Het systematisch globaal oncologisch consult

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Het systematisch globaal oncologisch consult"

Transcriptie

1 Het systematisch globaal oncologisch consult Ziekenhuis van Moeskroen Dr Frank Cornelis Een week chemo een week rust een week chemo een week rust tot wanneer kom ik volgende week terug? (J. Sadeler, patiënt en dichter) Het horen van de kankerdiagnose veroorzaakt bij ieder mens een werkelijke aardschok. De woorden "kanker", "chemotherapie", radiotherapie" slaan de toekomstverwachtingen van de persoon in kwestie en van zijn omgeving de bodem in. De dood, het abstracte dat alleen anderen overkwam of dat in een verre toekomst lag, wordt plots een realiteit waarmee rekening moet worden gehouden. Vanaf het ogenblik dat de diagnose is gevallen, is een diepgewortelde angst niet meer weg te denken. Plannen gaan in rook op. Dit zegt veel over de emotionele toestand waarin deze zieken en hun naasten zich bevinden bij hun eerste contact met de oncoloog in het dagziekenhuis waar de behandeling zal plaatsvinden. Het is op dat belangrijke moment, in deze scharnierperiode waarin de persoon patiënt wordt, dat het Ziekenhuis van Moeskroen, de laureaat 2006 van de Gert Noël Prijs, zijn project van het Systematisch globaal oncologisch consult situeert. Dit consult draagt bij tot de vermenselijking van de opname van de kankerpatiënt en tot de kwaliteit van de begeleiding van zijn familie, door ruimte te creëren om hen te informeren en naar hen te luisteren. Deze aanpak voorziet bovendien bijzondere aandacht voor de zorgverleners. De werkmethode: de "steun" De aankondiging van kanker is een traumatische inbreuk in het psychisch systeem, die leidt tot angst en die de verscherpte verdedigingsmechanismen in gang zet. In deze omstandigheden is het dus vaak vrij moeilijk en toch noodzakelijk om de patiënt te informeren over zijn ziekte en de behandelingen. Men weet dat slechts 30 % van de informatie wordt opgenomen op het ogenblik dat de diagnose wordt meegedeeld. De patiënt moet ook plots een wereld begrijpen die hem meestal vreemd is: het taalgebruik dat eigen is aan de ziekte, aan de behandelingen, de werking van de ziekenhuiswereld, met zijn gebruiken en verplichtingen. De meeste mensen hebben op dat ogenblik de indruk dat ze meegesleurd worden in een proces dat ze niet beheersen terwijl hun leven ervan afhangt. De verwanten zijn er ook bij betrokken, want ze hebben zelf af te rekenen met angst voor de ziekte. Het oncologieteam van het Ziekenhuis van Moeskroen wilde bijzondere aandacht schenken aan dat moment, aan het onthaal van de patiënt en zijn verwanten, aan de informatie die zal worden doorgespeeld. Goed geïnformeerd zijn, deze informatie opnemen en zijn gedrag kunnen aanpassen aan de medische vereisten, zijn factoren die toelaten om de angst te beperken, de verdedigingsmechanismen te verzachten en zich "met kennis van zaken" aan de behandeling te wijden.

2 Het multidisciplinair team zal dus zijn "steun" bieden vanaf het begin van de opname van de patiënt. Het kan dit werk echter alleen maar op doeltreffende wijze en op lange termijn doen op voorwaarde dat het permanent zorg draagt voor zijn eigen "ondersteuning". Voor de zorgteams, alle opleidingen door elkaar, is het niet gemakkelijk om voortdurend om te gaan met dit lijden. Tenzij men voorbij gaat aan de essentie van het beroep, de patiënt en zijn naasten, de relationele, affectieve context, wordt de intieme sfeer van elkeen aangesproken. Temeer daar, zo merkt Dr Frank Cornelis, bezieler van het project op "in een provinciaal ziekenhuis zoals het onze, deze relationele dimensie extra meespeelt, want het gebeurt niet zelden dat een patiënt een jeugdvriend, een buur, een familielid, een collega, of een ouder is". Het verloop van het Systematisch Globaal Oncologisch Consult Het eerste medische consult: Dit is de eerste stap. Meestal werd deze vooraf gegaan door een check-up verricht in een andere dienst van het ziekenhuis of door een chirurgische ingreep die leidde tot de ontdekking van de kanker. Dit consult laat toe de toepassing van de aanvullende behandelingen die nodig zullen zijn, te plannen, met name de chemotherapie. Het is dus een scharniermoment in de opname van de kankerpatiënt, een bevoorrecht moment om hem zo adequaat mogelijk te informeren en om te luisteren naar zijn vragen en naar die van zijn naasten. De manier van communiceren van de arts is bedoeld om de patiënt en zijn omgeving gerust te stellen, door hen te laten verstaan dat hij reeds gesproken heeft met de andere geneesheren die tevoren tussenbeide kwamen en dat er dus een continuïteit is in de aanpak en een consensus wat de voorgestelde behandelingen betreft: "Dit is de eerste keer dat wij elkaar zien, maar wij hebben uw geval reeds besproken samen met dokter X". Deze eerste ontmoeting is ook bedoeld om de informatie te controleren die de patiënt gekregen en geassimileerd heeft. "Ik denk dat dokter X u al veel uitleg heeft gegeven. Wat hebt u ervan onthouden?" Vaak merkt men dan dat de informatie fout of onvolledig is. Soms werd de kankerdiagnose zelf niet geassimileerd door de patiënt of werd ze enkel meegedeeld aan de familie. Het is dus het moment om de informatie aan de patiënt aan te vullen, over de ziekte, de duur ervan, de behandelingen, hun neveneffecten en hun doelstellingen (genezing of remissie, verlichting, levensverlenging, ). Een goed geïnformeerde patiënt zal immers beter voor zichzelf zorgen en de behandelingen die afschrikkend ervaren worden, zullen met minder angst gevolgd worden. Het consult houdt ook een klinisch onderzoek in dat toelaat een hele reeks parameters te controleren (gewicht, prestatie-index) die de evaluatie zullen stofferen van de huidige toestand van de patiënt en van zijn recente evolutie. Voor de zieke en zijn entourage is het klinisch onderzoek het meest duidelijke en concrete bewijs van de aandacht die de arts besteedt aan zijn patiënt. Men hoort vaak zeggen: "De dokter heeft mij goed onderzocht". Het is dus een element dat bijdraagt tot de vertrouwensrelatie tussen de patiënt en de arts. Het consult wordt afgerond met een luistermoment naar de patiënt en zijn naasten. Met welke vragen zitten ze? Wat denken ze van dit alles en zijn ze te vinden voor de voorgestelde behandelingen? Dit zal de gelegenheid zijn om te reageren op twijfels, aarzelingen en hier moet de patiënt ook de mogelijkheid krijgen om een eventuele weigering uit te drukken. Het eerste consult bij de verpleegkundige: Na het bezoek aan de oncoloog die de chemotherapie start, wordt de patiënt systematisch voorgesteld aan het team verpleegkundigen van de dienst. Het lokaal ligt bewust dichtbij dat van het medisch consult, bij de ingang van de eenheid, om het gevoel van continuïteit te waarborgen.

3 Het team is van oordeel dat dit contact essentieel is voor het verdere verloop van het parcours - dat bijna altijd afmattend is - dat de patiënt en zijn naasten zullen moeten afleggen. Eén van de opdrachten van de gespecialiseerde verpleegkundige in oncologische zorgen die de patiënt zal ontmoeten, is de informatie die de patiënt reeds heeft gekregen, te herhalen en opnieuw te situeren, door ze te herformuleren in een minder gemedicaliseerde stijl en woordenschat. De verpleegkundige zal ook opnieuw luisteren naar de angsten en de vragen van de patiënt, hem nuttige informatie geven over het maken van afspraken, vervoer, haarverlies en pruiken, Ze kondigt ook de interventie aan van de diëtiste. De verpleegkundige zal vooral de beschikbaarheid van het team herbevestigen door de patiënt de nuttige nummers te geven en hem te verzekeren dat hij "niet bang moet zijn om te storen", dat het beter is om contact op te nemen met het team dan alleen te blijven met zijn zorgen. Deze manier waarop het consult verloopt, met daadwerkelijke luisterbereidheid, leidt tot een heel andere vertrouwensrelatie, dan wanneer het volgens een "procedure" verloopt. Het eerste psychologische consult: Het eerste gesprek met de psycholoog gaat vooraf aan de aanvraag, zoals dat het geval is in de gebruikelijke procedure. Het is niet verplicht, maar 90 % van de patiënten maakt er gebruik van. Het is de bedoeling hen en hun naasten een spreekbeurt te gunnen, zodat ze kunnen praten over "wat hen overkomt", over het feit dat ze de controle verliezen over wat er gebeurt. Het is dus het moment dat er een hele reeks vragen worden gesteld. Sommige worden onmiddellijk gesteld, met name deze die betrekking hebben op de manier waarop men "erover" zal praten met de kinderen, de vrienden, de collega's. Andere, die een vaag schuldgevoel weerspiegelen, komen later ("Wat heb ik toch misdaan om dit te krijgen?"). Dit eerste contact met de psycholoog zal hem tot slot toelaten de balans op te maken van de psychologische middelen waarop de patiënt kan rekenen, die hij bij zichzelf zal vinden en die zijn naasten hem kunnen aanreiken. Het eerste consult bij de diëtiste De neveneffecten van de kankerbehandelingen kunnen de eetgewoontes aanzienlijk verstoren: verlies van eetlust, verandering van smaken, overgevoeligheid voor bepaalde voedingsmiddelen, moeilijkheden om te slikken, De diëtisten van het ziekenhuis volgen de patiënt dus bij elke chemokuur om een aangepast dieet en aan elk geval aangepaste recepten voor te stellen, rekening houdend met de smaken en de gewoontes van elke patiënt. De doelstelling is de patiënten te adviseren en te helpen zodat ze kunnen blijven genieten van lekker eten. Een gespreksplaats voor iedereen De patiënt en zijn entourage Om het vol te houden, moeten de patiënt en zijn naasten "hun zorgen kwijt kunnen". Dat kan tijdens de formele momenten, zoals de consulten, maar ook tijdens de themavergaderingen over vermoeidheid en voeding, de problemen waarmee de patiënten het meest geconfronteerd worden, die ten minste twee keer per jaar worden georganiseerd. Ook familieleden en naasten worden ertoe aangezet om er zeker aan deel te nemen. Deze sessies worden georganiseerd door het team en er nemen telkens zo'n vijftig mensen aan deel. De doelstelling is informeren, uiteraard, maar daarnaast ook het uitwisselen van ervaringen. De dienst is ook zodanig georganiseerd dat informele gesprekken bevorderd worden. Het kantoor van de verpleegkundigen bevindt zich bijvoorbeeld naast de koffiemachine en de wachtzaal.

4 De zorgverleners De zorgverleners hebben er ook behoefte aan om ondersteund te worden. Er wordt systematisch wekelijks een stafvergadering gehouden en alle disciplines zijn er aanwezig: de oncologen, het team van het dagziekenhuis en de eenheid van de oncologiehospitalisatie, de psycholoog, de verpleegkundige van het mobiele team voor permanente zorgen. Ook worden ondermeer de huisartsen en de thuisverpleegkundigen uitgenodigd. Alle patiënten komen er aan bod: diegenen die gehospitaliseerd zijn, diegenen de zorgen krijgen thuis of diengenen die behandeld worden in het dagziekenhuis. Dat laat toe dat iedereen op de hoogte blijft van de verschillende stadia van de behandeling van elke patiënt. Tot slot bevordert de ziekenhuiscultuur de informele ontmoetingen van het personeel, wat toelaat zich te herbronnen in een emotioneel geladen klimaat, en bieden regelmatige bijscholingen de betrokkenen de externe hulpmiddelen die ze nodig kunnen hebben. De resultaten Voor de patiënten en hun omgeving laten de beschikbaarheid en de luisterbereidheid van het team toe om de informatie beter te registreren, omdat ze meerdere keren en op verschillenden manieren wordt gegeven door elke zorgverlener. Deze keten van hulpverleners biedt ook de mogelijkheid om aan een betrokkene een vraag te stellen die men vergeten te stellen zou zijn tijdens een gesprek met een andere. De patiënten vinden het geruststellend te weten dat elk lid van het team op de hoogte is van hun specifiek geval. "Bedankt voor alle informatie en bedankt voor de tijd die u voor ons vrijmaakte" is trouwens één van de dankbetuigingen die het vaakst voorkomen vanwege de patiënten en hun naasten, die soms verrast waren door zoveel aandacht. Enkele cijfers Het systematisch globaal oncologisch consult Gemiddeld komen wekelijks drie patiënten die kandidaat zijn voor een chemobehandeling en hun familie op dit consult. Het consult bij de oncoloog duurt ten minste 30 minuten, het gesprek met de verpleegkundige ten minste 20 minuten. De gesprekken met de psycholoog en de diëtiste vinden plaats tijdens de eerste chemokuur, enkele dagen na het medisch consult, in een speciale ziekenhuiskamer. Dienst oncologie-hematologie van het Ziekenhuis van Moeskroen Het ziekenhuis beschikt over een erkend oncologisch zorgprogramma met een medisch dagziekenhuis met 15 bedden, een hospitalisatie-eenheid met 14 bedden en twee steriele kamers voor immunodeficiënte patiënten. De dienst verzekert raadplegingen en ambulante behandelingen per jaar. Het arrondissement Moeskroen-Komen kent 300 nieuwe gevallen van kanker per jaar. Het Ziekenhuis van Moeskroen De instelling is ontstaan uit de fusie, in 1995, van het "Centre Hospitalier Régional de Mouscron" en de kliniek "Le refuge de la Sainte Famille", ook van Moeskroen. Ze bedekt een bevolking van ongeveer inwoners en beschikt, op de twee sites, over 355 erkende bedden. Ze verstrekt jaarlijks raadplegingen en registreert ziekenhuisopnames.

5 Het ziekenhuis heeft ook een reeks partnerschappen afgesloten, zowel op regionaal vlak, zoals dit het geval is met een reeks conventies (oncologie, Pet Scan, radiotherapie, ) met het Universitair Ziekenhuis Groenige in Kortrijk, als op grensoverschrijdend vlak, met het "Centre Hospitalier de Tourcoing". Op langere termijn zou het ziekenhuis van Moeskroen overigens ook deelnemen aan het Transcards-project dat de oprichting beoogt van een toegangszone tot de zorgen in een grondgebied dat zich gedeeltelijk in Frankrijk en in België bevindt, en dat de gemeenten Moeskroen, Komen, Steenput, Toerkonje en Wattrelos omvat.

Het oncologisch begeleidingsteam

Het oncologisch begeleidingsteam 0000/157/1 - GZA - juni 2015 campus Sint-Augustinus Oosterveldlaan 24 2610 Wilrijk tel. + 32 3 443 30 11 campus Sint-Vincentius Sint-Vincentiusstraat 20 2018 Antwerpen tel. + 32 3 285 20 00 Het oncologisch

Nadere informatie

campus Sint-Augustinus Oosterveldlaan 24 2610 Wilrijk tel. + 32 3 443 30 11

campus Sint-Augustinus Oosterveldlaan 24 2610 Wilrijk tel. + 32 3 443 30 11 0000/157/1 - GZA - juni 2015 campus Sint-Augustinus Oosterveldlaan 24 2610 Wilrijk tel. + 32 3 443 30 11 campus Sint-Vincentius Sint-Vincentiusstraat 20 2018 Antwerpen tel. + 32 3 285 20 00 campus Sint-Jozef

Nadere informatie

Ondersteunende zorg voor mensen met kanker

Ondersteunende zorg voor mensen met kanker Ondersteunende zorg voor mensen met kanker Máxima Oncologisch Centrum (MOC) Inleiding Als u van uw behandelend arts te horen krijgt dat u kanker heeft, krijgen u en uw naasten veel informatie en emoties

Nadere informatie

Oncologie. Patiënteninformatie. Omgaan met kanker. Bij wie kunt u terecht? Slingeland Ziekenhuis

Oncologie. Patiënteninformatie. Omgaan met kanker. Bij wie kunt u terecht? Slingeland Ziekenhuis Oncologie Omgaan met kanker i Patiënteninformatie Bij wie kunt u terecht? Slingeland Ziekenhuis Algemeen Het hebben van kanker kan grote gevolgen hebben voor uw leven en dat van uw naasten. Lichamelijk

Nadere informatie

palliatieve eenheid ten oever

palliatieve eenheid ten oever palliatieve eenheid ten oever Korte voorstelling Een palliatieve eenheid richt zich tot patiënten die ongeneeslijk ziek zijn, hiervoor geen behandeling meer krijgen en die een korte levensverwachting hebben.

Nadere informatie

6. Behandelingen. Wil jij dat jouw moeder zo snel mogelijk begint met de behandelingen of wil je dat ze nog even wacht? Waarom?

6. Behandelingen. Wil jij dat jouw moeder zo snel mogelijk begint met de behandelingen of wil je dat ze nog even wacht? Waarom? 6. Behandelingen De uitslagen van alle onderzoeken geven een duidelijk beeld van de ziekte. De artsen weten nu om welke soort borstkanker het gaat, wat de eigenschappen zijn van de kankercellen, hoe groot

Nadere informatie

Psychosociale aspecten bij longkankerpatiënten. Christine De Coninck Palliatief Support Team UZ Gent 1 december 2007

Psychosociale aspecten bij longkankerpatiënten. Christine De Coninck Palliatief Support Team UZ Gent 1 december 2007 Psychosociale aspecten bij longkankerpatiënten Christine De Coninck Palliatief Support Team UZ Gent 1 december 2007 Overzicht Inleiding Prevalentie psychosociale problemen Specifieke aspecten bij longkanker

Nadere informatie

Zorgprogramma borstkliniek. Bespreking AZ Groeninge RZJ Yperman Ziekenhuis OLV Lourdes

Zorgprogramma borstkliniek. Bespreking AZ Groeninge RZJ Yperman Ziekenhuis OLV Lourdes Zorgprogramma borstkliniek Bespreking AZ Groeninge RZJ Yperman Ziekenhuis OLV Lourdes Belgisch staatsblad 20.07.2007 ed 02 Koninklijk besluit houdende vaststelling van de normen waaraan het gespecialiseerd

Nadere informatie

Oncologie. Psychosociale begeleiding in het Oncologie Centrum

Oncologie. Psychosociale begeleiding in het Oncologie Centrum Oncologie Psychosociale begeleiding in het Oncologie Centrum Belangrijke telefoonnummers Algemeen nummer umcg (050) 361 61 61 U kunt hier ook terecht met algemene vragen over het UMCG. Bijvoorbeeld over

Nadere informatie

Psychosociale begeleiding in het Oncologie Centrum

Psychosociale begeleiding in het Oncologie Centrum Psychosociale begeleiding in het Centrum Inleiding Als u te horen krijgt dat u kanker heeft of een hematologische ziekte, kan er veel veranderen in uw leven en dat van uw naasten. Niet alleen lichamelijk,

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Trainingsprogramma s tijdens en na behandeling bij kanker

PATIËNTEN INFORMATIE. Trainingsprogramma s tijdens en na behandeling bij kanker PATIËNTEN INFORMATIE Trainingsprogramma s tijdens en na behandeling bij kanker Revalidatie bij kanker Uit onderzoek blijkt dat revalidatie tijdens en na de behandeling bij kanker leidt tot een verhoogde

Nadere informatie

Hoofdstuk II. zorgprogramma voor oncologische basiszorg

Hoofdstuk II. zorgprogramma voor oncologische basiszorg Simplificatie ontwerp KB oncologisch zorgprogramma: Hoofdstuk II. zorgprogramma voor oncologische basiszorg Afdeling 1. Doelgroep aard en inhoud Artikel 2 1 Elk ziekenhuis dient te beschikken over programma

Nadere informatie

Helen Dowling Instituut psychologische zorg bij kanker. Landelijke Contactdag Nier- en blaaskanker Amersfoort 5 april 2014

Helen Dowling Instituut psychologische zorg bij kanker. Landelijke Contactdag Nier- en blaaskanker Amersfoort 5 april 2014 Helen Dowling Instituut psychologische zorg bij kanker Landelijke Contactdag Nier- en blaaskanker Amersfoort 5 april 2014 Inhoud Rondleiding Over het HDI (missie, visie en aanbod) Kanker: feiten en cijfers

Nadere informatie

Meer weten over RADIOTHERAPIE

Meer weten over RADIOTHERAPIE Meer weten over RADIOTHERAPIE Deze brochure probeert u een beter inzicht te geven in de verschillende stappen van uw bestralingsbehandeling. Als u hier geen antwoord vindt op een vraag, aarzel dan niet

Nadere informatie

Ondersteunende zorg bij kanker

Ondersteunende zorg bij kanker Ondersteunende zorg bij kanker Als u wordt behandeld voor kanker kunt u tijdens of na uw ziekte te maken krijgen met situaties waar u geen raad mee weet, ook als de behandeling al langer geleden is. In

Nadere informatie

Het leven stopt niet als je ziek bent

Het leven stopt niet als je ziek bent Het leven stopt niet als je ziek bent Vernemen dat je aan kanker lijdt, is verschrikkelijk. Ik heb moeilijke momenten doorgemaakt. Maar ik had het geluk fantastisch omringd te worden door mijn naasten,

Nadere informatie

verpleegafdeling 5C oncologie - fysiotherapie

verpleegafdeling 5C oncologie - fysiotherapie verpleegafdeling 5C oncologie - fysiotherapie Geachte patiënt U (of een familielid/naaste) wordt opgenomen op de verpleegafdeling oncologie/fysiotherapie. Dit omdat uw gezondheidstoestand een tijdelijk

Nadere informatie

Vertaling van de samenvatting die beschikbaar is op internet website: www.cancer.dk/arbeyde

Vertaling van de samenvatting die beschikbaar is op internet website: www.cancer.dk/arbeyde Vertaling van de samenvatting die beschikbaar is op internet website: www.cancer.dk/arbeyde In Denemarken krijgen elk jaar 13000 werkende mensen kanker. Dit kan tot onzekerheid en andere problemen leiden.

Nadere informatie

Intimiteit en seksuele gezondheid, een zorgprogramma voor kankerpatiënten

Intimiteit en seksuele gezondheid, een zorgprogramma voor kankerpatiënten Intimiteit en seksuele gezondheid, een zorgprogramma voor kankerpatiënten Tiny Van Keymeulen - Klinisch Psycholoog Oncologisch Psychosociaal Support Team 26 november 2012 Ongekende noden Reactie van de

Nadere informatie

patiëntenbrochure digestief oncologisch centrum

patiëntenbrochure digestief oncologisch centrum patiëntenbrochure digestief oncologisch centrum inhoud Wat 02 Multidisciplinair consult 02 Team 03 Waar vind ik de afdeling 06 Hoe contacteren 07 Afspraken 08 1 Wat De digestieve oncologie houdt zich bezig

Nadere informatie

Psychosociale hulp voor patiënten met kanker

Psychosociale hulp voor patiënten met kanker Psychosociale hulp voor patiënten met kanker Beter voor elkaar Psychosociale hulp voor patiënten met kanker Inhoud Inleiding 2 Oncologieverpleegkundigen 3 Stomaverpleegkundigen 4 Geestelijke verzorging

Nadere informatie

Project. Projectgroep. Intimiteit en seksuele gezondheid,een zorgprogramma voor kankerpatiënten

Project. Projectgroep. Intimiteit en seksuele gezondheid,een zorgprogramma voor kankerpatiënten Ongekende noden Intimiteit en seksuele gezondheid,een zorgprogramma voor kankerpatiënten Tiny Van Keymeulen - Klinisch Psycholoog Oncologisch Psychosociaal Support Team 25 november 2011 Dixit Woet Gianotten

Nadere informatie

Chemotherapie. De gespecialiseerd verpleegkundige

Chemotherapie. De gespecialiseerd verpleegkundige Chemotherapie De chirurg heeft met u overlegd welke behandeling u krijgt in verband met borstkanker. Een mogelijke behandeling is chemotherapie. Aangezien het nog enige tijd kan duren voordat u een gesprek

Nadere informatie

Waar kunt u heen als u kanker hebt?

Waar kunt u heen als u kanker hebt? Oncologiecentrum Waar kunt u heen als u kanker hebt? www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Waar kunt u terecht als u kanker hebt?... 3 Overzicht hulpverleners binnen het Catharina Kanker Instituut... 3 Extern...

Nadere informatie

Visie : Palliatieve zorgen

Visie : Palliatieve zorgen Indien op een gegeven ogenblik een curatieve therapie geen hulp meer brengt en de mens zich geconfronteerd ziet met het onvermijdelijke, wordt hij bevangen door angst en pijn. Het is moeilijk om dragen,

Nadere informatie

H.307216.0714. Waar kunt u terecht als u kanker heeft

H.307216.0714. Waar kunt u terecht als u kanker heeft H.307216.0714 Waar kunt u terecht als u kanker heeft Inleiding Bij u is kanker geconstateerd. Tijdens of na uw ziekte kunt u te maken krijgen met situaties waar u geen raad mee weet, ook wanneer de behandeling

Nadere informatie

De Lastmeter. Hoeveel last heeft u van problemen, klachten en zorgen? Oncologie

De Lastmeter. Hoeveel last heeft u van problemen, klachten en zorgen? Oncologie 00 De Lastmeter Hoeveel last heeft u van problemen, klachten en zorgen? Oncologie 1 Kanker is een ziekte die uw leven ingrijpend kan verstoren. De ziekte en behandeling kunnen niet alleen lichamelijke

Nadere informatie

In gesprek over chemotherapie

In gesprek over chemotherapie In gesprek over chemotherapie 2 De arts heeft met u gesproken over een behandeling met chemotherapie. Vóór het starten van de chemotherapie krijgt u een gesprek met een oncologieverpleegkundige. Dit gesprek

Nadere informatie

EEN CHONDROSARCOOM WAT BETEKENT HET?

EEN CHONDROSARCOOM WAT BETEKENT HET? EEN CHONDROSARCOOM WAT BETEKENT HET? Oncologie/0137 Deze informatiebrochure is bestemd voor personen met een chondrosarcoom en alle anderen die hier heel dichtbij betrokken zijn zoals familie, vrienden,

Nadere informatie

(Net)werking van een PAAZ

(Net)werking van een PAAZ (Net)werking van een PAAZ Frederic Ulburghs (hoofverpleegkundige) en Henrik Palmans (psychiatrisch verpleegkundige) Voorstelling PAAZ Enkele cijfers: +/- 13 FTE verpleegkundigen +/- 3 FTE psychologen +/-

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Verpleegafdeling Oncologie/ Hematologie (J3 / 07)

PATIËNTEN INFORMATIE. Verpleegafdeling Oncologie/ Hematologie (J3 / 07) PATIËNTEN INFORMATIE Verpleegafdeling Oncologie/ Hematologie (J3 / 07) 2 PATIËNTENINFORMATIE Het team van de afdeling Oncologie/Hematologie heet u van harte welkom op de afdeling. Om het verblijf zo prettig

Nadere informatie

Aanvraag toestemming voor zorg in buitenland

Aanvraag toestemming voor zorg in buitenland Aanvraag toestemming voor zorg in buitenland Aan de verzekerden van de verplichte ziekteverzekering wordt binnen het Europese kader een belangrijke vrijheid gegarandeerd inzake keuze van zorgverlener,

Nadere informatie

Meet Joe Caruso. Happily ever after

Meet Joe Caruso. Happily ever after 22 mei 2007 Jaarbeurs Utrecht Verhalen Programma s Strategieën Renée den Haring, MANP verpleegkundig specialist oncologie Kennemer Gasthuis Meet Joe Caruso Happily ever after Begripsverheldering Meer dan

Nadere informatie

Oncologische revalidatie en Herstel en balans

Oncologische revalidatie en Herstel en balans Oncologische revalidatie en Herstel en balans Afdeling sportgeneeskunde Locatie Veldhoven De oncologische revalidatieprogramma s van Máxima Medisch Centrum zijn erop gericht om mensen die zijn behandeld

Nadere informatie

Oncologische Revalidatie:

Oncologische Revalidatie: Oncologische Revalidatie: Verleden Heden - Toekomst dr. Jan Paul van den Berg, revalidatiearts Meander MC Doelstelling Oncologische Revalidatie Het verbeteren van de kwaliteit van leven van patiënten met

Nadere informatie

ONTHAALBROCHURE GERIATRIE

ONTHAALBROCHURE GERIATRIE ONTHAALBROCHURE GERIATRIE AFDELING A2 C2 - Patiëntinformatie - INHOUDSOPGAVE Inleiding. 1 1. Voorstelling afdeling geriatrie. 2 1.1 Doelstelling van uw verblijf. 2 1.2 Multidisciplinair team. 2 2. Werking

Nadere informatie

Spreekuur medisch psycholoog Dermatologie

Spreekuur medisch psycholoog Dermatologie Spreekuur medisch psycholoog Dermatologie In overleg met uw behandelend arts bent u doorverwezen naar de medisch psycholoog op de polikliniek Dermatologie. In deze folder leest u over de manier van werken

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Vermoeidheid bij kanker

Patiënteninformatie. Vermoeidheid bij kanker Patiënteninformatie Vermoeidheid bij kanker 2 Inhoud Inleiding... 4 Informatie over het ziektebeeld vermoeidheid bij kanker... 4 Tips en adviezen... 5 Wanneer uw arts raadplegen?... 6 Informatiesessies...

Nadere informatie

DAGZIEKENHUIS CAMPUS MARIA MIDDELARES

DAGZIEKENHUIS CAMPUS MARIA MIDDELARES i patiënteninformatie DAGZIEKENHUIS CAMPUS MARIA MIDDELARES Onthaalbrochure G e z o n d h e i d s Z o r g m e t e e n Z i e l Mevrouw Mijnheer Deze brochure is opgesteld om uw verblijf in het dagziekenhuis

Nadere informatie

Palliatief Consult Team

Palliatief Consult Team Palliatief Consult Team Voor wie is deze folder bedoeld Deze folder is bedoeld voor patiënten en hun naasten voor wie het Palliatief Consult Team (PCT) in consult is gevraagd door de behandelend arts.

Nadere informatie

Pilot Ondersteuning bij zelfregie

Pilot Ondersteuning bij zelfregie Pilot Ondersteuning bij zelfregie Achtergrond proces methodiek gespreksmodel Pilot voor zorgpaden long, mamma, colon & prostaat Inhoud presentatie Achtergrondinformatie zorg voor kankerpatiënten in Nederland

Nadere informatie

Ervaring in palliatieve zorg

Ervaring in palliatieve zorg De psychologische invalshoek in de palliatieve zorg Wie doet wat? Dr. Judith Prins klinisch psycholoog Medische Psychologie Congres NPTN 2 november 2006 1 Ervaring in palliatieve zorg 1986-1990 1992-1996

Nadere informatie

Ongeneeslijk ziek. Samen uw zorg tijdig plannen

Ongeneeslijk ziek. Samen uw zorg tijdig plannen Ongeneeslijk ziek Samen uw zorg tijdig plannen Inhoudsopgave 1. Inleiding...3 1.1 Een naaste die met u meedenkt...3 1.2 Gespreksonderwerpen...3 2. Belangrijke vragen...3 2.1 Lichamelijke veranderingen...3

Nadere informatie

PSYCHOLOGIE. De klinisch psycholoog in het ziekenhuis

PSYCHOLOGIE. De klinisch psycholoog in het ziekenhuis PSYCHOLOGIE Medische psychologie De klinisch psycholoog in het ziekenhuis In deze folder kunt u lezen over de manier van werken van de klinisch psycholoog, verbonden aan de afdeling Medische Psychologie

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Gezondheid»

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Gezondheid» 1 Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Gezondheid» SCSZ/11/049 AANBEVELING NR 11/01 VAN 19 APRIL 2011 BETREFFENDE HET TOEGANGSRECHT VAN DE PATIËNT TOT DE BESTEMMELINGEN

Nadere informatie

SPOEDGEVALLEN. Spoedgevallendienst SPOEDGEVALLEN

SPOEDGEVALLEN. Spoedgevallendienst SPOEDGEVALLEN SPOEDGEVALLEN Spoedgevallendienst SPOEDGEVALLEN 2, 2 sites introductie 3 Site St-Elisabeth Secretariaat van de Spoedgevallendienst Tel.: 02-614 29 00 E-Mail : spoedgevallen.se@europaziekenhuizen.be SITE

Nadere informatie

Zorgmogelijkheden in de palliatieve zorg

Zorgmogelijkheden in de palliatieve zorg Zorgmogelijkheden in de palliatieve zorg Inleiding Met deze brochure informeren we u graag over de mogelijkheden in de palliatieve zorg. Palliatieve zorg kan verleend worden op verschillende plaatsen:

Nadere informatie

SPOEDGEVALLEN. Spoedgevallendienst SPOEDGEVALLEN

SPOEDGEVALLEN. Spoedgevallendienst SPOEDGEVALLEN SPOEDGEVALLEN Spoedgevallendienst SPOEDGEVALLEN 2, 2 sites Site St-Elisabeth Secretariaat van de Spoedgevallendienst Tel.: 02-614 29 00 E-Mail : spoedgevallen.se@europaziekenhuizen.be SITE ST-ELISABETH

Nadere informatie

Psychosociale problemen bij kanker

Psychosociale problemen bij kanker INTERNE GENEESKUNDE Psychosociale problemen bij kanker Mogelijkheden voor begeleiding in het Laurentius ziekenhuis Deze brochure is bedoeld voor mensen waarbij de diagnose kanker is gesteld en voor hun

Nadere informatie

ONDERSTEUNENDE ROL VAN VOEDING BIJ KANKERTHERAPIE

ONDERSTEUNENDE ROL VAN VOEDING BIJ KANKERTHERAPIE ONDERSTEUNENDE ROL VAN VOEDING BIJ KANKERTHERAPIE ISABELLE HEYENS, DIËTISTE UZ GENT Isabelle.Heyens@uzgent.be Inleiding Wereldwijd worden er dagelijks mensen gediagnosticeerd met kanker. Talrijke onderzoeken

Nadere informatie

INTEGRATIEVE KANKERZORG EN MIND-BODY GENEESKUNDE

INTEGRATIEVE KANKERZORG EN MIND-BODY GENEESKUNDE INTEGRATIEVE KANKERZORG EN Deze Gids werd opgesteld door het Antikankerfonds om patiënten en hun familie te helpen een beter inzicht te krijgen in de integratieve kankerzorg en de Mind-Body Geneeskunde.

Nadere informatie

Liaison in de kinder en jeugdpsychiatrie

Liaison in de kinder en jeugdpsychiatrie Liaison in de kinder en jeugdpsychiatrie Kinder- en jeugdpsychiater : Dr Elfi Van den haute Hoofdverpleegkundige : Sandra Gissens Overzicht Betekenis liaison Biopsychosociaal: van model naar zorg Modellen

Nadere informatie

ROL VAN DE DIËTISTE IN HET ONCOLOGISCH PROCES. Gebracht door Nadieh Verhoest

ROL VAN DE DIËTISTE IN HET ONCOLOGISCH PROCES. Gebracht door Nadieh Verhoest ROL VAN DE DIËTISTE IN HET ONCOLOGISCH PROCES Gebracht door Nadieh Verhoest Programma Nationaal kankerplan Kankercachexie Voedingsplan bij cachexie Andere voedingsrichtlijnen Nationaal kankerplan L. Onkelinx

Nadere informatie

Een niet vrijwillige opname in het verpleeghuis

Een niet vrijwillige opname in het verpleeghuis Een niet vrijwillige opname in het verpleeghuis Ouderen Een niet vrijwillige opname in het verpleeghuis Introductie Op dit moment is uw dementerend familielid in behandeling bij Mondriaan Ouderen van Mondriaan.

Nadere informatie

informatie over uw zorgpad borstkanker

informatie over uw zorgpad borstkanker informatie over uw zorgpad borstkanker Oncologisch Centrum Amsterdam Oncologisch Centrum Amsterdam is het grootste oncologisch samenwerkingsverband van Amsterdam, een initiatief van BovenIJ ziekenhuis,

Nadere informatie

Voorlichtingsgesprek. chemo- en/of doelgerichte therapie. Dagbehandeling Oncologie

Voorlichtingsgesprek. chemo- en/of doelgerichte therapie. Dagbehandeling Oncologie 00 Voorlichtingsgesprek chemo- en/of doelgerichte therapie Dagbehandeling Oncologie De arts heeft met u gesproken over een behandeling met chemotherapie en/of doelgerichte therapie. Vóór het starten van

Nadere informatie

De pedagogisch medewerker

De pedagogisch medewerker De pedagogisch medewerker 1 Inleiding Het kind dat in het ziekenhuis wordt opgenomen, komt in een voor hem vreemde omgeving terecht. Voor kinderen is het ziekenhuis een onnatuurlijke situatie. Ziek zijn

Nadere informatie

Lasertherapie (bij orale mucositis)

Lasertherapie (bij orale mucositis) HHZH/INF/090.03 h.-hartziekenhuis vzw Mechelsestraat 24 2500 Lier tel. 03-491 23 45 fax 03-491 23 46 www.hhzhlier.be Patiënteninformatie Lasertherapie (bij orale mucositis) Voorwoord Orale mucositis is

Nadere informatie

Coordinatie--erkenningscriteria--geneesheren-specialisten--Klinische-hematologie--BIJZONDERE-CRITERIA--MB-18-10- 2002.doc

Coordinatie--erkenningscriteria--geneesheren-specialisten--Klinische-hematologie--BIJZONDERE-CRITERIA--MB-18-10- 2002.doc 18 OKTOBER 2002. - Ministerieel besluit tot vaststelling van de bijzondere criteria voor de erkenning van geneesheren-specialisten, houders van de bijzondere beroepstitel in de klinische hematologie, alsmede

Nadere informatie

PACEMAKERREVALIDATIE (IPZ)

PACEMAKERREVALIDATIE (IPZ) PACEMAKERREVALIDATIE (IPZ) 17863 Inleiding Deze folder geeft u informatie over het poliklinisch pacemaker revalidatieprogramma, Intensieve Poliklinische Zorg (IPZ). De behandelmethoden voor hart- en vaatziekten

Nadere informatie

Poliklinische longrevalidatie

Poliklinische longrevalidatie Poliklinische longrevalidatie Inleiding De longaandoeningen COPD (chronische bronchitis en/of longemfyseem) en astma zijn chronische aandoeningen. Dat wil zeggen dat ze niet te genezen zijn. Deze beide

Nadere informatie

Intensive Care (IC) INTENSIVE CARE. Afdeling D1

Intensive Care (IC) INTENSIVE CARE. Afdeling D1 INTENSIVE CARE Intensive Care (IC) Afdeling D1 Uw familielid of naaste is zojuist opgenomen op de afdeling Intensive Care van het Laurentius ziekenhuis Roermond ook wel afgekort als IC. Letterlijk betekent

Nadere informatie

Welkom op de palliatieve unit Afdeling B3, locatie Dordwijk

Welkom op de palliatieve unit Afdeling B3, locatie Dordwijk Welkom op de palliatieve unit Afdeling B3, locatie Dordwijk Albert Schweitzer ziekenhuis augustus 2014 pavo 0458 Inleiding U bent opgenomen in het Albert Schweitzer ziekenhuis, locatie Dordwijk op de palliatieve

Nadere informatie

Voorlichtingsgesprek over chemotherapie

Voorlichtingsgesprek over chemotherapie Voorlichtingsgesprek over chemotherapie Wat kunt u van het gesprek verwachten? gemini-ziekenhuis.nl Inhoudsopgave Uw voorbereiding op het gesprek 3 Hoe verloopt het voorlichtingsgesprek? 3 Introductie

Nadere informatie

Delier. Informatie voor familie en betrokkenen

Delier. Informatie voor familie en betrokkenen Delier Informatie voor familie en betrokkenen Inleiding Op onze verpleegafdeling is een familielid, vriend(in) of kennis van u opgenomen. Tijdens uw bezoek aan de patiënt heeft u waarschijnlijk gemerkt

Nadere informatie

Zelfmanagement bij kanker

Zelfmanagement bij kanker Zelfmanagement bij kanker Presentatie voor de Werkgroep Fysiotherapie & Oncologie Midden- Nederland 6 november 2012 Dr. Marije van der Lee Programma Wat doet het Helen Dowling Instituut (HDI)? Wat biedt

Nadere informatie

COMMUNICEREN OVER HET LEVENSEINDE : WAAROM???

COMMUNICEREN OVER HET LEVENSEINDE : WAAROM??? Ik wil niet leven zoals een plant Als ik mijn familie niet meer ken, wil ik liever dood Ik wil niet afzien! Mijn broer denkt zus, en ik zo, wat moeten we nu doen? Hebben wij nu wel de juiste keuzes gemaakt?

Nadere informatie

Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling

Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling FYSIOTHERAPIE Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling BEHANDELING Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling Als u te maken krijgt met kanker is dit zeer ingrijpend. Tijdens en na

Nadere informatie

Mantelzorgondersteuning in de oncologische zorg. Voorkom dat er achter de patiënt nog een patiënt opduikt!

Mantelzorgondersteuning in de oncologische zorg. Voorkom dat er achter de patiënt nog een patiënt opduikt! 1 Mantelzorgondersteuning in de oncologische zorg Voorkom dat er achter de patiënt nog een patiënt opduikt! Ans Verdonschot Beleidsmedewerker IKNL Jopke Kruyt Zorginnovatie en begeleiding PROGRAMMA Waar

Nadere informatie

Postmaster opleiding psychosociale oncologie

Postmaster opleiding psychosociale oncologie Postmaster opleiding psychosociale oncologie mensenkennis Door de rollenspellen kon ik een betere verbinding maken tussen de theorie en de praktijk. Psychosociale oncologie Professionals die met oncologiepatiënten

Nadere informatie

Richtlijnen Palliatieve en Supportieve zorg

Richtlijnen Palliatieve en Supportieve zorg Laarbeeklaan 101 1090 Brussel Oncologisch Handboek Palliatieve zorg V1.2008 PALLIATIEVE ZORG: TOELICHTING EN PRAKTISCHE RICHTLIJNEN 1 Inleiding In 2002 werden drie wetten met betrekking tot de zorg voor

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Curettage

PATIËNTEN INFORMATIE. Curettage PATIËNTEN INFORMATIE Curettage Mevrouw Binnenkort word je opgenomen in het dagziekenhuis van het AZ Lokeren. Wij vragen je om deze folder aandachtig te lezen. Indien je nog vragen hebt, aarzel dan niet

Nadere informatie

Beleving en ondersteuningsnood van oudere kankerpatiënten en hun familieleden:

Beleving en ondersteuningsnood van oudere kankerpatiënten en hun familieleden: Beleving en ondersteuningsnood van oudere kankerpatiënten en hun familieleden: Aanbevelingen voor de zorgpraktijk Sprekers: Cynthia Senden & Tina Vandecasteele Onderzoeksteam: Tina Vandecasteele, Evy Vandenberghe,

Nadere informatie

In gesprek over chemotherapie. Wat u kunt verwachten van het verpleegkundige voorlichtingsgesprek

In gesprek over chemotherapie. Wat u kunt verwachten van het verpleegkundige voorlichtingsgesprek In gesprek over chemotherapie Wat u kunt verwachten van het verpleegkundige voorlichtingsgesprek Binnenkort heeft u een voorlichtingsgesprek met een verpleegkundige over de behandeling met chemotherapie.

Nadere informatie

rouw, verliesverwerking en spiritualiteit Oncologiedagen 2014

rouw, verliesverwerking en spiritualiteit Oncologiedagen 2014 rouw, verliesverwerking en spiritualiteit Oncologiedagen 2014 Jacqueline van Meurs: geestelijk verzorger/consulent spirituele zorg Gerda Bronkhorst: oncologieverpleegkundige/verpleegkundig consulent palliatieve

Nadere informatie

Communicatie met de patiënt na een vermijdbaar incident: Een weg vol obstakels

Communicatie met de patiënt na een vermijdbaar incident: Een weg vol obstakels Communicatie met de patiënt na een vermijdbaar incident: Een weg vol obstakels Wim Schrauwen Klinisch psycholoog Medische Oncologie & Palliatieve Zorg UZ Gent 2008 Universitair Ziekenhuis Gent 1 Er spelen

Nadere informatie

Dokter, ik heb kanker..

Dokter, ik heb kanker.. Dokter, ik heb kanker.. huisartsen-duodagen noordwest utrecht november 2006 Anette Pet Klinisch psycholoog-psychotherapeut Hoofd Patiëntenzorg Welmet Hudig Theoloog Therapeut Het Helen Dowling Instituut

Nadere informatie

Zorg en begeleiding na de diagnose gynaecologische kanker

Zorg en begeleiding na de diagnose gynaecologische kanker Zorg en begeleiding na de diagnose gynaecologische kanker Gynaecologie Locatie Langendijk Inhoudsopgave Inleiding Diagnose kanker Schriftelijke informatie Polikliniek gynaecologie Gynaecoloog-oncoloog

Nadere informatie

Wat is palliatieve zorg? Waar denk je aan bij palliatieve zorg?

Wat is palliatieve zorg? Waar denk je aan bij palliatieve zorg? Wat is palliatieve zorg? Waar denk je aan bij palliatieve zorg? 2 Definitie Palliatieve zorg (WHO 2002) Palliatieve zorg is een benadering die de kwaliteit van leven verbetert van patiënten en hun naasten,

Nadere informatie

Recent KB met aanpassing van het Zorgprogramma Geriatrie 19-03-2014 J.P.Baeyens. AZ Alma Eeklo

Recent KB met aanpassing van het Zorgprogramma Geriatrie 19-03-2014 J.P.Baeyens. AZ Alma Eeklo Recent KB met aanpassing van het Zorgprogramma Geriatrie 19-03-2014 J.P.Baeyens AZ Alma Eeklo Algemeen Verzorgenden zorgkundigen Verpleger verpleegkundige Hoofdverpleegkundige eenheid G: die op 1/5/2014

Nadere informatie

Ondersteuning bij kanker

Ondersteuning bij kanker Het bericht dat kanker is geconstateerd laat je niet onberoerd. Meestal volgt een ingrijpende tijd. Misschien komt u voor situaties te staan waar u zich geen raad mee weet, ook wanneer de behandeling al

Nadere informatie

Zorgprogramma Pediatrie

Zorgprogramma Pediatrie Zorgprogramma Pediatrie Regionaal Ziekenhuis Sint-Trudo vzw Campus Sint-Jozef Diestersteenweg 100 Campus Sint-Anna Stenaertberg 3 PROTOCOL KINDVRIENDELIJK ZIEKENHUIS 3800 Sint-Truiden Protocol Het Charter

Nadere informatie

Kliniek Interne Oncologie Afdeling B0 / B0-Zuid / B1. Oncologisch Centrum

Kliniek Interne Oncologie Afdeling B0 / B0-Zuid / B1. Oncologisch Centrum Daniel Kanker den Instituut Hoed Oncologisch Centrum U wordt opgenomen op één van de verpleegafdelingen binnen de Kliniek Interne Oncologie in het Erasmus MC Kanker Instituut, locatie Daniel den Hoed.

Nadere informatie

dienst Geriatrie AFDELING LCO MB 2406 december 2014 l inhoudsverantwoordelijke: Andy Swennen l Geriatrie:LGE5 l Ziekenhuis Oost-Limburg

dienst Geriatrie AFDELING LCO MB 2406 december 2014 l inhoudsverantwoordelijke: Andy Swennen l Geriatrie:LGE5 l Ziekenhuis Oost-Limburg dienst Geriatrie AFDELING LCO MB 2406 december 2014 l inhoudsverantwoordelijke: Andy Swennen l Geriatrie:LGE5 l Ziekenhuis Oost-Limburg 1 WELKOM Welkom op afdeling LCO van campus Sint- Barbara. Een opname

Nadere informatie

SCHEMA I: OVERZICHT ONCOLOGISCHE REVALIDATIE

SCHEMA I: OVERZICHT ONCOLOGISCHE REVALIDATIE SCHEMA I: OVERZICHT ONCOLOGISCHE REVALIDATIE SIGNALERING EN VERWIJZING INTAKE EN EVALUATIE ONCOLOGISCHE REVALIDATIE Gesprek plus lastmeter: Emotionele problemen Vermoeidheid Lichamelijke / functionele

Nadere informatie

UMCG Centrum voor Revalidatie Oncologische Revalidatie

UMCG Centrum voor Revalidatie Oncologische Revalidatie UMCG Centrum voor Revalidatie Oncologische Revalidatie Revalideren bij of na kanker UMCG Centrum voor Revalidatie Oncologische Revalidatie Revalideren bij of na kanker 1 Oncologische Revalidatie 2 UMCG

Nadere informatie

Palliatieve zorg. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden

Palliatieve zorg. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden Palliatieve zorg Ondersteuning als genezing niet meer mogelijk is Informatie voor patiënten F1023-1163 oktober 2012 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan

Nadere informatie

Dr. Asiong Jie. Hoe krijg ik als patiënt de beste zorg?

Dr. Asiong Jie. Hoe krijg ik als patiënt de beste zorg? Dr. Asiong Jie Hoe krijg ik als patiënt de beste zorg? Hoe krijg ik als patiënt de beste zorg? 1. Wat is beste zorg volgens dokters/ ziekenhuizen patiënten 2. Hoe kunnen we patiënten hierbij helpen? Patiëntenparticipatie:

Nadere informatie

Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. InFoP 2. Inhoud

Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. InFoP 2. Inhoud Informatie voor Familieleden omtrent Psychose InFoP 2 Inhoud Introductie Module I: Wat is een psychose? Module II: Psychose begrijpen? Module III: Behandeling van psychose de rol van medicatie? Module

Nadere informatie

Palliatieve zorg in het ZGT

Palliatieve zorg in het ZGT 30 oktober 2014 Mw. Dr. I.M. Oving Internist-Oncoloog Palliatieve zorg in het ZGT Op het juiste moment en de juiste plaats Namens het palliatief consult team Palliatieve zorg, op het juiste moment en de

Nadere informatie

Omgaan met kanker. Moeheid

Omgaan met kanker. Moeheid Omgaan met kanker Moeheid Vermoeidheid is een veelvoorkomende bijwerking van kanker of de behandeling ervan. Ruim 60% van alle mensen zegt last van vermoeidheid te hebben, zelfs dagelijks. De vermoeidheid

Nadere informatie

Poliklinische behandeling

Poliklinische behandeling Poliklinische behandeling Ouderen Poliklinische behandeling Introductie Mondriaan Ouderen is een onderdeel van Mondriaan. We verlenen hulp aan mensen van 65 jaar en ouder, die behoefte hebben aan behandeling,

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling. Ouderen

Deeltijdbehandeling. Ouderen Deeltijdbehandeling Ouderen Deeltijdbehandeling Mondriaan Ouderen geeft behandeling, ondersteuning en begeleiding aan mensen met psychische en psychiatrische problemen vanaf de derde levensfase. Mondriaan

Nadere informatie

Klinische geriatrie: wat is dat?

Klinische geriatrie: wat is dat? Klinische geriatrie: wat is dat? Klinische geriatrie: wat is dat? In deze folder krijgt u uitleg over het medisch specialisme klinische geriatrie. Als u de folder gelezen hebt, weet u om welke patiënten

Nadere informatie

AZ VESALIUS. Algemeen ziekenhuis Vesalius Hazelereik 51 3700 Tongeren tel: 012/39 61 11. tel afdeling: 012/39 63 58 INTRODUCTIEBROCHURE VOOR STUDENTEN

AZ VESALIUS. Algemeen ziekenhuis Vesalius Hazelereik 51 3700 Tongeren tel: 012/39 61 11. tel afdeling: 012/39 63 58 INTRODUCTIEBROCHURE VOOR STUDENTEN AZ VESALIUS Introductiebrochure voor studenten Algemeen ziekenhuis Vesalius Hazelereik 51 3700 Tongeren tel: 012/39 61 11 tel afdeling: 012/39 63 58 INTRODUCTIEBROCHURE VOOR STUDENTEN DAGHOSPITAAL E2 1

Nadere informatie

Kanker in het hoofd-halsgebied

Kanker in het hoofd-halsgebied Kanker in het hoofd-halsgebied Afdeling Keel- Neus- en Oorheelkunde Deze patiënteninformatie map is eigendom van: Naam: Adres: Postcode: Plaats: Telefoon: 10-2015-6094 Geachte... U heeft een bezoek gebracht

Nadere informatie

Suïcide bij ouderen in Nederland

Suïcide bij ouderen in Nederland Suïcide bij ouderen in Nederland 19-27 AJFM Kerkhof ajfm.kerkhof@psy.vu.nl www.kerkhofpsychotherapie.nl Afdeling Klinische Psychologie Vrije Universiteit Amsterdam 2 18 16 14 12 1 8 6 4 2 19 196 Suïcide

Nadere informatie

Men verwart regelgeving met kwaliteitsbewaking in de zorg.

Men verwart regelgeving met kwaliteitsbewaking in de zorg. Gezondheid s zorg Men verwart regelgeving met kwaliteitsbewaking in de zorg. Z o r g s Zorgstandaarden geven antwoorden Patiënten: weten welke zorg zij kunnen verwachten en hun bijdrage daarin Zorgverleners:

Nadere informatie