en status. Hoewel hij zelden geld liet liggen, kwam rijkdom op de tweede plaats. Kröller is während des Krieges ehrgeizig geworden, constateerde ook

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "en status. Hoewel hij zelden geld liet liggen, kwam rijkdom op de tweede plaats. Kröller is während des Krieges ehrgeizig geworden, constateerde ook"

Transcriptie

1 Conclusie Anton Kröllers escapades op de kapitaalmarkt kostten beleggers uiteindelijk 85 miljoen gulden, een kleine 700 miljoen euro nu. Daarbij verloor Kröller zelf ook zijn beperkte eigen kapitaal en de macht over zijn bedrijf, maar bleef toch een luxe leven leiden. W.H. Müller & Co kwam er na de oorlog weer bovenop, maar de oorspronkelijke preferente aandeel - houders en beleggers in geliquideerde dochtermaatschappijen zagen weinig of niets van hun geld terug. Anton Kröller liet vooral een prachtig natuurpark na en een van de mooiste moderne kunstverzamelingen ter wereld. Tegenover een totaal aan leningen van twee miljoen gulden vergelijkbaar met ongeveer twintig miljoen euro nu die door de regering na de Tweede Wereldoorlog werden kwijtgescholden, kreeg de Staat der Nederlanden een kunstcollectie in handen, waarvan de waarde nu geschat wordt op vijf miljard euro. De recente restauratie van jachthuis Sint Hubertus, die veertien miljoen gulden kostte, valt daarbij in het niet. 1 De culturele waarde van Kröllers erfgoed is eveneens aanzienlijk. Jaar - lijks bezoeken meer dan vijfhonderdduizend mensen Het Nationale Park De Hoge Veluwe, ruim driehonderdduizend van hen bezoeken tevens het museum. Dat laatste is evenveel als het museum Boijmans van Beu - ningen in Rotterdam, maar, door de perifere ligging, vanzelfsprekend minder dan hoofdstedelijke toeristische trekpleisters als het Van Gogh Museum met bijna anderhalf miljoen en het Rijksmuseum met meer dan twee miljoen bezoekers per jaar. 2 Ondanks de schade voor beleggers is de maatschappelijke balans van Kröllers ondernemerschap dus positief en is volgens de in de inleiding genoemde theorie van economischhistoricus Nye sprake van grote positive externalities. 3 Dat Anton Kröller zijn geld niet helemaal eerlijk verdiende, moge inmiddels duidelijk zijn. Tunneling is de algemene aanduiding in de financieringstheorie voor het geheel aan methodes waarmee Kröller zich middelen ten koste van beleggers toe-eigende. 4 Het begon met het voor 663

2 te hoge waardes overdragen van de mijnen en schepen aan beursfondsen, gevolgd door het in rekening brengen van niet-marktconforme commissie bij de mijnbouwmaatschappij, waarvan hij de cijfers ook nog eens door de accountant liet flatteren. Vervolgens ging hij privélandgoederen kopen met geld van beleggers. Na de Eerste Wereldoorlog, toen de effectenbeurs oververhit raakte, verhoogde hij via tantièmes en dividenduitkeringen uit diverse beursfondsen zijn inkomen nog verder. De obligatie-emissie van Müller & Co in 1928 bood Kröller de gelegenheid nog één keer een miljoen uit zijn firma te halen, maar daarna was het feest afgelopen. Kröller redde zijn erfgoed en kwam met de schrik vrij. Strafvervolging wist hij te ontwijken door de juiste mensen de problemen voor hem te laten oplossen. Beleggers waren enerzijds nog niet goed genoeg georganiseerd en hadden te beperkte wettelijke middelen om hem aan te pakken, maar anderzijds was tegen de sluwheid van Anton Kröller sowieso niemand opgewassen. Hij had bewust de kapitaalverhoudingen in zijn concern zodanig gestructureerd dat derden hem een maximum aan financiële middelen verschaften, terwijl hijzelf de zeggenschap behield. 5 De principiële oorzaak van het Müller-debacle lag in het feit dat de belangen van Kröller als manager van het concern en die van de geldschieters al in een vroeg stadium niet meer parallel liepen. Binnen twee jaar nadat Kröller de kapitaalmarkt was gaan gebruiken om zijn groei te financieren, was het agency-probleem, eveneens afkomstig uit de financieringstheorie, zijn concern binnengeslopen. Het familiebelang was veel kleiner geworden dan het aandeel van beleggers, waardoor Kröller meer lusten dan lasten had van het nemen van risico s, en gokken met andermans geld wel erg aantrekkelijk werd. 6 Dat beleggers dit niet doorhadden kwam niet alleen omdat ze te gretig waren, maar ook omdat Kröller ze met behulp van zijn niet-onafhankelijke accountant Burgmans om de tuin leidde. Daarnaast consolideerde men in die dagen nog geen cijfers van onderling verbonden ondernemingen, waardoor het afnemende persoonlijke belang van Kröller bij zijn onderneming niet goed zichtbaar was. Reden voor wantrouwen was er niet. Rente en dividend werden ieder jaar betaald. Dat dat in toenemende mate met de eigen inleg van beleggers en leningen van de Rotterdamsche Bank gebeurde het klassieke piramidespel werd pas zichtbaar toen het te laat was. Kröller hield na 1924 beleggers nog bijna tien jaar aan het lijntje door het overwaarderen van activa en gebruikte de crisis van de jaren dertig om zonder gezichtsverlies zijn slechte investeringen af te boeken. Het ging Kröller uiteindelijk vooral om de redding van zijn persoonlijke eer 664

3 en status. Hoewel hij zelden geld liet liggen, kwam rijkdom op de tweede plaats. Kröller is während des Krieges ehrgeizig geworden, constateerde ook de Duitse consul in 1917 in een memorandum aan zijn rijkskanselier. Hij zag hoe Kröller zijn tijd liever besteedde aan de publieke zaak en zijn onderneming steeds meer begon te verwaarlozen. 7 Kröllers eerzucht leidde ertoe dat hij daarna zijn persoonlijke belang steeds meer boven het bedrijfsbelang ging stellen. Kon voor de oorlog nog gezegd worden dat Kröller in dienst was van Müller & Co, na de oorlog werden die rollen omgedraaid. Het is meteen ook de reden waarom Kröller een biografie verdiende en niet Müller & Co een postume bedrijfsgeschiedenis. Is Anton Kröller nu een pure zwendelaar geweest? Dat ook weer niet. Zijn rederijbedrijf en scheepsagenturen waren lange tijd winstgevend, zijn Zweedse ertshandel ook. Hij was lange tijd waarschijnlijk de grootste ijzerertshandelaar van West-Europa. Of de eigen mijnen in Algerije rendeerden valt echter te betwijfelen. In ieder geval verdiende de mijnbouwmaatschappij al snel te weinig om de hoge commissieverplich - tingen aan Müller & Co te kunnen betalen. Een aantal mijnen, zoals die in Marokko en Chili, kwamen bovendien in Kröllers tijd nooit tot ontwikkeling, Ouenza bijna twintig jaar te laat, waardoor de verhouding tussen investeringen en inkomsten scheef begon te lopen. Kröller financierde de tekorten, zoals gezegd, vooral met nieuwe emissies en bank - leningen. Anton Kröller was een ondernemer in de letterlijke zin van het woord, maar uiteindelijk geen succesvolle. In de terminologie van econoom William Baumol ontwikkelde Kröller zich al vrij vroeg van productive naar unproductive entrepreneur. Zijn handel in Zweeds erts was onder meer winstgevend door kartelafspraken met zijn Duitse branchegenoot. De winst op de import uit Algerije kwam vooral voort uit niet-marktconforme commissie die gefinancierd werd door beleggers in Müller s Algemeene Mijnbouw Maatschappij. 8 W. H. Müller & Co had als scheepvaartonderneming en verlader van ijzererts aanvankelijk zeker toegevoegde waarde, maar bij de rol die Kröller zich vervolgens toe-eigende op de Noordzee moet dat betwijfeld worden. De Batavierlijn werd pas profitabel nadat hij kartelafspraken wist te maken met sectorgenoten. Dat laatste gold ook voor zijn kunstmestfabriek. Kröllers graanhandel was zuiver speculatief en werd nooit winstgevend, de delving van goud in Siberië en zeegras in Australië evenmin. Kröller dacht veel te lichtzinnig over dit soort exotische projecten. Tekenend is ook dat hij ze nooit persoonlijk bezocht, maar slechts als papieren investering beschouwde. 665

4 Ze hadden geen bestaansrecht en werden niet voor niets in de jaren twintig geliquideerd. Vanuit zijn beleggers bezien was Kröller met zijn tunneling vanaf het begin van de twintigste eeuw al destructief. Als ondernemer bewoog hij zich toen nog tussen het productieve en improductieve stadium. Het waren waarschijnlijk de marktomstandigheden in de ertshandel die hem er in 1908 toe aanzetten geld door te sluizen naar onroerend goed, waarmee zijn ondernemerschap definitief unproductive werd. Kröllers welhaast genetisch bepaalde liefde voor bouwen en projectontwikkeling leverde het bijzondere Holland House in Londen op, maar de architecten van de familie Kröller ontwierpen uiteindelijk vooral huizen voor privégebruik, zoals Sint Hubertus, Groot Haesebroek en de modelboerderijen De Schipborg en De Harscamp. Van het gedroomde grote museum resteert nog altijd een ruïne op De Hoge Veluwe. Werkelijk destructief als ondernemer werd Kröller toen het na de Eerste Wereldoorlog heel moeilijk bleek om met zijn bestaande zaken nog geld te verdienen en de kapitaalmarkt het hem wel heel gemakkelijk maakte zich grootschalig middelen van beleggers toe te eigenen. Daarna begon hij zijn onderneming steeds meer leeg te halen ten koste van zijn financiers, en als klap op de vuurpijl bracht hij de kunstcollectie onder in een stichting waardoor hun een belangrijk verhaalsobject werd ontnomen. Anderzijds stond Anton Kröller aan de basis van een aantal onder - nemingen dat zich na zijn vertrek weliswaar succesvol ontwikkelde en tot op de dag van vandaag bestaat. De Graan Elevator Maatschappij leeft voort in het Rotterdamse bedrijf European Bulk Services, een dochter van hes Beheer, dat recent in handen kwam van Amerikaanse investeringsfondsen. De Hollandsche Bank voor Zuid-Amerika en de andere buitenlandse dochters van de Rotterdamsche Bank werden samengevoegd in de Hollandsche Bank-Unie (hbu), die jarenlang deel uitmaakte van abn en later abn Amro. Het bedrijf ging recent op in Deutsche Bank. Ferrostaal is nog altijd een Duits metaalhandelsbedrijf. De klm vliegt nog steeds. De activiteiten van W.H. Müller & Co leven voort in het chemicaliënhandels- en distributiebedrijf imcd, dat recent in Amsterdam naar de beurs ging. Wat er nog over was van de Rotterdamse haven- en scheepvaartactiviteiten ging over naar D. Burger & Zoon, nu de Royal Burger Group. 9 Veel van Kröllers oorspronkelijke ideeën en initiatieven waren goed, de opportunistische en instrumentele manier waarop hij daarna met zijn geesteskinderen omging niet. In welke mate Kröller verantwoordelijk moet worden gehouden voor 666

5 de crisis bij de Rotterdamsche Bank valt niet precies vast te stellen. Het grootste deel van de archieven van de bank overleefde het bombardement op Rotterdam niet. Maar het Müller-concern was destijds zeker niet haar enige dubieuze debiteur. 10 Roekeloosheid had ervoor gezorgd dat de bank een slechte kredietportefeuille had en met veel te hoog geprijsde aandelen was blijven zitten. Anderzijds staat buiten kijf dat de schulden van Müller & Co aan de bank hoog waren en dat Kröller een uiterst ongezonde invloed had op directievoorzitter Willem Westerman. Het waren ook de geruchten rondom de problemen bij Kröllers bedrijf die ervoor zorgden dat beleggers het vertrouwen verloren in de bank en hun aandelen begonnen te dumpen, waardoor de laatste in een crisis belandde en gered moest worden door de staat. Het is echter ook waar dat de bank uiteindelijk geen geld verloor aan het Müller-concern en de staat niet aan de redding van de Rotterdamsche Bank. Het is moeilijk voor te stellen dat Anton Kröller geen enkele wroeging had over de door hem veroorzaakte verliezen bij beleggers, maar helaas zijn voor het tegendeel geen aanwijzingen te vinden. Zijn drijfveer was zijn eigen eer en reputatie en daarvoor moest alles wijken. Anton Kröller had geen geweten en dus ook geen gewetensnood. Was zijn onverschil - lige omgang met beleggers nu laakbaar? Zeker. Hij maakte ernstig misbruik van hun vertrouwen. Maar vergelijk Anton Kröller eens met D.G. van Beuningen en Willem van der Vorm, die hun eveneens imposante kunstcollecties schonken aan het Museum Boijmans. Er bestaat geen gedetailleerde studie naar de wijze waarop deze twee zakenlieden hun geld verdienden, maar zeker is dat een deel van hun vermogen te danken was aan het feit dat zij onderdeel uitmaakten van een kolenkartel, waardoor zij jaarlijks een aanzienlijke, stabiele inkomstenstroom tegemoet konden zien. Indirect betaalden de gebruikers van kolen gezinnen, scholen, nutsbedrijven, fabrieken en rederijen hier de rekening voor. Voor de petroleumhandel van Henri Deterding geldt mutatis mutandis hetzelfde. Dan resteert slechts de vraag wat erger is: op geslepen wijze geld afhandig maken van beleggers die weten dat ze risico nemen, of met medeweten van de regering machteloze burgers te veel laten betalen voor een goed dat in een eerste levensbehoefte voorziet? Zonder hem te willen vrijpleiten, moet Anton Kröller daarnaast gezien worden als een product van zijn tijd. Het waren the rules of the game uit de theorie van Baumol die Kröllers gedrag mogelijk maakten en ervoor zorgden dat hij nooit vervolgd werd. Er was ten eerste geen goede effectenwetgeving, maar Kröller leefde ook in een maatschappij waarin de bezittende klasse nog de dienst uitmaakte en een zekere mate van on- 667

6 aantastbaarheid bezat. Het censuskiesrecht werd pas in 1917 afgeschaft. Er waren in die tijd wel vaker schandalen, waarbij bijvoorbeeld Kamer - leden betrokken waren, maar tot juridische vervolging kwam het zelden of nooit. 11 Zowel bij de geflatteerde cijfers van de Rotterdamsche Bank als Mül - ler & Co besloten de respectievelijke ministers van Justitie van vervolging af te zien. In het eerste geval gebeurde dat op grond van het vage begrip algemeen belang. Voor het sepot van de tweede zaak was de moeilijke bewijslast doorslaggevend. Maar waarschijnlijk speelde bij beide beslissingen ook een rol dat Kröller een obstinate figuur was die zich niet snel gewonnen zou geven en geen middel schuwde om zijn reputatie hoog te houden, en dat hij goede connecties had op het allerhoogste niveau in Nederland. Beleggers in het Müller-concern gaan overigens zelf ook niet geheel vrijuit. In hun euforie investeerden ze lukraak in aandelen en obligaties overal ter wereld. Avontuurlijke ondernemers als Anton Kröller, Ivar Kreuger en Averell Harriman hadden in de ongereguleerde markt vrij spel. Opmerkelijk is vervolgens weer wel dat ze alle drie op vergelijk - bare wijze verliezen bij beleggers veroorzaakten, maar hun legacy hemelsbreed verschilt. Kreuger stierf vroegtijdig en bleef net als Lo de - wijk Pincoffs grotendeels herinnerd als oplichter. Harriman maakte nadien furore als groot Amerikaans diplomaat. Zijn financiële fiasco s met Amerikaanse scheepsbouw tijdens de Eerste Wereldoorlog en daarna met Georgisch mangaan bleken snel vergeten. Tijdens mijn onderzoek is mij vaak de vraag gesteld of er parallellen te trekken zijn tussen de casus- en het tijdperk-kröller en recente schandalen in bank- en beurswezen. Intuïtief kan ik deze vraag slechts met een volmondig ja beantwoorden. Mijn simpele en cynische analyse is echter ook dat beleggers in euforische perioden (lees: als er geld in overvloed is) nu eenmaal ziende blind en horende doof zijn, dat het instellen of naleven van regelgeving door de overheid verslapt, dat normen en waarden vervagen, en ondernemers overmoedig worden. 12 Het levensverhaal van Anton Kröller is naar mijn mening exemplarisch voor het ontstaan van de financiële crisis van Bank- en beleggingsschandalen zijn van alle tijden en moeilijk te voorkomen. Een wijs man als Willem Treub, Kröllers grote tegenstander tijdens de Eerste Wereldoorlog, publiceerde in 1924 een brochure getiteld Een woord van waarschuwing aan de Nederlandsche beleggers. Daarin betoogde hij dat de grote hoeveelheid geld die Amerika onder het Dawesplan in Europa pompte, wel tot een Krach zou moeten leiden. Treubs nood sig - 668

7 naal bleek aan dovemansoren gericht. De Dawes-leningen kregen zelfs nog een opvolger in het Young-plan. Maar hij kreeg wel gelijk. 13 Per - soon lijk vind ik de monetaire en economische parallellen tussen de huidige tijd en het interbellum schrikbarend. De financiële crisis van 1921 bleek achteraf slechts een voorbode te zijn van de Grote Depressie. Wie weet wat ons met de grootschalige quantitative easing van de centrale banken nu nog te wachten staat? Er zijn twee historische deelgebieden in Kröllers leven die nader onderzoek en duiding behoeven. Ten eerste zijn rol tijdens de Eerste Wereldoorlog. Het opmaken van de balans hiervan laat ik over aan militair historici. Ik heb mijn hersens gepijnigd met de vraag of het Kröllers persoonlijke verdienste is dat Nederland niet in de oorlog werd betrokken, maar ik waag het te betwijfelen. Geen van de oorlogvoerende partijen had veel belang bij het verlies van de Nederlandse neutraliteit. 14 Tege lijkertijd rijst de vraag of door Kröllers eigen erts- en graanleveranties aan zowel Duitsland als Engeland de oorlog juist niet langer geduurd heeft. Maar dan is de vervolgvraag meteen of, als Kröller partij had gekozen en geweigerd had aan een van de oorlogvoerende partijen te leveren, er niet onmiddellijk een andere ondernemer was opgestaan die deze rol had overgenomen. Kortom, een kwestie waar ik geen eenduidig antwoord op heb. Daarnaast vraag ik politiek historici zich nog eens te buigen over de persoonlijke invloed van Kröller op de buitenlandse betrekkingen van Nederland. In tegenstelling tot hetgeen zijn status als economisch-diplomaat tijdens het interbellum doet vermoeden, komt hij, behalve bij de Rijnvaartcommissie, opmerkelijk weinig voor in geschriften over deze periode en is ook in primair bronnenmateriaal nauwelijks iets over zijn persoonlijke verdienste terug te vinden. Bij grote naoorlogse internationale financiële kwesties, zoals die over de geannuleerde Russische schulden, speelde Kröller bijvoorbeeld geen enkele rol, terwijl hij daar wel belangen had. 15 Mijn vraag blijft dan ook: maakte het ministerie van Buitenlandse Zaken werkelijk graag gebruik van de oplossingsgerichtheid van deze internationaal georiënteerde zakenman, zoals Willem van Eysinga schreef? Of waren Kröllers lidmaatschap van de Rijnvaart - commissie en tribunalen over herstelbetalingen slechts erefuncties die minister Van Karnebeek hem toespeelde om de onberekenbare ondernemer, die zich aan het einde van de oorlog zo obstinaat van de regering had afgekeerd, koest te houden? En wat is er waar van de geruchten dat Kröller Van Karnebeek geld zou hebben toegestopt? Het onderzoek naar het leven van Anton Kröller heeft op bedrijfshis- 669

8 torisch terrein een aantal nieuwe of diepere inzichten opgeleverd. Het laat van dichtbij zien hoe als gevolg van de toename van het transitoverkeer in Nederland aan het einde van de negentiende eeuw de economische invloed en afhankelijkheid van Duitsland ten opzichte van Enge - land sterk begon toe te nemen. Deze ontwikkeling blijkt weliswaar uit bestaand onderzoek, maar lijkt haar weerslag in de bedrijfsgeschiedenis nog niet te hebben gevonden. 16 Ook in de meest recente visie op de economische geschiedenis van Nederland wordt de groei van de dienstensector rond de vorige eeuwwisseling vooral toegeschreven aan de toe - nemende handel met Indië, maar de vraag is of het beeld daarmee compleet is. 17 Het Müller-concern komt ten onrechte niet voor in de top tien van grootste ondernemingen uit de Nederlandse Gründerzeit. 18 Dat komt enerzijds doordat bij de financiële rapportage dochterbedrijven in die tijd niet werden geconsolideerd, maar ook omdat van Müller & Co evenals van collega-graanhandelaar Bunge & Co nooit een bedrijfsgeschiedenis geschreven werd. Wie schrijft die blijft, het omgekeerde geldt ook. Wie geen gedenkboek produceert, raakt in de vergetelheid. Vervolgens geldt het adagium van Kröllers tijdgenoot Philip Gedualla, een Britse advocaat en historicus: History repeats itself. Historians repeat each other. De Nederlandse bedrijfsgeschiedenis kent een aantal telkens terugkerende usual suspects, waaronder opmerkelijk genoeg voor een land dat zich graag afficheert als handelsnatie meer industriële bedrijven dan handelsondernemingen. Nu is handel vluchtige materie waardoor historisch onderzoek vaak moeilijk is. Het gaat soms om snel opkomende en ook weer verdwijnende bedrijven, die slechts een mogelijk zelfs tijdelijke schakel vormen in de productieketen. 19 De nalatenschap van handelsondernemingen is meestal ook veel minder tastbaar dan bij scheepvaart en industrie. Tran - sitohandel, die het Nederlandse grondgebied maar heel even aantikt, vormt daarbij ook nog eens de overtreffende trap. 20 Mijn vermoeden is echter dat in de historische ranglijsten wel eens meer ondernemingen zouden kunnen ontbreken dan alleen Müller & Co en Bunge. 21 Ook aan de Nederlandse scheepvaartgeschiedenis voegt dit onderzoek een nieuw aspect toe. Anton Kröllers maritieme activiteiten maken duidelijk hoe zakelijke belangen van rederijen en cargadoors (zoals concurrentiebeperking door middel van trusts en conferences, en ver - tegenwoordiging van buitenlandse rederijen) konden conflicteren met nationale en koloniale belangen. Tot op heden vond de meeste geschiedschrijving van de scheepvaartsector plaats vanuit nationaal perspectief, 670

9 waardoor dit thema onderbelicht bleef. Hopelijk wordt bij de op handen zijnde herziening van de Maritieme Geschiedenis der Nederlanden ook aandacht besteed aan de rol van Nederlandse scheepvaartondernemingen in internationale kartels en de invloed van buitenlandse rederijen (en importeurs) in Nederlandse havens. 22 Kröllers financiële activiteiten illustreren perfect het al eerder door bedrijfshistorici en economen gesignaleerde fenomeen dat Neder land se ondernemingen voor hun lange financiering tot de Tweede Wereld oor - log nog nauwelijks bij banken als kredietverleners terecht konden, maar waren aangewezen op de openbare kapitaalmarkt. 23 Dit onderzoek maakt daarnaast duidelijk dat het uitblijven van adequate regelgeving tot grote schade bij beleggers kon leiden. Hierbij moet echter direct de kanttekening gemaakt worden dat tot op de dag van vandaag geen wetgever erin geslaagd is beleggersbedrog volledig uit te bannen. Het beleggingsschandaal dat Anton Kröller veroorzaakte, zou nog beter in perspectief geplaatst kunnen worden indien er grootschalig onderzoek gedaan zou worden naar de uitwassen van de bloei van de Nederlandse kapitaalmarkt in het eerste kwart van de twintigste eeuw en de oorzaken van de achterblijvende ontwikkeling van de regelgeving. Idealiter zou hierbij ook een vergelijking gemaakt worden met buitenlandse beurzen om te bepalen of de Nederlandse effectenbeurs sneller groeide dan die in omringende landen, of er meer beleggingsschandalen plaatsvonden en of de beperkte effectenwetgeving daarvan mede de oorzaak was. Ten slotte voegt dit onderzoek iets toe aan de kennis over de rol van het Nederlandse bedrijfsleven tijdens de Eerste Wereldoorlog. Er lijkt weliswaar inmiddels consensus te bestaan over het feit dat in bepaalde bedrijfstakken sterk geprofiteerd werd van de oorlogssituatie en de neutraliteit, maar wie nu precies hoeveel verdiende is een goed bewaard geheim, dat in ieder geval de officiële gedenkboeken van bedrijven niet haalde. Duidelijk werd ook uit dit onderzoek dat als deze gegevens al boven water gehaald kunnen worden, de gepresenteerde winsten tijdens de oorlog nog altijd met voorzichtigheid benaderd moeten worden omdat ondernemingen, vanwege de oorlogswinstbelasting, hun resultaten kunstmatig drukten door het nemen van buitengewone verliezen. Dat laatste neemt niet weg dat ik op deze plaats een pleidooi wil houden voor het kritischer, meer journalistiek kijken naar de geschiedenis van ondernemingen en ondernemers. Als een bedrijf een periode uit zijn geschiedenis heeft weggelaten of onderbelicht dan is daar meestal een reden voor. De bedrijfshistoricus dient deze periode dan niet over te 671

10 slaan, maar daarin juist een signaal te zien om nader onderzoek in primaire bronnen te doen en er vooral niet voor terug te deinzen de oorspronkelijke cijfers van de onderneming te gebruiken om de geschiedenis te reconstrueren. 672

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht Naslagwerk Economie van Duitsland 8.1 Overzicht Het Duitse bankenstelsel is anders georganiseerd dan in de meeste andere landen. Naast een centrale bank, de Bundesbank, de reguliere zaken en retailbanken

Nadere informatie

Naam HAVEN ROTTERDAM import en export

Naam HAVEN ROTTERDAM import en export Naam HAVEN ROTTERDAM import en export Als er één plek is die duidelijk maakt waarom Nederland in de moderne tijd zo n belangrijk handelsland is, dan is het Rotterdam wel. De haven ligt in de delta van

Nadere informatie

Aan het college van burgemeester en schepenen,

Aan het college van burgemeester en schepenen, Ham, 19 september 2011 Aan het college van burgemeester en schepenen, Betreft: Schriftelijke vraag met schriftelijk antwoord over de Gemeentelijk Holding Geacht college, De Gemeentelijk Holding (verder:

Nadere informatie

Wijnimport Nederland naar regio

Wijnimport Nederland naar regio DO RESEARCH Wijnimport Nederland naar regio Sterke opmars wijn uit Chili Jeroen den Ouden 1-10-2011 Inleiding en inhoudsopgave Pagina I De invoer van wijn in Nederland 1 II De invoer van wijn naar herkomst

Nadere informatie

Starters zien door de wolken toch de zon

Starters zien door de wolken toch de zon M201206 Starters zien door de wolken toch de zon drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Starters zien door de wolken toch de zon Enkele jaren nadat zij met een bedrijf zijn begonnen, en met enkele jaren financieel-economische

Nadere informatie

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier Nederlandse beleggers hebben in 21 per saldo voor bijna EUR 12 miljard buitenlandse effecten verkocht. Voor EUR 1 miljard betrof dit buitenlands

Nadere informatie

Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer

Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer samenvatting onderzoek Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer Kwalitatief internationaal onderzoek onder ondernemers in buurlanden over zakendoen met Nederlandse bedrijven Hoe is het gesteld

Nadere informatie

DE FAMILIE VAN LOON 130 _

DE FAMILIE VAN LOON 130 _ DE FAMILIE VAN LOON Mooi idee: je familie en huis jarenlang laten portretteren door schilders en fotografen. De roemrijke familie Van Loon uit Amsterdam deed dat. De indrukwekkende stapel familieportretten

Nadere informatie

Toespraak van Tineke Netelenbos, voorzitter van de KVNR, bij de herdenkingsplechtigheid in Egmond aan Zee op 4 mei 2015.

Toespraak van Tineke Netelenbos, voorzitter van de KVNR, bij de herdenkingsplechtigheid in Egmond aan Zee op 4 mei 2015. Toespraak van Tineke Netelenbos, voorzitter van de KVNR, bij de herdenkingsplechtigheid in Egmond aan Zee op 4 mei 2015. Dames en heren, Wij gedenken met elkaar in ons land dat het 70 jaar geleden is dat

Nadere informatie

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00.

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00. 1 SCHOOLONDERZOEK Tijdvak I GESCHIEDENIS 31 oktober 2013 8: 30-10:00. Dit onderzoek bestaat uit 38 vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad.

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Dodenherdenking. Beuningen, 4 mei 2015

Dodenherdenking. Beuningen, 4 mei 2015 Dodenherdenking Beuningen, 4 mei 2015 Voor het eerst in mijn leven bezocht ik twee weken geleden Auschwitz en Birkenau. Twee plekken in het zuiden van Polen waar de inktzwarte geschiedenis van Europa je

Nadere informatie

geschiedenis geschiedenis

geschiedenis geschiedenis Examen HAVO 2009 tijdvak 1 woensdag 20 mei 9.00-12.00 uur tevens oud programma geschiedenis geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-9-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-9-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-9-2011. 447 miljard dollar gaat Obama uitgeven voor banen. Tijd 09:03 uur. Vanaf vijf voor negen gaat de FTI snel omhoog van 281,20 tot nu 282,80. Dat is zuur

Nadere informatie

geschiedenis geschiedenis

geschiedenis geschiedenis Examen HAVO 2009 tijdvak 2 woensdag 24 juni 9.00-12.00 uur tevens oud programma geschiedenis geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 29 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis havo 2009 - I

Eindexamen geschiedenis havo 2009 - I Ten oorlog! Europese oorlogen 1789-1919. Oorlog als maatschappelijk fenomeen In de Coalitieoorlogen voerde de Franse regering de dienstplicht in. 2p 1 Leg uit dat zij hiermee de betrokkenheid van Franse

Nadere informatie

Mutatie ( miljoen) Mutatie 2009* in %

Mutatie ( miljoen) Mutatie 2009* in % Tweede kwartaal/eerste halfjaar 2010 26 augustus 2010 Halfjaarbericht Hoofdpunten Omzet met 10,8% gestegen naar 7,1 miljard (stijging van 4,4% tegen constante wisselkoersen) Bedrijfsresultaat met 17,6%

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis havo 2009 - II

Eindexamen geschiedenis havo 2009 - II Ten oorlog! Europese oorlogen 1789-1919. Oorlog als maatschappelijk fenomeen In 1792 begon de eerste Coalitieoorlog. 1p 1 Welk politiek doel streefde Oostenrijk met de strijd tegen Frankrijk na? Gebruik

Nadere informatie

1. In historisch perspectief

1. In historisch perspectief Kiek ins nao bove pleidooi voor een Gevelstenenvisie in Maastricht met een structurele aanpak voor behoud en herstel Meer dan 250 oude Maastrichtse gevelstenen leggen op de dag van vandaag nog een link

Nadere informatie

Beursdagboek 24 Mei 2013.

Beursdagboek 24 Mei 2013. Beursdagboek 24 Mei 2013. Loopt Abenomics nu al op zijn laatste benen! Tijd 10:30 uur. Het was afgelopen nacht in Japan een angstige sessie voor de handelaren. Na eerst een winst van drie procent vlogen

Nadere informatie

T T A M. Vandaag lijken aandelen volgens TreeTop Asset Management absoluut en relatief goedkoop.

T T A M. Vandaag lijken aandelen volgens TreeTop Asset Management absoluut en relatief goedkoop. T T A M Een vermogen 249 keer verhogen sinds 1900 Ondanks twee wereldconflicten en de grote crisis van de jaren dertig, verhoogde de reële waarde (na inflatie) van een globale aandelenportefeuille 249

Nadere informatie

De groei voorbij. Jaap van Duijn september 2007

De groei voorbij. Jaap van Duijn september 2007 De groei voorbij Jaap van Duijn september 2007 1 Een welvaartsexplosie Na WO II is de welvaart meer gestegen dan in de 300 jaar daarvoor Oorzaken: inhaalslag, technologische verandering en bevolkingsgroei

Nadere informatie

Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts'

Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts' Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts' In de conflicten voor de Eerste Wereldoorlog speelden paarden een belangrijke rol. De cavalerie was tot dan het speerpunt van de legers. Maar vanaf 1914

Nadere informatie

Majesteit, excellentie, dames en heren,

Majesteit, excellentie, dames en heren, Toespraak Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank, bij uitreiking Koning Willem-I-prijs en -plaquette voor ondernemerschap, DNB, Amsterdam, 13 mei 2014 1/7 Majesteit, excellentie, dames en heren,

Nadere informatie

Van baan naar eigen baas

Van baan naar eigen baas M200912 Van baan naar eigen baas drs. A. Bruins Zoetermeer, juli 2009 Van baan naar eigen baas Ruim driekwart van de ondernemers die in de eerste helft van 2008 een bedrijf zijn gestart, werkte voordat

Nadere informatie

SPEL VAN DE GOUDEN EEUW - LESMATERIAAL

SPEL VAN DE GOUDEN EEUW - LESMATERIAAL Amsterdam in 1594, aan het begin van de Gouden Eeuw. De Nederlandse kunst, wetenschap en vooral de economie bloeien op. Ondernemers krijgen nieuwe kansen en kunnen steeds grotere investeringen doen. De

Nadere informatie

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I Opgave De eurocrisis Bij deze opgave horen de teksten 9 en. Inleiding De situatie rond de gemeenschappelijke munt, de euro, is tien jaar na de introductie verre van stabiel (mei 2012). In tekst 9 beschrijft

Nadere informatie

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.2 Het moderne imperialisme

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.2 Het moderne imperialisme Onderzoeksvraag: Welke motieven hadden de Europeanen om in Afrika en Zuidoost Azië een groot koloniaal imperium op te bouwen? Kenmerkende aspect: De moderne vorm van imperialisme die verband hield met

Nadere informatie

Obligatiemarkt arkt Amsterdam ruimschoots s verdubbeld sinds eeuwwisseling

Obligatiemarkt arkt Amsterdam ruimschoots s verdubbeld sinds eeuwwisseling 7 Obligatiemarkt arkt Amsterdam ruimschoots s verdubbeld sinds eeuwwisseling ing Jos van Heiningen Publicatiedatum CBS-website: 27 maart 28 Voorburg/Heerlen, 28 Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken

Nadere informatie

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh E F F E C T U E E L augustus 2011-18 Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh Hilaire van den Bergh werkt bij BCS Vermogensbeheer B.V. te Rotterdam. De inhoud van deze publicatie schrijft hij

Nadere informatie

Bijlage bij opgave 3 N.V. Nederlandsche Apparatenfabriek Nedap jaarrekening 2013

Bijlage bij opgave 3 N.V. Nederlandsche Apparatenfabriek Nedap jaarrekening 2013 Bijlage bij opgave 3 N.V. Nederlandsche Apparatenfabriek Nedap jaarrekening 2013 GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER (x 1.000) Vaste activa Materiële vaste activa 48.001 45.836 Immateriële vaste activa

Nadere informatie

Achtergrond van het onderzoek:

Achtergrond van het onderzoek: Bureau van de Europese Unie voor de Grondrechten (FRA) MEMO / 26 januari 2010 De Holocaust bezien vanuit mensenrechtenperspectief: het eerste EU-brede onderzoek naar Holocaust-onderwijs en mensenrechtenonderwijs

Nadere informatie

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder?

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Zoals u waarschijnlijk weet, is de beurs nog steeds bijzonder nerveus en vooral negatief. De directe aanleiding is de tegenvallende groei in China waar wij

Nadere informatie

Werkblad van RJ Tarr www.activehistory.co.uk / 1

Werkblad van RJ Tarr www.activehistory.co.uk / 1 Werkblad van RJ Tarr www.activehistory.co.uk / 1 Oorzaken van de Eerste Wereldoorlog: invuloefening Werkblad bij het simulatiespel www.activehistory.co.uk Instructie: Vul het witte veld in terwijl je het

Nadere informatie

Financieel Management

Financieel Management Financieel Management Vorige week Introductie financieel management Investeringsplan, financieringsplan en exploitatiebegroting Balans Liquiditeitsbegroting (meer in week 6) Berekening inkomen en vermogen

Nadere informatie

MKBI DUURZAAM B.V. VIERDE KWARTAAL 2013 KWARTAAL RAPPORTAGE NIET GECONTROLEERD

MKBI DUURZAAM B.V. VIERDE KWARTAAL 2013 KWARTAAL RAPPORTAGE NIET GECONTROLEERD MKBI DUURZAAM B.V. KWARTAAL RAPPORTAGE VIERDE KWARTAAL 2013 NIET GECONTROLEERD 31 DECEMBER 2013 MKBI DUURZAAM B.V. De Kuiper 5 5353 RJ Nieuwkuijk The Netherlands Directie MKBi Beheer B.V. A van Egberink

Nadere informatie

Leven vanuit Overvloed of Tekort?

Leven vanuit Overvloed of Tekort? Leven vanuit Overvloed of Tekort? Dank allereerst aan de Dijken van Wijven. Zonder jullie vrouwenhadden we hier nu niet met elkaar gestaan. Wat een prachtige traditie: om in het Zeeuwse landschap natuur

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF. Driebergse Automobiel Club opgericht 15 november 2001

NIEUWSBRIEF. Driebergse Automobiel Club opgericht 15 november 2001 NIEUWSBRIEF Driebergse Automobiel Club opgericht 15 november 2001 In het museum te München staat deze auto, een Tatra, prominent geëtaleerd. Er was geen toelichting bij. Van de toeschouwer werd verwacht

Nadere informatie

Bankfaillissementen in historisch en internationaal perspectief

Bankfaillissementen in historisch en internationaal perspectief Bankfaillissementen in historisch en internationaal perspectief Sinds het begin van de kredietcrisis zijn in Nederland drie bancaire instellingen omgevallen. Faillissementen in het bankwezen komen echter

Nadere informatie

Het 1 e kwartaal van 2015.

Het 1 e kwartaal van 2015. 1 Het 1 e kwartaal van 2015. Achteraf bezien was het eerste kwartaal van 2015, vooral in Europa, uiterst vriendelijk voor beleggers. Hoewel door Invest4You, ondanks de jubelverhalen in de pers een zekere

Nadere informatie

MKBI DUURZAAM B.V. TWEEDE KWARTAAL 2014 KWARTAAL RAPPORTAGE NIET GECONTROLEERD

MKBI DUURZAAM B.V. TWEEDE KWARTAAL 2014 KWARTAAL RAPPORTAGE NIET GECONTROLEERD MKBI DUURZAAM B.V. KWARTAAL RAPPORTAGE TWEEDE KWARTAAL 2014 NIET GECONTROLEERD 6 OKTOBER 2014 MKBI DUURZAAM B.V. De Kuiper 5 5353 RJ Nieuwkuijk The Netherlands Directie MKBi Beheer B.V. A van Egberink

Nadere informatie

AVONTUUR VRIENDEN GELUK LIEFDE VERTROUWEN GEVOEL LEVEN WONEN GEBOORTE

AVONTUUR VRIENDEN GELUK LIEFDE VERTROUWEN GEVOEL LEVEN WONEN GEBOORTE AVONTUUR VRIENDEN GELUK AFSCHEID SAMEN LIEFDE VERTROUWEN GLIMLACH VERHUIZEN GEVOEL LEVEN WONEN GEBOORTE BLIJDSCHAP FAMILIE O N D E R L I N G E s - G R A V E N H A G E M O M E N T E N GLIMLACH GELUK LIEFDE

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen VWO 2008 tijdvak 2 woensdag 18 juni 9.00-12.00 uur geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 25 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

Deviezenproblemen rondom de Tweede Wereldoorlog deel 1

Deviezenproblemen rondom de Tweede Wereldoorlog deel 1 Deviezenproblemen rondom de Tweede Wereldoorlog deel 1 Algemeen Het leek mij nuttig om vóór de beschrijving van de deviezenproblemen eerst duidelijk te maken wat onder deviezen verstaan moet worden, zulks

Nadere informatie

Op de vlucht. 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden!

Op de vlucht. 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden! Op de vlucht 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden! 2) Waar komen de vluchtelingen vandaan? Syrië Sinds in

Nadere informatie

1. Het begrip kan weg, omdat de overgebleven begrippen. Het begrip kan ook weg, omdat de overgebleven begrippen

1. Het begrip kan weg, omdat de overgebleven begrippen. Het begrip kan ook weg, omdat de overgebleven begrippen Welk Woord Weg Dynamiek en Stagnatie Aanloop 1. commerciële landbouw moedernegotie malthusiaanse spanning - nijverheid 2. waterschappen feodaliteit gilden - Hanze 3. stapelmarkt nijverheid Nederlanden

Nadere informatie

MKBi-Groeifonds Obligaties

MKBi-Groeifonds Obligaties MKBi-Groeifonds Obligaties Brede kennis en ervaring in zowel de financiële wereld als het ondernemerschap is de basis van het MKBi Groeifonds Geef het mkb de juiste impuls met het MKBi Groeifonds! Meer

Nadere informatie

Aan dit verslag kunnen geen rechten worden ontleend.

Aan dit verslag kunnen geen rechten worden ontleend. H NKEVELD 78853 FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 11 Datum: 28 januari 201 5 Gegevens onderneming : Heddes Bouwgroep B.V. Nummer faillissement : F 14/11/62 Datum uitspraak : 16 februari 2011 Curator : mr.

Nadere informatie

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder?

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Net als we vorig jaar meerdere keren hebben gezien, zijn de beurzen wederom bijzonder nerveus en vooral negatief. Op het moment van schrijven noteert de AEX 393

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

Kredietverlening aan Nederlandse bedrijven loopt terug

Kredietverlening aan Nederlandse bedrijven loopt terug Het Nederlandse bedrijfsleven is in sterke mate afhankelijk van bancaire kredietverlening. De groei van de zakelijke kredietverlening is in de tweede helft van 28 vertraagd. Dit hangt grotendeels samen

Nadere informatie

Hartstocht voor je financiën

Hartstocht voor je financiën INHOUDSOPGAVE 1. Hartstocht voor je financiën................................ 5 2. Geld!...................................................... 7 3. De wet van de geleidelijke groei............................

Nadere informatie

Financiële analyse. Les 2 Vermogensbehoefte en financiering. Auteur: Witek ten Hove, MBA

Financiële analyse. Les 2 Vermogensbehoefte en financiering. Auteur: Witek ten Hove, MBA Financiële analyse Les 2 Vermogensbehoefte en financiering Auteur: Witek ten Hove, MBA In deze les gaan we kijken naar onderdelen uit de balans. Er wordt aangenomen dat de student weet hoe een balans is

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers 1,5 biljoen euro in 2010

Beleggingen institutionele beleggers 1,5 biljoen euro in 2010 11 Beleggingen institutionele beleggers 1,5 biljoen euro in John Gebraad Publicatiedatum CBS-website: 3-11-211 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer ** = nader

Nadere informatie

Documentaire ruilverkaveling en streekverbetering groot succes

Documentaire ruilverkaveling en streekverbetering groot succes Documentaire ruilverkaveling en streekverbetering groot succes Op 4 november jl. was de première van de documentaire over de ruilverkaveling en streekverbetering die rond 1960 heeft plaatsgevonden in polder

Nadere informatie

New rules New choices New opportunities. Flex BV en financieringen

New rules New choices New opportunities. Flex BV en financieringen New rules New choices New opportunities Flex BV en financieringen Inleiding Op 1 oktober 2012 wordt de BV vervangen door de Flex BV. De Wet vereenvoudiging en flexibilisering van het BV-recht wordt dan

Nadere informatie

Activiteiten onderneming : aannemingsbedrijf Omzetgegevens : circa 1,6 miljoen Personeel gemiddeld aantal : 11

Activiteiten onderneming : aannemingsbedrijf Omzetgegevens : circa 1,6 miljoen Personeel gemiddeld aantal : 11 FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 4 Datum: 6 december 2005 Gegevens onderneming : Van Besouw Bouwbedrijf BV Faillissementsnummer : 05/51 F Datum uitspraak : 1 februari 2005 Curator : : mr M.P. Poelman R-C

Nadere informatie

2014 -- Vennootschapsbelasting -- Deel 3

2014 -- Vennootschapsbelasting -- Deel 3 Programma voor vandaag Verliesverrekening (art. 20) Handel in verlies BV s (art. 20a) Coöperatieregeling (art. 9-1-g en 9-2) Deelnemingsvrijstelling (art. 13) Liquidatieverlies Winstdrainage (artt. 10a,

Nadere informatie

FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 6 Datum: 24 september 2015

FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 6 Datum: 24 september 2015 Identiek aan het digitaal ingediende verslag FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 6 Datum: 24 september 2015 Gegevens onderneming: : Thurlings Management Beheer Holding B.V., gevestigd te Rotterdam (3059 VH)

Nadere informatie

Kredietverlening aan het mkb

Kredietverlening aan het mkb Kredietverlening aan het mkb Stuurgroep Kredietverlening 2 mei 2012, Den Haag Inleiding en aanleiding Sinds het uitbreken van de financiële en economische crisis in 2007 is er veel aandacht voor kredietverlening

Nadere informatie

Hoeveel geld zit er in de bedrijfsvoering?

Hoeveel geld zit er in de bedrijfsvoering? Hoeveel geld zit er in de bedrijfsvoering? Een simpele vraag met een simpel en nuttig antwoord. Deze vraag is de eerste stap bij het opstellen van kristalheldere financiële overzichten. Hoeveel geld zit

Nadere informatie

10. Gebarentaal [1/3]

10. Gebarentaal [1/3] 10. Gebarentaal [1/3] 1 Gebarentalen Stel, je kunt niets horen. Je bent doof. Hoe praat je dan met andere mensen? Je kunt liplezen, maar dat is moeilijk en je mist dan toch nog veel van het gesprek. Bovendien

Nadere informatie

DR. W.F. VAN GUNSTEREN, 1908-2000

DR. W.F. VAN GUNSTEREN, 1908-2000 DR. W.F. VAN GUNSTEREN, 1908-2000 DOOR U. TUKKER Op 3 november 2000 overleed op 92-jarige leeftijd in Zwitserland dr. Willem Frederik van Gunsteren. Wanneer men zijn leven bestudeert, komt men tot de ontdekking

Nadere informatie

grote ondernemingen nemingen in eerste kwartaal aal 2009

grote ondernemingen nemingen in eerste kwartaal aal 2009 08 Wisselende 0s signalen bij grote ondernemingen nemingen in eerste kwartaal aal 2009 Frank Bonger en Hen Pustjens Publicatiedatum CBS-website: 17 juli 2009 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens

Nadere informatie

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid M201207 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1987-2010 drs. K.L. Bangma drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid In de periode 1987-2010 is het aantal bedrijven per saldo

Nadere informatie

Schuldeisers kunnen kiezen

Schuldeisers kunnen kiezen Schuldeisers kunnen kiezen Welke stappen kunnen schuldeisers zetten om vorderingen te innen? Raad voor Rechtsbijstand s-hertogenbosch Bureau Wsnp (0900) 202 66 20 ( 0,10 p/m) wsnpinfo@rvr.org schuldeisers

Nadere informatie

Bijstand voor ondernemers en ex-ondernemers. www.niimegen.nl

Bijstand voor ondernemers en ex-ondernemers. www.niimegen.nl Bijstand voor ondernemers en ex-ondernemers www.niimegen.nl Financiële steun voor (ex-) ondernemers Bent u zelfstandig ondernemer en gaat het (even) niet zo goed met uw bedrijf? Of bent u al wat ouder,

Nadere informatie

Obligaties 4-4-2014. Algemeen economisch:

Obligaties 4-4-2014. Algemeen economisch: Obligaties 4-4-2014 Algemeen economisch: Over de afgelopen maanden zet de bestaande trend zich door. De rente blijft per saldo onder druk, ondanks een tijdelijke hobbel na de start van het afbouwen van

Nadere informatie

Toelichting op minderheidsbelangen. Toezicht Financiële Verslaggeving

Toelichting op minderheidsbelangen. Toezicht Financiële Verslaggeving Toelichting op minderheidsbelangen Toezicht Financiële Verslaggeving Oktober 2012 Inhoudsopgave 1 Executive Summary 4 2 Belangrijkste onderzoeksresultaten 7 3 Aanleiding, doelstellingen en populatie 10

Nadere informatie

De waarheid over de notionele intrestaftrek

De waarheid over de notionele intrestaftrek De waarheid over de notionele intrestaftrek Februari 2008 Wat is de notionele intrestaftrek? Notionele intrestaftrek, een moeilijke term voor een eenvoudig principe. Vennootschappen kunnen een bepaald

Nadere informatie

Janssen Wellink aan het woord 16-06-11 11:14 Pagina 1. wellink aan het woord

Janssen Wellink aan het woord 16-06-11 11:14 Pagina 1. wellink aan het woord Janssen Wellink aan het woord 16-06-11 11:14 Pagina 1 wellink aan het woord Janssen Wellink aan het woord 16-06-11 11:14 Pagina 2 roel janssen bij de bezige bij Karaktermoord De stem van het volk De tiende

Nadere informatie

Financiële steun voor ondernemers

Financiële steun voor ondernemers Financiële steun voor ondernemers Inkomenssteun en bedrijfskapitaal ondersteuning 55-plussers ondersteuning bij bedrijfsbeëindiging Financiële steun voor ondernemers Als ondernemer kunt u te maken krijgen

Nadere informatie

Wat u als ondernemer hoort te weten omtrent de Flex B.V.

Wat u als ondernemer hoort te weten omtrent de Flex B.V. Wat u als ondernemer hoort te weten omtrent de Flex B.V. Sprekers Mr. M.J.G. Kleine Punte Notariskantoor Sprang-Capelle Raadhuisplein 4a Sprang-Capelle J.F. Hettema Hettema Interim Controlling www.hettemainterimcontrolling.nl

Nadere informatie

Canonvensters Michiel de Ruyter

Canonvensters Michiel de Ruyter ARGUS CLOU GESCHIEDENIS LESSUGGESTIE GROEP 8 Canonvensters Michiel de Ruyter Michiel Adriaanszoon de Ruyter werd op 23 maart 1607 geboren in Vlissingen. Zijn ouders waren niet rijk. Michiel was een stout

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2005

Examen VMBO-GL en TL 2005 Examen VMBO-GL en TL 2005 tijdvak 2 dinsdag 21 juni 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 41 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-9-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-9-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-9-2011. Ik durf het hardop te zeggen: Griekenland gaat failliet en verlaat de Eurozone. Tijd 08:10 uur. Met de S&P 500 futures rond 1145 en dus weer een 12,50

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Datum 20 maart 2013 Betreft Beantwoording vragen lid Van Hijum

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Datum 20 maart 2013 Betreft Beantwoording vragen lid Van Hijum > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. 2002 slechtste beursjaar na WO II. Grootste koersdaling in een jaar sinds Tweede Wereldoorlog

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. 2002 slechtste beursjaar na WO II. Grootste koersdaling in een jaar sinds Tweede Wereldoorlog Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB03-001 7 januari 2003 9.30 uur 2002 slechtste beursjaar na WO II Voor beleggers in Nederlandse aandelen is 2002 het slechtste beursjaar sinds de Tweede

Nadere informatie

OPEN VRAGEN 1. Welke ondernemingsvorm komt het meest voor in Nederland en wat zouden daarvoor de belangrijkste redenen kunnen zijn?

OPEN VRAGEN 1. Welke ondernemingsvorm komt het meest voor in Nederland en wat zouden daarvoor de belangrijkste redenen kunnen zijn? Vragen hoofdstuk 3: De onderneming nader bekeken OPEN VRAGEN 1. Welke ondernemingsvorm komt het meest voor in Nederland en wat zouden daarvoor de belangrijkste redenen kunnen zijn? 2. Noem minimaal drie

Nadere informatie

FAILLISSEMENTSVERSLAG NR. 4 EX. ART. 73a Fw d.d. 8 augustus 2012

FAILLISSEMENTSVERSLAG NR. 4 EX. ART. 73a Fw d.d. 8 augustus 2012 FAILLISSEMENTSVERSLAG NR. 4 EX. ART. 73a Fw d.d. 8 augustus 2012 Gegevens onderneming : DRUKKERIJ NEW TIMES B.V., statutair gevestigd en laatstelijk zaakdoende te (2024 DB) Haarlem, Rijksstraatweg 87,

Nadere informatie

Robeco Emerging Conservative Equities

Robeco Emerging Conservative Equities INVESTMENT OPPORTUNITY oktober 2013 Voor professionals INTERVIEW MET PORTFOLIO MANAGER PIM VAN VLIET Robeco Emerging Conservative Equities Beleggen in opkomende markten met een lagere kans op grote koersdalingen.

Nadere informatie

Inleiding. 2 De redactie had hem leren kennen als een man met een helderen

Inleiding. 2 De redactie had hem leren kennen als een man met een helderen Inleiding In de vroege ochtend van vrijdag 5 december 1941 kreeg Anton Kröller in zijn imposante jachthuis Sint Hubertus op landgoed De Hoge Veluwe thee geserveerd. Hij was grieperig maar desondanks de

Nadere informatie

Gemeenten voegen 2,3 miljard euro toe aan eigen vermogen

Gemeenten voegen 2,3 miljard euro toe aan eigen vermogen 0n07 07 Gemeenten voegen 2,3 miljard euro toe aan eigen vermogen Florianne Matser en Wouter Jonkers Publicatiedatum CBS-website: 14 juli 2008 Voorburg/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken

Nadere informatie

Beleggingsmodel Fondsen

Beleggingsmodel Fondsen Beleggingsmodel Fondsen De meest comfortabele manier van beleggen Steeds afgestemd op het actuele beursklimaat Keuze uit verschillende risico s en rendementen Gecombineerde beleggingsexpertise van ABN

Nadere informatie

Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek.

Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek. Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek. 19 februari 2015 Goedemiddag, Ik ben heel blij met deze tentoonstelling. Als dochter van een oorlogsvrijwilliger

Nadere informatie

Verdieping: Kan een land failliet gaan?

Verdieping: Kan een land failliet gaan? Verdieping: Kan een land failliet gaan? Korte omschrijving werkvorm De leerlingen lezen fragmenten uit artikelen over wat het betekent als Griekenland failliet gaat en maken daar verwerkingsvragen over.

Nadere informatie

Raadsstuk. Onderwerp: Dividendbeleid voor deelnemingen Reg.nummer: 2013/109710

Raadsstuk. Onderwerp: Dividendbeleid voor deelnemingen Reg.nummer: 2013/109710 Raadsstuk Onderwerp: Dividendbeleid voor deelnemingen Reg.nummer: 2013/109710 1. Inleiding Haarlem heeft aandelen in enkele vennootschappen, zogenoemde deelnemingen. Met het deelnemen in het kapitaal van

Nadere informatie

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN... HET CONGRES VAN WENEN 1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...7 3.1. Het Congres van Wenen en de restauratie Het

Nadere informatie

Financiële steun voor ondernemers

Financiële steun voor ondernemers Financiële steun voor ondernemers Inkomenssteun en bedrijfskapitaal ondersteuning 55-plussers ondersteuning bij bedrijfsbeëindiging Financiële steun voor ondernemers Als ondernemer kunt u te maken krijgen

Nadere informatie

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Examen VMBO-KB 2005 tijdvak 1 woensdag 25 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 35 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 50 punten

Nadere informatie

MKBI DUURZAAM B.V. DERDE KWARTAAL 2013 KWARTAAL RAPPORTAGE NIET GECONTROLEERD

MKBI DUURZAAM B.V. DERDE KWARTAAL 2013 KWARTAAL RAPPORTAGE NIET GECONTROLEERD MKBI DUURZAAM B.V. KWARTAAL RAPPORTAGE DERDE KWARTAAL 2013 NIET GECONTROLEERD 30 SEPTEMBER 2013 MKBI DUURZAAM B.V. De Kuiper 5 5353 RJ Nieuwkuijk The Netherlands Directie MKBi Beheer B.V. A van Egberink

Nadere informatie

De Jefferson Bijbel. Thomas Jefferson

De Jefferson Bijbel. Thomas Jefferson De Jefferson Bijbel Thomas Jefferson Vertaald en ingeleid door: Sadije Bunjaku & Thomas Heij Inhoud Inleiding 1. De geheime Bijbel van Thomas Jefferson 2. De filosofische president Het leven van Thomas

Nadere informatie

JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2013

JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2013 INTERNATIONAAL BALLONMUSEUM BARNEVELD JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2013 1. Verslag van het bestuur Bericht van de voorzitter In 1938 werd in Barneveld het eerste museum geopend. Tot stand gekomen uit een

Nadere informatie

M200916. Parttime van start. drs. A. Bruins

M200916. Parttime van start. drs. A. Bruins M200916 Parttime van start drs. A. Bruins Zoetermeer, 24 september 2009 Parttime van start Van de startende ondernemers werkt een kleine meerderheid na de start fulltime in het bedrijf. Een op de vier

Nadere informatie

Herdenking Capitulaties Wageningen

Herdenking Capitulaties Wageningen SPEECH SYMPOSIUM 5 MEI 2009 60 jaar NAVO Clemens Cornielje Voorzitter Nationaal Comité Herdenking Capitulaties Wageningen Dames en heren, De détente tussen oost en west was ook in Gelderland voelbaar.

Nadere informatie

Maar blijkbaar had niemand gedacht dat ik ooit zou vertrekken want de reacties op die aankondiging waren verrast, ontroerend en hartverwarmend.

Maar blijkbaar had niemand gedacht dat ik ooit zou vertrekken want de reacties op die aankondiging waren verrast, ontroerend en hartverwarmend. 2010 12 13 afscheid Westergasfabriek VERTREK Alles is tijdelijk. Zo ben ik hier begonnen, tijdelijk. Dat in dit geval tijdelijkheid 18 jaar duurt, had ik niet voorzien. Maar afgezet tegen de leeftijd van

Nadere informatie

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur :

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur : Oktober 2015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : VS Zoals al aangegeven in ons vorig bulletin heeft de Amerikaanse centrale bank FED de beleidsrente niet verhoogd. Maar goed ook, want naderhand werden

Nadere informatie

Crowdfunding: publiek laten betalen, d.m.v. vermogen aan te trekken.

Crowdfunding: publiek laten betalen, d.m.v. vermogen aan te trekken. Crowdfunding: publiek laten betalen, d.m.v. vermogen aan te trekken. Informal investors: informele investeerders, bv particulieren Gebruiken is vast. Verbruiken is vlot. Materieel: tastbaar Immaterieel:

Nadere informatie