deel a organiseren 11 Inleiding deel A Organiseren: Hoe ga ik om met tijd en stress? Gripopstress 15 2 Gripoptijd 30 deel b zelfmanagement 43

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "deel a organiseren 11 Inleiding deel A Organiseren: Hoe ga ik om met tijd en stress? 1 3 1 Gripopstress 15 2 Gripoptijd 30 deel b zelfmanagement 43"

Transcriptie

1 Inhoud Inleiding 7 deel a organiseren 11 Inleiding deel A Organiseren: Hoe ga ik om met tijd en stress? Gripopstress 15 2 Gripoptijd 30 deel b zelfmanagement 43 Inleiding deel B Zelfmanagement: Welke beslissingen neem ik, op basis van wie ik ben? 45 3 Beslissen op basis van leerstijlen 48 4 Beslissen op basis van talenten 66 5 Beslissen op basis van kernkwaliteiten 80 6 Beslissen op basis van motivatie, drijfveren en waarden 9 3 deel c profileren 111 Inleiding deel C Profileren: Hoe onderscheid ik mij van anderen? Onderscheiden door creatief denken BSL - ALG_BK_1KZM r7_kvde

2 6 Haal het beste uit jezelf! 8 Onderscheiden door portfolio 1 34 Literatuur Over de auteurs BSL - ALG_BK_1KZM r7_kvde

3 1 Grip op stress A De praktijk Het einde van de eerste periode van het tweede studiejaar komt in zicht. De regiekring van de opleiding logopedie bespreekt welk thema ze de volgende keer aan de orde wil stellen tijdens de regiekringbijeenkomst. Ella zegt: Eigenlijk heb ik helemaal geen zin in zo n bijeenkomst. Ik kan mijn tijd wel beter gebruiken. Als je eens weet wat ik allemaal nog moet doen in één week. Als ik er aan denk, krijg ik al pijn in mijn maag.... Josien knikt: Te veel om op te noemen: het projectverslag afmaken, mijn portfolio bijwerken, drie tentamens leren en dan ook nog een praktijktoets, waarover ik me behoorlijk druk maak. Ik heb helemaal geen tijd meer om te sporten en daardoor voel ik mij schuldig ten opzichte van mijn teamgenoten. Bovendien is het gekke dat het helemaal niet effectief is: ik begin aan allerlei taken, maar ik maak helemaal niets af. Dat motiveert natuurlijk helemaal niet. Marie-Claire herkent de problemen die de anderen hebben: te veel te doen in te weinig tijd. Ik merk het vooral dat ik het druk heb als ik snel emotioneel word: ik moet overal om huilen. Ik kan al gaan janken om een zielig verhaal in de Viva. Mijn moeder noemt me een stresskip, ze vindt dat ik juist wel moet gaan sporten en daarna lekker moet badderen. Ze heeft speciaal een lavendelolie voor me gekocht. Lief natuurlijk, maar ik moet er niet aan denken: waar haal ik de tijd vandaan? Zou dit geen thema zijn voor de volgende regiebijeenkomst?, suggereert Josien. Hoe gaan we om met de hoge werkdruk en hoe zorgen we ervoor dat we toch goed in ons vel blijven zitten? De anderen vinden dit een goed plan, want zoals het nu gaat is BSL - ALG_BK_1KZM r7_kvde

4 16 Haal het beste uit jezelf! niet echt prettig en ze hebben gehoord dat de volgende periode nog veel drukker wordt...! Wat betekent werkdruk voor jou? Hoe voel jij je onder te hoge werkdruk? Wat doe jij om lekker in je vel te blijven zitten ondanks hoge werkdruk? Figuur 1.1 De balans is zoek! Waar ligt de oorzaak? Heb jij je wel eens zo hulpeloos gevoeld? B De regievragen Kruis in het kader aan welke van de volgende signalen je bij jezelf tijdens het afgelopen studiejaar hebt gesignaleerd. Emotioneel/cognitief: ontevredenheid prikkelbaarheid onzekerheid BSL - ALG_BK_1KZM r7_kvde

5 1 Gripopstress 17 agressie lusteloosheid gebrek aan motivatie gejaagd gevoel boos gevoel schuldgevoel vergeetachtigheid desinteresse besluiteloosheid Lichamelijk: hartkloppingen zweten hyperventilatie pijn in maag/darmstreek hoofdpijn rug-, nek-, schouderklachten slecht inslapen, al moe bij opstaan Gedrag: meer roken, drinken, eten piekeren, zorgen maken bijna-ongevallen moeilijk kunnen genieten van plezierige gebeurtenissen niet afmaken van taken Alsjeopéén of meer van deze vragen ja hebt geantwoord, is het mogelijk handig om meer te weten over stress en hoe je kunt omgaan met stress om gezondheidsklachten te voorkomen. In dit hoofdstuk gaan we in op de volgende regievragen: 1 Hoe kan ik in balans blijven? 2 Hoe kan ik de oorzaken van stress herkennen? 3 Hoe kan ik de gevolgen van stress herkennen? 4 Hoe kan ik stress hanteren zodat ik (beter) in balans blijf? Wat is jouw regievraag? BSL - ALG_BK_1KZM r7_kvde

6 18 Haal het beste uit jezelf! Figuur 1.2 Mindmap stressmanagement. BSL - ALG_BK_1KZM r7_kvde

7 1 Gripopstress 19 C De theorie 1.1 model draagkracht-draaglast In deze paragraaf staat de eerste regievraag centraal: hoe kan ik in balans blijven? Stress is Spanning die optreedt bij een (dreigende) verstoring van het evenwicht tussen de draaglast en de draagkracht van een persoon. Onder draaglast verstaan we alles wat het iemand op dit moment in zijn of haar leven moeilijk maakt (bijvoorbeeld een conflict, een zieke partner, niet assertief kunnen reageren in bepaalde situaties...). Onder draagkracht verstaan we alles wat iemand de nodige energie geeft in zijn of haar leven (bijvoorbeeld een goede relatie, fijne hobby s, een goed gevoel voor humor...). Bij iedereen is de balans tussen draagkracht en draaglast af en toe uit evenwicht. Dat is normaal en hoeft niet schadelijk voor de gezondheid te zijn. Wanneer de balans echter te lang uit evenwicht is en als je het gevoel hebt dat je steeds dieper wegzakt in een diepe put, wordt stress wel een probleem. Niet zozeer de intensiteit, maar de duur van stress is van belang. Stressgerelateerde klachten en gezondheidsproblemen ontstaan meestal in tijden wanneer je je zou kunnen ontspannen. Dit is vaak in het weekend of tijdens vakantieperiodes. Je ervaart de gevolgen van stress vaak immers pas echt op het moment dat het stresssysteem stilvalt. Overbelasting ontstaat door te hoge belasting (te grote draaglast) of door te lage belastbaarheid (te weinig draagkracht). Dit kan leiden tot één of meer van de genoemde klachten. Veel klachten of langdurig aanhoudende klachten kunnen weer leiden tot verzuim van de opleiding en het niet halen van tentamens of deadlines. Door meer te weten over stress, de oorzaken en de gevolgen kun je mogelijk overbelasting voorkomen. Je wordt dan stressbestendiger en bent beter in balans (figuur 1.3). 1.2 oorzaken van stress In deze paragraaf staat de tweede regievraag centraal: hoe kan ik de oorzaken van stress herkennen? De draaglast wordt beïnvloed door externe en interne oorzaken van stress. BSL - ALG_BK_1KZM r7_kvde

8 20 Haal het beste uit jezelf! belasting/ draaglast belastbaarheid/ draagkracht overbelasting klachten/ verzuim Figuur 1.3 Model belasting-belastbaarheid Externe oorzaken van stress Externe oorzaken van stress kunnen zijn: onder- en overbelasting, bijvoorbeeld door de prestatiebeurs; onduidelijke taakomschrijving; tegenstrijdige opdrachten en verwachtingen; te veel/te weinig verantwoordelijkheid; onvoldoende overlegmogelijkheden; onvoldoende sociale steun; conflicten en slechte verhoudingen in de groep; onzekerheid over de toekomst, bijvoorbeeld door baanonzekerheid of geldzorgen Interne oorzaken van stress Interne oorzaken van stress kunnen zijn: opvoeding en ervaring; erfelijke factoren, aanleg, persoonlijkheid; negatief zelfbeeld, weinig zelfvertrouwen; niet of moeizaam uiten van emoties; ongezonde eetgewoonten, roken, drinken, weinig lichaamsbeweging, slecht slapen; gebrekkig sociaal netwerk; BSL - ALG_BK_1KZM r7_kvde

9 1 Gripopstress 21 slecht timemanagement; irrationeelwaarnemenendenken. Uit onderzoek is gebleken dat de grootste risicofactoren voor studenten zijn: combinatie van werk en studie, prestatiebeurs, onzekerheid in relaties, een negatief zelfbeeld en geldzorgen. 1.3 de gevolgen van stress In deze paragraaf staat de derde regievraag centraal: hoe kan ik de gevolgen van stress herkennen? Niet iedereen reageert identiek op dezelfde stressvolle situatie. De ene persoon krijgt hoofdpijn, de andere valt gemakkelijker tegen iemand uit. Waar stresssignalen zich het eerst manifesteren is vooral afhankelijk van iemands zwakke plekken, zijn lichamelijke conditie en zijn persoonlijke voorgeschiedenis. Zoals blijkt uit de test in het begin van dit hoofdstuk, kunnen stresssignalen zich situeren op drie niveaus: emotioneel/cognitief, lichamelijk en op gedragsniveau. Als je te lang te hard werkt, kun je daarvan dus ziek worden. Waar moet je dan als student naar toe? Werknemers kunnen bij gezondheidsklachten aankloppen bij de bedrijfsarts. De bedrijfsarts onderzoekt of de gezondheidsklachten door het werk komen. Deze regeling bestaat niet voor studenten. Studenten zijn geen werknemers, dus kunnen ze niet naar de bedrijfsarts. Ze kunnen daarom ook geen beroepsziekten krijgen. Het beste is om overleg met jouw huisarts te plegen. Bij lichamelijke klachten is het belangrijk dat lichamelijke oorzaken eerst worden uitgesloten voor de conclusie wordt getrokken dat de klachten het gevolg zijn van stress en spanning. Het is wel belangrijk om een goede diagnose voor jouw klachten te krijgen, omdat dit de aanpak van de stressklachten bepaalt. De gevolgen van stress kunnen zijn: lichamelijke klachten, zoals rugklachten en klachten van arm-nekschouder (CANS/RSI); psychische klachten, zoals overspanning, burn-out, depressie en angststoornis; frequent te laat komen; beperkte inzetbaarheid vanwege klachten; verminderde betrokkenheid; veel fouten en ongelukken; conflicten, gespannen sfeer. BSL - ALG_BK_1KZM r7_kvde

10 22 Haal het beste uit jezelf! RSI en burn-out Studenten lopen het risico RSI/CANS te krijgen. Dit zijn klachten aan armen, nek- of schouders door het maken van repeterende bewegingen of door een verkeerde werkhouding. Daarnaast heeft RSI tot gevolg dat het stresssysteem ontregeld raakt en er slaapproblemen ontstaan. Als je het op zijn beloop laat, volgt uitputting en loop je het risico burn-out te raken. Burn-out is een uitputtingsreactie op een lange periode van stress, overbelasting en overspannenheid. De student is steeds minder in staat om te voldoen aan de eisen van de opleiding en aan de eisen van zichzelf. De kenmerken zijn: emotionele uitputting, ongewone vermoeidheid, een verminderde betrokkenheid en/of afstandelijke houding naar de studie of het werk en het gevoel niet meer competent te zijn. Het kenmerkende verschil tussen burn-out en stress is dat als de oorzaak weggenomen wordt, je bij stress weer snel kan herstellen en weer in balans komt, terwijl bij burn-out de verschijnselen blijven en je dus niet makkelijk de balans kan terugvinden. Dit neemt niet weg dat bijna iedereen van een burn-out goed kan herstellen Positieve gevolgen van stress Stress kan echter ook positieve gevolgen hebben. Als je er goed mee omgaat, haal je er voordeel uit, zonder er last van te hebben. Je presteert meer en beter, je kunt je beter concentreren en je hebt het gevoel meer aan te kunnen. In figuur 1.4 staat helder aangegeven dat te veel, maar dus ook te weinig stress leidt tot lagere prestaties. 1.4 omgaan met stress In deze paragraaf staat de vierde regievraag centraal: hoe kan ik stress hanteren zodat ik (beter) in balans blijf? Je kunt werken aan het verhogen van je eigen draagkracht of aan het verlagen van de draaglast door het wegnemen van interne- of externe stressbronnen. In het algemeen zijn er drie manieren om stress te hanteren. De beste manier is door het probleem aan te pakken, waarbij eerst helder wordt wat de oorzaak is en vervolgens wordt gekeken hoe deze opgelost kan worden, waardoor de stress in de toekomst minder hoog wordt. Daarnaast is het mogelijk om jouw emoties bij de situatie aan te pakken. Door anders over een situatie te denken, kun je mogelijk in de toekomst stress verminderen. BSL - ALG_BK_1KZM r7_kvde

11 1 Gripopstress 23 laag prestatieniveau hoog maximale prestatie optimaal stressniveau erg laag stressniveau erg hoog Figuur 1.4 Prestatie- en stressmodel. Als het probleem niet oplosbaar is of als je op korte termijn de stresssignalen wilt verminderen, is het handig om de spanning aan te pakken Probleem aanpakken Als je het probleem wilt aanpakken, grijp je in op het niveau van de stresserende situatie zelf, dankzij heel concreet gedrag. De eerste stap is om de oorzaak van de stress te zoeken. Dit kan bijvoorbeeld door een week lang een stressdagboek bij te houden. Daarin noteer je: de oorzaak van de stress, de signalen bij jezelf en een stressscore op een schaal van De volgende stap is het probleem (of bepaalde delen ervan) aanpakken en tot actie overgaan. Voorbeelden zijn: taken delegeren, steun zoeken bij anderen, informatie inwinnen en vaardigheden ontwikkelen. BSL - ALG_BK_1KZM r7_kvde

12 24 Haal het beste uit jezelf! Vraag steun van je mentor, je studiegenoten, je huisarts of van een studentenpsycholoog. Misschien kan een verandering in je eigen gedrag het aantal stresssituaties verminderen. Door vaardigheden ontwikkelen, zoals opkomen voor jezelf of nee zeggen, wanneer je iets gevraagd wordt en je het echt niet kan doen, word je minder snel overbelast. Door taken te verdelen en niet altijd alles zelf te doen, wordt de druk eveneens minder. Ook kun je leren om hulp te vragen, leren omgaan met kritiek en leren opkomen voor jouw eigen mening. Daarnaast zijn probleemoplossende vaardigheden handig om de stress te beperken, zoals grote stappen opdelen in kleinere en het formuleren van realistische doelstellingen. Het verschil tussen de psychische klachten zegt iets over de aanpak en behandelmethode. Bij angst en depressie is een arts gauw geneigd medicatie te verstrekken. Dat gebeurt bij burn-out niet. Bij depressie en angst hoef je je eigen werkhouding niet te veranderen en hoef je niet te leren beter voor jezelf te zorgen. Bij burn-out gaat alle aandacht uit naar de relatie met het werk of studie en een verbetering van de balans werk-privé. Belangrijk is dat je dan leert over grenzen stellen, in balans zijn, durven kiezen en goed voor jezelf zorgen Emoties aanpakken via de ABC-methode Stress wordt vaak niet door de oorzaak instandgehouden, maar door de manier waarop je ermee omgaat. Vaak houden wij ons probleem zelf in stand door de manier waarop we over de situatie denken en door de manier waarop we ons gedragen. Twee studenten hebben een tentamen. De ene student heeft een slapeloze nacht achter de rug, kan s ochtends niet eten, het zweet staat hem in de handen, hij is ervan overtuigd dat hij zal falen. De andere bekijkt de situatie rustig: ik heb gestudeerd en verder zien we wel, leuk om eens te testen wat ik er van weet. De situatie is voor beide studenten hetzelfde, maar de manier waarop beiden tegen deze situatie aankijken verschilt sterk. Je kunt de situatie op twee manieren bekijken. Of je verwacht een drama: als je faalt moet je een jaar overdoen en dat is een schande. Of nog erger: je krijgt een negatief bindend studieadvies en je moet van de opleiding en dan kun je je carrière wel vergeten. Je kunt ook denken: We zien wel, en als ik faal, wat dan nog?. Dat is geen ramp, ik kan ervan leren en het de volgende keer beter doen. BSL - ALG_BK_1KZM r7_kvde

13 1 Gripopstress 25 Deze tweede manier om naar de situatie te kijken vermindert de spanning en voorkomt stressklachten. Deze laatste manier van kijken noemen we: realistisch denken. Door je manier van denken te veranderen, kun je een realistischer en ontspannen kijk op de situatie krijgen. Niet de situatie zelf, maar onze manier van denken over die situatie bepaalt hoe wij emotioneel daarop reageren. Je kunt een situatie analyseren via de ABC-methode. ABC staat voor: Activating event (gebeurtenis); Belief (gedachte); Consequence (gevoelens en gedrag). Het is daarbij belangrijk om met name jouw gedachten bij een situatie goed te analyseren. De vraag is dan: Is deze gedachte realistisch of is het een niet-realistische gedachte? Niet-realistische gedachten die belemmerend werken zijn: Moeten. Door te hoge eisen aan jezelf, aan anderen of aan gebeurtenissen te stellen, kun je de stress behoorlijk verhogen. Bijvoorbeeld als je van jezelf eist: Iedereen moet mij aardig vinden, zul je mogelijk direct in de stress raken als iemand een kattige opmerking tegen jou maakt. Persoonlijk maken. Doortedenkendat watjedoet,iswatjebent, koppel je een situatie meteen aan jouw kwaliteiten als persoon. Bijvoorbeeld: Ik heb een slechte presentatie gegeven, dus ik ben waardeloos. De presentatie zegt op dat moment iets over jouw vaardigheden en die zijn door oefenen of door er meer tijd in te steken prima te verhogen. Rampdenken. Door te denken in rampen maak je van een mug een olifant, bijvoorbeeld: Als dit gebeurt..., ik moet er niet aan denken. De student uit het voorbeeld zag zijn hele carrière al in rook opgaan terwijl het ging om een tentamen. Overgeneraliseren. Door in je gedachten de woorden, altijd, nooit, iedereen of niemand te gebruiken, maak je de situatie erger dan hij is. Bijvoorbeeld: Hij zet mij altijd voor gek. Als je doorvraagt, blijkt dat deze gedachte meestal behoorlijk overdreven is. Het moet makkelijk zijn. Sommige mensen hebben een lage frustratietolerantie. Zij willen graag dat alles vanzelf gaat, dat ze nergens moeite voor moeten doen, dat ze weinig inspanning hoeven te leveren om resultaten te halen. Als ze inschatten dat er wel inzet gevraagd wordt, haken ze bij voorbaat al af, bijvoorbeeld met de gedachte: Dat lukt mij nooit, dat is veel te moeilijk. BSL - ALG_BK_1KZM r7_kvde

14 26 Haal het beste uit jezelf! Bij het bepalen of de gedachten realistisch zijn of niet, kun je het beste aanvullende vragen stellen als: Stel dat...? Helpt het...? Is het logisch dat...? Hoe weet je zeker...? De gestreste student die examen moet doen, zou deze vragen mogelijk als volgt beantwoorden. Vraag: Stel dat je het examen niet haalt, wat zou er dan gebeuren? Antwoord: Misschien krijg ik een negatief bindend studieadvies, moet ik van de opleiding en dan kan ik mijn carrière wel vergeten. Vraag: Hoe weet je zeker dat je het niet mag overdoen en dat dit meteen leidt tot uitsluiting? Antwoord: Ik heb dat wel eens gehoord en je zult zien dat het mij dan net overkomt. Vraag: Is het logisch dat een student die één tentamenniethaalt meteen een negatief bindend studieadvies krijgt? Antwoord: Nee, niet echt, meestal moet je dan meerdere tentamens niet halen. Er zijn altijd wel herkansingen. Vraag: Helpt het je om zo negatief te denken? Antwoord: Nee, ik lig er wakker van en daardoor kan ik minder helder denken. Vraag: Wat zou voor jou een betere gedachte zijn? Antwoord: Als ik eerst uitzoek welke herkansingsmogelijkheden er zijn, word ik vast rustiger. Ik doe dan gewoon mijn best en als het niet lukt, probeer ik het opnieuw. Tenslotte heb ik de andere examens ook gehaald Spanning aanpakken Vaak kun je het probleem of de moeilijke situatie niet zomaar ongedaan maken (bijvoorbeeld een file, een overlijden in de familie). Wanneer je dan toch gespannen raakt, kun je ook de spanning aanpakken. Sommige mensen reageren zich af in sportbeoefening, anderen raken ontspannen door muziek te beluisteren of door een lekkere massage. Zorg voor gezonde eet- en leefgewoonten: wees matig met alcohol, koffie, roken en medicatie, neem genoeg rust en beweeg voldoende. BSL - ALG_BK_1KZM r7_kvde

15 1 Gripopstress 27 Ontspanningsoefeningen en actieve ontspanning (dit is een leuke activiteit organiseren in plaats van op de bank hangen en tv te kijken) om lichamelijke spanning te doen afnemen, zijn ook manieren om het stressniveau te verlagen. Alsjevannatureheelactiefbent,voeljejemeestalbeterbijactieve ontspanningsmethodes. Anderen hebben meer aan stilte en rust. Eigenlijk moet je zelf op zoek gaan naar de situatie die voor jou het meest ontspannend werkt. Zoek een sport die je graag doet en die je regelmatig kunt beoefenen. Sporten werkt niet alleen ontspannend, maar verhoogt ook de weerstand tegen stress. Bovendien verbetert twee of drie keer sporten per week je humeur. Organiseer uitstapjes met vrienden of zoek een creatieve bezigheid die jij leuk vindt. De adviezen variëren van lekker gaan winkelen, uitgaan, een saunabezoekje of een cd met dolfijngeluiden opzetten. Je kunt ontspanningsoefeningen leren. We geven een aantal tips om de spanning te verminderen. Ontspanningsoefening 1 Span in één keer al de spieren in je lichaam aan. Houd dit zeven seconden vol. Laat daarna los, en ontspan al je spieren. Let op het tintelende gevoel in je lichaam. Doe deze oefening een paar keer achter elkaar. Ontspanningsoefening 2 Voor deze ontspanningsoefening ga je op je rug liggen. Leg je armen naast je lichaam. Probeer al je spieren zoveel mogelijk te ontspannen. Ga vervolgens met je aandacht je hele lichaam langs, van onder naar boven. Begin bij je tenen. Ga na tien seconden naar je hielen, vervolgens naar je enkels, je kuiten, je knieën, en ga door tot je kruin. Veel mensen die deze oefening doen, voelen dat de lichaamsdelen waar ze geweest zijn gaan tintelen of warm worden. Probeer je aandacht bij de oefening te houden. BSL - ALG_BK_1KZM r7_kvde

16 28 Haal het beste uit jezelf! Het is belangrijk een paar keer per week ontspanningsmomenten voor jezelf te plannen. In een druk tijdschema worden vaak deze ontspanningsmomenten het eerst geschrapt. Wanneer je er onvoldoende tijd voor vrijmaakt, reageer je de spanningen niet meer goed af, en kunnen stressklachten ontstaan. D Toepassen Opdrachten Opdracht 1 Probleem aanpakken Maak een keuze uit één of meer van de volgende oplossingen en probeer deze oplossing uit. Houd een week lang een stressdagboek bij. Delegeer één of meer taken. Zoek steun bij anderen. Ga informatie inwinnen. Ontwikkel vaardigheden (assertiviteit/probleemoplossing). Opdracht 2 Spanning aanpakken Maak een keuze uit één of meer van de volgende oplossingen en probeer deze oplossing uit. Ga sporten. Ga muziek luisteren of maken. Neem een lekkere massage of ga naar de sauna. Zorg voor gezonde eet- en leefgewoonten. Doe ontspanningsoefeningen. Zorg voor actieve ontspanning. Bewijsstuk A.1: Emoties aanpakken Pak niet-realistische gedachten aan door middel van het invullen van het zeven-stappenplan van de ABC-methode (zie kader). ABC-methode Stap 1: Beschrijf de gebeurtenis die leidt tot stressreacties als angst, woede, verdriet. Stap 2: Beschrijf het ongewenste gevoel en het vertoonde gedrag. Stap 3: Beschrijf de gedachten die je had. Stap 4: Formuleer het gewenste gevoel en gedrag. BSL - ALG_BK_1KZM r7_kvde

17 1 Gripopstress 29 Stap 5: Daag de gedachten uit die je had door het stellen van vragen. Stap 6: Formuleer realistische gedachten. Stap 7: Probeer het resultaat uit. Voeg dit toe als bewijsstuk bij de competentie organiseren. Meer lezen Schouten, J. (2005). Mij krijgen ze niet gek. Over stress en overspannenheid, Amsterdam: Boom. Dit boek geeft praktische handvatten om stress bij jezelf en anderen te voorkomen of verminderen. Zandbergen, A., & IJzermans, T. (2005). RET op een rijtje, Zaltbommel: Thema. Hierin staan de stappen om tot realistische gedachten te komen, heel overzichtelijk verzameld. BSL - ALG_BK_1KZM r7_kvde

Inleiding deel A Organiseren: Hoe ga ik om met tijd en stress?

Inleiding deel A Organiseren: Hoe ga ik om met tijd en stress? Inleiding deel A Organiseren: Hoe ga ik om met tijd en stress? Bas, Ali, Renske en Nicol zitten in de kantine. Bas kijkt niet vrolijk en zit een beetje onderuitgezakt. Als Renske er wat van zegt, barst

Nadere informatie

het beste uit jezelf!

het beste uit jezelf! haal Lia Bijkerk Wilma van der Heide het beste uit jezelf! Verhoog je persoonlijke effectiviteit deel 2 organiseren, zelfmanagement en profileren Haalhetbesteuitjezelf! Haal het beste uit jezelf! Verhoog

Nadere informatie

Denkt u. vast te lopen. in uw werk?

Denkt u. vast te lopen. in uw werk? Denkt u vast te lopen in uw werk? Het leven kan veel van u vragen. Soms misschien teveel. Zeker als u langdurig onder druk staat of een tegenslag te verwerken krijgt. U heeft bijvoorbeeld al lange tijd

Nadere informatie

Whitepaper Werkstress

Whitepaper Werkstress Whitepaper Werkstress Wat is stress eigenlijk? En hoe ontstaat het? Stress kan belemmerend werken op je dagelijks functioneren. En andersom kan de manier waarop je dagelijks functioneert stress opleveren.

Nadere informatie

Oefeningen om om te gaan met moeilijke momenten. Algemeen. Overzicht:

Oefeningen om om te gaan met moeilijke momenten. Algemeen. Overzicht: Oefeningen om om te gaan met moeilijke momenten Algemeen In dit document vind je een overzicht terug van oefeningen die je kan doen om de psychologische vaardigheden te versterken en de deelnemers te ondersteunen

Nadere informatie

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl n Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid We slapen gemiddeld zo n zeven tot acht uur per nacht. Dat

Nadere informatie

Omgaan met spanningen

Omgaan met spanningen Omgaan met spanningen Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Stimulerende spanning 1 Problematische spanning 1 Oorzaken van spanning 2 Spanningsklachten 2 De vicieuze cirkel 3 Overspannen

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners

Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners Afdeling revalidatie mca.nl Inhoudsopgave Wat is chronische pijn en vermoeidheid? 3 Chronische pijn en vermoeidheid bij tieners 4 Rustig aan of toch

Nadere informatie

Aspecifieke klachten aan arm, nek en/of schouder 1

Aspecifieke klachten aan arm, nek en/of schouder 1 Aspecifieke klachten aan arm, nek en/of schouder 1 blijven? In de linkerkolom vindt u de verschillende onderwerpen die in deze folder behandeld worden. Door te klikken op deze items gaat u direct naar

Nadere informatie

Onderzoek je energiebalans*

Onderzoek je energiebalans* Onderzoek je energiebalans* Om je gevoel van stress aan te pakken, is het van belang dat je eerst ziet hoe je energiebalans er uit ziet op 5 verschillende gebieden. Met deze vragenlijst krijg je inzicht

Nadere informatie

Wat is er aan de hand?

Wat is er aan de hand? Wat is er aan de hand? Hieronder staan allerlei praktijksituaties die op jou van toepassing kunnen zijn. Herken je hier iets van? Als je op de items klikt, krijg je als advies welke oplossingen uit de

Nadere informatie

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out Online Psychologische Hulp 2 Therapieland 3 Therapieland Online Psychologische Hulp In deze brochure maak je kennis met de online behandeling Overspanning & Burn-out van Therapieland. Je krijgt uitleg

Nadere informatie

Leeratelier: Stress. Hoe kan ik hiermee omgaan?

Leeratelier: Stress. Hoe kan ik hiermee omgaan? Leeratelier: Stress Hoe kan ik hiermee omgaan? Doe de stress-test! Wat is stress? Hoe (examen)stress voorkomen en ermee omgaan? < 7: Ook jij hebt af en toe last van zenuwen tijdens de examenperiode, maar

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Sportief bewegen met een depressie. Depressie

Sportief bewegen met een depressie. Depressie Sportief bewegen met een depressie Depressie Sportief bewegen met een depressie...................................... Bewegen: gezond en nog leuk ook! Regelmatig bewegen heeft een positieve invloed op

Nadere informatie

Toelichting. Thema 1: Oorzaken van werkstress. Hoofdvragen Wanneer is er voor jou sprake van werkstress? Heb je hier wel eens mee te maken?

Toelichting. Thema 1: Oorzaken van werkstress. Hoofdvragen Wanneer is er voor jou sprake van werkstress? Heb je hier wel eens mee te maken? Thema 1: Oorzaken van werkstress Hoofdvragen Wanneer is er voor jou sprake van werkstress? Heb je hier wel eens mee te maken? Welke situaties op het werk veroorzaken bij jou stress? Welke dingen in het

Nadere informatie

BURN- OUT RISICO CHECK

BURN- OUT RISICO CHECK BURN- OUT RISICO CHECK Vul onderstaande vragenlijst in door ja of nee aan te kruisen. VRAAG JA NEE 1 Nemen jij en je gezin s ochtends rustig de tijd om op te staan en goed te ontbijten? 2 Zie je vaak tegen

Nadere informatie

Preventie van werkdruk in de bouwsector. Werknemer

Preventie van werkdruk in de bouwsector. Werknemer Preventie van werkdruk in de bouwsector Werknemer Inhoud Wat is werkdruk/stress? Welke factoren bevorderen stress op het werk? Hoe herken ik stress-symptomen bij mezelf? Signalen van een te hoge werkdruk

Nadere informatie

Presentatie Slotervaartziekenhuis Omgaan met chronische ziekte & stress 24 mei 2016 Janette Vijfhuizen, trainer en ervaringsdeskundige

Presentatie Slotervaartziekenhuis Omgaan met chronische ziekte & stress 24 mei 2016 Janette Vijfhuizen, trainer en ervaringsdeskundige Presentatie Slotervaartziekenhuis Omgaan met chronische ziekte & stress 24 mei 2016 Janette Vijfhuizen, trainer en ervaringsdeskundige Omgaan met Chronische ziekte & stress Informatie Wat is stress? Draagkracht

Nadere informatie

Uitgave van de Liberale Mutualiteit. Stress. uw gezondheid, zó werkt u eraan!

Uitgave van de Liberale Mutualiteit. Stress. uw gezondheid, zó werkt u eraan! Uitgave van de Liberale Mutualiteit Stress uw gezondheid, zó werkt u eraan! 2 Inleiding Iedereen krijgt wel eens te maken met gebeurtenissen die spanning veroorzaken. Soms hoeft het zelfs niet tot de effectieve

Nadere informatie

Slaapproblemen? Gezonde slaap

Slaapproblemen? Gezonde slaap Dit is een folder van www.orthoconsult.nl geschreven door dhr. drs. Ard Nieuwenbroek, trainer/ therapeut bij Ortho Consult. Deze folder is op een aantal punten aangepast en aangevuld door de stressbegeleiders

Nadere informatie

Uit de burn-out Therapiegroep werkstresshantering

Uit de burn-out Therapiegroep werkstresshantering Uit de burn-out Therapiegroep werkstresshantering Albert Schweitzer ziekenhuis mei 2009 pavo 0202 Inleiding Als u last heeft van een burn-out door stress op het werk kunt u de therapiegroep werkstresshantering

Nadere informatie

Psychosociale problemen bij kanker

Psychosociale problemen bij kanker Psychosociale problemen bij kanker mogelijkheden voor begeleiding in het azm Psychosociale problemen bij kanker Inleiding 3 Reacties 3 Begeleiding 3 Wanneer hulp inschakelen 4 Vroegtijdige herkenning 4

Nadere informatie

Samen werken aan minder psychisch verzuim

Samen werken aan minder psychisch verzuim Samen werken aan minder psychisch verzuim Tips voor de medewerker Werkgeversvereniging voor energie, kabel&telecom, afval&milieu Inleiding Als je niet goed in je vel zit Het overkomt ons bijna allemaal

Nadere informatie

Hoe blijf ik (psychisch) gezond?! Simone Traa Klinisch psycholoog psychotherapeut Medische Psychologie, Máxima Medisch Centrum

Hoe blijf ik (psychisch) gezond?! Simone Traa Klinisch psycholoog psychotherapeut Medische Psychologie, Máxima Medisch Centrum Hoe blijf ik (psychisch) gezond?! Simone Traa Klinisch psycholoog psychotherapeut Medische Psychologie, Máxima Medisch Centrum Inhoud Definitie gezond Biopsychosociaal model Psychische gezondheid Stress

Nadere informatie

Onderzoek je energiebalans*

Onderzoek je energiebalans* Onderzoek je energiebalans* Om je gevoel van stress aan te pakken, is het van belang dat je eerst ziet hoe je energiebalans er uit ziet op 5 gebieden: Lichamelijk, mentaal, emotioneel, werk en privé. Het

Nadere informatie

Afdeling revalidatie. Psychosomatische fysiotherapie

Afdeling revalidatie. Psychosomatische fysiotherapie Afdeling revalidatie Psychosomatische fysiotherapie Gespannen??? Pijn??? Vermoeid???? UIT BALANS. IN BALANS In deze folder krijgt u informatie over psychosomatiek, over wat psychosomatische klachten zijn

Nadere informatie

Psychosomatisch fysiotherapie

Psychosomatisch fysiotherapie Psychosomatisch fysiotherapie De psychosomatisch fysiotherapeut Tamara den Elzen Wat is psychosomatische fysiotherapie? Psychosomatische fysiotherapie is een erkende specialisatie binnen de fysiotherapie,

Nadere informatie

Wat kan je als leidinggevende doen om psychosociale moeilijkheden bij medewerkers bespreekbaar te maken?

Wat kan je als leidinggevende doen om psychosociale moeilijkheden bij medewerkers bespreekbaar te maken? Infofiche werkgever_analyse Wat kan je als leidinggevende doen om psychosociale moeilijkheden bij medewerkers bespreekbaar te maken? Psychosociale moeilijkheden opmerken is geen evidentie. Evenmin is het

Nadere informatie

Vermoeidheid bij MPD

Vermoeidheid bij MPD Vermoeidheid bij MPD Landelijke contactmiddag MPD Stichting, 10-10-2009 -van Wijlen Psycho-oncologisch therapeut Centrum Amarant Toon Hermans Huis Amersfoort Welke verschijnselen? Gevoelens van totale

Nadere informatie

Depressie bij ouderen

Depressie bij ouderen Depressie bij ouderen Bij u of uw familielid is een depressie vastgesteld. Hoewel relatief veel ouderen last hebben van depressieve klachten, worden deze niet altijd als zodanig herkend. In deze folder

Nadere informatie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Overzicht Groepsaanbod Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Waarom een groep of cursus? Waarom in een groep? Het kan zijn dat je het zelf prettiger vindt

Nadere informatie

Hoofdpijn Duizeligheid Vermoeidheid Concentratieproblemen Vergeetachtigheid

Hoofdpijn Duizeligheid Vermoeidheid Concentratieproblemen Vergeetachtigheid Hersenschudding In deze folder vertellen we wat de gevolgen van een hersenschudding kunnen zijn en wat u kunt verwachten tijdens het herstel. Ook geven we adviezen over wat u het beste wel en niet kunt

Nadere informatie

Gespannen of angstig? Zelf aan de slag!

Gespannen of angstig? Zelf aan de slag! Gespannen of angstig? Zelf aan de slag! > Een individuele cursus voor volwassenen met angst- en spanningsklachten (Nieuwe, geheel herziene versie januari 2010) extreme angst op. Men wil het gevreesde object

Nadere informatie

Soorten klachten. Onderlinge samenwerking onder de loep. Burnout. Verschijnselen van het vermoeide helden syndroom

Soorten klachten. Onderlinge samenwerking onder de loep. Burnout. Verschijnselen van het vermoeide helden syndroom Soorten klachten Onderlinge samenwerking onder de loep Burnout Verschijnselen van het vermoeide helden syndroom Overspannenheidsverschijnselen (Surmenage) Depressie Het managen van stress-gerelateerde

Nadere informatie

Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen

Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen 1 oktober 2014 Marielle van den Heuvel, Gezondheidszorgpsycholoog Afdeling Medische Psychologie Orbis Medisch Centrum Inhoud

Nadere informatie

GIDS. voor een. rustige nacht

GIDS. voor een. rustige nacht GIDS voor een rustige nacht Lekker geslapen? Lekker slapen en uitgerust wakker worden. Voor veel mensen is het een verre droom. Naar schatting één op de vijf mensen in ons land kampt geregeld met slaapproblemen.

Nadere informatie

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag?

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Publieksversie Ga zo veel mogelijk door met uw normale dagelijkse activiteiten. Dat geeft u het gevoel dat u de baas bent over de situatie. Dit is ook

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Gelukkig en Vrij zonder Stress. Annelies Hilgers

Gelukkig en Vrij zonder Stress. Annelies Hilgers Gelukkig en Vrij zonder Stress Annelies Hilgers 1. Kijk uit voor stress... 3 2. Hoe beginnen?... 4 3. Ontspanning en Meditatie... 5 http://www.stopstressnu.nl 2 1. Kijk uit voor stress Je kent zeker wel

Nadere informatie

7Omgaan met faalangst

7Omgaan met faalangst DC 7Omgaan met faalangst 1 Inleiding Faalangst kan jouw leerprestaties behoorlijk in de weg staan. In dit thema lees je iets over de oorzaken van faalangst en geven we je tips om ermee om te gaan. De inhoud

Nadere informatie

HEADS LARGER THAN HANDS

HEADS LARGER THAN HANDS HEADS LARGER THAN HANDS Op zoek naar meer balans Drs. Annemarije Struik Psycholoog HOE ZIT HET MET JOU?? Quotes uit de praktijk Ik vind het allemaal zo leuk Ik geef dingen niet graag uit handen Als ik

Nadere informatie

Hoofdpijn bij kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl

Hoofdpijn bij kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Hoofdpijn bij kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl n Hoofdpijn Hoofdpijn bij kinderen komt regelmatig voor. Vaak is de oorzaak duidelijk, bijvoorbeeld slaapgebrek, drukte of lawaai.

Nadere informatie

DE KERN boz Centrum voor biodynamische osteopathie, bewustwording, ontplooiing, spiritualiteit

DE KERN boz Centrum voor biodynamische osteopathie, bewustwording, ontplooiing, spiritualiteit DE KERN boz Centrum voor biodynamische osteopathie, bewustwording, ontplooiing, spiritualiteit DE KERN boz is lid van: VBAG (Vereniging ter Bevordering van Alternatieve Geneeswijze) Shibumi (International

Nadere informatie

Denk jij dat je. vastloopt tijdens. je studie?

Denk jij dat je. vastloopt tijdens. je studie? Denk jij dat je vastloopt tijdens je studie? Soms loopt het leven niet zoals jij zou willen. Misschien ben je somber, twijfel je erover wie je bent, loopt het niet zo met contacten of worstel je met je

Nadere informatie

Help, ik kan niet slapen! Slaapproblemen bij jongeren

Help, ik kan niet slapen! Slaapproblemen bij jongeren 1 Help, ik kan niet slapen! Slaapproblemen bij jongeren 2 Help, ik kan niet slapen! Slaapproblemen bij jongeren Slaap jij ook zo slecht? Uit onderzoek blijkt dat één op de tien jongeren zo nu en dan last

Nadere informatie

Lekker in je vel. Leren omgaan met stress voor kinderen. Uit het boek Ophelia van Ingrid en Dieter Schubert

Lekker in je vel. Leren omgaan met stress voor kinderen. Uit het boek Ophelia van Ingrid en Dieter Schubert Lekker in je vel Leren omgaan met stress voor kinderen Uit het boek Ophelia van Ingrid en Dieter Schubert Heeft uw kind wel eens last van stress? Voelt uw kind zich wel eens niet lekker en weet u niet

Nadere informatie

Inschattingstest Denk na over de volgende vragen en geef aan in hoeverre tijd voor jou druk oplevert (1 = geen druk, 10 = sterkte druk).

Inschattingstest Denk na over de volgende vragen en geef aan in hoeverre tijd voor jou druk oplevert (1 = geen druk, 10 = sterkte druk). Tijd scheppen Een pieper die maar blijft piepen, administratie die nog moet worden bijgewerkt, veeleisende familieleden, taken die nooit af lijken te komen, druk, druk, druk? Kom je eeuwig tijd te kort?

Nadere informatie

Mindfulness Training. Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust.

Mindfulness Training. Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust. Mindfulness Training Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust. Mindfulness training Per dag schieten er duizenden, vaak stressvolle, gedachten

Nadere informatie

Burn-out Traject begeleiding

Burn-out Traject begeleiding F o l d e r Burn-out Traject begeleiding Burn-out Aanpak en Preventie ter voorkoming van langdurige uitval Het leven stelt voortdurend bepaalde eisen aan de mens. Werk is in veel gevallen het levensgebied

Nadere informatie

KBC Starters-event 10 mei 2014

KBC Starters-event 10 mei 2014 KBC Starters-event 10 mei 2014 Ondernemerskwaliteiten Renske Harte GZ haptotherapeut Aquaphilia : Liefdegevoelens voor het water Kwaliteiten Waargaatje hart van open? Motortjes en Putjes Van wie of wat

Nadere informatie

Hoe je je voelt. hoofdstuk 10. Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld:

Hoe je je voelt. hoofdstuk 10. Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld: hoofdstuk 10 Hoe je je voelt Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld: zenuwachtig wakker worden omdat je naar school moet, vrolijk

Nadere informatie

Mindfulness programma. Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust.

Mindfulness programma. Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust. Mindfulness programma Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust. Per dag schieten er duizenden, vaak stressvolle, gedachten door je hoofd.

Nadere informatie

Relaxatie en ontspanning. voor ouder en kind

Relaxatie en ontspanning. voor ouder en kind Relaxatie en ontspanning voor ouder en kind door Sofie Possemiers www.elsole.be Deze oefening wordt aangeboden door Sofie Possemiers van El Sole. Wil je nog meer van zulke oefeningen ontvangen, schrijf

Nadere informatie

Hogeschool van Amsterdam. Beeldschermwerk? Voorkom RSI!

Hogeschool van Amsterdam. Beeldschermwerk? Voorkom RSI! Hogeschool van Amsterdam Beeldschermwerk? Voorkom RSI! RSI, dat krijg ik toch niet, dat krijgen anderen... Iedereen die dagelijks langer dan 2 uur ononderbroken op de computer werkt loopt het risico om

Nadere informatie

Stress, overspannenheid & burn-out. Als alle rek eruit is

Stress, overspannenheid & burn-out. Als alle rek eruit is Stress, overspannenheid & burn-out Als alle rek eruit is Stress, iedereen heeft er wel eens mee te maken. Stress brengt uw lichaam in staat van paraatheid. Uw polsslag versnelt, uw spieren spannen zich

Nadere informatie

Caroline Penninga-de Lange Je kind in balans

Caroline Penninga-de Lange Je kind in balans Je kind in balans Caroline Penninga-de Lange Je kind in balans Op weg naar emotionele stabiliteit UITGEVERIJ BOEKENCENTRUM ZOETERMEER Van Caroline Penninga-de Lange verschenen eerder bij Uitgeverij Boekencentrum:

Nadere informatie

Profielschets. Algemene informatie: Geslacht: man / vrouw Geboortejaar:. Functie: Werkverband: voltijd / deeltijd

Profielschets. Algemene informatie: Geslacht: man / vrouw Geboortejaar:. Functie: Werkverband: voltijd / deeltijd Profielschets Algemene informatie: Geslacht: man / vrouw Geboortejaar:. Functie: Werkverband: voltijd / deeltijd Overzicht: Score hoog = 4-5 Score gemiddeld = 3 Score laag = 1-2 Deel 1: Gezondheid. Gemiddelde

Nadere informatie

Herstel en Balans. Kanker zet je leven op zijn kop. De rol van de psycholoog. Maria Poppe GZ-psycholoog De Vruchtenburg maart 2010

Herstel en Balans. Kanker zet je leven op zijn kop. De rol van de psycholoog. Maria Poppe GZ-psycholoog De Vruchtenburg maart 2010 Herstel en Balans De rol van de psycholoog Maria Poppe GZ-psycholoog De Vruchtenburg maart 2010 Kanker zet je leven op zijn kop 1 Kanker, gevolgen voor de patiënt Heftige emoties. Verlies van controle

Nadere informatie

Subject: Taak 1.2.20

Subject: Taak 1.2.20 Taak 1.2.20 Tutor : vd Biggelaar Mentor : vd Biggelaar Klas : MT1A Gemaakt door : Tommy & Paul van der Linden 1 Inhoud! Taak 1.2.20 Inhoud!... 2 Inleiding... 3 Trekken en Duwen... 4 Tillen... 4 Zitten...

Nadere informatie

Werken aan Mentaal Welzijn. Hoe een mentaal gezonde werkplek creëren Werknemersbrochure

Werken aan Mentaal Welzijn. Hoe een mentaal gezonde werkplek creëren Werknemersbrochure Werken aan Mentaal Welzijn Hoe een mentaal gezonde werkplek creëren Werknemersbrochure Mentaal welzijn is belangrijk voor iedereen op de werkplek Als werknemer heb je recht om te verwachten van je werkgever

Nadere informatie

Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland

Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland Kinderen 5-12 jaar KOPP/KVO Doe-praatgroep (8-12 jaar). Een vader of moeder met problemen Als je vader of moeder een psychisch of verslavingsprobleem heeft

Nadere informatie

25-9-2014. Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505

25-9-2014. Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Lichamelijk: pijn, fysieke beperkingen, afweging behandeling vs bijwerkingen Angst en onzekerheid: verloop ziekte,

Nadere informatie

Pijn bij kanker. Interne Geneeskunde / Oncologie IJsselland Ziekenhuis

Pijn bij kanker. Interne Geneeskunde / Oncologie IJsselland Ziekenhuis Pijn bij kanker Interne Geneeskunde / Oncologie IJsselland Ziekenhuis Wat is pijn? Pijn is een onaangenaam gevoel. Het kan op verschillende manieren ontstaan en het kan op verschillende manieren worden

Nadere informatie

Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505

Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Lichamelijk: pijn, fysieke beperkingen, afweging behandeling vs bijwerkingen Angst en onzekerheid: verloop ziekte,

Nadere informatie

Waar een wil is, is een Weg!

Waar een wil is, is een Weg! 5 tips om moeiteloos voor jezelf te kiezen en een stap te zetten. Waar een wil is, is een Weg! - Lifecoach http://www.facebook.com/arlettevanslifecoach 0 Je bent een ondernemende 40+ vrouw die vooral gericht

Nadere informatie

leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte

leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte CVA Cerebro Vasculair Accident is de medische term voor een ongeluk in de vaten van de hersenen. In het dagelijks taalgebruik heet een CVA

Nadere informatie

inleiding Wat is het nut van liefde, van geluk, kennis en rijkdom, als je je geen tijd gunt er rustig van te genieten?

inleiding Wat is het nut van liefde, van geluk, kennis en rijkdom, als je je geen tijd gunt er rustig van te genieten? inleiding Wat is het nut van liefde, van geluk, kennis en rijkdom, als je je geen tijd gunt er rustig van te genieten? Gleichen Russwurm 11 Wanneer breng je je auto naar de garage voor een onderhoudsbeurt?

Nadere informatie

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week onderbouw Les 1 Online Dit ben ik! Besef van jezelf Forming Ik kan mezelf voorstellen aan een ander. Ken je iemand nog niet? Vertel hoe je heet. Les 2 Online Hoe spreken we dit af? Keuzes maken Norming

Nadere informatie

Ouderavond: Dipje of depressie?

Ouderavond: Dipje of depressie? Ouderavond: Dipje of depressie? Ouderavond Bisschop Bekkers Puberdip of depressie? Door: Mathijs Olthuis (sociaal psychiatrisch verpleegkundige Kinder & Jeugdpsychiatrie) Ria van Dam (preventiewerker Binnen)

Nadere informatie

Of je hart nu breekt of scheurt, kapot is kapot.

Of je hart nu breekt of scheurt, kapot is kapot. Of je hart nu breekt of scheurt, kapot is kapot. Rouw van naastbestaanden van personen met dementie Gerke VERTHRIEST Een pluim voor jou, mantelzorger! We staan stil bij: - Rouwen als iemand nog niet dood

Nadere informatie

Psychische Problemen?

Psychische Problemen? Coach-Loura Psychische Problemen? PSYCHOSOCIALE ONDERSTEUNING FOLDER voor BEDRIJVEN & ONDERNEMERS Loura van Goch 2015 w w w. h a p p y s u c c e s v o l. n l Inhoudsopgave Inleiding Belasting Belastbaarheid

Nadere informatie

Compaen pakt aan.

<prikkelaar toevoegen> Compaen pakt aan. Compaen pakt aan. Ik weet hoe ik jou kan bereiken Versterk je leerkracht: Hoe bereik ik de kinderen in mijn klas? 19 maart 2014 Jelte van der Kooi trainer/ adviseur schoolbegeleider

Nadere informatie

Depressie. Informatiefolder voor cliënt en naasten. Zorgprogramma Doen bij Depressie UKON. Versie 2013-oktober

Depressie. Informatiefolder voor cliënt en naasten. Zorgprogramma Doen bij Depressie UKON. Versie 2013-oktober Depressie Informatiefolder voor cliënt en naasten Zorgprogramma Doen bij Depressie Versie 2013-oktober Inleiding Deze folder bevat informatie over de klachten die bij een depressie horen en welke oorzaken

Nadere informatie

Vermoeidheid bij kanker

Vermoeidheid bij kanker Vermoeidheid bij kanker Vermoeidheid bij kanker Vermoeidheid bij kanker is een veel voorkomend probleem. Het heeft met veel verschillende dingen te maken. Door chemotherapie en radiotherapie neemt het

Nadere informatie

Inleiding Agenda van vandaag

Inleiding Agenda van vandaag Inleiding Agenda van vandaag Werkgebied GGD Deelname aan het ZAT Afname KIVPA vragenlijst Jongerenspreekuur op aanvraag (per mail aangevraagd) overleg mentoren, zorg coördinator en vertrouwenspersoon Preventief

Nadere informatie

Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente

Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente Gezond werken aan het beeldscherm (voor medewerkers) Brochure voor medewerkers over het voorkomen van gezondheidsklachten door beeldschermwerk Inhoudsopgave Gezond

Nadere informatie

Online Psychologische Hulp Angst & Paniek

Online Psychologische Hulp Angst & Paniek Online Psychologische Hulp Angst & Paniek 2 Therapieland Therapieland Online Psychologische Hulp In deze brochure maak je kennis met de online behandeling Angst & Paniek van Therapieland. Je krijgt uitleg

Nadere informatie

Inleiding Wat is fibromyalgie? Oorzaak van fibromyalgie

Inleiding Wat is fibromyalgie? Oorzaak van fibromyalgie FIBROMYALGIE 286 Inleiding Uw reumatoloog heeft u verteld dat u fibromyalgie hebt. Er komen ongetwijfeld veel vragen in u op. In deze folder proberen wij antwoord te geven op uw vragen. U leest meer over

Nadere informatie

Op basis van onderstaande items kan je nagaan welke toegevoegde waarde de trainingen

Op basis van onderstaande items kan je nagaan welke toegevoegde waarde de trainingen Beste webbezoeker, Op basis van onderstaande items kan je nagaan welke toegevoegde waarde de trainingen Selfcoaching for business Selfcoaching voor privé gebruik Slaapschool voor jou kunnen hebben. Per

Nadere informatie

KENT U PSYCHOSOMATISCHE FYSIOTHERAPIE? Psychosomatische Fysiotherapie (PSF) is een 3-jarige specialisatie binnen de reguliere fysiotherapie.

KENT U PSYCHOSOMATISCHE FYSIOTHERAPIE? Psychosomatische Fysiotherapie (PSF) is een 3-jarige specialisatie binnen de reguliere fysiotherapie. KENT U PSYCHOSOMATISCHE FYSIOTHERAPIE? Psychosomatische Fysiotherapie (PSF) is een 3-jarige specialisatie binnen de reguliere fysiotherapie. De Psychosomatisch Fysiotherapeut heeft zich gespecialiseerd

Nadere informatie

Slaapproblemen, angst en onrust

Slaapproblemen, angst en onrust Slaapproblemen, angst en onrust WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WAT GEBEURT ER ALS U STOPT AUTORIJDEN INFORMATIE ADRESSEN HULPVERLENING VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL SLAAPPROBLEMEN,

Nadere informatie

Depressie bij ouderen

Depressie bij ouderen Depressie bij ouderen 2 Depressie bij ouderen komt vaak voor, maar is soms moeilijk te herkennen. Deze folder geeft informatie over de kenmerken en de behandeling van een depressie bij ouderen. Wat is

Nadere informatie

Evaluatieverslag mindfulnesstraining

Evaluatieverslag mindfulnesstraining marijke markus spaarnestraat 37 2314 tm leiden Evaluatieverslag mindfulnesstraining 06 29288479 marijke.markus@freeler.nl www.inzichtinzicht.nl kvk 28109401 btw NL 079.44.295.B01 postbank 4898261 14 oktober

Nadere informatie

Depressie. Meer dan een somber gevoel. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie

Depressie. Meer dan een somber gevoel. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie ggz voor doven & slechthorenden Depressie Meer dan een somber gevoel Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie Herkent u dit? Iedereen is wel eens somber of treurig.

Nadere informatie

Presentatie praktijk E-movere en Academie Moderne MassageTherapie. e-movere stressmanagement en ontspanning

Presentatie praktijk E-movere en Academie Moderne MassageTherapie. e-movere stressmanagement en ontspanning Presentatie praktijk E-movere en Academie Moderne MassageTherapie We zijn mensen van de multi-tasking tijd We denken en we doen veel Er wordt veel van ons gevraagd Bijna alles en iedereen staat onder druk

Nadere informatie

Adviezen bij KANS/rsi

Adviezen bij KANS/rsi Adviezen bij KANS/rsi U bent momenteel in behandeling wegens klachten aan arm, nek en schouders. Dit wordt ook wel KANS/rsi genoemd. Het begrip RSI (Repetitive Strain Injury) heeft in de praktijk een groot

Nadere informatie

En hoe blijf jij Fit in je Hoofd?

En hoe blijf jij Fit in je Hoofd? En hoe blijf jij Fit in je Hoofd? 1,2,3,..., 10 stappen Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Je lekker in je vel voelen, daar kun je aan werken. Lees rustig de tien stappen. Ze inspireren je om fit te blijven

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

Alles Goed? Workshop. Signaleren van stressklachten en burn-out bij werknemers de ideale werknemer het meest kwetsbaar?

Alles Goed? Workshop. Signaleren van stressklachten en burn-out bij werknemers de ideale werknemer het meest kwetsbaar? Alles Goed? Workshop Signaleren van stressklachten en burn-out bij werknemers de ideale werknemer het meest kwetsbaar? Alles Goed? Liesbeth Niessen Psycholoog Arbeid en Gezondheid N.I.P. www.competencecoaching.nl

Nadere informatie

Depressieve klachten. Een folder voor patiënten van GCM GCM. GezondheidsCentra Maarssenbroek Samen vooraan in zorg

Depressieve klachten. Een folder voor patiënten van GCM GCM. GezondheidsCentra Maarssenbroek Samen vooraan in zorg Depressieve klachten Een folder voor patiënten van GCM GCM GezondheidsCentra Maarssenbroek Samen vooraan in zorg GCM, samen vooraan in zorg Deze folder is een samenwerkingsverband tussen Stichting Gezondheidscentra

Nadere informatie

Feedback geven en ontvangen

Feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen 1 Inleiding In het begeleiden van studenten zul je regelmatig feedback moeten geven en ontvangen: feedback is onmisbaar in de samenwerking. Je moet zo nu en dan kunnen zeggen

Nadere informatie

Vooraf. In dit boekje vind je allerlei tips die je helpen gezond te blijven en je prettig te voelen. Tips voor iedereen en voor elk moment van de dag.

Vooraf. In dit boekje vind je allerlei tips die je helpen gezond te blijven en je prettig te voelen. Tips voor iedereen en voor elk moment van de dag. Zo blijf je fit! Vooraf Gezond blijven. Je prettig voelen. Je leven lang. Wie wil dat niet? Maar gezond blijven gaat niet vanzelf. Daar moet je wel wat voor doen. Door aandacht te hebben voor je gezondheid.

Nadere informatie

Onbegrepen lichamelijke klachten

Onbegrepen lichamelijke klachten Onbegrepen lichamelijke klachten Er zijn veel mensen met onbegrepen lichamelijke klachten, klachten waarvoor men (nog) geen verklaring heeft kunnen vinden op lichamelijk gebied. Onderzoek, doorsturen naar

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

HOE MERK JE HET? Roof. bouw. Top. Tien. 2 Ontspannen gaat steeds. 3 Kort lontje. Je raakt sneller. 4 Piekeren. Je kunt dingen. 5 Spanningsklachten.

HOE MERK JE HET? Roof. bouw. Top. Tien. 2 Ontspannen gaat steeds. 3 Kort lontje. Je raakt sneller. 4 Piekeren. Je kunt dingen. 5 Spanningsklachten. HOE MERK JE HET? DE EFFECTEN. Waaraan merk je dat je roofbouw pleegt? Om te beginnen: je bent of erg moe of heel erg opgefokt. Wat je ook merkt, zijn de effecten van stijgende hersteltekorten. Hiernaast

Nadere informatie

3 Succes Keys. 3 Succes Keys. Anja Lefeber Vit4Life. 2015 Anja Lefeber Vit4Life

3 Succes Keys. 3 Succes Keys. Anja Lefeber Vit4Life. 2015 Anja Lefeber Vit4Life 3 Succes Keys Anja Lefeber Vit4Life 2 Heb je de nieuwste versie van dit boek? Met reacties van lezers breng ik regelmatig updates in dit boek aan. Je kunt hier de nieuwste versie van dit e-boek downloaden.

Nadere informatie