HOE WE RAMEN BETER KUNNEN LATEN PRESTEREN

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "HOE WE RAMEN BETER KUNNEN LATEN PRESTEREN"

Transcriptie

1 HOE WE RAMEN BETER KUNNEN LATEN PRESTEREN Meer inzicht in de optische eigenschappen van zonlicht en warmteafgifte Ramen - de zwakke schakel Wanneer we het over ramen hebben, hebben we het technisch gezien over een opening in een gebouw die diverse doelen, hoeken, oriëntaties en materialen kan hebben. In de regel hebben we het eigenlijk meestal over glas. En hoewel glas bijzonder bouwmateriaal is waarmee we daglicht naar binnen kunnen halen en waardoor we van binnen naar de wereld buiten kunnen kijken, is het geen geweldig isolatiemateriaal. En het vangt energie van zonnestralen. Wanneer we over warmteafgifte door glas spreken, bestuderen we ofwel de directe warmteafgifte door zonlicht ofwel warmteafgifte door geleiding. De ene vorm van warmteafgifte heeft niets te maken met de andere. Warmteafgifte door geleiding vindt plaats wanneer de warmere buitentemperatuur de koelere temperatuur probeert op te warmen (of af te koelen, dan hebben we het over warmteverlies). Snel voortbewegende atomen in de warme of hete omgeving komen dan in contact met langzaam voortbewegende atomen op het glas aan de binnenzijde van een vertrek met airconditioning. De warme, sneller voortbewegende atomen proberen de koelere, langzamer voortbewegende atomen te versnellen totdat alle atomen even snel schommelen en voortbewegen. Warm of heet zoekt koud en koel altijd op en de energie stroomt ook altijd in die richting - van warm naar koud. Verschillende materialen geleiden warmte in een verschillend tempo; deze snelheden worden gemeten in u- waarden ofwel de snelheid waarmee de warmte zich verplaatst door het desbetreffende materiaal. Raamproducten die de warmteafgifte door zonlicht reguleren, worden geclassificeerd aan de hand van optische eigenschappen van het zonlicht en de zonweringscoëfficiënt. Aangezien wij ons richten op zonweringsproducten, zullen wij nader ingaan op die eigenschappen en hoe zonweringsproducten de warmteafgifte van zonlicht door glas kunnen reguleren. De gevel van de zon en de natuur zelf Wanneer je nadenkt over warmteafgifte door zonlicht, kun je het beste bij de bron beginnen. De zon is ruwweg 100 keer groter dan de aarde en bestaat voor het grootste deel uit waterstof en helium. Deze twee elementen worden verwarmd tot ze een toestand bereiken die verder gaat dan gasvorming (plasma) en de zon zendt dan terawatt (één terawatt = 1 miljoen megawatt) aan energie naar het aardoppervlak. Het is boeiend te weten dat de fotonen die er slechts acht minuten over doen om de afstand van bijna 150 miljoen kilometer tot

2 onze planeet af te leggen, eigenlijk al duizenden jaren bezig zijn met loskomen van de immense massa van de zon als ze het oppervlak van de zon bereiken en aan hun korte reis naar de aarde kunnen beginnen. Natuurlijk moeten we hier de vergelijking maken de atmosfeer van de natuur zelf die als gevel fungeert en onze planeet omhult als een beschermende 'dunne blauwe lijn'. Die terawatt die het aardoppervlak bereikt, is ongeveer slechts de helft van alle energie die iedere dag door het koude, heldere vacuüm van de ruimte inslaat in de bovenste laag van de atmosfeer. De gevel van de natuur zelf weerkaatst, absorbeert en verstrooit het zonlicht op een sierlijke, bijna architecturale wijze. De kleinere, blauwe lichtgolven worden door de lucht verstrooid en vermenigvuldigd, wat er niet alleen voor zorgt dat wij beschermd zijn dankzij een perfecte balans van licht en energie, maar waardoor we ook die prachtige blauwe hemel zien. Een druppel of een golf? Naarmate we meer te weten komen over de energie van de zon, kunnen we vaststellen dat lichtenergie zich eigenlijk als een golf gedraagt. Die lijkt heel anders dan een los deeltje zoals de foton, die kleine druppel energie die ik al noemde in het deel over de reis van bijna 150 miljoen kilometer in acht minuten naar de aarde. Uit sommige experimenten zal zelfs blijken dat licht een kleine, losse druppel of een deeltje is, terwijl op basis van andere experimenten licht als een golf wordt gedefinieerd. Dus wie heeft gelijk: is licht een klein, los deeltje of een continue golf? Eigenlijk blijken beide antwoorden te kloppen! 's Werelds meest briljante wetenschappelijke breinen, waaronder Newton, Maxwell, Bohr, Einstein, Feynman en vele anderen, hebben nagedacht en gediscussieerd over de vraag wat licht is. De in Groot-Brittannië geboren Sir William Bragg zei geestig: Op maandag, woensdag en vrijdag gebruiken we de golftheorie; op dinsdag, donderdag en zaterdag denken we in stromen vliegende energiedeeltjes. En ondanks dat Einstein zich niet helemaal kon vinden in het idee dat licht zowel een deeltje als een golf kon zijn, heeft de wetenschappelijke wereld beslist dat licht de eigenschappen van zowel een deeltje als een golf heeft. Deze propositie of theorie wordt de dualiteit van golven en deeltjes genoemd. Deeltjes verplaatsen zich alleen in rechte lijnen, terwijl golven kunnen afbuigen. En hoewel ze compleet verschillend zijn, gaat het toch om hetzelfde. Voor mensen die meer over dit onderwerp willen weten, is dit razend interessant, maar de theorie kan voor niet-wetenschappers moeilijk te bevatten zijn. Door echter aan te nemen dat twee dingen compleet van elkaar kunnen verschillen maar tegelijkertijd hetzelfde zijn, wordt het eenvoudiger om ongebruikelijke gedragingen te accepteren die u zult lezen terwijl u zich in het fenomeen licht verdiept. Hoe werkt het: Als u ooit tijdens een presentatie over zonwerings- of gevelproducten de vraag krijgt Ja, maar hoe werkt dat dan? stellen wij voor dat u in uw uitleg de informatie over ramen en energie achterwege laat en de desbetreffende persoon eraan herinnert (en in de meeste gevallen ervan overtuigt) dat zonlicht geen temperatuur geeft. Dat wil zeggen dat zonlicht de lucht niet opwarmt. Zonlicht bestaat voor het grootste deel uit zichtbare, infrarode en ultraviolette elektromagnetische golven die samen simpelweg 'kortegolfstraling' worden genoemd. Dit type energie verwarmt de lucht niet sterker dan het type energie dat bij een kampvuur vrijkomt. Een goede vraag die u kunt stellen om uw uitspraak te onderbouwen is: Als u bij een kampvuur staat, verwarmt het kampvuur dan de lucht om u warm te houden? Het juiste antwoord op die vraag is nee! Als het vuur de lucht zou verwarmen, zou de luchttemperatuur achter u net zo warm zijn als die voor u en dan zou u zich niet steeds om hoeven te draaien om zowel van voren als van achteren warm te blijven. De kortegolfenergie wordt geabsorbeerd door het koudere lichaam, waardoor de langzamer voortbewegende atomen in het lichaam gaan schommelen en sneller gaan bewegen. Hierdoor ontstaat warmte. Onze warme

3 lichaamstemperatuur straalt onze lichaamstemperatuur vervolgens uit naar de koele nachtlucht. Deze warme energie wordt langegolfenergie genoemd. Glas, en daarmee bedoel ik voornamelijk onbehandeld glas, laat kortegolfenergie door, maar blokkeert langegolfenergie. Dit is natuurlijk het verschijnsel dat we kennen van broeikassen. Kortegolfstraling komt een gebouw binnen door glas, raakt verschillende objecten in het gebouw en wordt ofwel geabsorbeerd en omgezet in warmte door iets in het raam of wordt weer naar buiten teruggekaatst door het glas door iets bij het raam (of een combinatie van beide). Zonlicht dat door onbehandeld glas binnenkomt, danst rond in de ruimte totdat het wordt geabsorbeerd door objecten in het gebouw en omgezet wordt in warmte. De truc bestaat erin het zonlicht weer via het glas terug te kaatsen als kortegolfenergie, of beter nog, het te absorberen of met gevelbekleding of zonwering die aan de buitenkant van het raam gemonteerd is terug te kaatsen in de richting waar de energie vandaan kwam. Reflectie Zijn we het eens dat wanneer een donkergekleurd raamproduct aan de binnenkant van het glas gemonteerd wordt, het kortegolfenergie absorbeert en deze omzet in langegolfenergie op de plek waar de energie wordt opgevangen? Je zou dan ook denken dat lichtgekleurde materialen kortegolfenergie zouden reflecteren door het glas voordat deze energie wordt omgezet in langegolfenergie, maar zo eenvoudig ligt het niet. Het boek QED (Quantumelectrodynamics) van Feynman draagt niet voor niets de subkop De zonderlinge theorie van licht en materie. En licht is inderdaad iets zonderlings en verschilt tevens van de meeste dingen waarover we doorgaans nadenken. Licht is zowel een elektrisch als een magnetisch veld, en het gedrag ervan hangt vaak af van het materiaal waarmee het in contact komt. En ondanks dat we helder glas zien als materiaal dat zonne-energie doorlaat, heeft het nog steeds een ZTAwaarde van.86 (enkel glas). Het feit dat energie wordt afgestoten of verloren gaat in een gebouw, is te wijten aan de variërende reflectiecoëfficiënt vanwege verschillende invalshoeken van het zonlicht, de straalbreking en absorptie of de dichtheid van het zonlicht. Wanneer we proberen zonne-energie die door glas een gebouw binnenkomt te weerkaatsen via dat glas, worden we tegengewerkt door dezelfde reflectiecoëfficiënt, straalbreking en absorptie als bij binnenkomst van het licht. De uitdaging van het terugkaatsen van lichtenergie door glas wordt nog complexer wanneer we te maken hebben met meerlaags glas, omdat we dan proberen licht te weerkaatsen vanaf de voorkant en achterkant van elke laag en de meerdere lagen glas. Ook moeten we rekening houden met het oppervlak van het licht of het reflecterende materiaal. Als dit oppervlak niet geheel glad is, worden de fotonen mogelijk niet in een rechte lijn ten opzichte van de invalshoek weerkaatst. In plaats daarvan zullen ze zich waarschijnlijk verspreiden en in meerdere hoeken weerkaatsen, waardoor het lastig is om een nauwkeurige schatting te maken van de reflectiecoëfficiënt. Als warmteafgifte door zonlicht echter een probleem vormt, is het altijd beter om korte golven door het glas te weerkaatsen dan deze te laten absorberen in het gebouw. Om de prestaties van deze producten te kunnen begrijpen, is het handig iets te weten over de optische eigenschappen van zonlicht en de zontoetredingsfactor - of ten minste te begrijpen hoe licht zich gedraagt.

4 Zontoetredingsfactor (ZTA) ZTA is de eenheid voor de mate waarin raambekleding directe warmteafgifte door zonlicht kan reguleren op een schaal van nul tot Zichtba één (hoe lager de ZTA-waarde, hoe lager de ar Radiogolf Microgolf Infrarood warmteafgifte) wanneer deze raambekleding Lage frequentie Hoge frequentie aan de binnenkant of de buitenkant van het glas is gemonteerd. Met deze waarde wordt ook de warmteafgifte door glas gemeten als er geen raambekleding is gemonteerd. Sommige Lange golflengte Korte golflengte informatie van de ZTA-waarde houdt mogelijk rekening met het gehele raam, inclusief kozijn en de raamstijlen, terwijl bij andere informatie puur naar het midden van het glas wordt gekeken. Als de ZTA-waarde een meting is van het midden van het glas, komt hij meer overeen met de G-waarde die in Europa gehanteerd wordt. Soms wordt ook gesproken over de SHGC-waarde van het midden van het glas of de G-waarde; dit is hetzelfde als de ZTA-waarde. Veel fabrikanten van zonwering verstrekken een ZTA-waarde van hun materiaal voor gebruik in combinatie met verschillende soorten beglazing (helder enkelglas, helder dubbelglas, warmte-absorberend glas, glas met een laag emitterend vermogen, enz.) ter vergroting van de nauwkeurigheid. U kunt ook wel eens een oudere eenheid tegenkomen, de zonweringcoëfficiënt (SC). Maar waar u ook op let, de SC-, ZTA- of G-waarde, hoe lager het getal, hoe lager het percentage warmteafgifte door zonlicht. Dus als warmteafgifte door zonlicht een probleem is, kunt u het beste voor het laagste getal kiezen. Optische eigenschappen van zonlicht Ultraviolet Röntgen Gamma Straal Zonlichttransmissie is het percentage zonnestraling dat door het product het gebouw binnenkomt en in het gebouw blijft. Ongeveer de helft van het zonlicht dat door het glas komt, is zichtbaar licht; de andere helft is infrarood en ultraviolet (infrarood en ultraviolet zijn met het oog niet zichtbaar). Een deel van deze energie wordt geabsorbeerd, een ander deel wordt weer naar buiten teruggekaatst en de rest wordt doorgelaten, wat betekent dat het in ongewijzigde vorm het gebouw binnenkomt. Zonlichtreflectie is het percentage zonnestraling (niet het zichtbare licht) dat door het product teruggekaatst wordt door het glas naar buiten, het gebouw uit. Zichtbare transmissie is het percentage zichtbaar licht (niet zonnestraling) dat in het gebouw wordt doorgestraald. Hoewel dit logisch lijkt, verwijst de term zichtbaar licht naar het spectrum van licht dat het oog kan waarnemen (380 tot 720 nanometer); dit is een belangrijke waarde bij het benoemen van daglicht. Het licht dat we daadwerkelijk zien, is eigenlijk maar een heel klein deel van het elektromagnetische spectrum. We weten dat die andere golven er echt zijn en om ons (en door ons) heen vliegen, omdat we dit kunnen aantonen door de radio aan te zetten en we kunnen luisteren naar de geluiden die daaruit komen wanneer we aan de knop draaien om verschillende radiostations te selecteren die verschillende frequenties uitzenden. En we kunnen ook een röntgenfoto die van ons lichaam is gemaakt bekijken, maar we kunnen niet de golven zien die door ons heengaan en een beeld samenstellen. We weten dat deze golven zich om ons heen verplaatsen ondanks dat zichtbaar licht het enige kleine stukje van het spectrum is dat we ook echt kunnen zien. Hoewel er door het gebruik van raambekleding (gevel, lamellen, zonwering en gordijnen) soms behoefte is aan meer mechanisch licht, moeten we nadenken over de activiteiten in ieder vertrek waar schittering hinderlijk kan zijn voor computermonitoren, videoapparatuur, en het algehele comfort,en hoe we met behandeld glas het directe zonlicht kunnen verspreiden en de ruimte beter bruikbaar kunnen maken.

5 Absorptie van zonlicht is het percentage zonnestraling dat door het product wordt geabsorbeerd en dat in het gebouw blijft als het product aan de binnenzijde van het glas wordt gemonteerd. Zoals al eerder aan de orde kwam, absorberen donkere kleuren kortegolfstraling en zetten deze om in langegolfstraling (warmte) die blijft hangen in het gebouw. Indien het doel is om warmteafgifte door zonlicht te verminderen, wilt u een lage absorptiewaarde, omdat een hoge absorptiewaarde alleen maar zorgt voor meer warmteafgifte bij dat raam als het product aan de binnenzijde van het glas wordt gemonteerd. Transparantie Hoewel transparantie geen optische eigenschap van zonlicht is, wordt deze waarde van zonwering voor de mate van privacy doorgaans opgenomen in de informatie over ramen. Als een materiaal een transparantie van 10% heeft, heeft het een dichtheid van 90% en bij een transparantie van 1% heeft het materiaal een dichtheid van 99%. U kunt overwegen om meerdere transparantiewaardes in één gebouw te gebruiken op basis van de stand ten opzichte van de zon en de behoefte aan licht en privacy in bepaalde vertrekken. We hebben zelfs een combinatie gemaakt van twee verschillende transparantiewaardes in één behandeld raam. Hier ziet u een voorbeeld (zie afbeelding) van een scherm waarbij het bovenste deel gemaakt is van een materiaal met een transparantiewaarde van 5% en het onderste deel gemaakt is van een materiaal met een transparantiewaarde van 1%. De klant, DaVita Dialysis, wilde schermen laten ontwerpen die niet alleen voldeden aan de HIPPA-eisen om patiënten in de behandelkamer privacy te bieden, maar die de patiënten ook de kans boden om naar buiten te kijken tijdens het dialyseren. Het materiaal is aan de buitenzijde voorzien van een metalen film die zonlicht weerkaatst en die de transmissie van zichtbaar licht (schittering) tegengaat voor patiënten die tegen het raam aankijken. Zonwering buiten versus reflectoren binnen Wanneer we kijken naar de ZTA-waarde van een donker materiaal dat aan de buitenzijde van het glas wordt aangebracht, zien we dat deze waarde anders (lager) is dan wanneer u datzelfde materiaal aan de binnenzijde zou aanbrengen. De korte golf (licht) wordt dan buiten het gebouw omgezet in een lange golf (warmte). Het materiaal wordt dan warm en laat de warmte vrij in de buitenlucht in plaats van in het vertrek met airconditioning. Er wordt echter terecht opgemerkt in het rapport High Performance Facades: Design Strategies and Applications in North America and Northern Europe uit 2011 dat ook andere zaken moeten worden overwogen wanneer men op zoek is naar vaste of automatische zonwering die aan de buitenzijde wordt gemonteerd. Ook een rol spelen windschade, opzettelijke schade die door mensen wordt aangericht en onopzettelijke schade die het gevolg is van onderhoud. Bij het installeren van automatische of handbediende zonwering aan de buitenzijde, gebruiken we ofwel kabels die door de onderste balk lopen of door zijgeleiders die de zonwering op zijn plaats houden. Bij voorkeur wordt er een systeem met ritssluiting gebruikt waarmee het materiaal in de zijgeleiders wordt gehouden als harde wind of windvlagen een probleem vormen. Als na het afwegen van alle vereisten voor de locatie en het project beslist wordt dat zonwering binnen de beste oplossing is, adviseren wij zonweringsmateriaal met een metalen film aan de buitenzijde (de kant waar de zon op schijnt) die voorzien is van een reflecterende laag, zodat ongeacht de kleur die de gebruikers van het gebouw zien, de zon altijd schijnt op het reflecterende, niet absorberende oppervlak. Het probleem met zonwering die aan de binnenzijde van de ramen wordt gemonteerd, was altijd dat er geen enkel materiaal was dat aan alle eisen voldeed van uitzicht, schittering en regulering van het zonlicht. Er kon moeilijk door lichtgekleurde materialen gekeken worden die het zonlicht weerkaatsten, omdat ze zouden gaan schitteren als de zon erop scheen. Donkere die meer zicht boden, waren juist weer zonnecollectors, omdat ze het licht absorbeerden en dit omzetten in warmte binnen in het glas. De nieuwe zonweringsmaterialen die voorzien zijn van een metalen film, zijn ook beschikbaar in designs met licht emitterende coatings. Meer Info zie:

In dit document leggen we uit hoe isolatie werkt en hoe INSUL8eco werkt in uw gebouw.

In dit document leggen we uit hoe isolatie werkt en hoe INSUL8eco werkt in uw gebouw. De basis van isolatie en hoe INSULd8eco werkt in uw gebouw In dit document leggen we uit hoe isolatie werkt en hoe INSUL8eco werkt in uw gebouw. Om de werking van onze isolatie oplossing goed te begrijpen,

Nadere informatie

Blinds. Fysische eigenschappen. igt Blinds. UV beschermende lamellen tussen 2- of 3- voudige beglazing. Powered by Ropaco. igt Inglass Technologies BV

Blinds. Fysische eigenschappen. igt Blinds. UV beschermende lamellen tussen 2- of 3- voudige beglazing. Powered by Ropaco. igt Inglass Technologies BV Blinds Powered by Ropaco UV beschermende lamellen tussen 2- of 3- voudige beglazing Fysische eigenschappen igt Blinds igt Inglass Technologies BV Januari / 2012 Fysische eigenschappen igt Blinds 1 Inleiding

Nadere informatie

Samen met. Raamisolatie. Tot 30% Energiewinst door uw ramen te voorzien van isolerende raamfolie. Heel simpel.

Samen met. Raamisolatie. Tot 30% Energiewinst door uw ramen te voorzien van isolerende raamfolie. Heel simpel. Samen met Raamisolatie. Tot 30% Energiewinst door uw ramen te voorzien van isolerende raamfolie. Heel simpel. In de moderne architectuur wordt veel glas gebruikt. Zo komt er veel natuurlijk licht binnen.

Nadere informatie

RaamIsolatie. Tot 30% Energiewinst door uw ramen te voorzien van isolerende raamfolie. Heel simpel.

RaamIsolatie. Tot 30% Energiewinst door uw ramen te voorzien van isolerende raamfolie. Heel simpel. . Tot 30% Energiewinst door uw ramen te voorzien van isolerende raamfolie. Heel simpel. In de moderne architectuur wordt veel glas gebruikt. Zo komt er veel natuurlijk licht binnen. Maar veel glas kan

Nadere informatie

Het circulair polarisatiefilter

Het circulair polarisatiefilter Het circulair polarisatiefilter Soms zie je wel eens foto's met een schitterende diepblauwe lucht. Dit kun je doen met een nabewerkingprogramma als Photoshop, maar het kan ook al in de originele foto.

Nadere informatie

RaamIsolatie. Tot 30% Energiewinst door uw ramen te voorzien van isolerende raamfolie. Heel simpel.

RaamIsolatie. Tot 30% Energiewinst door uw ramen te voorzien van isolerende raamfolie. Heel simpel. . Tot 30% Energiewinst door uw ramen te voorzien van isolerende raamfolie. Heel simpel. In de moderne architectuur wordt veel glas gebruikt. Zo komt er veel natuurlijk licht binnen. Maar veel glas kan

Nadere informatie

Glas en zonwering. Eigenschappen en functies van glas. Lichtperceptie. Zonnestralen. Samenstelling van de zonnestralen. Spectrofotometrische

Glas en zonwering. Eigenschappen en functies van glas. Lichtperceptie. Zonnestralen. Samenstelling van de zonnestralen. Spectrofotometrische Zonnestralen Samenstelling van de zonnestralen Zonnestralen die de aarde bereiken zijn samengesteld uit ongeveer 3% ultraviolette stralen (UV), 55% infraroodstralen (IR) en 42% zichtbaar licht. Deze drie

Nadere informatie

Zonnestraling. Samenvatting. Elektromagnetisme

Zonnestraling. Samenvatting. Elektromagnetisme Zonnestraling Samenvatting De Zon zendt elektromagnetische straling uit. Hierbij verplaatst energie zich via elektromagnetische golven. De golflengte van de straling hangt samen met de energie-inhoud.

Nadere informatie

* Je kunt natuurlijk ook foto s van de lucht maken met de gedraaide zonnebril voor de lens.

* Je kunt natuurlijk ook foto s van de lucht maken met de gedraaide zonnebril voor de lens. Licht in de lucht Proeven met polarisatie Gerard Stout Nodig: * digitale camera * polaroid zonnebril * zonnige dag Licht lijkt heel gewoon. Je merkt het nauwelijks op. Pas als het donker is, mis je licht

Nadere informatie

In de figuur hieronder zie je een Elektromagnetische golf: een golf die bestaat uit elektrische en magnetische trillingen.(zie figuur).

In de figuur hieronder zie je een Elektromagnetische golf: een golf die bestaat uit elektrische en magnetische trillingen.(zie figuur). 2.1 Wat is licht? In de figuur hieronder zie je een Elektromagnetische golf: een golf die bestaat uit elektrische en magnetische trillingen.(zie figuur). Licht is een elektromagnetische golf. Andere voorbeelden

Nadere informatie

Exact Periode 5 Niveau 3. Dictaat Licht

Exact Periode 5 Niveau 3. Dictaat Licht Exact Periode 5 Niveau 3 Dictaat Licht 1 1 Wat is licht? In de figuur hieronder zie je een elektromagnetische golf: een golf die bestaat uit elektrische en magnetische trillingen.(zie figuur). Licht is

Nadere informatie

Zonnewarmtewerende beglazing

Zonnewarmtewerende beglazing Zonnewarmtewerende beglazing Hoe licht en warmte beheersen? saint-gobain glass climate The future of habitat. Since 1665. Hoe licht en warmte beheersen? Algemene begrippen De zon: licht en warmte De weldaden

Nadere informatie

Projectcollectie Screendoeken

Projectcollectie Screendoeken Projectcollectie Screendoeken 70808A Grijs 5,10 14,20 80,70 4,90 0,10 3 71212A Zand 8,20 38,30 53,50 6,70 0,10 2 70806A Lichtblauw-grijs 70806B Grijs-lichtblauw 9,00 29,00 62,00 6,00 0,09 2 70801A Wit-grijs

Nadere informatie

10 Materie en warmte. Onderwerpen. 3.2 Temperatuur en warmte.

10 Materie en warmte. Onderwerpen. 3.2 Temperatuur en warmte. 1 Materie en warmte Onderwerpen - Temperatuur en warmte. - Verschillende temperatuurschalen - Berekening hoeveelheid warmte t.o.v. bepaalde temperatuur. - Thermische geleidbaarheid van een stof. - Warmteweerstand

Nadere informatie

De Zon. N.G. Schultheiss

De Zon. N.G. Schultheiss 1 De Zon N.G. Schultheiss 1 Inleiding Deze module is direct vanaf de derde of vierde klas te volgen en wordt vervolgd met de module De Broglie of de module Zonnewind. Figuur 1.1: Een schema voor kernfusie

Nadere informatie

LICHT IN DE SCHIJNWERPER

LICHT IN DE SCHIJNWERPER LICHT IN DE SCHIJNWERPER Hoe licht en warmte beheersen? SAINT-GOBAIN GLASS COMFORT H o e l i c h t e n w a r m t e b e h e e r s e n? Algemene begrippen De zon: licht en warmte De weldaden van de zon zijn

Nadere informatie

Exact Periode 5. Dictaat Licht

Exact Periode 5. Dictaat Licht Exact Periode 5 Dictaat Licht 1 1 Wat is licht? In de figuur hieronder zie je een elektromagnetische golf: een golf die bestaat uit elektrische en magnetische trillingen.(zie figuur). Licht is een elektromagnetische

Nadere informatie

Bescherming van je lichaam tegen UV licht

Bescherming van je lichaam tegen UV licht Bescherming van je lichaam tegen UV licht Document LC16002 Dr Jan H. Lichtenbelt Haren (GN) 2016. 1 Inleiding We hebben zonlicht nodig. Zonlicht voelt lekker warm en behaaglijk aan en het maakt ook nog

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/35972 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Wang, Qiang Title: Photon detection at subwavelength scales Issue Date: 2015-10-27

Nadere informatie

1. 1 Wat is een trilling?

1. 1 Wat is een trilling? 1. 1 Wat is een trilling? Een trilling is een beweging die steeds wordt herhaald. Bijvoorbeeld een massa m dat aan een veer hangt. In rust bevindt m zich in de evenwichtsstand. Als m beweegt noemen we

Nadere informatie

Uitwerkingen 1. Opgave 1 Bij mist wordt het licht door de waterdruppeltjes weerkaatst. Opgave 2 Groter Kleiner. Opgave 3

Uitwerkingen 1. Opgave 1 Bij mist wordt het licht door de waterdruppeltjes weerkaatst. Opgave 2 Groter Kleiner. Opgave 3 Uitwerkingen 1 Opgave 1 Bij mist wordt het licht door de waterdruppeltjes weerkaatst. Opgave 2 Groter Kleiner Opgave 3 Opgave 4 Licht, steeds donkerder (bij halfschaduw), donker (kernschaduw), steeds lichter

Nadere informatie

Samenvatting. Wat is licht

Samenvatting. Wat is licht Samenvatting In dit onderdeel zal worden getracht de essentie van het onderzoek beschreven in dit proefschrift te presenteren zodanig dat het te begrijpen is door familie, vrienden en vakgenoten zonder

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 9.1 De hemel Wanneer s nachts naar een onbewolkte hemel wordt gekeken is het eerste wat opvalt de vele fonkelende sterren. Met wat geluk kan ook de melkweg worden gezien als een

Nadere informatie

T1 Wat is licht? FIG. 3 Zo teken je een lichtstraal. De pijl geeft de richting van het licht aan.

T1 Wat is licht? FIG. 3 Zo teken je een lichtstraal. De pijl geeft de richting van het licht aan. T1 Wat is licht? Lichtbron, lichtstraal en lichtsnelheid Licht ontstaat in een lichtbron. Een aantal bekende lichtbronnen zijn: de zon en de sterren; verschillende soorten lampen (figuur 1); vuur, maar

Nadere informatie

- Het menselijke gehoor kan tonen waarnemen van 20 tot Hz. Echter, voor spraak is het gebied rond 500, 1000 en 2000 Hz het belangrijkst.

- Het menselijke gehoor kan tonen waarnemen van 20 tot Hz. Echter, voor spraak is het gebied rond 500, 1000 en 2000 Hz het belangrijkst. FEITEN (GELUID EN AKOESTIEK) - Geluid is trillende lucht - Een geluidsgolf breidt zich bolvormig uit - Het menselijke gehoor kan tonen waarnemen van 20 tot 20.000 Hz. Echter, voor spraak is het gebied

Nadere informatie

Tentamen Optica. 19 februari 2008, 14:00 uur tot 17:00 uur

Tentamen Optica. 19 februari 2008, 14:00 uur tot 17:00 uur Tentamen Optica 19 februari 2008, 14:00 uur tot 17:00 uur Zet je naam en studierichting bovenaan elk vel dat je gebruikt. Lees de 8 opgaven eerst eens door. De opgaven kunnen in willekeurige volgorde gemaakt

Nadere informatie

Kernvraag: Hoe verplaatst licht zich en hoe zien we dat?

Kernvraag: Hoe verplaatst licht zich en hoe zien we dat? Kernvraag: Hoe verplaatst licht zich en hoe zien we dat? Naam: Groep: http://www.cma-science.nl Activiteit 1 Hoe verplaatst licht zich? 1. Als je wel eens de lichtstraal van een zaklamp hebt gezien, weet

Nadere informatie

Uw zonwering en raamdecoratie beschermd door glas

Uw zonwering en raamdecoratie beschermd door glas Zonwerend Uw zonwering en raamdecoratie beschermd door glas Pilkington Insulight TM ScreenLine Pilkington Insulight TM ScreenLine Isolatieglas van Pilkington kan nu gecombineerd worden met zonwering en

Nadere informatie

Warmtebeelden interpreteren. Door: Paul Cornelissen

Warmtebeelden interpreteren. Door: Paul Cornelissen Door: Paul Cornelissen Inhoudsopgave Inleiding... 3 Doel... 3 Opbouw... 3 Hoe warmtebeelden de isolatiewaarde tonen... 4 Temperatuur bepalen... 4 Isolatiewaarde bepalen... 5 Het waarom... 7 Isolatiewaarden...

Nadere informatie

aan het water koeler is dan op het land langzamer afkoelt dan aarde

aan het water koeler is dan op het land langzamer afkoelt dan aarde Het klimaat GROEP 3-4 27 45 minuten 1, 42 en 43 De leerling: aan het water koeler is dan op het land langzamer afkoelt dan aarde landklimaat en zeeklimaat blauwe kleurpotloden Zorg voor de activiteit De

Nadere informatie

Jij en energie: zonne-energie

Jij en energie: zonne-energie De oneindige bron: Zonne-energie Passieve zonne-energie Een soort zonne-energie zal je al snel kunnen bedenken en dat is passieve zonne-energie. Passieve zonne-energie is energie waar je niets voor hoeft

Nadere informatie

Polarisatie. Overig Golven, Polarisatie,

Polarisatie. Overig Golven, Polarisatie, Polarisatie Elektromagnetische golven Elektromagnetische golven bestaan uit elektrische en magnetische velden die zich met grote snelheid door de ruimte verplaatsen. De figuur hiernaast geeft een lichtstraal

Nadere informatie

2.1 Wat is licht? 2.2 Fotonen

2.1 Wat is licht? 2.2 Fotonen 2.1 Wat is licht? In de figuur hieronder zie je een Elektromagnetische golf: een golf die bestaat uit elektrische en magnetische trillingen.(zie figuur). Licht is een elektromagnetische golf. Andere voorbeelden

Nadere informatie

Atoomfysica uitwerkingen opgaven

Atoomfysica uitwerkingen opgaven Atoomfysica uitwerkingen opgaven Opgave 1.1 Wat zijn golven? a Geef nog een voorbeeld van een golf waaraan je kunt zien dat de golf zich wel zijwaarts verplaatst maar de bewegende delen niet. de wave in

Nadere informatie

3M Renewable Energy Division. Prestige window films. Clearly. Superior

3M Renewable Energy Division. Prestige window films. Clearly. Superior 3M Renewable Energy Division Prestige window films Clearly Superior Energiereductie door superieure warmtewering met de nieuwe generatie heldere Raamfolie Een nieuwe prestatiestandaard De meeste warmtewerende

Nadere informatie

Tekstboek. VMBO-T Leerjaar 1 en 2

Tekstboek. VMBO-T Leerjaar 1 en 2 Tekstboek VMBO-T Leerjaar 1 en 2 JHB Pastoor 2015 Arnhem 1 Inhoudsopgave i-nask Tekstboek VMBO-T Leerjaar 1 en 2 Hoofdstuk 1 Licht 1.1 Licht Zien 3 1.2 Licht en Kleur 5 1.3 Schaduw 10 1.4 Spiegels 15 Hoofdstuk

Nadere informatie

XXX INTERNATIONALE NATUURKUNDE OLYMPIADE PADUA, ITALIË THEORIE-TOETS

XXX INTERNATIONALE NATUURKUNDE OLYMPIADE PADUA, ITALIË THEORIE-TOETS XXX INTERNATIONALE NATUURKUNDE OLYMPIADE PADUA, ITALIË THEORIE-TOETS 22 juli 1999 70 --- 13 de internationale olympiade Opgave 1. Absorptie van straling door een gas Een cilindervormig vat, met de as vertikaal,

Nadere informatie

1 Warmteleer. 3 Om m kg water T 0 C op te warmen heb je m T 4180 J nodig. 4180 4 Het symbool staat voor verandering.

1 Warmteleer. 3 Om m kg water T 0 C op te warmen heb je m T 4180 J nodig. 4180 4 Het symbool staat voor verandering. 1 Warmteleer. 1 De soortelijke warmte is de warmte die je moet toevoeren om 1 kg van een stof 1 0 C op te warmen. Deze warmte moet je ook weer afvoeren om 1 kg van die stof 1 0 C af te koelen. 2 Om 2 kg

Nadere informatie

Zonwering Raamdecoratie Privacy Projectie Design Protectie

Zonwering Raamdecoratie Privacy Projectie Design Protectie Zonwering Raamdecoratie Privacy Projectie Design Protectie Spelen met zicht, de nieuwe dimensie in zonweren De Nanotecfilm is een nieuwe ontwikkeling in de nanotechniek. Deze komt voort uit technologie

Nadere informatie

Speciale toepassingen. Uw zonwering en raamdecoratie beschermd door glas. Pilkington Insulight met ScreenLine

Speciale toepassingen. Uw zonwering en raamdecoratie beschermd door glas. Pilkington Insulight met ScreenLine Speciale toepassingen Uw zonwering en raamdecoratie beschermd door glas Pilkington Insulight met ScreenLine Pilkington Insulight met ScreenLine Isolatieglas van Pilkington kan nu gecombineerd worden met

Nadere informatie

Energiebalans aarde: systeemgrens

Energiebalans aarde: systeemgrens Energiebalans aarde: systeemgrens Aarde Atmosfeer Energiebalans Boekhouden: wat gaat er door de systeemgrens? Wat zijn de uitgaande stromen? Wat zijn de ingaande stromen? Is er accumulatie? De aarde: Energie-instroom

Nadere informatie

Sales handleiding. Versie april 2015. Onder voorbehoud van wijzigingen en (type-)fouten.

Sales handleiding. Versie april 2015. Onder voorbehoud van wijzigingen en (type-)fouten. Sales handleiding Versie april 2015. Onder voorbehoud van wijzigingen en (type-)fouten. Comfortabele warmte voor iedere ruimte - gezond en milieuvriendelijk - met ThermIQ infrarood verwarmingspanelen.

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Als je op een heldere nacht op een donkere plek naar de sterrenhemel kijkt, zie je honderden sterren. Als je vaker kijkt, valt het op dat sommige sterren zich verplaatsen langs

Nadere informatie

1 Leerlingproject: Kosmische straling 28 februari 2002

1 Leerlingproject: Kosmische straling 28 februari 2002 1 Leerlingproject: Kosmische straling 28 februari 2002 1 Kosmische straling Onder kosmische straling verstaan we geladen deeltjes die vanuit de ruimte op de aarde terecht komen. Kosmische straling is onder

Nadere informatie

Uw zonwering en raamdecoratie beschermd door glas

Uw zonwering en raamdecoratie beschermd door glas Zonwerend Uw zonwering en raamdecoratie beschermd door glas Pilkington InsulightTM ScreenLine 0097 A6 CONSUMENTEN FOLDER.indd 1 29-10-2008 11:07:12 Pilkington Insulight TM ScreenLine Isolatieglas van Pilkington

Nadere informatie

Leren voor de biologietoets. Groep 8 Hoofdstuk 5

Leren voor de biologietoets. Groep 8 Hoofdstuk 5 Leren voor de biologietoets Groep 8 Hoofdstuk 5 Weer of geen weer 1 Het weerbericht Het weer kan in Nederland elke dag anders zijn. Daarom luisteren en kijken wij vaak naar weerberichten op de radio en

Nadere informatie

1 f T De eenheid van trillingstijd is (s). De eenheid van frequentie is (Hz).

1 f T De eenheid van trillingstijd is (s). De eenheid van frequentie is (Hz). 1. 1 Wat is een trilling? Een trilling is een beweging die steeds wordt herhaald. Bijvoorbeeld een massa m dat aan een veer hangt. In rust bevindt m zich in de evenwichtsstand. Als m beweegt noemen we

Nadere informatie

BELEIDSPLAN OPENBARE VERLICHTING 2013 2017 BIJLAGE 2 VERLICHTINGSTECHNIEK

BELEIDSPLAN OPENBARE VERLICHTING 2013 2017 BIJLAGE 2 VERLICHTINGSTECHNIEK BELEIDSPLAN OPENBARE VERLICHTING 2013 2017 BIJLAGE 2 VERLICHTINGSTECHNIEK INHOUDSOPGAVE 1 TECHNIEK VERLICHTING... 3 2 DAGLICHT EN KUNSTLICHT... 3 3 ENKELE TECHNISCHE BEGRIPPEN... 4 3.1 Lichtstroom... 4

Nadere informatie

Geluidsnelheid. 1 Inleiding. VWO Bovenbouwpracticum Natuurkunde Practicumhandleiding

Geluidsnelheid. 1 Inleiding. VWO Bovenbouwpracticum Natuurkunde Practicumhandleiding VWO Bovenbouwpracticum Natuurkunde Practicumhandleiding Geluidsnelheid 1 Inleiding De voortplantingsnelheid v van geluidgolven (of: de geluidsnelheid) in lucht is zo n 340 m/s. Deze geluidsnelheid is echter

Nadere informatie

Zeer duurzame houtbescherming

Zeer duurzame houtbescherming Zeer duurzame houtbescherming JAAR Unieke warmtereflecterende houtbescherming met koeleffect waarbij de warmte en schadelijke infrarode straling (IR) van de zon gereflecteerd worden Lees alles over COOLINGPAINT

Nadere informatie

Licht en kleur. Inleiding. Polarisatie van licht

Licht en kleur. Inleiding. Polarisatie van licht Licht en kleur Inleiding Om iets te zien is er licht nodig. Afhankelijk van de omgeving ziet iets er helderder of minder helder uit, valt iets meer of minder op,.... Een kleur kan in de ene omgeving zwart

Nadere informatie

Hoofdstuk 8. Samenvatting. 8.1 Sterren en sterrenhopen

Hoofdstuk 8. Samenvatting. 8.1 Sterren en sterrenhopen Hoofdstuk 8 Samenvatting Een verlaten strand en een onbewolkte lucht, zoals op de voorkant van dit proefschrift, zijn ideaal om te genieten van de sterren: overdag van de Zon de dichtstbijzijnde ster en

Nadere informatie

Ruud Visser Postdoc, Sterrewacht Leiden

Ruud Visser Postdoc, Sterrewacht Leiden Ruud Visser Postdoc, Sterrewacht Leiden 30 oktober 2009 Sterrewacht Leiden Astrochemiegroep Prof. Ewine van Dishoeck Prof. Harold Linnartz Dr. Michiel Hogerheijde 5 postdocs 12 promovendi (aio s) Stervorming

Nadere informatie

Ruimte, Ether, Lichtsnelheid en de Speciale Relativiteitstheorie. Een korte inleiding:

Ruimte, Ether, Lichtsnelheid en de Speciale Relativiteitstheorie. Een korte inleiding: 1 Ruimte, Ether, Lichtsnelheid en de Speciale Relativiteitstheorie. 23-09-2015 -------------------------------------------- ( j.eitjes@upcmail.nl) Een korte inleiding: Is Ruimte zoiets als Leegte, een

Nadere informatie

ENKELE OPTISCHE VERSCHIJNSELEN IN DUBBEL GLAS Tom Van den Bossche, ing., adviseur bij de afdeling Technisch Advies, WTCB

ENKELE OPTISCHE VERSCHIJNSELEN IN DUBBEL GLAS Tom Van den Bossche, ing., adviseur bij de afdeling Technisch Advies, WTCB ENKELE OPSHE VERSHJNSELEN N DUEL GLAS om Van den ossche, ing., adviseur bij de afdeling echnisch Advies, W Sporadisch worden wij gekonfronteerd met het verschijnsel van regenboogachtige lijnen in meervoudige

Nadere informatie

Danfoss radiatorthermostaten

Danfoss radiatorthermostaten Gebruikershandleiding RA2000 RAE en RAE-K RA-X RA 5060 Danfoss radiatorthermostaten Inleiding Met de Danfoss radiatorthermostaten beschikt u over een kwaliteitsregeling voor uw verwarmingsinstallatie.

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/24306 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Verhagen, T.G.A. Title: Magnetism and magnetization dynamics in thin film ferromagnets

Nadere informatie

NATIONALE NATUURKUNDE OLYMPIADE. Tweede ronde - theorie toets. 21 juni beschikbare tijd : 2 x 2 uur

NATIONALE NATUURKUNDE OLYMPIADE. Tweede ronde - theorie toets. 21 juni beschikbare tijd : 2 x 2 uur NATIONALE NATUURKUNDE OLYMPIADE Tweede ronde - theorie toets 21 juni 2000 beschikbare tijd : 2 x 2 uur 52 --- 12 de tweede ronde DEEL I 1. Eugenia. Onlangs is met een telescoop vanaf de Aarde de ongeveer

Nadere informatie

De golfvergelijking van Schrödinger

De golfvergelijking van Schrödinger De golfvergelijking van Schrödinger De golfvergelijking van Schrödinger beschrijft het gedrag van het elektron in het atoom. De oplossing van die vergelijking? i bevat informatie over de energie in de

Nadere informatie

Invals-en weerkaatsingshoek + Totale terugkaatsing

Invals-en weerkaatsingshoek + Totale terugkaatsing Invals-en weerkaatsingshoek + Totale terugkaatsing Leerplandoelen FYSICA TWEEDE GRAAD ASO WETENSCHAPPEN LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS VVKSO BRUSSEL D/2012/7841/009 5.1.2 Licht B10 De begrippen invallende

Nadere informatie

Eindronde Natuurkunde Olympiade 2015 theorietoets deel 1

Eindronde Natuurkunde Olympiade 2015 theorietoets deel 1 Eindronde Natuurkunde Olympiade 2015 theorietoets deel 1 Opgave 1 Botsend blokje (5p) Een blok met een massa van 10 kg glijdt over een glad oppervlak. Hoek D botst tegen een klein vastzittend blokje S

Nadere informatie

Het hele jaar door klimaatbeheersing

Het hele jaar door klimaatbeheersing Het hele jaar door klimaatbeheersing Wij begrijpen persoonlijk comfort Iemands persoonlijk comfort wordt beïnvloed door omgevingsfactoren zoals luchttemperatuur en luchtvochtigheid. Dit kan de ontspanning,

Nadere informatie

toelatingsexamen-geneeskunde.be

toelatingsexamen-geneeskunde.be Fysica juli 2009 Laatste update: 31/07/2009. Vragen gebaseerd op het ingangsexamen juli 2009. Vraag 1 Een landingsbaan is 500 lang. Een vliegtuig heeft de volledige lengte van de startbaan nodig om op

Nadere informatie

Handleiding Optiekset met bank

Handleiding Optiekset met bank Handleiding Optiekset met bank 112110 112110 112114 Optieksets voor practicum De bovenstaande Eurofysica optieksets zijn geschikt voor alle nodige optiekproeven in het practicum. De basisset (112110) behandelt

Nadere informatie

e-chrya visie door reflectie Workshop 25 mei 2014 De Wet van Een

e-chrya visie door reflectie Workshop 25 mei 2014 De Wet van Een visie door reflectie Workshop 25 mei 2014 De workshops van e-chrya zijn bedoeld om te verbreden, te ontwikkelen en te ontdekken. Als groep, als netwerk, komen we bij elkaar om elkaar te leren kennen en

Nadere informatie

Samenvatting. Sterrenstelsels

Samenvatting. Sterrenstelsels Samenvatting Sterrenstelsels De Melkweg, waarin de Zon één van de circa 100 miljard sterren is, is slechts één van de vele sterrenstelsels in het Heelal. Sterrenstelsels, ook wel de bouwstenen van het

Nadere informatie

richtlijnen stofkeuze

richtlijnen stofkeuze richtlijnen stofkeuze 4 l Lutron Inleiding De keuze van de juiste stof kan een kritische factor zijn voor het welslagen van een project. Dit boekje is bedoeld om u te helpen de juiste stoffen te kiezen

Nadere informatie

Ruud Visser Promovendus, Sterrewacht Leiden

Ruud Visser Promovendus, Sterrewacht Leiden Ruud Visser Promovendus, Sterrewacht Leiden 19 februari 2009 Sterrewacht Leiden Astrochemiegroep Prof. Ewine van Dishoeck Prof. Harold Linnartz Dr. Michiel Hogerheijde 5 postdocs 12 promovendi (aio s)

Nadere informatie

WIS 3.0 : GRATIS EUROPESE SOFTWARE VOOR DE BEREKENING VAN DE THERMISCHE EN OPTISCHE EIGENSCHAPPEN VAN RAMEN

WIS 3.0 : GRATIS EUROPESE SOFTWARE VOOR DE BEREKENING VAN DE THERMISCHE EN OPTISCHE EIGENSCHAPPEN VAN RAMEN WIS 3.0 : GRATIS EUROPESE SOFTWARE VOOR DE BEREKENING VAN DE THERMISCHE EN OPTISCHE EIGENSCHAPPEN VAN RAMEN INLEIDING WIS 3.0 is een eenduidig, universeel en Europees computerprogramma om de thermische

Nadere informatie

Natuur-/scheikunde Klas men

Natuur-/scheikunde Klas men Natuur-/scheikunde Klas 1 2015-2016 men 1 Wat zie ik? Over fotonen. Je ziet pas iets (voorwerp, plant of dier) wanneer er lichtdeeltjes afkomstig van dat voorwerp je oog bereiken. Die lichtdeeltjes noemen

Nadere informatie

Ruud Visser Postdoc, Sterrewacht Leiden

Ruud Visser Postdoc, Sterrewacht Leiden Ruud Visser Postdoc, Sterrewacht Leiden 22 oktober 2010 STERREWACHT LEIDEN ASTROCHEMIEGROEP Prof. Ewine van Dishoeck Prof. Xander Tielens Prof. Harold Linnartz Dr. Michiel Hogerheijde 10 postdocs 12 promovendi

Nadere informatie

OVERAL, variatie vanuit de kern. LES- BRIEF 3v/4hv. De zonne-energiecentrale van Fuentes de Andalucía

OVERAL, variatie vanuit de kern. LES- BRIEF 3v/4hv. De zonne-energiecentrale van Fuentes de Andalucía OVERAL, variatie vanuit de kern LES- BRIEF 3v/4hv De zonne-energiecentrale van 1 Zonne-energie is in overvloed beschikbaar maar het is nog niet zo eenvoudig om die om te zetten naar elektrische energie.

Nadere informatie

7. Hoofdstuk 7 : De Elektronenstructuur van Atomen

7. Hoofdstuk 7 : De Elektronenstructuur van Atomen 7. Hoofdstuk 7 : De Elektronenstructuur van Atomen 7.1. Licht: van golf naar deeltje Frequentie (n) is het aantal golven dat per seconde passeert door een bepaald punt (Hz = 1 cyclus/s). Snelheid: v =

Nadere informatie

Invals en weerkaatsingshoek + Totale reflectie

Invals en weerkaatsingshoek + Totale reflectie Invals en weerkaatsingshoek + Totale reflectie Leerplandoelen FYSICA TWEEDE GRAAD ASO WETENSCHAPPEN LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS VVKSO BRUSSEL D/2012/7841/009 5.1.2 Licht B10 De begrippen invallende straal,

Nadere informatie

Hoofdstuk 9: Radioactiviteit

Hoofdstuk 9: Radioactiviteit Hoofdstuk 9: Radioactiviteit Natuurkunde VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Hoofdstuk 9: Radioactiviteit Natuurkunde 1. Mechanica 2. Golven en straling 3. Elektriciteit en magnetisme 4. Warmteleer Rechtlijnige

Nadere informatie

Hoofdstuk 3: Licht. Natuurkunde VWO 2011/2012. www.lyceo.nl

Hoofdstuk 3: Licht. Natuurkunde VWO 2011/2012. www.lyceo.nl Hoofdstuk 3: Licht Natuurkunde VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Hoofdstuk 3: Licht Natuurkunde 1. Mechanica 2. Golven en straling 3. Elektriciteit en magnetisme 4. Warmteleer Rechtlijnige beweging Trilling en

Nadere informatie

Lichtverstrooiing en lichtgeleiding

Lichtverstrooiing en lichtgeleiding Lichtverstrooiing en lichtgeleiding Materiaal: Uitvoering: Zaklamp Laserpointer Laserwaterpas Doorzichtige plastic fles Doorzichtig bakje Melk Boortje Lichtverstrooiing: Neem een doorzichtig plastic bakje

Nadere informatie

Welkom. DE VRAAG VAN VANDAAG: Wat zien we met een warmtebeeldcamera?

Welkom. DE VRAAG VAN VANDAAG: Wat zien we met een warmtebeeldcamera? Welkom DE VRAAG VAN VANDAAG: Wat zien we met een warmtebeeldcamera? inhoud van de les Verhouding licht / IR IR in beeld brengen Beeld Camera Informatie Temperatuur Warmte en warmtetransport Camera techniek

Nadere informatie

LED. begrippen kleur levensduur rendement besparing

LED. begrippen kleur levensduur rendement besparing LED begrippen kleur levensduur rendement besparing LED begrippen kleur levensduur rendement besparing De laatste jaren heeft led een enorme groei gemaakt, in zowel de techniek als op het gebied van verkoop.

Nadere informatie

Instructie Ventilatie

Instructie Ventilatie Instructie Ventilatie Type woning Bij de bouw van een woning wordt er rekening mee gehouden dat de woning geventileerd kan worden. Hierin is onderscheid te maken in 3 type woningen; woningen met luchtkanalen,

Nadere informatie

In een U-vormige buis bevinden zich drie verschillende, niet mengbare vloeistoffen met dichtheden ρ1, ρ2 en ρ3. De hoogte h1 = 10 cm en h3 = 15 cm.

In een U-vormige buis bevinden zich drie verschillende, niet mengbare vloeistoffen met dichtheden ρ1, ρ2 en ρ3. De hoogte h1 = 10 cm en h3 = 15 cm. Fysica Vraag 1 In een U-vormige buis bevinden zich drie verschillende, niet mengbare vloeistoffen met dichtheden ρ1, ρ2 en ρ3. De hoogte h1 = 1 cm en h3 = 15 cm. De dichtheid ρ3 wordt gegeven door:

Nadere informatie

Zonwerend. Pilkington zonwerende beglazingen

Zonwerend. Pilkington zonwerende beglazingen Zonwerend Pilkington zonwerende beglazingen Inhoud Energiezuinige gebouwen Zonwerend Low-E (lage emissiviteit) Pilkington zonwerende beglazingen Gecoat glas Pilkington Suncool Pilkington Eclipse Advantage

Nadere informatie

Een mooi moment is er rond een honderdduizendste van een seconde. Ja het Universum is nog piepjong. Op dat moment is de temperatuur zover gedaald dat

Een mooi moment is er rond een honderdduizendste van een seconde. Ja het Universum is nog piepjong. Op dat moment is de temperatuur zover gedaald dat 1 Donkere materie, klinkt mysterieus. En dat is het ook. Nog steeds. Voordat ik u ga uitleggen waarom wij er van overtuigd zijn dat er donkere materie moet zijn, eerst nog even de successen van de Oerknal

Nadere informatie

Een beginners handleiding om koel te blijven.

Een beginners handleiding om koel te blijven. Een beginners handleiding om koel te blijven. Alles wat je moet weten om koel te blijven: - Omdat het goed is voor je gezondheid. - Omdat je er geld meer kunt besparen. INHOUD 1. Introductie 2.1. Zelf

Nadere informatie

Ioniserende straling - samenvatting

Ioniserende straling - samenvatting Ioniserende straling - samenvatting Maak eerst zélf een samenvatting van de theorie over ioniserende straling. Zorg dat je samenvatting de volgende elementen bevat: Over straling: o een definitie van het

Nadere informatie

AnTech Bosweg 9 7981 LE Diever Tel. 0521-590506 fax: 0521-590651 www.infra-roodverwarming.nl e-mail: info@infra-roodverwarming.nl

AnTech Bosweg 9 7981 LE Diever Tel. 0521-590506 fax: 0521-590651 www.infra-roodverwarming.nl e-mail: info@infra-roodverwarming.nl AnTech Bosweg 9 7981 LE Diever Tel. 0521-590506 fax: 0521-590651 www.infra-roodverwarming.nl e-mail: info@infra-roodverwarming.nl Lange Golf Infrarood Verwarming, wat houdt dat in? De zon zendt een enorm

Nadere informatie

Warmtefoto Wevelgem 1

Warmtefoto Wevelgem 1 Warmtefoto Wevelgem 1 Wevelgem isoleert Met de Campagne "Wevelgem isoleert" wil de gemeente Wevelgem het isoleren promoten. Deze campagne richt zich in eerste instantie op dakisolatie, gezien dit de meest

Nadere informatie

FUNCTIONALITEIT & COMFORT VAN STOF: AKOESTIEK

FUNCTIONALITEIT & COMFORT VAN STOF: AKOESTIEK akoestiek FUNCTIONALITEIT & COMFORT VAN STOF: AKOESTIEK Stoffen van De Ploeg zijn ontworpen om bij te dragen aan een goede leef- en werkomgeving. Esthetiek, functionaliteit, comfort en duurzaamheid gaan

Nadere informatie

Een beginners handleiding voor ramen en kozijnen

Een beginners handleiding voor ramen en kozijnen Een beginners handleiding voor ramen en kozijnen Waarom leren over ramen en raamkozijnen? Het antwoord is omdat je met goede ramen en raamkozijnen energie kunt besparen INHOUD 1. Introductie, het venster

Nadere informatie

Thermografisch onderzoek aan de gebouwschil van de panden aan de Insulindelaan nr. 111 en nr. 113 te Eindhoven

Thermografisch onderzoek aan de gebouwschil van de panden aan de Insulindelaan nr. 111 en nr. 113 te Eindhoven Thermografisch onderzoek aan de gebouwschil van de panden aan de Insulindelaan nr. 111 en nr. 113 te Eindhoven ing. M.A.P. (Marcel) van Aarle Datum : 7 februari 2013 Aantal pagina s : 23 Opdrachtgever

Nadere informatie

~omazo... l'v Ambachte'ß. j\ Hoofdbedrijfs(hap. TNO: "Zonwering al in bouwontwerp meenemen"

~omazo... l'v Ambachte'ß. j\ Hoofdbedrijfs(hap. TNO: Zonwering al in bouwontwerp meenemen ~omazo..... j\ Hoofdbedrijfs(hap l'v Ambachte'ß -c TNO: "Zonwering al in bouwontwerp meenemen" AUTOMATISCHE ZONWERING BESPAART ENERGIE EN VERBETERT BINNENKLIMAAT Automatische zonwering kan op kantoor en

Nadere informatie

De zon in het zwembad

De zon in het zwembad De zon in het zwembad Inleiding Het zwembad Aquarius staat in de gemeente Tienhuizen. Toen het zwembad in 1963 gebouwd werd speelde de energiekosten en het milieu nog niet zo n belangrijke rol. Inmiddels

Nadere informatie

Bouwfysica. Segbroekhof. rapport infrarood. R. van Schie. F. Smit

Bouwfysica. Segbroekhof. rapport infrarood. R. van Schie. F. Smit Gemeente Den Haag Dienst Stedelijke Ontwikkeling Vergunningen & Toezicht Bouwfysica Ons kenmerk 2015P038 1 Project Segbroekhof Onderwerp rapport infrarood Projectingenieur bouwfysica Contactpersoon Segbroekhof

Nadere informatie

TWEEDE RONDE NATUURKUNDE OLYMPIADE 2013 TOETS APRIL :00 12:45 uur

TWEEDE RONDE NATUURKUNDE OLYMPIADE 2013 TOETS APRIL :00 12:45 uur TWEEDE RONDE NATUURKUNDE OLYMPIADE 2013 TOETS 1 24 APRIL 2013 11:00 12:45 uur MECHANICA 1 Blok en veer. (5 punten) Een blok van 3,0 kg glijdt over een wrijvingsloos tafelblad met een snelheid van 8,0 m/s

Nadere informatie

Je weet dat hoe verder je van een lamp verwijderd bent hoe minder licht je ontvangt. Een

Je weet dat hoe verder je van een lamp verwijderd bent hoe minder licht je ontvangt. Een Inhoud Het heelal... 2 Sterren... 3 Herzsprung-Russel-diagram... 4 Het spectrum van sterren... 5 Opgave: Spectraallijnen van een ster... 5 Verschuiving van spectraallijnen... 6 Opgave: dopplerverschuiving...

Nadere informatie

Clusters van sterrenstelsels

Clusters van sterrenstelsels Nederlandse samenvatting In dit proefschrift worden radiowaarnemingen en computer simulaties van samensmeltende clusters van sterrenstelsels besproken. Om dit beter te begrijpen wordt eerst uitgelegd wat

Nadere informatie

Naam: Klas: PROEFWERK WARMTE HAVO

Naam: Klas: PROEFWERK WARMTE HAVO Naam: Klas: PROEFWERK WARMTE HAVO Opgave 1 Kees wil kaarsvet in een reageerbuis voorzichtig smelten. Hij houdt de reageerbuis daarom niet direct in de vlam, maar verwarmt de buis met kaarsvet in een stalen

Nadere informatie

weinor accessoires Licht en warmte, wanneer u dat maar wilt

weinor accessoires Licht en warmte, wanneer u dat maar wilt weinor accessoires Licht en warmte, wanneer u dat maar wilt www.weinor.nl Lichtbalk Lux, verwarmingssysteem Tempura Ook s-avonds schijnt de zon! Met de weinor accessoires kunt u heerlijk en optimaal beschermd

Nadere informatie

Hoe je woning te verwarmen. Een beginners handleiding om je comfortabel te voelen.

Hoe je woning te verwarmen. Een beginners handleiding om je comfortabel te voelen. Hoe je woning te verwarmen. Een beginners handleiding om je comfortabel te voelen. Alles wat je moet weten over: - Hoe je je comfortabel kunt voelen in je woning - Welke maatregelen je kunt nemen om daarmee

Nadere informatie