Proceedings Symposium 'Gommunicatie over de Orempe/'

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Proceedings Symposium 'Gommunicatie over de Orempe/'"

Transcriptie

1

2 Proceedings Symposium 'Gommunicatie over de Orempe/' Donderdag 14 september 2000 Technische Universiteit Eindhoven ~1 C::::S eenheld door communicatie I Communicatiedispuut ODIN Oispuut der e.t.s.v. Thor

3 Voorwoord Op 10 maart dit jaar heeft ODIN haar twintigjarige leeftjjd bereikt en omdat men dit niet onopgemerkt voorbij wilde laten gaan, is er een Lustrumweek georganiseerd. Naast een studiereis naar Groot Brittanie werd er besloten in september een symposium te organiseren. Ook hiervoor werd een aparte commissie in het leven geroepen. Het lustrumjaar staat in het teken van "Vernieuwing" en aangezien de telecom wereld op dit moment in een stroomversnelling raakt, leek ons het onderwerp communicatie in en om het huis zeer geschikt. Er worden op dit gebied verschillende diensten aangeboden die een grote diversiteit aan technologieen met zich meebrengt. Op dit symposium wordt getracht enkele van deze diensten en technologieen uiteen te zetten met de nadruk op de aspecten beveiliging en privacy. Dit proberen we te realiseren door naast vijf technische lezingen met sprekers uit het bedrijfsleven een lezing gegeven wordt met als inhoud het overheidsbeleid voor privacy en schadelijke en illegale inhoud. Aan het einde van de dag wordt tijdens de forumdiscussie iedereen de gelegenheid gegeven vragen te stellen. Tot slot wens ik u, namens de symposiumcommissie, een informatieve en een prettige dag toe. Ik hoop dat het symposium aan uw verwachtingen voldoet en dat u deze proceedings zowel vandaag als ook op een later tijdstip zult raadplegen. Marc van Houwelingen Voorzitter Symposiumcommissie Communicatiedispuut ODIN 3

4 Inhoudsopgave Voorwoord... 3 Programma... 6 Biografie Brussaard... 7 Communicatiedispuut ODIN... 8 Lezing - Oiensten en Netwerken - Ir. van Smirren Artikel - Eindhoven Embedded System Institute (EESI] Lezing - Wavelength Multiplexing in the Access Network - Prof.ir. Koonen Lezing - Residentiele Netwerkpoort - Dr.ir. Vetter Lezing - Netwerken voor Thuis - Ir. Havermans Artikel - Capaciteitsgroep Informatie en Communicatie Systemen (ICS]. TUE Lezing - Bluetooth tm - Or.ir. Sol Artikel - Capaciteitsgroep Telecommunicatie. Technologie en Elektromagnetisme [TIE). TUE., AD Lezing - Telecommunicatie en maatschappelijke aspecten. Het overheidsbeleid voor privacy en schadelijke en illegale inhoud - Drs. Pepping Artikel Philips Consumer Communications Symposiumcommissie Sponsors Colofon ". '" "... '"...,...,...,...,.52 5

5 Programma 09:00 09:30 09:45 10:30 11 :20 11:35 12:30 14:00 14:50 15:40 15:55 16:45 17:30 Ontvangst met koffie en thee Welkomswoord Diensten en Netwerken Wavelength Multiplexing in the Access Netwerk Pauze Residentiele Netwerkpoort Lunch en Informatiemarkt Netwerken voor Thuis Bluetooth tm Pauze Telecommunicatie en maatschappelijke aspecten: het overheidsbeleid voor privacy en schadelijke en illegale inhoud Forumdiscussie Afsluitende barrel Prof.dr.ir. Brussaard Technische Universiteit Eindhoven Ir. van Smirren KPN Research Prof.ir. Koonen Lucent Technologies Dr.ir. Vetter Alcatel Ir. Havermans Philips Drjr. Sol Ericsson Drs. Pepping Ministerie Verkeer en Waterstaat DGTP o.l.v. Ir. Kwaaitaal Symposium 14 september 2000 'Communicatie over de Orempel' 6

6 Biografie Prof.dr.ir. Brussaard Technische Universiteit Eindhoven Gert Brussaard received the Masters Degree in Electrical Engineering from Delft University of Technology in From May 1966 to June 1974 he was with the Research Laboratory of the Netherlands PTT. From July until October 1988 he was with the Research Centre of the European Space Agency. ESTEC. As Head of the Section 'Wave Interaction and Propagation' he was responsible for the implementation of a European research programme in wave propagation modelling in support of satellite communication and remote sensing systems. Since October 1988 he is full professor in Radiocommunications at the Eindhoven University of Technology, the Netherlands, in the Division Telecommunication Technology and Electromagnetics of the Department of Electrical Engineering.. From to 1993 he was Chairman of Commission F {Propagation and Remote Sensing] of the International Union of Radio Science (URSIJ He is Chairman of Working Party 3J (Propagation Fundamentals] of ITU-R Study Group 3. As Senior Consultant he has been responsible for numerous small contract studies in support of the activities of the Electromagnetics Division and Telecommunications Department of ESTEC as well as various technical consultancy services to the telecommunication industry. He is a member of the Commission 'Electromagnetic Fields' of the Health Council of the Netherlands. 7

7 Communicatiedispuut ODIN I I Bas Huiszoon - Voorzitter 10 maart Op deze dag (een mooie maandag) werd het Communicatiedispuut ODIN een feit. Ais dispuut van de e.t.s.v. Thor zouden wij met nog twee andere disputen van Thor {Waldur en Bode] de studenten van de faculteit Elektrotechniek voorzien van gerichte promotie van het vakgebied waarin het dispuut zich zou gaan roeren. ODIN werd ingesteld omdat er vanuit de studenten een duidelijke vraag was naar een actievere behandeling van het werkgebied (Tele-)communicatie binnen de Elektrotechniek. Op dit moment vallen twee capaciteitsgroepen op de faculteit onder de vleugels van ODIN, namelijk de groep Informatie & Communicatie Systemen [ICS] en de groep Telecommunicatie Technologie & Elektromagnetisme [TIE]. Elk jaar wisselt het dispuut van bestuur om zo andere studenten de gelegenheid te geven om een jaar met de scepter te zwaaien binnen het dispuut. Het nieuwe bestuur maakt aan het begin van haar bestuursjaar een globale jaarplanning met daarin activiteiten die zij meent te willen ontplooien om verschillende partijen van aandacht te voorzien. Binnen onze sector is het op dit moment voor de bedrijven vechten om potentiele werknemers in de zin van studenten. Vandaar dat ODIN nu erg veel mogelijkheden heeft om samen met het bedrijfsleven goede contacten, en goed in elkaar gezette activiteiten kan organiseren voor onze achterban. Deze achterban groeit gestaag, en de vooruitzichten zijn prima. Meer eerstejaarsinschrijvingen, en een steeds stijgende populariteit van het vakgebieq {Tele-]communicatie. Het werk wat het bestuur van ODIN doet is gericht op de Elektrotechniekstudenten en voornamelijk veel voor de leden van het dispuut. Door middel van het aanbieden van vele verschillende typen activiteiten probeert het bestuur een zo goed en zo breed mogelijk beeld te scheppen van de sector waarin wij ons bevinden. Het afgelopen collegejaar was voor ODIN zelfs nog een Lustrumjaar {ODIN werd 20!]; dit gaf een extra glans aan het toch al zo goed verlopen jaar door het houden van een Lustrumweek in maart met festiviteiten op en rond de faculteit. Een speciaal hiervoor opgezette commissie bestaande uit ervaren ODIN-led en heeft voor iedereen een spetterende week bezorgd. ODIN heeft naast deze once-in-five-years-experience ook nog mogen meespelen op het gebied van de studiereizen. De reeks van jaarlijkse studiereizen werd voortgezet door de BOOST2000 met een reis naar Groot-Brittannie om daar in twee weken bedrijven en steden te bezoeken. Een studiereis is vooral bedoeld om studenten kennis te laten maken met buitenlandse bedrijfsculturen, en een graantje mee te pikken van de technologische ontwikkelingen binnen een bedrijf. Onder de leiding van een afgevaardigde van les of TIE reisde ODIN zo naar vele landen binnen Europa waar natuurlijk ook de lokale cultuur eens onder de loep werd genomen. Symposium 14 september 2000 'Communicatie over de Orempe/' 8

8 Dit jaar heeft ODIN voor het eerst een Eiigen symposiumcommissie die als laatste van drie commissies. opgericht binnen het collegejaar haar product af mag leveren. Een symposium is waarschijnlijk het ultieme middel voor het dispuut om eens flink inhoudelijk uit te pakken. Sprekers van verschillende bedrijvenjinstellingen kunnen dan laten zien hoe zij op dit moment ervoor staan met hun ontwikkelingen en visies binnen het thema wat op die dag behandeld wordt. Voor de student een zeer interessante gelegenheid om de kennis eens bij te spijkeren. Voor ODIN weer een belangrijke profilering en erg zinvol voor het voortbestaan van het dispuut. U merkt dat er veel te vertellen is over de activiteiten van ODIN. Naast het werk van de commissies is er door het bestuur ook nog veel georganiseerd voor de studenten. zoals excursies. een workshop. een ledenavond, en ga zo maar door. Alles wat maar met ODIN te maken heeft wordt beschreven in een periodiek wat gemiddeld twee keer per bestuursjaar wordt uitgegeven. Een abonnement op dit schrijven kost een Thor-lid maar 5 gulden per jaar, en daarbij zitten ook meerdere privileges die vanzelf duidelijk worden wanneer men lid is. 8edrijven kunnen uiteraard alles toegestuurd krijgen als maar even contact opgenomen wordt. Een ieder die contact wenst met ODIN of zo maar eens op bezoek wilt komen kan dat doen door gebruik te maken van de volgende gegevens: Technische Universiteit Eindhoven [TUj e] Communicatiedispuut ODIN, EH11.35 Den Dolech AZ Eindhoven tel: +31-[0] fax: +31-{O) URL: 9 Communicatiedispuut ODIN

9 Biografie Ir. van Smirren KPN Research Dick van Smirren is in 1994 afgestudeerd aan de Technische Hogeschool Rijwijk (TelecommunicatieJ en in 1997 aan de Technische Universiteit Delft [ElektrotechniekJ. Sindsdien werkt hij als technisch wetenschappelijk onderzoeker bij de Multimedia groep van KPN Research in Leidschendam. Hij is onder meer betrokken bij standaardisatie van DVB, neemt deel aan het TV Anytime forum en werkt in de Europese projecten NexTV en SAM BITS aan nieuwe TV gerelateerde diensten. Symposium 14 september 2000 'Communicatie over de Orempel' 10

10 I Diensten en netwerken Ir. van Smirren, 1 lezing KPI\I Research I I Introductie De titel van het symposium is "Communicatie over de Drempel". In deze bijdrage zal die drempel vanuit twee invalshoeken worden belicht. Allereerst wordt gekeken naar de ontwikkelingen op het gebied van diensten in huis. Hier is de drempel tussen verleden en toekomst aan de orde. In dit deel zal de gebruiker een belangrjjke rol innemen. Het gaat immers over diensten die uiteindelijk voor hem interessant moeten zijn. Ais langs deze weg het kader is geschetst, komen we wederom uit bij de drempel, maar nu als punt waar verschillende netwerken van buiten samenkomen. om hun weg in het huis te vinden. De relatie tussen diensten en netwerken staat in dit deel centraal. Ais voorbeeld van diensten die meerdere netwerken gebruiken zal worden gekeken naar interactieve TV. De drempel tussen verleden en toekomst Terugkijkend in het verleden zie je dat in een aantal stappen drie aparte dienstdomeinen het huis in zijn gekomen: telefonie, televisie en Pc. Bij de telefoon en de televisie is van het begin af aan de koppeling met de buitenwereld noodzakelijk geweest. Voor de PC kwam de verbinding met de buitenwereld pas later. maar inmiddels is een PC zonder internetverbinding haast ondenkbaar. In het plaatje van figuur 1 is dit beeld geschetst. Eigenlijk is Ie! dit, in belangrijke mate. nog steeds de situatie die in veel huizen wordt aangetroffen. Telecom Computer TV Rguur 1 - Vanuit hat PC, 1V en Telecom domein ontstaan diensten die meerdere media gebruiken 11 Diensten en Netwerken fr. van Smirren - KPN Research

11 Tach wordt al langere tijd gesproken over convergentie van het TV-, het computer- en het telecom dome in. Maar wat wordt daarmee bedoeld? Betekent het dat we straks apparaten in huis hebben, die vastzitten aan allerlei netwerken, en waar je zowel een film op kijkt, als een tje op tikt en mee telefoneeft? Het is niet waarschijnlijk. Oak al zou dat technisch wei kunnen, de gebruiker zit niet op zulke ingewikkelde apparaten te wachten. In de huidige situatie is de PC zelf voor veel mensen al een te ingewikkeld apparaat, en veelal wordt slechts een beperkte set aan diensten op de PC gebruikt: en, browsen en chatten. Oiensten moeten eenvoudig en begrijpelijk zijn. Oat laatste betekent oak dat je gebruikers niet zomaar kunt confronteren met totaal nieuwe concepten. Ontwikkelingen verlopen evolutionair: stap voor stap en doorgroeiend vanuit de huidige diensten. Een ontwikkeling die te zien is, is dat er nieuwe diensten worden gebouwd die gebruikmaken van meerdere media. Een voorbeeld: Je komt thuis na een avondje stappen, zet de TV aan, en terwijl je wat zapt druk je op de 'telefoon' button van de afstandsbediening. Links boven in het scherm verschijnt, in een overlay, een lijstje met mensen die in de loop van de avond hebben gebeld. Achter sommige namen, staat een 'voice' icoontje dat aangeeft dat er oak een voiceberichtje is ingesproken, je klikt erop en terwijl het achtergrondgeluid van de TV wat zachter wordt gezet hoar je de ingesproken berichten. Het gaat er niet am of dit nu de dienst van de toekomst is, maar dit voorbeeld laat wei zien wat convergentie kan betekenen. Er kan trouwens nag een stap verder worden gezet: natuurlijk wil je in dit lijstje oak zien of je misschien tjes hebt ontvangen. En zo ontstaat op de TV een dienst die gebruik maakt van informatie uit het PC- en telefonie domein. Het gaat nag steeds wei am het maken van zinvolle, voor de gebruiker betekenisvolle, combinaties. Oat we uit het PC domein de notificatie hebben meegenomen, betekent dan oak niet dat je nu op je TV oak gelijk moet kunnen browsen, of dat je op je TV scherm gaat chatten. En voor het beantwoorden van een tje kruip je waarschijnlijk oak weer achter je Pc. Naast deze ontwikkeling is oak zichtbaar dat het aantal devices in huis zal gaan toenemen. Een voorbeeld van zo'n nieuw device is de webpad: een handheld device met een LCD kleurenscherm en touch-screen bediening. Qua techniek eigenlijk een sooft laptop zander keyboard, maar qua gebruiksmogelijkheden een device dat ergens in de woonkamer 'slingeft' en dat je pakt am even snel te zien wat er op TV komt, en met een druk op het touch screen gelijk even je video te programmeren. Natuurlijk kan de web pad oak tijdens het TV kijken gebruikt worden am achtergrond informatie op te zoeken, of am mee te doen aan spelshows of tjjdens discussie programma's je mening door te geven, en zo zijn er nag tal van voorbeelden te bedenken. Het gebruik van meerdere devices in huis en de ontwikkeling dat diensten informatie van verschillen de media gebruiken, maken het wenselijk dat er in-huis een of ander netwerk komt, en dat op een handige manier gebruik kan worden gemaakt van de verschillende netwerken buiten de deur. De drempe/ tussen binnen en buiten Op dit moment zijn de meeste huizen al via meerdere netwerken met de buitenwereld verbonden. In figuur 2 is een overzicht van bestaande en nieuwe aansluitnetwerken gegeven. Van oorsprong hebben de bestaande netwerken als PSTN, ISDN, kabel en analoge ether ontvangst een vrij directe relatie met een specifiek type dienst. Kabel hoort bij TV, PSTN bij de telefoon. Inmiddels kun je eigenlijk over aile netwerken, inclusief broadcast kanalen als OVB-T 1 Symposium 14 september 2000 'Communicatie over de Orempel' 12

12 en satelliet, internet data binnenkrijgen. Het onderscheid tussen de verschillende aansluitnetwerken ligt nu meer op het gebied van beschikbare bandbreedte en de mogelijkheid voor een- of tweeweg communicatie. Met al deze netwerken die zich bij de ingang van het huis aandienen, bestaat uiteraard ook de behoeft om op meerdere plekken in huis van die netwerken gebruik te maken. Daarnaast zullen een aantal devices geen genoegen meer nemen met slechts een type netwerk. De digitale set-top box die naast de TV komt te staan gebruikt bijvoorbeeld de satelliet- of DVB-T ontvangst in combinatie met een breedbandig interactiekanaal als ADSL. De noodzaak voor een in-huis netwerk dient zich aan. En in veel huizen is een mini-netwerkje ook nu al aanwezig: de PSTN aansluiting wordt naar verschillende punten doorgetrokken om in huis overal te kunnen bellen, of - moderner - er zwerven in huis meerdere DECT-toestellen rand, die via een basisstation met de buitenwereld worden verbonden. Ook een soort in-huis netwerk voor TV distributie is in veel huizen te vinden. DVB-T.., ADSL., Satelliet Kabel PSTNIISDN., ~ ~ Residential Gateway In Home Network AudioNideo d ust;; bijv. Firewire. "' 00'" ;&. ~ "" i..+ : " *..- Bluetooth dust Ethernet cluster.... ~. : ::\ r Figuur 2 - De Residential Gateway vorrnt de brug tussen de externe en inteme netwerken Het is logisch om aan te nemen dat dat in-huis netwerk geavanceerder zal worden, en dat de residential gateway, die de in-huis infrastructuur verbindt met de diverse netwerken buiten de deur, belangrijker zal worden. Over de ral van de residential gateway wordt overigens verschillend gedacht. Sommigen zien er zuiver de rol van 'netwerkkoppe/aar' in. Gewoon alles buiten de deur op verbinden met de in-huis netwerken. Anderen zien er een intelligente server in, die, naast het koppe/en van netwerken, een belangrijke rol spee/t in de in-huis dienstverlening. Bijvoorbeeld door als proxy regelmatig de favoriete internetpagina's van het gezin vast van het internet te halen. Of - uitgerust met grote harde schijf - op te treden als de personal videorecorder van het gezin. Ook over de typen netwerken die in huis te vinden zul/en zijn verschillen de meningen. In figuur 2 is het in-huis netwerk dat logisch gezien een geheel vormt, rond specifieke devices onderverdeeld in verschillende locale netwerkjes. Oat hoeft niet perse zoo Het is ook denkbaar dat het hele netwerk wordt 1 DVB-T staat voor Digital Video Broadcast - Terrestrial. Met DVB-T kunnen digitale televisie kanalen via de ether worden verzonden. De ontvanger heeft maar een hele kleine antenne nodig am DVB-T signalen te kunnen ontvangen. Daardoor is DVB-T oak geschikt voor devices die buitenshuis. mobiel. TV ontvangst nodig hebben. Binnenshuis is DVB-T naast kabel en satelliet een van de broadcastmedia die digitale. interactieve. TV mogelijk maken. 13 Oiensten en Netwerken Ir. van Smirren - KPN Research

13 j r. ~ anderen voor onmogelijk hielden KPN geldt op tal van terreinen als vertaalt in mnovatieve diensten en pro van UMTS of aan next generation Internet. belangrijke Europese speier in tele- en ducten. Voor onle vestigingen in Enschede, Uiteraard lorgen we ervoor dat je oak datacommunica tie. We hebben onmisken- Groningen en Leidschendam loeken wij je persoonlijke vaardigheden verder kunt bare ambities om die positie verder uit te topacademici met visie. fv jiihd,].!q j,jhltd' ontwikkelen. bouwen. Je krijgt hier aile ruimte en ver- Uitelndelijk bedenk je 10 oplossingen die Een belangrijke ral daarin speelt KPN antwoordejijkheid am unieke expenise te anderen voor onmogelijk hi eld en. Research, die technologische, maatschap- ontwikkelen op het gebied van ICT- Kijk op of bel pelijke en bedrijfsmatige ontwikkelingen innovaties. Denk daarbij aan de opvolger voor meer informatie (050)

14 gebaseerd op 1 netwerktechnologie, zoals WLAN of misschien zelfs Bluetooth tm. Overigens is het ook nog helemaal niet zeker dat in-huis netwerken volledig draadloos zullen zijn. Het is heel goed denkbaar dat het netwerk [deels] bedraad is uitgevoerd. Interactiave TV De TV is bij uitstek een van de apparaten in huis waarbij veel wordt nagedacht over het toevoegen van extra diensten, veelal onder de noemer 'interactieve TV'. T och dekt deze noemer de lading niet. In het voorbeeld dat eerder aan de orde kwam, ging het bijvoorbeeld over het eenvoudig toegankelijk maken van informatie over communicatiediensten, wat op zich los staat van de content op TV. In deze paragraaf staan we stil bij de techniek die tal van deze diensten interactieve TV incluis - mogelijk maakt. Om extra diensten rond de TV te gaan bieden, wordt naast de TV een set-top box gezet die de intelligentie bevat die een gewoon TV apparaat nu nog mist. Zo'n set-top box is zowel in staat om digitale TV te ontvangen, als om allerlei extra informatie te verwerken. In figuur 3 is een architectuur geschets waarin TV en set-top box kunnen zijn opgenomen. Een pakket aan digitale TV kanalen komt het huis binnen via een broadcastkanaal [kabel, DVB-T, satelliet). De manier waarop dit gebeurt is gestandaardiseerd door DVB [Digital Video Broadcast]. Aan de studiokant kunnen aan de audio en video kanalen van een bepaald programma ook datakanalen worden toegevoegd. Hierin kan bijvoorbeeld ondertiteling zijn opgenomen in meerdere talen, maar ook achtergrond informatie bij een TV programma of kleine applicaties die op de set-top box kunnen draaien. Aan de studiozijde ontstaat zo een service stream die in een multiplexer wordt gecombineerd met andere service streams, zodat een broadcaststream ontstaat. Data server ODIN 3 '------' Service Feeds: AudioMdeo + Data ~! Studio system MuRiplexer Broadcast stream! ~(MPE02 TS) set top box ODIN 2 Data server ODIN 2 + interactie ~_... a..j~~ Rguur 3 - Globale architectuur voor interactiave TV. Hat TV kanaal ODIN 3 gebruikt aileen locale interactie. ODIN 2 is volledig interactief In figuur 3 is onderscheid gemaakt tussen lokale interactie en volledige interactie. De zender ODIN 3 biedt aileen mogelijkheden voor lokale interactie. Aan de TV uitzending is wei extra data toegevoegd, maar de gebruiker kan via de set-top box geen informatie terugsturen. Kanaal ODIN 2 heeft ook de mogelijkheid om via het internet informatie van de gebruiker te ontvangen en terug te sturen. 15 Oiensten en Netwerken Jr. van Smirren - KPN Research

15 Met aileen lokale interactie zijn al veel interactieve toepassingen mogelijk. Tijdens een actualiteitenprogramma kan bijvoorbeeld een informatiebutton op het scherm worden gezet. De gebruiker kan dan op de afstandsbediening op een bijbehorende toets drukken am extra achtergrondinformatie te lezen. Ooordat niet aileen informatie kan worden toegevoegd, maar oak applicaties kunnen worden meegezonden, kan bijvoorbeeld oak een spelshow voor de gebruiker interactief worden gemaakt. Op het juiste moment worden antwoord buttons op het scherm gezet, en de gebruiker kiest zijn antwoord. Per goed antwoord kan oak de thuisspeler punten verdienen die keurig worden bijgehouden door de applicatie die op de set-top box draait. Uiteraard komt er een moment dat lokale interactie niet meer voldoende is. Ais tijdens een commercial bijvoorbeeld een 'buy me' button op het scherm verschijnt, moet het natuurlijk wei mogelijk zijn am de reactie van iemand die daarop klikt te verwerken. En oak als tijdens een discussieprogramma de mening van de kijkers wordt gepeild moet die informatie aan de studiozijde verzameld kunnen worden. Het interactiekanaal zorgt ervoor dat oak dit gerealiseerd kan worden. Oit kanaal wordt oak gebruikt am allerlei specifieke informatie mee op te vragen die niet in de broadcaststream aanwezig is. Bijvoorbeeld een preview van een programma dat later op de avond komt, of - als het interactiekanaal voldoende breedbandig is - allerlei specifieke audio/video content. Het geschetste platform maakt het oak mogelijk am informatie, bijvoorbeeld die preview, aan te vragen via een [smalbandig] interactiekanaal en naar de ontvanger te sturen via de broadcast stream. Tat slat Nieuwe diensten in huis zul/en stap voor stap ontstaan vanuit de bestaande mogelijkheden. Met name het combineren van de verschillende media kan tot nieuwe diensten leiden, die buiten de klassieke domeinen van lv, PC en telefonie treden. Oat oak het aantal devices in huis zal toenemen versterkt deze ontwikkeling. Voor specifieke devices zoals palmtops en webpads kunnen diensten worden ontwikkeld die aansluiten bij het karakter van deze apparaten. Cruciaal wordt hoe deze devices met elkaar en met de buitenwereld kunnen communiceren. Oat in-huis netwerken daarin een zeer belangrijke rol spelen is evident. Welke netwerken dat worden, en welke rol de residential gateway als digitale drempel van het huis zal gaan spelen, is vooralsnog een vraag. Symposium 14 september 2000 'Communicatie over de Drempel' 16

16 I Mark Manders, EESI Embedded Internet en Koffie op afstand I De huidige snelle ontwikkelingen op het gebied van hardware-software co-design maken een intense samenwerking tussen het bedrijfsleven en universiteiten noodzakelijk. Het Eindhoven Embedded Systems Instituut [EESI], een onderzoeksinstituut van de Technische Universiteit Eindhoven, heeft zich in nauwe samenwerking met het bedrijfsleven ten doel gesteld het innoverende vermogen van de regionale en landelijke ontwikkelaars van embedded systemen te versterken. Een koffiezetapparaat, vissenkom of elektronenmicroscoop bedienen via Internet is geen fictie meer. Over een onderzoeksproject op dit gebied zullen we wat meer vertellen. Binnen het EESI, houdt het Web-controllable Embedded Systems project [WebES] zich bezig met wetenschappelijk onderzoek op het gebied van web-connectivity voor embedded systems. In het kader van dit project zijn er momenteel twee prototypen ontwikkeld, namelijk een web-bestuurd koffiezetapparaat en een web-bestuurd aquarium. Enerzijds bieden beiden een uitstekend vehikel om nieuwe concepten te realiseren en testen, anderzijds vergroten zij direct de zichtbaarheid van dit onderzoek. Beide prototypen zijn in een zo goed als afgerond stadium. Het project zal zich verder richten op industriele applicaties, waarbij de ontwikkelde ontwerpstrategie wordt gebruikt en uitgebouwd. Probleemstelling Het probleem dat in het WebE&project wordt aangepakt is op de eerste plaats de realisatie van de verbinding tussen de gebruiker en het embedded system, waarbij er zoveel mogelijk gebruik gemaakt wordt van Internet technologie. Het onderzoek spitst zich dan ook met name toe op de architectuur van deze verbinding. Belangrijke aspecten daarbij zijn o.a. de te gebruiken communicatie-protocollen (IP. Tep, UDP en HTIP] en de hard- en software-interfaces. Twee concepten die in dit project onderwerp van onderzoek zijn, zijn: genericiteit en het correspondentie principe. Genericiteit wil zeggen dat er gestreefd wordt naar een architectuur waarbij het applicatiespecifieke deel zo klein mogelijk gehouden wordt. zodat er geen volledig redesign nodig is indien er veranderd wordt van applicatie. Het correspondentie principe houdt in dat er gestreefd wordt naar een.len op.len correspondentie tussen de user-interface op het embedded system en die in de browser van de internet-gebruiker. Zeker voor de in-home-omgeving is het een belangrijk voordeel om geen nieuwe user-interfaces te moeten leren. In dit artikel zullen deze aspecten en concepten nader besproken worden aan de hand van de architectuur van het web-bestuurde koffiezetapparaat. De focus van dit artikel zal voornamelijk liggen op de software-architectuur. derhalve zal niet nader ingegaan worden op de hard-ware aspecten. Architectuur Het idee is dat de gebruiker in staat is via een 'web-interface' zowel monitoring als besturing van het apparaat te doen. Dit betekent dat instructies van de gebruiker via een of andere vorm van interpretatie worden omgezet in aansturing van actuatoren en uitlezen van sensoren. 17

17 Teneinde niet direct genoodzaakt te worden allerlei compromissen te sluiten door meteen een webserver te integreren in het koffiezetapparaat. is er gekozen voor de strategie om een PC te gebruiken voor de verbinding met het internet en later een miniaturiseringsslag uit te voeren. Een globaal plaatje van de systeeem-architectuur wordt weergegeven in figuur 4. Gebruiker Internet Rguur 4 - Architectuur web-bestuljrd koffiezetapparaat. Koffiezetapparaat Naast deze systeem-achitectuur bestaat er ook de software-architectuur. Enkele ontwerpbeslissingen die geleid hebben tot deze software-architectuur zullen hier nader toegelicht worden. * Java versus CGI: Standaard technologien voor Internet-communicatie zijn momenteel Java [applets] en CGI-scripts. Overwegingen in de keuze zijn: Load-balancing en cost-balancing: Een Java-applet draait in de browser van de gebruiker en dus op de load van diens PC. Daarentegen draait een CGI-script op de server en daarbij ook nog eens als een aparte thread per gebruiker hetgeen kan resulteren in een onacceptabel grote load op de server. zeker met het oog op een eventuele integratie van de webserver in het koffiezetapparaat. Door te kiezen voor een Javaapplet architectuur kan men dus volstaan met een minder krachtige. en dus goedkopere. processor in het embedded system. Java byte code versus Target system code: De platformonafhankelijkheid van Java is een voordeel. aangezien er niet voor elk operating systeem opnieuw gecompileerd hoeft te worden. Directe versus HTTP communicatie: Java heeft in tegenstelling tot CGI geen HTTP-server nodig voor communicatie over het Internet. wei heeft Java in dat geval een programma nodig dat op de server draait en de communicatie met het koffiezetapparaat regelt. hetgeen we een Applicatie Server [AS] zullen noemen. Een nadeel hiervan is dat er geen gebruik gemaakt wordt van de standaard security mogelijkheden van HTTP, maar een voordeel is de mogelijkheid om aan door de server-ge"initieerde communicatie te doen. hetgeen in HTTP niet triviaal realiseerbaar is. Uiteindelijk is de keus gevallen op Java. * TCP versus UDP: Door te kiezen voor Java en dus ook directe communicatie. ontstaat tevens de mogelijkheid om het meest geschikte transport layer protocol te kiezen. HTTP is gebaseerd op TCP en geeft dus niet de mogelijkheid UDP te gebruiken. De volgende afwegingen hebben voor het koffiezetapparaat de keus doen vallen op UDP: Connectie-georienteerd versus connectieloos: TCP is connectie-georienteerd. wat wil zeggendat TCP een punt-punt verbinding zal opzetten met elke gebruiker. hetgeen UDP niet doet. Dit maakt UDP eenvoudiger. sneller en beter geschikt voor broadcasting en multicasting. Deze laatste is bijzonder relevant voor het koffiezet-apparaat. aangezien er vaak een groep gebruikers is die uiteraard allen een bericht willen ontvangen dat de koffie gereed is. Betrouwbaarheid: De betrouwbaarheid van UDP is gelijk aan die van IP (behalve een optionele checksum). maar die van TCP is veel hoger. tengevolge van het nummeren van data-packets en het sturen van een ontvangstbevestiging. zodat de juiste volgorde van packets kan worden hersteld en verloren gegane packets opnieuw kunnen worden gestuurd. Betrouwbaarheid is echter van ondergeschikt belang in het geval van een koffiezetapparaat. Op de eerste plaats verlopen de verschillende processen dermate traag, dat enkele gemiste data-packets hooguit resulteert in statusinformatie die minimaal achterloopt. Een naar de server gestuurd commando dat niet aankomt is uiteraard wei hinderlijk. derhalve is er besloten om de applicatieserver user- Symposium 14 september 2000 'Communicatie over de Orempe/' 18

Wat is Interaction Design?

Wat is Interaction Design? Wat is Interaction Design? Wat is interaction design? Designing interactive products to support the way people communicate and interact in their everyday and working lives. Preece, Sharp and Rogers (2015)

Nadere informatie

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen?

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? De firewall van de Speedtouch 789 (wl) kan niet volledig uitgeschakeld worden via de Web interface: De firewall blijft namelijk op stateful staan

Nadere informatie

Revisie geschiedenis. [XXTER & KNX via IP]

Revisie geschiedenis. [XXTER & KNX via IP] Revisie geschiedenis [XXTER & KNX via IP] Auteur: Freddy Van Geel Verbinding maken met xxter via internet met de KNX bus, voor programmeren of visualiseren en sturen. Gemakkelijk, maar niet zo eenvoudig!

Nadere informatie

802.11b Wireless router w. 4 port switch. StarTech ID: BR411BWDC

802.11b Wireless router w. 4 port switch. StarTech ID: BR411BWDC 802.11b Wireless router w. 4 port switch StarTech ID: BR411BWDC Share your Internet connection without being constrained by cables with StarTech.com s 802.11b wireless router. The BR411BWDC lets you share

Nadere informatie

De PROFIBUS, PROFINET & IO-Link dag. Ede, 18 november

De PROFIBUS, PROFINET & IO-Link dag. Ede, 18 november De PROFIBUS, PROFINET & Ede, 18 november 2011 IO-Link dag 2011 The basics of PROFINET Harm Geurink Product Manager AUTOMATION Phoenix Contact bv hgeurink@phoenixcontact.nl PROFINET Trends in de markt:

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Business Architectuur vanuit de Business

Business Architectuur vanuit de Business Business Architectuur vanuit de Business CGI GROUP INC. All rights reserved Jaap Schekkerman _experience the commitment TM Organization Facilities Processes Business & Informatie Architectuur, kun je vanuit

Nadere informatie

Open toegang tot kwaliteitsverbindingen voor nieuwe diensten

Open toegang tot kwaliteitsverbindingen voor nieuwe diensten Open toegang tot kwaliteitsverbindingen voor nieuwe diensten Telecom Technology Event 3 november 2011, Leusden 2 In deze presentatie Breedband is meer dan alleen bandbreedte kwaliteit, betrouwbaarheid

Nadere informatie

Beveiliging in Industriële netwerken. Waarom monitoring een goed idee is

Beveiliging in Industriële netwerken. Waarom monitoring een goed idee is Beveiliging in Industriële netwerken Waarom monitoring een goed idee is Korte introductie / voorstellen: - Sinds 1951, Benelux - Monitoring, groeit naar security - ICT omgevingen, groeit naar Industrie

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Hoe met Windows 8 te verbinden met NDI Remote Office (NDIRO) How to connect With Windows 8 to NDI Remote Office (NDIRO

Hoe met Windows 8 te verbinden met NDI Remote Office (NDIRO) How to connect With Windows 8 to NDI Remote Office (NDIRO Handleiding/Manual Hoe met Windows 8 te verbinden met NDI Remote Office (NDIRO) How to connect With Windows 8 to NDI Remote Office (NDIRO Inhoudsopgave / Table of Contents 1 Verbinden met het gebruik van

Nadere informatie

RentSat transportable satelliet uplink voor

RentSat transportable satelliet uplink voor RentSat transportable satelliet uplink voor Satellite News Gathering Live Streaming Video tijdelijke breedband IP verbindingen Amsterdam, 16-03-10 RentSat Wat is het? Wat kun je er mee? Wie kan ervan profiteren?

Nadere informatie

BrancheInnovatieContract Multimediale Convergentie. Kick-off workshop, 3 december 2012 Villa Heideheuvel, Mediapark, Rotterdam

BrancheInnovatieContract Multimediale Convergentie. Kick-off workshop, 3 december 2012 Villa Heideheuvel, Mediapark, Rotterdam BrancheInnovatieContract Multimediale Convergentie Kick-off workshop, 3 december 2012 Villa Heideheuvel, Mediapark, Rotterdam Speelveld omroepen Video cloud Internet headend/ IPTV 3-play broadcast internet

Nadere informatie

Thuis het beste beeld en geluid?

Thuis het beste beeld en geluid? www.hcc.nl/home-entertainment Syllabus home entertainment Thuis het beste beeld en geluid? Deze syllabus geeft achtergrondinformatie over de lezing home entertainment. De onderwerpen die aan bod komen

Nadere informatie

Van Virtualisatie naar Cloud Computing De roadmap voor de toekomst?

Van Virtualisatie naar Cloud Computing De roadmap voor de toekomst? Van Virtualisatie naar Cloud Computing De roadmap voor de toekomst? Louis Joosse Principal Consultant Alle intellectuele eigendomsrechten met betrekking tot de inhoud van of voortvloeiende uit dit document

Nadere informatie

Vast Mobiel Integratie (FMC)

Vast Mobiel Integratie (FMC) Kernactiviteiten Support & Beheer Telecommunicatie IT Vertical Systemen VoIP Mobility Unified Communications Applicatieontwikkeling Hosted Solutions Managed Solutions Connectivity WWW.MERICT.NL Whitepaper

Nadere informatie

Offshore Outsourcing van Infrastructure Management

Offshore Outsourcing van Infrastructure Management Offshore Outsourcing van Infrastructure Management an emerging opportunity dr. Erik Beulen Atos Origin/Tilburg University 1 Agenda Introductie Ontwikkelingen Risicovergelijking Best practices Conclusies

Nadere informatie

Hier kunt u alle schijven en mappen afscannen op audio bestanden die ondersteund worden door de MP (mp3 en wma).

Hier kunt u alle schijven en mappen afscannen op audio bestanden die ondersteund worden door de MP (mp3 en wma). Netgear MP101 Dit apparaat speelt MP3's en WMV digitale bestanden en koppelt de stereo rechtstreeks aan de PC. Het apparaat werkt alleen in combinatie met een router of een wireless acces point. Er zit

Nadere informatie

Cisco Cloud. Collaboration. Ronald Zondervan David Betlem September, 2011. Presentation_ID 2010 Cisco Systems, Inc. All rights reserved.

Cisco Cloud. Collaboration. Ronald Zondervan David Betlem September, 2011. Presentation_ID 2010 Cisco Systems, Inc. All rights reserved. Cisco Cloud Collaboration Ronald Zondervan David Betlem September, 2011 1 E Open architectuur Uitgangspunten Gebaseerd op Open Standaarden telefonie, video, desktop integratie, beschikbaarheidsstatus (presence)

Nadere informatie

Security Les 1 Leerling: Marno Brink Klas: 41B Docent: Meneer Vagevuur

Security Les 1 Leerling: Marno Brink Klas: 41B Docent: Meneer Vagevuur Security Les 1 Leerling: Klas: Docent: Marno Brink 41B Meneer Vagevuur Voorwoord: In dit document gaan we beginnen met de eerste security les we moeten via http://www.politiebronnen.nl moeten we de IP

Nadere informatie

Hybrid Broadcast Broadband TV Introductie

Hybrid Broadcast Broadband TV Introductie Introductie Kick-off Branche Innovatie Contract Multimediale Convergentie 3 december 2012, Villa Heideheuvel, Mediapark, Hilversum * Nuntius output and annexes are hyperlinked above and can be found in

Nadere informatie

Connected Assets, de next step in buitendienstautomatisering. Nush Cekdemir Service & Maintenance Congres, 31 maart 2011

Connected Assets, de next step in buitendienstautomatisering. Nush Cekdemir Service & Maintenance Congres, 31 maart 2011 Connected Assets, de next step in buitendienstautomatisering Nush Cekdemir Service & Maintenance Congres, 31 maart 2011 Wie is Tensing? ± 75 ervaren specialisten Financieel gezond, vooruitzichten 2011

Nadere informatie

VP-Anylink De super dongle voor een snelle en betrouwbare mobiele breedbandverbinding

VP-Anylink De super dongle voor een snelle en betrouwbare mobiele breedbandverbinding Inhoud presentatie Wie is Simac Electronics bv? Relatie tussen Simac en Procyon Networks Doelstelling en toepassing van het product VP-Anylink Introductie Procyon Networks Techniek rond VP-Anylink Waarom

Nadere informatie

Presentatie TCP/IP voor LPCB Nederland 20 en 28 juni 2011

Presentatie TCP/IP voor LPCB Nederland 20 en 28 juni 2011 Van Dusseldorp Training Presentatie TCP/IP voor LPCB Nederland 20 en 28 juni 2011 Van Dusseldorp Training Programma 1. Activiteiten Van Dusseldorp Training 2. Alarmcommunicatie algemeen 3. LAN-WAN 4. Toegangsnetwerken

Nadere informatie

ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers

ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers English Instructions Windows 8 out-of-the-box supports the ICARUS Illumina (E653) e-reader. However, when users upgrade their Windows

Nadere informatie

smartphone; wlan; wifi; hotspot; Management; devices; informatiemanagement; wifi-enabled; publieke hotspot; self-configuring; ruckus

smartphone; wlan; wifi; hotspot; Management; devices; informatiemanagement; wifi-enabled; publieke hotspot; self-configuring; ruckus Asset 1 van 11 Gids voor enterprises en hotspot operators Gepubliceerd op 12 june 2014 De WLANs van morgen moeten veel verschillende devices supporten, denk aan wifi-enabled projectors, printers en smartphones.

Nadere informatie

Internet of Things De definitieve stap naar slimme woningen

Internet of Things De definitieve stap naar slimme woningen Internet of Things De definitieve stap naar slimme woningen Frank den Hartog Senior Scientist Consumer Networks, TNO Chair of the Technical Working Group, HGI Frank.denHartog@tno.nl www.frankdenhartog.net

Nadere informatie

n Korte afstanden (max 1 à 2 km) n Grote snelheden tegen lage kosten (10- n Grote betrouwbaarheid n Meestal broadcast netwerk, dus geen

n Korte afstanden (max 1 à 2 km) n Grote snelheden tegen lage kosten (10- n Grote betrouwbaarheid n Meestal broadcast netwerk, dus geen Telematica Wireless/LANs Hoofdstuk 13-14 LAN 4Local Area Network kenmerken: n Korte afstanden (max 1 à 2 km) n Grote snelheden tegen lage kosten (10-1000Mb/s) n Grote betrouwbaarheid n Meestal broadcast

Nadere informatie

De Lync naar Het Nieuwe Werken. Utrecht - 25 januari 2011

De Lync naar Het Nieuwe Werken. Utrecht - 25 januari 2011 De Lync naar Het Nieuwe Werken Utrecht - 25 januari 2011 Agenda 25 januari 14:30 tot + 17.00 uur 14:30 15:15 Lync 2010 - What s New? 15:15 15:30 Pauze 15:30 16:15 Lync 2010 Architectuur en Case 16:15 17:00

Nadere informatie

Enabling Enterprise Mobility. Chantal Smelik csmelik@microsoft.com

Enabling Enterprise Mobility. Chantal Smelik csmelik@microsoft.com Enabling Enterprise Mobility Chantal Smelik csmelik@microsoft.com Nieuwe werkplek & digitaal toetsen Hanzehogeschool Groningen Agenda 1. Introductie Chantal Smelik Microsoft Maaike van Mourik project

Nadere informatie

liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled Castjoint

liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled Castjoint liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled is een hoogwaardige, flexibele LED strip. Deze flexibiliteit zorgt voor een zeer brede toepasbaarheid. liniled kan zowel binnen als buiten in functionele en decoratieve

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

ENUM in Nederland. Themabijeenkomst SIPSIG Nummerportabiliteit en ENUM Cees Pannekoek 30 november 2006. ICT Management & Consultancy BV

ENUM in Nederland. Themabijeenkomst SIPSIG Nummerportabiliteit en ENUM Cees Pannekoek 30 november 2006. ICT Management & Consultancy BV Themabijeenkomst SIPSIG Nummerportabiliteit en ENUM Cees Pannekoek 30 november 2006 ICT Management & Consultancy BV Bepalende factoren tav van Infrastucture ENUM: 3. De snelle introductie van VOIP 4. Beschikbare

Nadere informatie

Rapport. i-bridge FleetBroker en LocationBroker. Versie 1.0. Datum 22 December 2010

Rapport. i-bridge FleetBroker en LocationBroker. Versie 1.0. Datum 22 December 2010 Rapport i-bridge FleetBroker en LocationBroker Versie 1.0 Datum 22 December 2010 Status Final Colofon IVENT A&A CDC Madame Curielaan 4-6 Postbus 20703 2289 CA Rijswijk Contactpersoon Patrick Brooijmans

Nadere informatie

uw ICT partner ADSL Home en Business

uw ICT partner ADSL Home en Business uw ICT partner ADSL Home en Business ADSL Home en Business Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 1.0 Introductie 2 1.1 Wat is DSL 2 1.2 Hoe werkt DSL 2 1.3 ADSL is de Asymmetrische variant van de DSL techniek

Nadere informatie

Datum 15 juni 2006 Versie 1.0.6. Exchange Online. Handleiding voor gebruiker Release 1.0

Datum 15 juni 2006 Versie 1.0.6. Exchange Online. Handleiding voor gebruiker Release 1.0 Datum 1.0.6 Exchange Online Handleiding voor gebruiker Release 1.0 1.0.6 Inhoudsopgave 1 Instellingen e-mail clients 2 1.1 Gebruik via Outlook 2003 2 1.2 Gebruik via ActiveSync 15 1.3 Gebruik via andere

Nadere informatie

Ricardo Krikke. Agenda. Wat is Kenniswijk? Ontwikkelingen in Internet. De rol van Kenniswijk hierin. Welke mogelijkheden biedt het u?

Ricardo Krikke. Agenda. Wat is Kenniswijk? Ontwikkelingen in Internet. De rol van Kenniswijk hierin. Welke mogelijkheden biedt het u? Ricardo Krikke Agenda Wat is Kenniswijk? Ontwikkelingen in Internet De rol van Kenniswijk hierin Welke mogelijkheden biedt het u? Wat is Kenniswijk Project van overheid Missie: realiseren van consumentenmarkt

Nadere informatie

VoIP Netwerking Configuratie Gids. Vox Davo VoIP Netwerking Configuratie Gids

VoIP Netwerking Configuratie Gids. Vox Davo VoIP Netwerking Configuratie Gids VoIP Netwerking Configuratie Gids Vox Davo VoIP Netwerking Configuratie Gids 1 VoIP Netwerking Configuratie gids Specificaties kunnen wijzigen zonder voorgaande. DM-983 NL Draft 2 VoIP Netwerking Configuratie

Nadere informatie

xxter Mobotix T24 configuratie

xxter Mobotix T24 configuratie xxter Mobotix T24 configuratie Setup / instellingen voor VoIP De Mobotix T24 kan in samenwerking met xxter als video intercomsystem werken. De configuratie zoals beschreven in dit document is getest. Andere

Nadere informatie

Workshop Low Cost High Value Service Delivery Models

Workshop Low Cost High Value Service Delivery Models Workshop Low Cost High Value Service Delivery Models 9 februari 2012 2011 - All rights reserved Noventum Service Management Consultants Ltd. 1 Low Cost High Value Service Delivery Models Low cost delivery

Nadere informatie

De ontwikkeling van een gebouwbeheersysteem

De ontwikkeling van een gebouwbeheersysteem De ontwikkeling van een gebouwbeheersysteem Een afstudeeropdracht elektrotechniek Auteurs: R. Hulzebos S.H. de Lange Opleiding: Hanzehogeschool faculteit techniek De ontwikkeling van een gebouwbeheersysteem

Nadere informatie

4IP = Internet Protocol 4Protocol gebruikt op netwerk laag in het internet 4Geen betrouwbaarheid

4IP = Internet Protocol 4Protocol gebruikt op netwerk laag in het internet 4Geen betrouwbaarheid Internet Protocol Telematica Quality Of Service (Netwerk laag) Hoofdstuk 5 4IP = Internet Protocol 4Protocol gebruikt op netwerk laag in het internet 4Geen betrouwbaarheid n Pakketten kunnen verloren raken

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Ervaar het Beste van Online. In-Store.

Ervaar het Beste van Online. In-Store. Ervaar het Beste van Online. In-Store. AOPEN maakt gebruik van de laatste ontwikkelingen op het gebied van IT met als doel de digitale communicatie binnen een winkelomgeving te versterken. Door samen te

Nadere informatie

Cognitieve Radio & het tweede digitaal dividend. Peter Anker (EL&I) & Frank Bodewes (Agentschap Telecom)

Cognitieve Radio & het tweede digitaal dividend. Peter Anker (EL&I) & Frank Bodewes (Agentschap Telecom) Cognitieve Radio & het tweede digitaal dividend Peter Anker (EL&I) & Frank Bodewes (Agentschap Telecom) Inhoudsopgave Komt er een tweede digitaal dividend? Wat is een cognitieve radio? Wat moet er gebeuren

Nadere informatie

TV en video consumptie in het jaar 2020

TV en video consumptie in het jaar 2020 TV en video consumptie in het jaar 2020 Liesbeth Nekkers Hilversum, 27 november 2015 1 De toekomst voorspellen Onderzoek Tetlock (University of Pennsylvania) Super forecasters: Open-mindness: how well

Nadere informatie

Beheer van IP telefonie diensten 12 december 2008

Beheer van IP telefonie diensten 12 december 2008 Beheer van IP telefonie diensten 12 december 2008 NiVo network architects Peter Hartman Even voorstellen NiVo network architects Sinds 1991 actief op het gebied van ICT Architectuur, Consultancy en Management

Nadere informatie

Interaction Design for the Semantic Web

Interaction Design for the Semantic Web Interaction Design for the Semantic Web Lynda Hardman http://www.cwi.nl/~lynda/courses/usi08/ CWI, Semantic Media Interfaces Presentation of Google results: text 2 1 Presentation of Google results: image

Nadere informatie

Optibel Breedband Telefonie

Optibel Breedband Telefonie Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding SPA-2100 Gefeliciteerd met uw keuze voor Optibel telefonie. We hopen dat u tevreden zult zijn met onze service en zien er naar uit de komende

Nadere informatie

Session Educa-on. 14-15 October 2013

Session Educa-on. 14-15 October 2013 Session Educa-on 14-15 October 2013 FIRE facilities in education: Networking courses (fixed and wireless) IP fixed networks ComNet Labs Build your own network [Lab router] Calculate IP ranges According

Nadere informatie

23 Deurintercom systeem www.paxton-benelux.com +31 76 3333 999 info@paxton-benelux.com

23 Deurintercom systeem www.paxton-benelux.com +31 76 3333 999 info@paxton-benelux.com 23 Paxton 24, het slimme en simpele deurintercom systeem is ontworpen om het meest simpelste deurintercom systeem te zijn. Het systeem is snel en eenvoudig te monteren en maakt gebruik van slechts één

Nadere informatie

GSM UMTS ESSENTIALS. Hij richt zich bijvoorbeeld tot :

GSM UMTS ESSENTIALS. Hij richt zich bijvoorbeeld tot : GSM UMTS ESSENTIALS Doelstellingen van de opleiding de basisprincipes van de draadloze spraak- en data netwerken begrijpen de technieken gebruikt in 2 de en 3 de generatie draadloze netwerken begrijpen

Nadere informatie

MobiDM App Handleiding voor Windows Mobile Standard en Pro

MobiDM App Handleiding voor Windows Mobile Standard en Pro MobiDM App Handleiding voor Windows Mobile Standard en Pro Deze handleiding beschrijft de installatie en gebruik van de MobiDM App voor Windows Mobile Version: x.x Pagina 1 Index 1. WELKOM IN MOBIDM...

Nadere informatie

Configureren van de Wireless Breedband Router.

Configureren van de Wireless Breedband Router. Configureren van de Wireless Breedband Router. 1.1 Opstarten en Inloggen Activeer uw browser en de-activeer de proxy of voeg het IP-adres van dit product toe aan de uitzonderingen. Voer vervolgens het

Nadere informatie

Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding SPA-2102

Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding SPA-2102 Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding SPA-2102 Gefeliciteerd met uw keuze voor Optibel telefonie. We hopen dat u tevreden zult zijn met onze service en zien er naar uit de komende

Nadere informatie

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012 Advanced Instrumentation Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet 10 Oktober 2012 Agenda Wat is Advanced Instrumentation? Hoe past Advanced Instrumentation in de keten van fundamenteel onderzoek

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept 7 juni 2012 KNX Professionals bijeenkomst Nieuwegein Annemieke van Dorland KNX trainingscentrum ABB Ede (in collaboration with KNX Association) 12/06/12 Folie 1 ETS

Nadere informatie

Plugwise binnen de zakelijke omgeving

Plugwise binnen de zakelijke omgeving Plugwise binnen de zakelijke omgeving Plugwise is een gebruiksvriendelijk energiemanagementsysteem voor de zakelijke markt. Per stopcontact wordt er gemeten hoeveel elektriciteit er verbruikt wordt en

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

1945, eerste DC. Eigen logo

1945, eerste DC. Eigen logo 1945, eerste DC Eigen logo Doelstelling: Binnen uw computer ruimte verzamelt u diverse informatie over bijvoorbeeld stroomverbruik van uw apparatuur. Via welk netwerk kunt u deze data verwerken. Welk

Nadere informatie

Digitalisering van de voedselketen

Digitalisering van de voedselketen Digitalisering van de voedselketen Patrick Roelandt Director Strategy, Technology & Business Innovation @PatrickRoelandt 26/11/2014 http://nl.linkedin.com/in/patrickroelandt Version: [###] Classification:

Nadere informatie

Installatie & Ondersteuning. Zyxel router

Installatie & Ondersteuning. Zyxel router Installatie & Ondersteuning Zyxel router Inhoudsopgave: 1. Welkom 2. Aansluiten 2.1 De router 2.2 In de doos 2.3 Aansluiten 2.4 Installeren 3. Vagen & Garantie 3.1 Veelgestelde vragen 3.2 Reset van de

Nadere informatie

BASISCURSUS TELECOMMUNICATIE

BASISCURSUS TELECOMMUNICATIE BASISCURSUS TELECOMMUNICATIE Doelstellingen van de opleiding de basisprincipes van de telecommunicatietechnieken begrijpen de meest recente ontwikkelingen van de telecommunicatiemarkt ontdekken wegwijs

Nadere informatie

Best Practice Seminar 14 NOVEMBER 2013

Best Practice Seminar 14 NOVEMBER 2013 Best Practice Seminar 14 NOVEMBER 2013 14.00: Welkom Best Practice Seminar 14.10: Centraal PMO als middelpunt van projecten en programma s Yvonne Veenma, Stedin 14.50: Pauze 15.30: Governance in een Enterprise

Nadere informatie

Your Pathway to the Real-Time Enterprise. Belgacom Explore Infrastructure Services. Connectiviteitsdiensten

Your Pathway to the Real-Time Enterprise. Belgacom Explore Infrastructure Services. Connectiviteitsdiensten Your Pathway to the Real-Time Enterprise Belgacom Explore Infrastructure Services Connectiviteitsdiensten 2.1.1. Connectiviteitsdiensten Dienstbeschrijving V1.0 1. Inleiding Belgacom Explore is een openstandaard-mpls-netwerk

Nadere informatie

1 Dienstbeschrijving dataverbindingen

1 Dienstbeschrijving dataverbindingen 1 Dienstbeschrijving dataverbindingen Lancom heeft als doelstelling om een one stop shop te zijn voor het MKB en MKB+, dit betekent dat onze dienstverlening niet stopt bij de Firwall of de router. Van

Nadere informatie

De nieuwe generatie Toegangsbeheer.

De nieuwe generatie Toegangsbeheer. De nieuwe generatie Toegangsbeheer. Toekomstgericht Toegangsbeheer. Software eigenschappen. Simpel en visueel. Simpel betekent niet basis, het betekent dat het product correct werd ontworpen. Het systeem

Nadere informatie

Veilig samenwerken. November 2010

Veilig samenwerken. November 2010 Veilig samenwerken November 2010 Overzicht Introductie Veilig Samenwerken Visie Vragen Afsluiting Introductie SkyDec Communicatie Navigatie Services Introductie Communicatie Voor afgelegen gebieden: Telefonie

Nadere informatie

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet. Expert at a distance Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.nl Working together for education

Nadere informatie

DIGITAL WIRELESS Doelstellingen van de opleiding : Tijdens deze 2-daagse cursus : Voor wie is deze cursus bedoeld? Hij richt zich bijvoorbeeld tot :

DIGITAL WIRELESS Doelstellingen van de opleiding : Tijdens deze 2-daagse cursus : Voor wie is deze cursus bedoeld? Hij richt zich bijvoorbeeld tot : DIGITAL WIRELESS Doelstellingen van de opleiding : Door de stijgende integratie van voice en data groeien WAN- en LAN toepassingen naar elkaar toe. Wireless Netwerken bieden een betrouwbare en flexibele

Nadere informatie

Beleef het nieuwe Klantverwijssysteem

Beleef het nieuwe Klantverwijssysteem Beleef het nieuwe Klantverwijssysteem BLOOM is een klantverwijssysteem ontwikkeld op basis van de laatste technologieën en behoeftes uit de markt. Bloom is een krachtig, slim en gebruiksvriendelijk klantverwijssysteem

Nadere informatie

Softphone Installatie Handleiding

Softphone Installatie Handleiding Softphone Installatie gids Softphone Installatie Handleiding Specifications subject to change without notice. This manual is based on Softphone version 02.041 and DaVo I en II software version 56.348 or

Nadere informatie

Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker

Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker Wim Tindemans Manager Business Applications Business and Automation Solutions Egemin NV Agenda Probleemstelling Tegenstelling tussen

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Configureren van een VPN L2TP/IPSEC verbinding. In combinatie met:

Configureren van een VPN L2TP/IPSEC verbinding. In combinatie met: Configureren van een VPN L2TP/IPSEC verbinding In combinatie met: Inhoudsopgave 1. Voorbereiding.... 3 2. Domaincontroller installeren en configuren.... 4 3. VPN Server Installeren en Configureren... 7

Nadere informatie

Open source VoIP Networks

Open source VoIP Networks Open source VoIP Networks Standard PC hardware inexpensive add-in vs. embedded designs Ing. Bruno Impens Overview History Comparison PC - Embedded More on VoIP VoIP Hardware VoIP more than talk More...

Nadere informatie

Mobile Devices, Applications and Data

Mobile Devices, Applications and Data Mobile Devices, Applications and Data 1 Jits Langedijk Senior Consultant Jits.langedijk@pqr.nl Peter Sterk Solution Architect peter.sterk@pqr.nl Onderwerpen - Rol van Mobile IT in Tomorrow s Workspace

Nadere informatie

Multi user Setup. Firebird database op een windows (server)

Multi user Setup. Firebird database op een windows (server) Multi user Setup Firebird database op een windows (server) Inhoudsopgave osfinancials multi user setup...3 Installeeren van de firebird database...3 Testing van de connectie met FlameRobin...5 Instellen

Nadere informatie

De beste, mooiste en meest intelligente oplossing voor de automatisering en beveiliging van uw domein.

De beste, mooiste en meest intelligente oplossing voor de automatisering en beveiliging van uw domein. De beste, mooiste en meest intelligente oplossing voor de automatisering en beveiliging van uw domein. Fibaro is een complete en krachtige oplossing voor het monitoren, beheren en intelligent automatiseren

Nadere informatie

OPLOSSING VOOR BREEDBAND DISTRIBUTIE VAN ANALOGE RADIO EN TELEVISIE SIGNALEN

OPLOSSING VOOR BREEDBAND DISTRIBUTIE VAN ANALOGE RADIO EN TELEVISIE SIGNALEN Fiber To The Home OPLOSSING VOOR BREEDBAND DISTRIBUTIE VAN ANALOGE RADIO EN TELEVISIE SIGNALEN Richard Knetsch Funea Broadband Services BV Funea Broadband Services bv pagina 1 OVERWEGING TRANSPORT AUDIO-

Nadere informatie

Welkom bij IT-Workz. Etten-Leur, 16 november 2010. Altijd en overal werken en leren. Applicatie en Desktop Delivery met Quest vworkspace

Welkom bij IT-Workz. Etten-Leur, 16 november 2010. Altijd en overal werken en leren. Applicatie en Desktop Delivery met Quest vworkspace Welkom bij IT-Workz Altijd en overal werken en leren Applicatie en Desktop Delivery met Quest vworkspace Etten-Leur, 16 november 2010 IT-Workz is de verzelfstandigde Dienst ICT van het ROC West-Brabant.

Nadere informatie

Kosten besparen met Intelligent Infrastructuur Management. Adviseur Unica

Kosten besparen met Intelligent Infrastructuur Management. Adviseur Unica Kosten besparen met Intelligent Infrastructuur Management Spreker: Frank Krommenhoek Adviseur Unica De agenda Evolutie van fysieke infrastructuren Waarom intelligente infrastructuren Systemen Kosten en

Nadere informatie

100% flexibiliteit in communicatie

100% flexibiliteit in communicatie 100% flexibiliteit in communicatie Ongelimiteerde expertise en capaciteit in één projectorganisatie met vier gerenommeerde partners Group of companies Group of companies 100% flexibiliteit in communicatie

Nadere informatie

Technologieverkenning

Technologieverkenning Technologieverkenning Videocontent in the cloud door de koppeling van MediaMosa installaties Versie 1.0 14 oktober 2010 Auteur: Herman van Dompseler SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma Het SURFnet/ Kennisnet

Nadere informatie

To e-cf or not to e-cf? Jose de Leeuwe-Wisniewski 6 maart 2014

To e-cf or not to e-cf? Jose de Leeuwe-Wisniewski 6 maart 2014 To e-cf or not to e-cf? Jose de Leeuwe-Wisniewski 6 maart 2014 Programma e-cf Korte introductie e-cf Nut en noodzaak Stand van zaken in Europa In Nederland e-cf in de praktijk Ronde tafel discussie Het

Nadere informatie

Theoretische Voorstudie

Theoretische Voorstudie Theoretische Voorstudie Woensdag 19 oktober 2005 Netwerk: een aantal apparaten die met elkaar verbonden zijn. Een netwerk in een beperkte omgeving is een LAN (Local Area Network) WLAN (Wireless Local Area

Nadere informatie

Gebruikershandleiding. DVB-T/A TV Tuner Stick

Gebruikershandleiding. DVB-T/A TV Tuner Stick Gebruikershandleiding DVB-T/A TV Tuner Stick De gesprekskosten bedragen 0,18 /minuut. 2 INHOUD 1. Beginnen... 4 1.1 Inleiding... 4 1.2 Eigenschappen... 4 1.3 Inhoud van de Verpakking... 4 1.4 Systeemvereisten...

Nadere informatie

Configureren van een VPN L2TP/IPSEC verbinding

Configureren van een VPN L2TP/IPSEC verbinding Configureren van een VPN L2TP/IPSEC verbinding Inhoudsopgave 1. Voorbereiding.... 3 2. Domain Controller Installeren... 4 3. VPN Configuren... 7 4. Port forwarding.... 10 5. Externe Clients verbinding

Nadere informatie

BlackBerry Cloud Services

BlackBerry Cloud Services BlackBerry Cloud Services Flexibele draadloze oplossing Uitgebreide beveiligingsopties Eenvoudig (centraal) te beheren Kosten besparen BlackBerry Enterprise Server & BlackBerry Express Server BlackBerry

Nadere informatie

Om zelf een live stream op te zetten heb je een aantal dingen nodig:

Om zelf een live stream op te zetten heb je een aantal dingen nodig: How to: Live stream In dit document vind je een uitleg over live streaming video via het internet, tevens bevat het een stap voor stap beschrijving om zelf aan de slag te gaan. Het is bedoeld voor zaaleigenaren

Nadere informatie

LexCom Home. Het meest flexibele huisnetwerk voor radio,tv, telefoon en data over één universele kabel

LexCom Home. Het meest flexibele huisnetwerk voor radio,tv, telefoon en data over één universele kabel LexCom Home Het meest flexibele huisnetwerk voor radio,tv, telefoon en data over één universele kabel LexCom Home: een flexibel netwerk dat het nuttige met het aangename combineert LexCom Home is het huisnetwerk

Nadere informatie

Standard Parts Installatie Solid Edge ST3

Standard Parts Installatie Solid Edge ST3 Hamersveldseweg 65-1b 3833 GL LEUSDEN 033-457 33 22 033-457 33 25 info@caap.nl www.caap.nl Bank (Rabo): 10.54.52.173 KvK Utrecht: 32075127 BTW: 8081.46.543.B.01 Standard Parts Installatie Solid Edge ST3

Nadere informatie

Handleiding Installatie ADS

Handleiding Installatie ADS Handleiding Installatie ADS Versie: 1.0 Versiedatum: 19-03-2014 Inleiding Deze handleiding helpt u met de installatie van Advantage Database Server. Zorg ervoor dat u bij de aanvang van de installatie

Nadere informatie

EEN NIEUWE INTERNET VERBINDING? IN DE CLOUD WERKEN? OVER OP VOIP? BENK GROEP HELPT U GRAAG VERDER

EEN NIEUWE INTERNET VERBINDING? IN DE CLOUD WERKEN? OVER OP VOIP? BENK GROEP HELPT U GRAAG VERDER KLAAR VOOR MORGEN EEN NIEUWE INTERNET VERBINDING? IN DE CLOUD WERKEN? OVER OP VOIP? BENK GROEP HELPT U GRAAG VERDER OVER BENK GROEP Wilt u over op glasvezel, bellen via VoIP, het netwerkbeheer uitbesteden

Nadere informatie

Omnichannel klantcommunicatie. Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog

Omnichannel klantcommunicatie. Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog Omnichannel klantcommunicatie Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog Inhoud Wat is omnichannel? Hoe kom je er? Wat betekent dit voor de documentprofessional? Omnichannel retail Winkel website

Nadere informatie

Tornado 840 / 841 handleiding

Tornado 840 / 841 handleiding 1.1 Opstarten en inloggen Tornado 840 / 841 handleiding Activeer uw browser en de-activeer de proxy of voer het IP-adres van dit product in bij de uitzonderingen. Voer vervolgens het IP-adres van dit product

Nadere informatie