de nieuwe maatjes te vangen! DOEN: Verse maatjes ze smaken Word adoptie-oma of adoptie-opa! De jongen uit je buurt heeft geen grootouders omdat ze overleden zijn. Malika s grootouders wonen in hun thuisland; ze kan bij hen haar verhalen niet kwijt want ze ziet hen hoogstens één keer per jaar. Tommy s ouders komen veel te laat thuis om hem een handje te helpen met zijn schoolwerk. Al deze kinderen en jongeren kunnen wat extra aandacht gebruiken. Is het niet de eigenschap van ouderen dat ze kunnen luisteren en tijd nemen voor kinderen. Via scholen, het Sociaal Huis of het Centrum voor Algemeen Welzijnswerk (CAW) kom je wel te weten met welke jongere je kan scheep gaan. 11

14 Je kan ook buddy worden voor een ernstig zieke of gehandicapte. Vooral deze mensen hebben een steunpilaar, de schouder om op uit te huilen, nodig. De rust en levenservaring van de oudere persoon kan hier zeker zijn werk doen. Ik heb een maatje in het rusthuis of in het RVT. Er zijn heel wat ouderen die mensen bezoeken in het rusthuis, die er hun vaste klanten hebben. Toch blijft het een feit dat in de rusthuizen, waar nochtans veel mensen samen leven en werken, veel eenzaamheid is. Keuze genoeg! Er zijn intergenerationele maatjes en er zijn intragenerationele maatjes. Al die maten hebben hun waarde: vriendschap, steunpilaar, verdraagzaamheid, hulp en misschien bied jij nog wel andere waarden aan jouw maatje. Je kan de klaagmuur zijn of je kan het luisterend oor van het babbelkontje zijn. En je kan ook tegen de stroom in zwemmen door iemand tot je maat te maken waarvoor je vroeger helemaal niet gekozen zou hebben. Dit is iets wat ieder individu voor zichzelf kan uitmaken; er is keuze genoeg en er zijn noden. Maar als je dit vanuit een vereniging of lokaal dienstencentrum of de seniorenraad stimuleert, kan je best voor een apotheose zorgen, die geen eindpunt mag zijn, maar een aanmoediging: Naar de markt met de maatjes Feest met de maten Met mijn maatje kom ik ergens (een uitstap) Zulke apotheose zet de nieuwe vriendschappen extra in de verf en toont bovendien een waardenvolle wereld vol engagement tussen en binnen de generaties. 12

15 Jong en oud: sla de handen in elkaar! De jeugd van tegenwoordig een cliché dat iedereen bekend in de oren klinkt. De jeugd van tegenwoordig met hun piercings, hun harde muziek, hun gekrompen kledij, geen respect meer voor de ouderen. Herken je dit beeld? Denk je soms ook zo over de jeugd? Dan is er werk aan de winkel, want stereotypering heeft zich meester gemaakt van jou. Dit is geen verwijt, iedereen wordt hiermee geconfronteerd. Mensen baseren hun beeldvorming vaak op vooroordelen die niet stroken met de werkelijkheid. Ook ouderen krijgen hiermee te maken. Jongeren denken dat ouderen niet meer mee kunnen met hun tijd, versleten zijn, zagen. Beide groepen hebben dus te kampen met verkeerde beelden. Eén van de redenen hiervoor is dat ouderen en jongeren elkaars leefwereld niet zo goed kennen. Enerzijds is dit een logisch gevolg want mensen trekken vaak op met leeftijdsgenoten en velen krijgen weinig prikkels om zich te verdiepen in een leefwereld die niet de hunne is. Anderzijds doen er zich weinig kansen voor waar jongeren en ouderen elkaar ontmoeten en met elkaar kunnen in contact komen. Soms is die gelegenheid er wel, maar neem je die kans niet. Als deze negatieve beelden éénmaal doorbroken worden, kan er wederzijds begrip groeien. Daarom willen we het contact tussen jong en oud aanmoedigen, waardoor de verstandhouding tussen beiden bevorderd wordt. Dit kan het best gebeuren door ouderen en jongeren samen te brengen en zelf aan het woord te laten. Door deze contacten krijgen ze de kans elkaar te ontmoeten, elkaar beter te leren kennen en kunnen ze elkaar beïnvloeden door hulp, steun, gezamenlijke actie en debat. Een ontmoetingsdag of gespreksnamiddag is hier de ideale manier voor. Maar ook spontane ontmoetingen in familieverband tussen jongeren en ouderen kunnen deze beeldvorming langs beide kanten bijsturen. Samen sta je sterker Zowel ouderen als jongeren participeren mee aan het beleid. Elk met hun eigen behoeften en noden formuleren ze adviezen. Als je nagaat en eens samen rond de tafel zit, zul je zien dat deze belangen niet altijd tegenstrijdig zijn. Er zullen overeenkomsten zijn in de wensen van beide groepen. Waarom zou je dan niet samen op zoek gaan naar zaken die beide generaties binden. Er kunnen verrassende ideeën uit de bus komen als je met elkaar overlegt en zoekt naar compromissen. Op Vlaams niveau dachten de Vlaamse Jeugdraad en de Vlaamse Ouderenraad er ook zo over en gingen ze met elkaar in gesprek naar aanleiding van het thema Intergenerationele solidariteit bij de Jeugdraad. Voor de Vlaamse Jeugdraad ligt in solidariteit tussen de generaties een antwoord op de grootste uitdagingen van het moment. Elkaar ontmoeten, leren kennen en begrijpen, zodat de solidariteit tussen de generaties versterkt wordt, is de boodschap. 13

16 Vandaar dat er dit jaar een aantal activiteiten plaatsvonden in samenwerking met de Vlaamse Ouderenraad, waarbij de ontmoeting tussen ouderen en jongeren centraal stond. Ook op lokaal niveau kunnen de Jeugdraad en de Ouderenraad de handen in elkaar slaan om er samen werk van te maken. Hoe ga je te werk? Als lokale Ouderenadviesraad neem je contact op met de Jeugdraad. Samenwerken, bijvoorbeeld rond een advies, brengt niet alleen de generaties dichter bij elkaar, maar daardoor leer je elkaar ook kennen. De problemen kunnen besproken worden en samen sta je sterker. Zo heeft het advies meer slagkracht en de beleidsverantwoordelijken zullen verrast zijn! Welke initiatieven kun je als lokale Ouderenadviesraad nemen? 1. Organiseer een gesprek tussen de voorzitter van de lokale Ouderenadviesraad en voorzitter van de Jeugdraad. Dit kan een eerste aanzet zijn om de toenadering te bevorderen. Zo vond op Valentijnsdag een date plaats tussen de voorzitters van de Vlaamse Ouderenraad en van de Vlaamse Jeugdraad. Niet alleen de werking, maar ook de bekommernissen van beide groepen werden besproken. Tijdens een gezellig etentje kwamen ze heel wat te weten over elkaar, hun zorgen in de adviesraad en leerden ze elkaars generatie beter kennen. TIP Nodig een journalist uit die het intiem onderonsje mee volgt. Gespreksstof genoeg om er een mooi artikel van te maken. 2. Zet de buurt op stelten met een ludieke betoging Ouderen en jongeren die tegen elkaar betogen: daar komt toch volk naar kijken? Wordt jouw nieuwsgierigheid door deze krantenkop ook niet geprikkeld? Het is alleszins de opzet om met dit initiatief de media te halen. Natuurlijk gaan de generaties niet echt met elkaar in de clinch. Op deze ludieke manier wordt wel aandacht gevraagd voor de intergenerationele ontmoeting. JONG EN OUD OP DE VUIST! OF TOCH NIET? LEUVEN- 14 maart 2007 Jongeren en ouderen, elk met spandoeken, scandeerden slogans en kwamen op elkaar toegestapt. Op de markt hielden ze halt met tussen hen de generatiekloof. Is die nu echt zo diep? Beide groepen vonden van niet en stapten er gemakkelijk over. Na deze optocht was er tijd voor een hapje en een gemoedelijke babbel. Beide generaties vonden dit een geweldig initiatief dat zeker voor herhaling vatbaar is. 14

17 3. Ontmoetingsnamiddag Tijdens deze ontmoetingsdag met jongeren en ouderen staat praten met elkaar centraal. Debatteren over allerlei thema s, brengt niet alleen elkaars gevoeligheden naar boven, maar kan ook oplossingen teweeg brengen. Op die manier worden bepaalde topics besproken en leren de verschillende generaties elkaars leefwereld kennen. Voorbeelden van gespreksonderwerpen tussen jong en oud: Nog geen werk niet meer werken Sociale zekerheid vroeger, nu en in de toekomst: gezondheidszorg - pensioenen - kindergeld Mijn vrije tijd Hulp, ik heb iemand nodig Bijvoorbeeld: Sven (18) heeft problemen met zijn vriendin. Zijn ouders moet hij er niet mee lastig vallen, want die vonden Lize, met haar dreadlocks, toch niet echt iets voor hem. Gelukkig kan hij bij Maria (60) terecht, altijd bereid te luisteren en een schitterende raadgeefster. Een oudere kan een luisterend oor zijn voor een jongere. Doordat ouderen op meer afstand staan dan de eigen ouders, gaan jongeren soms liever met hun problemen bij hen te rade. Bovendien hebben ouderen heel wat levenservaring; ze hebben al veel meegemaakt en kunnen dus die ervaring uitwisselen of raad geven aan jongere generaties die zich in dezelfde situatie bevinden als zij vele jaren geleden. Georges, 74 jaar, heeft voor Kerstmis een nieuwe gsm gekregen van zijn kinderen. Hoewel er nog niets mis was met zijn oude gsm, heeft hij nu het allernieuwste snufje. Maar nu staan er in plaats van tien knopjes, wel twintig op. Het is een echt doolhof aan functies. Gelukkig kreeg hij hulp van Fien, zijn buurmeisje, zodat hij vlug terug mobiel was. Soms is een karwei te zwaar, waardoor je wel eens een handige Harry kan gebruiken. Jongeren kunnen hier de handen uit de mouwen steken. Maar ook ouderen kunnen hulp bieden door hun kennis en bepaalde technieken door te geven. 15

18 Ik wil een andere woning huren/kopen Bijvoorbeeld: Sofie en Tim, prille twintigers, zijn op zoek naar een geschikte woning. Helaas is de prijs te hoog, waardoor ze besloten hebben hun plannen een jaar uit te stellen. Georgette, een prille tachtiger, vindt haar woning met vier slaapkamers te groot en is op zoek naar een alternatief. Jongeren zijn vaak op zoek naar een woning om te kopen, maar zijn in het begin nog niet kapitaalkrachtig genoeg. Ook ouderen zijn vaak op zoek naar een andere woning. Ga na wat de noden zijn van beide generaties. Welke obstakels komen ze tegen? Wat loopt gelijk in de zoektocht? TIP Om het ijs te breken: speeddating Bij het onthaal krijg je als deelnemer de kans om per twee gedurende drie-vier minuten met elkaar een praatje te slaan. Vervolgens klinkt er een signaal, na die tijd verwissel je van partner. Zo leer je op een mum van tijd, op een vlugge manier, de verschillende deelnemers kennen. 16

19 ACTIVITEIT Activiteit: Kraak de code Lijkt het soms alsof uw kleinkinderen Chinees spreken? Kan je hun tekstboodschap met moeite ontcijferen? Jongeren gebruiken veel afkortingen, woorden uit andere talen en veel versterkende woorden zoals cool of gaaf. Het is niet altijd evident om dit taaltje te ontcijferen. Als je elkaar niet goed begrijpt, kan dat leiden tot misverstanden. Taal kan soms tussen twee generaties in staan. Laat het niet zo ver komen, ga samen (jong en oud) aan de slag en ontdek zo de geheimen van de taal. Sms-taal Er wordt vandaag de dag heel wat over en weer ge-sms t. Kun je onderstaand bericht ontcijferen? Oma, srry dak 2L8 b&. Mst 1st boo doe. KJMO 6UV? CUL8er VLEK, Sofie Ontcijferd: Oma, sorry dat ik te laat (to late) ben. Moest eerst boodschappen doen. Kom je me ophalen om zes uur vanavond? Ik zie je straks (See you later). Veel liefs en kusjes, Sofie Ken je de smileys? Deze zijn naast elkaar geplaatste leestekens die van opzij bekeken op een gezichtje lijken dat een bepaald gevoel uitdrukt, of die anderszins een bepaalde betekenis hebben. Smileys worden vaak gebruikt in een sms-bericht om aan te geven dat je blij bent, ergens om moet lachen, ergens verdrietig over bent, Hieronder vind je een lijst met de meest gebruikte smileys. :-) = lachend :-( = verdrietig, afkeurend ;-) = knipogend :-I = onverschillig :-D = hardop lachend :-o = verrast :-* = kus 17

20 Postkaartje ACTIVITEIT Hst met jullie? Tis ier de max op kamp! Pr8ig weer :-). 2Morrow is er een grote bbq. Ik ga nu effe chillen, want k b& moe. Eens vroeg crashen zal me goed doen. Vraag jij opa om mijn kamer te restylen? Thx! Ontcijferd: Hoe is het met jullie? Het is hier echt leuk op kamp! Prachtig weer (lachend). Morgen (tomorrow) is er een grote barbecue. Ik ga nu even rusten, want ik ben moe. Eens vroeg gaan slapen, zal me goed doen. Vraag jij opa om mijn kamer te behangen/schilderen? Bedankt! (Thanks). Nadat je in groep het sms-berichtje en de postkaart ontcijferd hebt, kunnen de volgende vragen gesteld worden: Zorgt de jongerentaal van nu voor probleemsituaties? Ken je nog woorden uit jouw jeugd die toen hip waren en die je nu nog gebruikt? Gebruiken jongeren die woorden nog? Wat is er anders? Welke overeenkomsten en verschillen zie je met de hedendaagse jongerentaal? Hoe ga je te werk? Ouderen geven een reeks woorden en de jongeren moeten raden wat daarmee bedoeld wordt. Misschien gaat het hierbij om zaken die de jeugd nu niet meer kent. Jongeren geven een aantal woorden uit de jongerentaal, de ouderen moeten deze ontcijferen. Bijvoorbeeld: Organiseer een taalquiz TIP Taal is iets dynamisch. Nieuwe woorden en uitdrukkingen ontstaan, maar er zijn ook woorden die verdwijnen, in onbruik raken en langzaam vergeten worden. Voor deze activiteit kunnen ouderen en jongeren samen op zoek gaan naar de betekenis van zowel nieuwe als oude woorden. Peignoir: kamerjas Combinaison: onderkleed voor vrouwen Pardessus: een dikke overjas Gaine: verstevigende slip, steunbroek voor de vrouw Horecagezwel => bierbuik Da s hier Côte d Azur => het is hier veel te duur Keyonaise => ketchup en mayonaise Alaise => cool Ieder jaar komen er ook nieuwe woorden bij. Weet je wat volgende woorden betekenen? hangoudere (cfr. hangjongere) chatten voic downloaden tomtommen (navigeren: gps) 18

Generaties verschillen? Ontmoeting verrijkt!

Generaties verschillen? Ontmoeting verrijkt! Afgiftekantoor: Leuven 1 - P 209987 OOK Actueel - Speciaal Nummer Belgie - Belgique P.B. Leuven 1 BC 4192 Ouderenweek 2007 19-25 november Generaties verschillen? Ontmoeting verrijkt! Inhoud Woord vooraf...1

Nadere informatie

Is een klas een veilige omgeving?

Is een klas een veilige omgeving? Is een klas een veilige omgeving? De klas als een vreemde sociale structuur Binnen de discussie dat een school een sociaal veilige omgeving en klimaat voor leerlingen moet bieden, zouden we eerst de vraag

Nadere informatie

opdrachtsverklaring centrum voor volwassen personen met handicap MOZAÏEK

opdrachtsverklaring centrum voor volwassen personen met handicap MOZAÏEK opdrachtsverklaring centrum voor volwassen personen met handicap MOZAÏEK Bij het begin van de jaren 70 zoeken enkele ouders een dagcentrum voor hun volwassen gehandicapt kind. Voordien was het bijna evident

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK

1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK 1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK Kinderen krijgen in de opvang volop kansen om zich te ontwikkelen. Ouders kunnen intussen werk zoeken of gaan werken,

Nadere informatie

Aandachtspunten t.a.v. de PROVINCIES. 2. Mobiliteit Ouderen willen zich overal kunnen verplaatsen, ook bij beperking van de persoonlijke mobiliteit.

Aandachtspunten t.a.v. de PROVINCIES. 2. Mobiliteit Ouderen willen zich overal kunnen verplaatsen, ook bij beperking van de persoonlijke mobiliteit. OOK Vlaams OUDEREN OVERLEG KOMITEE vzw - Vlaamse OUDERENRAAD Aandachtspunten t.a.v. de PROVINCIES 1. Informatie en communicatie Ouderen willen de diensten en taken van de provincie beter kennen. 2. Mobiliteit

Nadere informatie

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren Welzijn op recept Welkom bij SWOA. Uw huisarts heeft u met ons in contact gebracht. De dokter kan u op dit moment geen passende behandeling (meer) bieden. Toch voelt u zich niet lekker, of heeft u pijn.

Nadere informatie

Familiekwesties (respect voor diversiteit en privacy)

Familiekwesties (respect voor diversiteit en privacy) Familiekwesties (respect voor diversiteit en privacy) (Uit: Recht in de roos) Doel Elkaar beter leren kennen en begrijpen. Kennis maken met de vele verschillende of net dezelfde gewoontes en gebruiken

Nadere informatie

Je hebt een heel dorp nodig om een kind op te voeden. Samenwerking met ouders en respect voor diversiteit

Je hebt een heel dorp nodig om een kind op te voeden. Samenwerking met ouders en respect voor diversiteit Je hebt een heel dorp nodig om een kind op te voeden Samenwerking met ouders en respect voor diversiteit Waarom samenwerken met ouders? Voor het bevorderen van: Samen leven Samen doen Samen denken en beslissen

Nadere informatie

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren Welzijn op recept Welkom bij SWOA. Uw huisarts heeft u met ons in contact gebracht. De dokter kan u op dit moment geen passende behandeling (meer) bieden. Toch voelt u zich niet lekker, of heeft u pijn.

Nadere informatie

Zilveren Kracht: bron van alledaagse solidariteit tussen de generaties. Kees Penninx Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn

Zilveren Kracht: bron van alledaagse solidariteit tussen de generaties. Kees Penninx Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn Zilveren Kracht: bron van alledaagse solidariteit tussen de generaties Kees Penninx Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn Lezing tijdens de hoorzitting "Hoe intergenerationele relaties bevorderen",

Nadere informatie

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Er zijn leuke en fijne momenten in de opvoeding, maar ook moeilijke en zware momenten. Deze moeilijke momenten hebben soms te maken met een bepaalde fase

Nadere informatie

Publiciteit en werving OSA

Publiciteit en werving OSA Publiciteit en werving OSA Bereik de ouders persoonlijk Het is belangrijk om veel aandacht aan werving en publiciteit te besteden. In het bijzonder als u met open inschrijving werkt. Denkt u hierbij aan

Nadere informatie

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft!

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! Scott de Jong http://www.positiefleren.nl - 1 - Je leest op dit moment versie 2.0 van het Ebook: 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft.

Nadere informatie

Ich bön d r väör dich!

Ich bön d r väör dich! Ich bön d r väör dich! Wie zijn wij? NaoberzorgPunt is een vereniging van betrokken inwoners en ondernemers in Roggel. Wij zijn een netwerkorganisatie en werken samen met de huisartsenzorg, ondernemersvereniging,

Nadere informatie

Praktijk Avana. Nieuwsbrief April 2015

Praktijk Avana. Nieuwsbrief April 2015 Praktijk Avana Nieuwsbrief April 2015 Beste nieuwsbrieflezer, Hooggevoelig, HSP of Hoog sensitief persoon? Het begrip HSP, of hoog sensitief persoon, hoor je tegenwoordig steeds vaker vallen, maar wat

Nadere informatie

Diverse school, diverse kansen

Diverse school, diverse kansen Diverse school, diverse kansen Stel je buur de volgende 3 vragen: 1. Hoe kom jij in aanraking met diversiteit in onderwijs? 2. Wat is het eerste gevoel dat jij hebt wanneer je denkt aan diversiteit? 3.

Nadere informatie

De meerwaarde van het contextueel denkkader binnen de ouderenzorg

De meerwaarde van het contextueel denkkader binnen de ouderenzorg De meerwaarde van het contextueel denkkader binnen de ouderenzorg Claire Meire 2014 Een sterveling draagt zijn ouders op zijn schouders. Of niet op zijn schouders. In zijn binnenste. Zijn leven lang moet

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

Vzw Roppov Martelaarslaan 212 9000 Gent tel 09/224.09.15 e-mail info@roppov.be web www.roppov.be

Vzw Roppov Martelaarslaan 212 9000 Gent tel 09/224.09.15 e-mail info@roppov.be web www.roppov.be Vzw Roppov Martelaarslaan 212 9000 Gent tel 09/224.09.15 e-mail info@roppov.be web www.roppov.be THEMABUNDEL CONTEXTBEGELEIDING: ADVIEZEN VAN OUDERS EN HULPVERLENERS (Dialoogdag 2014) Standpunten van ouders

Nadere informatie

DE BIBLIOTHEEK VAN JE DROMEN? groep A

DE BIBLIOTHEEK VAN JE DROMEN? groep A DE BIBLIOTHEEK VAN JE DROMEN? groep A 4 opdrachten! 60 minuten! Bij iedere opdracht zet iemand zijn wekker/ chronometer (op gsm of uurwerk), zodat je zeker niet veel langer dan een kwartier bezig bent.

Nadere informatie

1. De partnerrelatie. 1.1 Een relatie in evolutie

1. De partnerrelatie. 1.1 Een relatie in evolutie Mensen zijn sociale wezens. De meeste mensen hebben behoefte aan contact en aan samenleven met anderen. Zowel gezins- en familieleden als vrienden zijn waardevolle schakels in uw sociale netwerk. Dat netwerk

Nadere informatie

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN Blijf kalm; Verzeker je ervan dat je de juiste persoon aan de lijn hebt; Zeg duidelijk wie je bent en wat je functie is; Leg uit waarom je belt; Geef duidelijke en nauwkeurige informatie en vertel hoe

Nadere informatie

PAGINA BESTEMD VOOR DE INTERVIEWER. Interviewernummer : INTCODE. Module INTIMITEIT. (bij de vragenlijst volwassene lente 2002)

PAGINA BESTEMD VOOR DE INTERVIEWER. Interviewernummer : INTCODE. Module INTIMITEIT. (bij de vragenlijst volwassene lente 2002) PAGINA BESTEMD VOOR DE INTERVIEWER Interviewernummer : INTCODE WZARCH INDID Module INTIMITEIT (bij de vragenlijst volwassene lente 2002) Personen geboren vóór 1986. Betreft persoonnummer : P09PLINE (zie

Nadere informatie

INFORMATIEBRIEF nr.6 VRIENDJES - KIKKER IS VERLIEFD. Aan de ouders van groep 1 en 2

INFORMATIEBRIEF nr.6 VRIENDJES - KIKKER IS VERLIEFD. Aan de ouders van groep 1 en 2 Aan de ouders van groep 1 en 2 INFORMATIEBRIEF nr.6 VRIENDJES - KIKKER IS VERLIEFD De eerste weken van het nieuwe jaar zijn al weer voorbij. We hebben met de kinderen gewerkt over de kalender. Hoe ziet

Nadere informatie

GIBO HEIDE. pedagogisch project

GIBO HEIDE. pedagogisch project GIBO HEIDE pedagogisch project gemeenteraadsbesluit van 26 mei 2015 Het pedagogisch project is de vertaling van de visie van directie en leerkrachten die betrekking heeft op alle aspecten van het onderwijs

Nadere informatie

VIEREN DOOR/VOOR JONGEREN

VIEREN DOOR/VOOR JONGEREN VIEREN DOOR/VOOR JONGEREN VOORBEDE Soms moeten gebeurtenissen en dingen met naam worden genoemd. Soms moet je de dingen meer openlaten, opdat iedereen zijn eigen ervaringen erin kan herkennen. De voorbede

Nadere informatie

Vragenlijst om je Mind-set in kaart te brengen

Vragenlijst om je Mind-set in kaart te brengen Vragenlijst om je Mind-set in kaart te brengen Om je bewust te worden van directe loyaliteiten is het noodzakelijk om alle ideeën, oordelen en de geleefde relationele realiteit van je voorouders in kaart

Nadere informatie

Informatie en advies voor ouders

Informatie en advies voor ouders Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders 1 2 Wist u dat de gevolgen van het zien of horen van geweld in het gezin net zo groot zijn als zelf geslagen worden? Ook als het geweld gestopt

Nadere informatie

Mama, laat m n handje los! Resultaten van bevragingen bij jeugdwerkers, ouders en kinderen

Mama, laat m n handje los! Resultaten van bevragingen bij jeugdwerkers, ouders en kinderen Mama, laat m n handje los! Resultaten van bevragingen bij jeugdwerkers, ouders en kinderen Datum: januari 2010 In de zomer 2009 hield Steunpunt Jeugd een online bevraging bij jeugdwerkers (197), de Gezinsbond

Nadere informatie

Vrienden, ik wil eindigen met een driedubbele oproep:

Vrienden, ik wil eindigen met een driedubbele oproep: Beste vrienden, We zijn aan het einde gekomen van een gevulde dag, met interessante sprekers. Over generaties heen en tussen generaties in, het debat voeren over solidariteit is niet evident. Maar waar

Nadere informatie

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Vraag 1 Hoe heb je zielsliefde ontdekt, en ontdekte je zielsliefde het ook op dat moment? Ik ontmoette haar op mijn werk in de rookruimte. We konden

Nadere informatie

BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE. voor het doopsel van meerdere kinderen

BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE. voor het doopsel van meerdere kinderen BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE voor het doopsel van meerdere kinderen In dit boekje vind je een 15-tal voorbeelden van belofte-formules die je als ouders kan uitspreken tijdens de doopviering van je kind.

Nadere informatie

We stellen voor deze vragenlijst één maal per jaar te gebruiken.

We stellen voor deze vragenlijst één maal per jaar te gebruiken. Vragenlijst Lokaal Drugoverleg Inleiding Binnen de alcohol- en drugpreventiesector weten we dat een dynamisch lokaal drugoverleg een belangrijke basis en voorwaarde vormt om binnen de gemeente een werkbaar

Nadere informatie

Fit in je Hoofd, Goed in je Vel.

Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Goed in je vel zitten Vandaag: 1) Wat is geestelijk gezond? 2) Fit in je Hoofd en 10 positieve stappen 3) Slot en doel 1) Wat is geestelijk gezond? Wie zich mentaal goed

Nadere informatie

Goed toegerust op ontdekkingsreis

Goed toegerust op ontdekkingsreis PE DAGO G I S C H B E L E I D S PL A N Goed toegerust op ontdekkingsreis Inhoudsopgave INLEIDING Voor alle duidelijkheid 5 Colofon SAMENVATTING Goed toegerust op ontdekkingsreis 7 TEKST Vlietkinderen UITGANGSPUNTEN

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Eerste week vd advent

Eerste week vd advent Advent vieren en beleven derde graad Eerste week vd advent De adventskrans staat centraal. Er speelt zachte muziek. De kinderen nemen bij het binnenkomen een sparrentakje uit de mand en leggen dit rond

Nadere informatie

narratieve zorg Elder empowering the elderly

narratieve zorg Elder empowering the elderly narratieve zorg Elder empowering the elderly huisbezoek 1: KENNISMAKING - 2 - KENNISMAKING - huisbezoek 1- a kennismaking huisbezoek 1: KENNISMAKING a vertrouwelijkheid individueel in teamverband naar

Nadere informatie

Maison BILOBA Huis. Basisideeën

Maison BILOBA Huis. Basisideeën Maison BILOBA Huis Basisideeën Goed wonen E.MM.A biedt woongelegenheid aan senioren uit de buurt rond de Brabantstraat, om hen in staat te stellen een beter leven te leiden in hun buurt. Het BILOBA Huis

Nadere informatie

Financiële crisis verandert onze manier van wonen.

Financiële crisis verandert onze manier van wonen. Persdossier Mei 2013 Evy Raes. Beeld uit de ILIV- Thuis in beeld -fotoreportage 2013 Financiële crisis verandert onze manier van wonen. Solidariteit neemt toe: co-housing, kangoeroewonen en thuiszorg in

Nadere informatie

Actief ouder worden. Oma en opa. 50 kaarsjes op de taart! daarbij hulp nodig. Hoe is het bij. Gudrun Peperstraete. jullie?

Actief ouder worden. Oma en opa. 50 kaarsjes op de taart! daarbij hulp nodig. Hoe is het bij. Gudrun Peperstraete. jullie? Gudrun Peperstraete Oma en opa daarbij hulp nodig. Hoe is het bij jullie? 50 kaarsjes op de taart! Wie zijn je grootouders? Ken je misschien ook één van je overgrootouders? Weet je hoe oud ze zijn? Zoek

Nadere informatie

v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK

v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK OPDRACHTSVERKLARING SINT- LODEWIJK cliënt-organisatie-medew MISSIE SINT-LODEWIJK - biedt aangepast onderwijs

Nadere informatie

Nummer 1 December 2011. Cursusaanbod 2012 Gedeeld verdriet Mindfulness Laat je zelf zien

Nummer 1 December 2011. Cursusaanbod 2012 Gedeeld verdriet Mindfulness Laat je zelf zien Nummer 1 December 2011 Cursusaanbod 2012 Gedeeld verdriet Mindfulness Laat je zelf zien LANDELIJK HEEFT 16% VAN DE JONGEREN PSYCHOSOCIALE PROBLEMEN. Scoop richt zich bij coaching, counseling en training

Nadere informatie

Feedback. in hapklare brokken

Feedback. in hapklare brokken Feedback in hapklare brokken Jan van Baardewijk Zorgteamtrainer Op zorgteamtraining.nl is de meest recente versie van feedback gratis beschikbaar. Mocht je willen weten of je de meest recente versie hebt,

Nadere informatie

Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012)

Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012) Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012) De Hoge Raad voor Vrijwilligers (HRV) kijkt relatief tevreden terug op 2011, het Europees Jaar voor het Vrijwilligerswerk.

Nadere informatie

10 tips voor meer diversiteit in overleg

10 tips voor meer diversiteit in overleg 10 tips voor meer diversiteit in overleg Changemakers: 10 tips voor meer diversiteit in overleg Parlement, gemeenteraad, oudercomité, sportraad ze blinken zelden uit in diversiteit. Nochtans is onze samenleving

Nadere informatie

E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU?

E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU? E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU? Thuis en op school heb je allerlei waarden meegekregen. Sommigen passen bij je, anderen misschien helemaal niet. Iedereen heeft waarden. Ken

Nadere informatie

Seksuele vorming: gave (op-)gave

Seksuele vorming: gave (op-)gave Seksuele vorming: gave (op-)gave De Wegwijzer Oosterwolde, 28 januari 2016 Mieneke Aalberts-Vergunst Programma Introductie Stellingen De wereld om ons heen Onze opvoeding Seksualiteit Het Bijbelse beeld

Nadere informatie

IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL

IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL I N T E R I E U R W Wonen op de Windrichtingen IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL Tekst: ANNEMIE WILLEMSE Foto s: JAN VERLINDE 22 TIJDLOOS TIJDLOOS 23 Na een zoektocht naar de ideale bouwgrond, gingen

Nadere informatie

Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander.

Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander. Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander. HHKalender DEF_2 ct.indd 1 Romantiek in een liefdesbrief 01-06-15 21:37 ROMANTIEK in een liefdesbrief Schrijf een liefdesbrief aan je geliefde. Verwerk

Nadere informatie

Hoe kunt u voor uw bijzondere kleinkind zorgen? Tips voor opa s en oma s. Foto Britt Straatemeier. Deze brochure werd mogelijk gemaakt door:

Hoe kunt u voor uw bijzondere kleinkind zorgen? Tips voor opa s en oma s. Foto Britt Straatemeier. Deze brochure werd mogelijk gemaakt door: Hoe kunt u voor uw bijzondere kleinkind zorgen? Tips voor opa s en oma s Foto Britt Straatemeier Deze brochure werd mogelijk gemaakt door: Tips voor grootouders Foto Susanne Reuling Als in het gezin van

Nadere informatie

GRONDHOUDINGEN IN HET OMGAAN MET (KANSARME) MENSEN

GRONDHOUDINGEN IN HET OMGAAN MET (KANSARME) MENSEN GRONDHOUDINGEN IN HET OMGAAN MET (KANSARME) MENSEN We vragen ons vaak af hoe we op een goede manier kunnen omgaan met gekwetste mensen. Dit is een vraag waarop we geen pasklaar antwoord kunnen geven. We

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

WELKE LIEFDESTAAL HEB JIJ?

WELKE LIEFDESTAAL HEB JIJ? WELKE LIEFDESTAAL HEB JIJ? Volgens psycholoog Gary Chapman zijn er vijf universele liefdestalen, waarin mensen liefde kunnen en ontvangen. Iedereen heeft een of twee liefdestalen waardoor hij of zij zich

Nadere informatie

ecourse Moeiteloos leren leidinggeven

ecourse Moeiteloos leren leidinggeven ecourse Moeiteloos leren leidinggeven Leer hoe je met minder moeite en tijd uitmuntende prestaties met je team bereikt 2012 Marjan Haselhoff Ik zou het waarderen als je niets van de inhoud overneemt zonder

Nadere informatie

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN Dit thema is opgesplitst in drie delen; gevoelens, ruilen en familie. De kinderen gaan eerst aan de slag met gevoelens. Ze leren omgaan met de gevoelens van anderen. Daarna

Nadere informatie

Wat vinden wij belangrijk? Er zijn een aantal zaken die wij erg belangrijk vinden in Van Celsthuis.

Wat vinden wij belangrijk? Er zijn een aantal zaken die wij erg belangrijk vinden in Van Celsthuis. Onze opdracht Wij willen met behulp van verschillende vormen van hulpverlening voor kinderen, jongeren en hun gezinnen met ernstige opvoedingsproblemen de meest kwalitatieve hulpverlening op maat realiseren,

Nadere informatie

tekst voor voorbereiding forum visie

tekst voor voorbereiding forum visie + Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen vzw Aromagebouw / Vooruitgangstraat 323 bus 6 (3 de verdieping) / 1030 Brussel / tel. 02-204 06 50 / fax : 02-204 06 59 info@vlaams-netwerk-armoede.be

Nadere informatie

Cambriana online hulpprogramma

Cambriana online hulpprogramma Dit is deel 1 van het online hulpprogramma van Cambriana. Verwerking van een scheiding 'Breaking up is hard to do' Neil Sedaka Een scheiding is een van de pijnlijkste ervaringen die je kunt meemaken in

Nadere informatie

Spannend: Participatieprocessen in de Bijzondere Jeugdzorg.

Spannend: Participatieprocessen in de Bijzondere Jeugdzorg. Vzw Ondersteuningsstructuur Bijzondere Jeugdzorg info@osbj.be - www.osbj.be Spannend: Participatieprocessen in de Bijzondere Jeugdzorg. Deel 2: aandachtspunten voor organisaties Naar aanleiding van het

Nadere informatie

TOPS & FLOPS. Feedback geven en ontvangen. Inhoud

TOPS & FLOPS. Feedback geven en ontvangen. Inhoud Feedback geven en ontvangen Inhoud Doelgroep Vakgebied Duur Materialen Doelen In deze les leren leerlingen feedback geven en ontvangen. Leerlingen denken na over de manier waarop je feedback formuleert

Nadere informatie

Aanleiding. vragenlijst Erflanden Pagina 2

Aanleiding. vragenlijst Erflanden Pagina 2 Digitale enquête Aanleiding De Smederijen is een samenwerkingsverband van de gemeente Hoogeveen, verenigingen van Plaatselijk Belang, drie woningstichtingen (Actium, Woonconcept, Domesta), SWW Hoogeveen

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Rouw en verlies Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van kinderen van 8-12 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Rouw en verlies Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van kinderen van 8-12 jaar DOELSTELLINGEN De deelnemers worden zich bewust van hun eigen omgang met rouw en verlies en de rol die hun geloof of levensoriëntatie hierbij heeft. De deelnemers weten dat ieder op een eigen manier rouwt

Nadere informatie

Kerstmusical voor /door kleine kinderen (onderbouw, groep 1,2,3) Niet religieus, met 4 liedjes. Speelduur ongeveer 30 minuten. Kerstfeest met Rudolf

Kerstmusical voor /door kleine kinderen (onderbouw, groep 1,2,3) Niet religieus, met 4 liedjes. Speelduur ongeveer 30 minuten. Kerstfeest met Rudolf Kerstmusical voor /door kleine kinderen (onderbouw, groep 1,2,3) Niet religieus, met 4 liedjes. Speelduur ongeveer 30 minuten. Kerstfeest met Rudolf Kerstmusical voor de onderbouw. Het toneel stelt voor

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Een boog van solidariteit: vrijwilligerswerk

Een boog van solidariteit: vrijwilligerswerk Een boog van solidariteit: vrijwilligerswerk Inleiding De tekst die voor jou ligt, verduidelijkt onze visie bij het organiseren van vrijwilligerswerk in het buitenland. We sturen je niet zo maar naar het

Nadere informatie

ACTIEF OUDER WORDEN. Visie van de Vlaamse Ouderenraad

ACTIEF OUDER WORDEN. Visie van de Vlaamse Ouderenraad VISIENOTA ACTIEF OUDER WORDEN Visie van de Vlaamse Ouderenraad ACTUEEL-Informatieblad 1 15 ACTIEF OUDER WORDEN Visie van de Vlaamse Ouderenraad Inleiding In alle Europese landen leven mensen langer en

Nadere informatie

SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL

SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL Bij werken, zowel betaald als vrijwillig, hoort leiding krijgen of leiding geven. De vraag wat effectief leiderschap is houdt dan ook veel mensen bezig. De meningen hierover

Nadere informatie

Senior leiderschap en jong talent

Senior leiderschap en jong talent ONDERZOEK Senior leiderschap en jong talent Onderzoek naar een generatiekloof tussen leidinggevenden en jonge professionals. 2010 Upstream Consulting Drs. Dennis Boutkan Drs. Trudie Westen MSc. Jennifer

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Buurtkrantje Elegast - Den Dam. buurtwerking in de Damwijk

Buurtkrantje Elegast - Den Dam. buurtwerking in de Damwijk Buurtkrantje Elegast - Den Dam buurtwerking in de Damwijk Editie januari 2013 1 Inhoud Voorwoord 3 Vrijwilligers 4 Nieuwjaarsetentje 6 Pannenkoekenfeest 7 Buurtfeest 8 Noordpoel 9 Fotopagina 10 Programma

Nadere informatie

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen.

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen. Theoreasy de theorie is eenvoudig. Je gaat ontdekken dat het nemen van verantwoordelijkheid voor je eigen denken en doen dé sleutel is tot a beautiful way of life. Als je nog steeds hoopt dat oplossingen

Nadere informatie

rome van je De Sleutels Dit is een uitgave van:

rome van je De Sleutels Dit is een uitgave van: Dit is een uitgave van: ITIP school voor leven en werk Marspoortstraat 16 7201 JC Zutphen Telefoon: 0575-510 850 E-mail: opleiding@itip.nl Website: www.itip.nl De Sleutels rome van je Ik hou van de mystieke

Nadere informatie

Je bent je bewust van je eigen referentiekader en houdt er rekening mee dat anderen handelen vanuit hun referentiekader.

Je bent je bewust van je eigen referentiekader en houdt er rekening mee dat anderen handelen vanuit hun referentiekader. 3. Samen eten Een Afrikaanse vrouw nodigt de Vlaamse buurkinderen uit voor het eten. De buurvrouw komt thuis en vindt haar kinderen niet. Ze is ongerust en maakt zich kwaad. Je gaat toch niet zomaar bij

Nadere informatie

LOPKE OVERZICHT ALGEMENE FICHES, VERHALEN EN ACTIVITEITENFICHES DERDE KLEUTERKLAS. ECEGO-Expertisecentrum voor Ervaringsgericht Onderwijs

LOPKE OVERZICHT ALGEMENE FICHES, VERHALEN EN ACTIVITEITENFICHES DERDE KLEUTERKLAS. ECEGO-Expertisecentrum voor Ervaringsgericht Onderwijs LOPKE OVERZICHT ALGEMENE FICHES, VERHALEN EN ACTIVITEITENFICHES DERDE KLEUTERKLAS ECEGO-Expertisecentrum voor Ervaringsgericht Onderwijs Overzicht algemene fiches Lopke 3 de kleuterklas: algemene fiche

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

Lesbrief Voorleestekst: Over dertien hectare Vragen: Voorleestekst: Over het thema van de tentoonstelling

Lesbrief Voorleestekst: Over dertien hectare Vragen: Voorleestekst: Over het thema van de tentoonstelling Lesbrief Over dertien hectare dertien hectare organiseert elke twee jaar een tentoonstelling in Heeswijk-Dinther. De eerste was in 2003. De tentoonstelling van de kunstwerken was altijd buiten op een grasveld

Nadere informatie

beleef het ZEEUWSE BINNEN & BUITEN

beleef het ZEEUWSE BINNEN & BUITEN beleef het ZEEUWSE BINNEN & BUITEN We willen u als gast graag een WOW-ervaring of beleving bezorgen. We doen dit door kennis te delen, kennis toe te voegen en aan te bieden. Maar ook door aan onze gasten

Nadere informatie

Jaaractiviteiten 2016

Jaaractiviteiten 2016 Jaaractiviteiten 2016 Je bent niet de enige! Leven met brandwonden is niet altijd eenvoudig. Contact met lotgenoten helpt je te leren leven met je veranderde uiterlijk en het verwerken van je ongeval.

Nadere informatie

Soorten gezinnen. 2. Vakgebied en vakonderdeel: Wereldoriëntatie / Godsdienst. Eerste graad Tweede graad Derde graad 1 2 3 4 5 6

Soorten gezinnen. 2. Vakgebied en vakonderdeel: Wereldoriëntatie / Godsdienst. Eerste graad Tweede graad Derde graad 1 2 3 4 5 6 Soorten gezinnen 1. Thema: Diversiteit 2. Vakgebied en vakonderdeel: Wereldoriëntatie / Godsdienst 3. Doelgroep Eerste graad Tweede graad Derde graad 1 2 3 4 5 6 4. Duur: 50 min. 5. Doelen Eindtermen Wereldoriëntatie:

Nadere informatie

1. Ouders en jij: opvoedingspartners

1. Ouders en jij: opvoedingspartners 1. Ouders en jij: opvoedingspartners Ouders die jouw opvang kiezen, vertrouwen je hun kostbaarste bezit toe. Jij voedt hun kinderen mee op tijdens hun belangrijkste levensjaren, een mooie taak! EEN GOEDE

Nadere informatie

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders Grafisch ontwerp: Ontwerpstudio 2 MAAL EE Bij huiselijk geweld tussen (ex-)partners worden kinderen vaak over het hoofd gezien. Toch hebben

Nadere informatie

Deze leidraad helpt om het gesprek in team aan te gaan rond kwaliteit, vooraleer je de sjablonen in de digitale leermodules invult.

Deze leidraad helpt om het gesprek in team aan te gaan rond kwaliteit, vooraleer je de sjablonen in de digitale leermodules invult. Deel 2 Kwaliteitsbeleid Deze leidraad is gebaseerd op de digitale leermodules van Kind & Gezin. Die modules zijn bedoeld om de verschillende onderdelen van het kwaliteitshandboek uit te werken. Die modules

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord 7 Inleiding 11

Inhoudsopgave. Voorwoord 7 Inleiding 11 Inhoudsopgave Voorwoord 7 Inleiding 11 1 Gevoel en verstand in de liefde 15 2 De partnerkeuze 21 3 Mythes over de liefde 29 4 De liefde ontraadseld 35 5 Verbetering begint bij jezelf 43 6 De vaardigheden

Nadere informatie

14. Over de evaluatie van de werking van de ouderenadviesraad

14. Over de evaluatie van de werking van de ouderenadviesraad 14. Over de evaluatie van de werking van de ouderenadviesraad Elke gezonde organisatie of structuur stelt op regelmatige basis zichzelf de vraag: Zijn wij in feite wel goed bezig? Ook voor ouderenadviesraden

Nadere informatie

Apostolische rondzendbrief

Apostolische rondzendbrief oktober 9, 2011 Jaargang 1, nummer 1 Lieve mensen, Zo bent u een voorbeeld voor alle gelovigen in Macedonië en Achaje geworden. Wij zijn nu al weer een tijdje hier in het zuiden van Griekenland, in de

Nadere informatie

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan De zorg en begeleiding van mensen met een verstandelijke beperking moet erop gericht zijn dat de persoon een optimale kwaliteit

Nadere informatie

Doorlopende leerlijn naar thema Nationaal Media Paspoort. Nationale Academie voor Media en Maatschappij

Doorlopende leerlijn naar thema Nationaal Media Paspoort. Nationale Academie voor Media en Maatschappij Doorlopende leerlijn naar thema Nationaal Media Paspoort 1 THEMA 1. Weet wat je ziet Alles wat je ziet in de media is door iemand met bepaalde bedoeling gemaakt. Deze producent wordt door allerlei dingen

Nadere informatie

Fit in je Hoofd, Goed in je Vel.

Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Goed in je vel zitten Vandaag: 1) Wat is geestelijk gezond? 2) Fit in je Hoofd en 10 positieve stappen 1) Wat is geestelijk gezond? Wie zich mentaal goed voelt kan zijn

Nadere informatie

Circus Tico. Brochure 2010

Circus Tico. Brochure 2010 Circus Tico Brochure 2010 Overzicht Aanbod Vormingen Jeugdwerk en werkveld Kampen Initiaties Circusstage Combi Kampen Straattheater Initiatie Technieken Circus Overal Circusspel Specifieke Initiaties Kleuterinitiatie

Nadere informatie

Ervaringen van deelnemers Individuele begeleiding

Ervaringen van deelnemers Individuele begeleiding PRAKTIJK VOOR VERLIESVERWERKING Wilma Luyke Doetinchem Ervaringen van deelnemers Individuele begeleiding "Ik kan U vertellen dat ik in zak en as zat voordat ik bij Wilma aanklopte. Mijn vrouw is plotseling

Nadere informatie

BEHANDEL JE KIND IN OVEREENSTEMMING MET ZIJN OF HAAR TYPE

BEHANDEL JE KIND IN OVEREENSTEMMING MET ZIJN OF HAAR TYPE Handvatten en tips voor INZICHT IN JE KIND Door Drs. Roos C. Litjens BEHANDEL JE KIND IN OVEREENSTEMMING MET ZIJN OF HAAR TYPE Manifestor Kinderen Manifestor kinderen zijn het meest ingewikkeld voor ouders.

Nadere informatie

Hoe ontwikkel ik. Lezing van Ineke Strouken op 19 maart in Nieuwegein. Geachte dames en heren, Volkscultuur

Hoe ontwikkel ik. Lezing van Ineke Strouken op 19 maart in Nieuwegein. Geachte dames en heren, Volkscultuur Hoe ontwikkel ik Ineke Strouken een ijzersterk volkscultuurproject? Geachte dames en heren, Welkom op deze studiedag Hoe ontwikkel ik een ijzersterk volkscultuurproject. Sinds een tweetal jaren staat volkscultuur

Nadere informatie

Motiveren en werven van vrijwilligers voor de kring. Dr. Klara Ampe, voorzitter Vlaamse kamer Federale Raad voor Huisartsenkringen

Motiveren en werven van vrijwilligers voor de kring. Dr. Klara Ampe, voorzitter Vlaamse kamer Federale Raad voor Huisartsenkringen Motiveren en werven van vrijwilligers voor de kring Dr. Klara Ampe, voorzitter Vlaamse kamer Federale Raad voor Huisartsenkringen vandaag Zicht op de bouwstenen van een duurzame motivatie Nieuwe (chinese)

Nadere informatie

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS CONFERENTIE STEUNPUNT GOK: De lat hoog voor iedereen!, Leuven 18 september STROOM KRACHTIGE LEEROMGEVINGEN RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen

Nadere informatie

Senioren ontmoeten elkaar. Verslag van 2 oktober 2010

Senioren ontmoeten elkaar. Verslag van 2 oktober 2010 Senioren ontmoeten elkaar Verslag van 2 oktober 2010 Meer overeenkomsten dan verschillen Dit is, in het kort, de conclusie van de lunchbijeenkomst Senioren ontmoeten elkaar 1 op 2 oktober 2010. De lunchbijeenkomst

Nadere informatie