De Friese Wouden wonen welzijn zorg. Ongeneeslijk ziek, hoe nu verder? Informatie over mogelijkheden van zorg

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De Friese Wouden wonen welzijn zorg. Ongeneeslijk ziek, hoe nu verder? Informatie over mogelijkheden van zorg"

Transcriptie

1 De Friese Wouden wonen welzijn zorg Ongeneeslijk ziek, hoe nu verder? Informatie over mogelijkheden van zorg

2 Aantekeningen Inhoud Voor wie is deze brochure Emotionele veranderingen Lichamelijke veranderingen Veranderingen in relaties Veranderingen in het dagelijkse leven Mogelijkheden om eigen welbevinden te bevorderen Palliatieve zorg De Friese Wouden Andere hulpverleners Als het thuis niet langer meer kan Adressen en telefoonnummers Voor wie meer wil lezen

3 Voor wie is deze brochure? 1 Deze brochure is geschreven voor mensen die weten dat ze niet meer beter worden, voor hun naasten en ook voor behandelaars, verpleegkundigen en verzorgenden. Bericht krijgen dat je een ziekte hebt die niet meer te genezen is, is een harde boodschap. Deze boodschap kan heel veel vragen oproepen, zoals: Is er nog een toekomst en hoe kan die eruit zien? Welke emotionele veranderingen kunnen een rol gaan spelen? Met welke lichamelijke klachten kan ik te maken krijgen? Is daar iets aan te doen? Is voorbereiding op de allerlaatste fase zinvol en hoe gaat dat dan? In deze brochure wordt informatie gegeven over mogelijkheden ter voorbereiding op bovenstaande vragen. Ook wordt er verteld over de emotionele, lichamelijke en relationele aspecten die een rol kunnen spelen. Verschillende mogelijkheden om het eigen welbevinden te bevorderen komen aan bod. De brochure gaat daarnaast in op de vele kanten van de zorg die in deze fase van het leven gegeven wordt en staat stil bij het aanbod van De Friese Wouden. Voor meer informatie kunt u vrijblijvend bellen met de Palliatief Consulent van De Friese Wouden, T De laatste hoofdstukken geven een overzicht van hulpverleners die een belangrijke rol kunnen spelen, opnamemogelijkheden voor als het thuis niet langer meer kan, een lijst met belangrijke adressen en tot slot een literatuurlijst. 5

4 Emotionele veranderingen 2 Hoe iemand omgaat met het besef dat het leven waarschijnlijk niet lang meer zal duren, zal per persoon verschillen. Een eerste reactie kan dan ook variëren van boosheid tot gevoelens van verdoofdheid, ontkenning of depressie. Er zijn ook mensen die deze mededeling direct als een voldongen feit aanvaarden. De verwerking van zo n boodschap kan in etappes gaan. Vaak is er tijd nodig om écht onder ogen te zien dat beter worden niet meer aan de orde is. Ook al is na verloop van tijd de eerste schok voorbij, emoties blijven een grote rol spelen. Gevoelens van angst, machteloosheid en afhankelijkheid kunnen zich afwisselen met gevoelens van aanvaarding en acceptatie. Angst voor lijden Allerlei vragen kunnen door het hoofd spelen. Wat kan ik verwachten? Wordt het een lijdensweg? Dergelijke vragen, die ook bij een naaste kunnen leven, maken vaak angstig en kunnen een verlammende werking hebben. Het zou goed zijn om te proberen de oorzaak van de angst te achterhalen. Praten over emoties of zingevingvragen kan heel verrijkend zijn. Een familielid, vriend, de huisarts, of de (wijk)verpleegkundige kan de gesprekspartner zijn. Het is ook mogelijk hierover te praten met een psycholoog, geestelijk verzorger, de pastor, humanistische raadsvrouw, imam of rabbi. Zelfs wanneer het geloof, een hogere macht of andere levensbeschouwelijke zaken nauwelijks of geen rol spelen, kan een gesprek troost, steun en kracht geven. Hier en nu Leven in het hier-en-nu kan ervoor zorgen dat je nog ten volle kunt genieten van de gewone dagelijkse dingen. Denk aan de natuur, aan muziek, maar ook aan fijne contacten. Eindigheid en kwetsbaarheid De ziekte en de daarmee gepaard gaande onzekerheid is voor veel mensen aanleiding om vragen te stellen over het eigen bestaan en het leven in het algemeen. Heeft mijn leven zin gehad? Wat heeft mijn leven nog voor zin nu de toekomst onzeker is? Dit soort zingeving- of spirituele vragen kunnen soms heel complex zijn. Een antwoord vinden op deze vragen geeft weer moed om verder te gaan. Machteloosheid en afhankelijkheid Vanaf de mededeling dat genezing niet meer mogelijk is, kunnen er gevoelens van machteloosheid ontstaan. Het idee dat er in je lichaam iets gaande is waar je geen invloed op kunt uitoefenen, is vaak moeilijk te accepteren. En natuurlijk kan het gegeven dat je steeds meer afhankelijk wordt van de zorg van een ander, voor velen zwaar zijn. 6 7

5 Lichamelijke veranderingen 3 Naast emotionele veranderingen kunnen er ook lichamelijke klachten ontstaan als gevolg van de ziekte of van een behandeling. Denk aan pijnklachten, een moeilijke stoelgang, misselijkheid of kortademigheid. Deze klachten kunnen van invloed zijn op hoe iemand zich voelt en op wat de persoon nog wel of niet kan doen. Een goede behandeling van de klachten kan er voor zorgen dat je zo lang mogelijk het leven kan leiden dat je graag wilt. Op tijd klachten benoemen is daarom heel belangrijk. Een klacht is over het algemeen beter te behandelen wanneer niet te lang gewacht wordt met het starten van de behandeling. Voor allerlei klachten zijn er verschillende behandelingen, zoals bijvoorbeeld pijnbestrijding. Pijn kan verminderd worden door diverse pijnstillers, waaronder morfine. Rond morfine bestaan veel fabels. Je zou eraan verslaafd raken, of je zou er dood aan kunnen gaan. Geen van beide is waar! Aandacht voor het uiterlijk is heel belangrijk. Er verzorgd uitzien kan iemand meer zelfvertrouwen geven. Dit geldt voor gezonde mensen, maar zeker ook voor mensen die er door ziekte of behandeling soms minder goed uitzien. 8 9

6 Veranderingen in relaties 4 Partner en kinderen De zieke zal merken dat door de ziekte niet alleen het eigen leven verandert, maar ook het leven van de partner en eventuele kinderen. Door het (mogelijk) meer op elkaar aangewezen zijn, kunnen relaties hechter worden dan voorheen. Maar door moeilijke omstandigheden kunnen er ook spanningen en verwijderingen ontstaan. Familie, vrienden en bekenden Ook het sociale leven van de zieke verandert. Door alles wat de zieke meemaakt, is hij of zij niet meer dezelfde als voorheen. Hierdoor kan het gebeuren dat anderen dit niet begrijpen of dat de zieke hun reacties niet meer begrijpt. Maar er zullen ook mensen zijn die niet weten hoe ze moeten reageren op een bericht dat iemand niet meer beter wordt. Dit kan allemaal leiden tot verkoeling van relaties. Andere relaties daarentegen, kunnen juist veel intiemer worden. De zieke kan behoefte hebben om bepaalde gebeurtenissen met een familielid of vriend uit te praten of af te ronden. Het is niet altijd gemakkelijk om daarin de juiste weg te vinden. Familie en vrienden kunnen daarbij helpen, maar ook een maatschappelijk werker, psycholoog of geestelijk verzorger kan hulp bieden. Iedere persoon heeft een eigen manier van verdriet verwerken. De één praat er bijvoorbeeld graag over. De ander verwerkt het verdriet in zichzelf. In een relatie kunnen spanningen ontstaan als partners de verschillende wijzen van verwerking niet bij elkaar herkennen. Het kan ook zo zijn dat de zieke meer en meer afhankelijk wordt. Dingen die hij of zij vroeger zelf deed, worden nu misschien overgenomen. Dit is soms moeilijk te accepteren. Er kunnen ook veranderingen plaatsvinden in het contact met de kinderen. Ouders willen hun kinderen vaak niet belasten met hun gevoelens en zorgen. Op termijn kan dit leiden tot problemen bij de kinderen. Praat zoveel mogelijk met elkaar over gevoelens, angsten en onzekerheden. Lukt dat niet, dan is het misschien een idee om samen een levensverhaal te schrijven of samen een levensboek te maken. Hulp vragen is geen schande. Veel mensen zijn van harte bereid om de helpende hand te reiken, maar aarzelen om zelf het initiatief te nemen. Er zijn ook vrijwilligersorganisaties die op vrijwillige basis ondersteuning kunnen bieden. 10

7 Veranderingen in het dagelijks leven 5 Werk en hobby s Lichamelijke beperkingen kunnen op een gegeven moment reden zijn om de dagelijkse gang van zaken aan te passen of zelfs helemaal te veranderen. Of je nu junior of senior bent, met of zonder een (betaalde) baan, thuis of in een zorgcentrum woont: het dagelijks leven zal er anders gaan uitzien. Sommige plannen kunnen niet meer worden uitgevoerd. Ook moet er op een gegeven moment afscheid genomen worden van hobby s en andere bezigheden. Dit is zeker niet altijd even makkelijk. Maar, door meer en meer te (leren) leven met de dag, kunnen zich opeens nieuwe, andere waardevolle momenten voor doen. Regie over eigen leven Het leven van je eigen leven kan door ziekte steeds meer in het gedrang komen. Moeheid, het hebben van pijn en het steeds meer tijd in bed moeten doorbrengen, kan een gevoel van machteloosheid en afhankelijkheid geven. Ook zullen meerdere hulpverleners betrokken raken bij de zorg, waardoor verlies van privacy een rol kan gaan spelen. Belangrijk voor alle betrokkenen is om te blijven beseffen dat de regie van de zorg bij de zieke ligt en niet andersom. Het is raadzaam af te wegen wat je nog graag wilt (blijven) doen. Om de regie in handen te kunnen houden, is het belangrijk om goed geïnformeerd te zijn over alle moge lijkheden binnen palliatieve zorg

8 Mogelijkheden om eigen welbevinden te bevorderen Toepassing: massage van voet, nek, hand, hoofd en rug. Uitvoering: fysiotherapeut of verpleegkundige met ervaring in massage. Etherische oliën Etherische oliën zijn geurend, geconcentreerd en vluchtig. Ze bestaan uit zeer kleine moleculen en worden opgenomen via de huid, slijmvliezen en luchtwegen. Ze kunnen verfrissend en ontspannend werken en ook het welbevinden bevorderen. Toepassing: huidverzorging en massage, hand-, voeten ligbaden, bedverzorging, inhalatie. Uitvoering: afhankelijk van de voorkeur kan gebruik gemaakt worden van de etherische oliën lavendel, zoete sinaasappel en Bulgaarse roos of de basisoliën amandelolie of calendula-olie. 6 Binnen de zogenaamde complementaire zorg vind je mogelijkheden om het eigen welbevinden te vergroten. Complementaire zorg, ook wel aanvullende zorg genoemd, is zorg die bij voorkeur wordt toegepast om het zelfhelend vermogen te ondersteunen en te activeren. Bij deze zorg ligt het accent op het bieden van ontspanning en het bevorderen van het welbevinden bij bijvoorbeeld pijn, misselijkheid, slaapproblemen, spanning, onrust en een sombere stemming. Veelgebruikte vormen van complementaire zorg zijn massage, toepassen van etherische oliën, ontspanningsoefeningen en luisteren naar muziek. Hoewel deze vormen van elkaar verschillen, hebben ze met elkaar een holistische mensvisie gemeen. Ze zijn alle vier gericht op het aanspreken en stimuleren van het gezonde in de mens, door middel van het aanboren van eigen krachtbronnen. Klassieke massage Het stimuleren van de huid en onderliggende weefsels waarbij in verschillende mate met de handen druk wordt uitgeoefend ter verlichting, afleiding en bevordering van ontspanning, welbevinden en/of rust. Ontspanningsoefeningen Ontspanningsoefeningen kunnen een lichamelijk, emotioneel of cognitief effect hebben. De ademhaling speelt hierbij een belangrijke rol. Toepassing algemeen: Audiocassettebandjes of cd s ingesproken door een (bij voorkeur) vertrouwd persoon met een standaard tekst. Een korte oefening van 5-20 minuten kan effectiever zijn dan één uur slapen. Progressieve spierrelaxatie richt zich op het aan en ontspannen van aparte spiergroepen. Uitvoering: Na begeleiding en instructie van een hulpverlener kan je dat zelf doen. Ademhalingsoefeningen beïnvloeden het adempatroon of -frequentie met als doel ontspanning en zich te richten op een regelmatig adempatroon, de uitademing en buikademhaling. Uitvoering: na instructie door een fysiotherapeut of een ervaren verpleegkundige kunnen ook mantelzorgers hierin begeleiden. Geleide fantasie maakt sturend gebruik van de gedachten en fantasieën van een persoon, waarbij allerlei zintuiglijke waarnemingen worden ingeschakeld

9 Zorg als een ziekte niet meer te genezen is Palliatieve Zorg 7 Wat is Palliatieve zorg? Palliatieve zorg is de actieve, totale zorg voor patiënten op het moment dat hun ziekte niet meer te genezen is. Pijnbeheersing en de bestrijding van andere lichamelijke klachten is net zo belangrijk als de aandacht voor psychologische, sociale en spirituele vragen. Het sterven wordt gezien als een normaal proces. Het effect van complementaire zorg verschilt van mens tot mens. Goede voorlichting en begeleiding is van belang. Zie voor uitgebreidere informatie: op het overzicht documenten: Complementaire zorg Uitvoering: Na instructie door een ervaren zorgverlener kan je dit zelf doen door middel van een ingesproken cassette of cd. Het meest effectief als dagelijks toegepast gedurende 3 4 weken. Muziek Het effect van luisteren naar muziek is afhankelijk van muziekgebonden en persoonsgebonden factoren. Het kan gebruikt worden ter ondersteuning en verlichting van het lijden op zowel lichamelijk, emotioneel als spiritueel gebied. Uitvoering: Begeleiding is wenselijk. Als gebruik van muziek wordt toegepast als afleiding is het belangrijk om te weten waar iemand van houdt. Bij een beoogd specifiek effect (bijvoorbeeld bij pijn) kun je beter vragen naar welke muziek het meeste effect zou kunnen hebben. Palliatieve zorg legt de nadruk op de verzachting van pijn en andere problematische symptomen, integreert in de patiëntenzorg de lichamelijke, emotionele en spirituele aspecten en probeert de patiënt tot de dood te ondersteunen om zo actief mogelijk te kunnen leven. Het helpt de naasten zowel in het omgaan met de zieke patiënt als bij rouwverwerking na diens overlijden. Het algemene doel van de palliatieve zorg is het bereiken van de hoogst mogelijke kwaliteit van leven voor zowel de patiënt als diens naasten. En als dat niet meer mogelijk is een zo goed mogelijk stervensproces, kwaliteit van sterven

10 Kwaliteit van leven/sterven: Wát kwaliteit van leven/sterven inhoudt, verschilt per persoon. Maar er is een vijftal zaken die de meeste mensen hetzelfde waarderen. Je kunt heel voorzichtig spreken over een top Een persoonlijke benadering. Mensen om je heen die gevoelig en kundig zijn, mensen die proberen te begrijpen waar je behoefte aan hebt. De Friese Wouden 2. De regie hebben over de zorg. Om dit verantwoord te kunnen doen en verantwoord beslissingen te kunnen nemen, is het nodig dat je steeds goed geïnformeerd bent over je eigen (gezondheids)situatie en over alle zorgmogelijkheden die er zijn. 3. Een goede continuïteit en coördinatie van zorgverlening en behandeling. Belangrijk is één aanspreekcoördinatiepunt dat goed bereikbaar is en goed op de hoogte is van de hele zorgverlening. 4. Aandacht voor comfort. 5. De juiste professionele zorg op het juiste moment. 8 De Friese Wouden is een grote organisatie met een gevarieerd aanbod van ondersteuning bij huishoudelijke hulp, preventieve zorg, verzorging, verpleging en begeleiding van zieken en gehandicapten. Zorg kan gegeven worden in de thuissituatie, maar ook in één van de vier zorgcentra: Berchhiem, Brugchelencamp, Haersmahiem en t Suyderhuys. De Friese Wouden is onderdeel van een Netwerk Palliatieve Zorg. Dit is een samenwerkingsverband tussen verschillende zorgaanbieders (professionele en vrijwillige) die samen de kwaliteit en de zorg voor de palliatieve patiënten in hun gebied willen verbeteren. Visie palliatieve zorg De Friese Wouden: Alle cliënten in de palliatieve fase krijgen hoogwaardige palliatieve zorg van vergelijkbare kwaliteit aangeboden op de plaats van eigen keuze. Dit kan thuis zijn of in één van de vier zorgcentra. Wat is er gedaan? Binnen De Friese Wouden zijn er verspreid over de hele organisatie 22 vakgroepleden palliatieve zorg. Dit zijn verpleegkundigen en verzorgenden die speciaal geschoold zijn in deze zorg. Ze werken vanuit landelijk ontwikkelde protocollen en richtlijnen die steeds aangepast worden naar de nieuwste inzichten. 19

11 Andere hulpverleners 9 In de thuissituatie wordt de palliatieve zorg vooral gegeven door een team van professionele hulpverleners onder leiding van de huisarts, in nauwe samenwerking met de wijkverpleegkundige. De hulpverleners werken met elkaar samen en stemmen de zorg goed op elkaar af. Over het algemeen zal de wijkverpleegkundige de spil in het web zijn. In de woonzorgcentra Brugchelencamp, t Suyderhuys en Haersmahiem wordt de palliatieve zorg gegeven door een team van professionele hulpverleners onder leiding van de eigen huisarts, in nauwe samenwerking met de verzorgenden van de betreffende huizen. In Berchhiem, een gecombineerd verpleeg- en verzorgingshuis met een palliatieve- unit*, staat de palliatieve zorg onder leiding van de verpleeghuisarts. *zie hoofdstuk 10 Voor specifieke vragen kunnen zowel de huisartsen als de verpleeghuisarts, de wijkverpleegkundige en de verzorgende zich ten alle tijden wenden tot een palliatief consultatieteam. Dit is een team dat bestaat uit medische, verpleegkundige, psychosociale en spirituele specialisten in de palliatieve zorg

12 Naast de huisarts, de verpleeghuisarts, de wijkverpleegkundige en de verzorgende kunnen de volgende hulpverleners in de thuissituatie en in de vier woonzorgcentra ingezet worden: Ergotherapeut Een ergotherapeut richt zich vooral op praktische zaken rond het uitvoeren van dagelijkse activiteiten. Bijvoorbeeld bij problemen met zelfzorg, huishouden en vrijetijdsbesteding. Fysiotherapeut Een fysiotherapeut adviseert, begeleidt en behandelt stoornissen in de houding en/of beweging. Maar ook kan de fysiotherapeut helpen bij klachten als benauwdheid en pijn. Het is belangrijk om te weten welke zorg wel en welke zorg niet vergoed wordt door de verzekeraar! Een psycholoog zal in één of in een serie gesprekken proberen te bereiken dat er weer grip op een situatie komt. Geestelijk verzorger Met een geestelijk verzorger kan je praten over levensvragen en zingevingvragen. Vragen zoals: Heeft mijn leven wel zin gehad? Wat is de zin van mijn lijden? Wat komt er hierna? Logotherapeut Een logopedist kan ondersteunen bij problemen met slikken en kauwen. Ook kan de logopedist helpen bij problemen met de stem, spraak of taal. Diëtist Een diëtist kan helpen bij vragen rondom voeding. Maatschappelijk werker Een maatschappelijk werker kan ondersteunen bij verdriet, zorgen en onzekerheden in deze fase. Maar ook kan de maatschappelijk werker antwoord geven op vragen zoals: Hoe kom ik aan hulp thuis? Wordt alles wel vergoed? Welke plannen kan ik nog wel uitvoeren en welke niet? Psycholoog Een psycholoog kan helpen om gevoelens van angst, pijn en verdriet te begrijpen tegen de achtergrond van wat iemand is overkomen. Ook kan de psycholoog proberen om te helpen bij een verwerkingsproces of bij het zoeken naar redenen waarom bepaalde ingrijpende gebeurtenissen ineens weer een rol gaan spelen. 22

13 Als het thuis niet langer meer kan 10 Veel mensen willen graag hun laatste levensfase thuis in eigen omgeving doorbrengen. Maar om bepaalde redenen kan het op een gegeven moment zo zijn dat dit niet meer mogelijk is. Vaak wordt deze keuze gemaakt door de mensen zelf, veelal na overleg met de wijkverpleegkundige en/of de huisarts. In heel Nederland zijn er aparte huizen en specifieke afdelingen in verpleeghuizen en woonzorgcentra die zich helemaal richten op de palliatieve zorg. In Friesland alleen al zijn er vier hospices en twee specifieke afdelingen voor palliatieve zorg in twee verpleeghuizen. Om in aanmerking te komen voor een dergelijke voorziening moet er een indicatie afgegeven worden door het Landelijk Indicatie Orgaan. Deze indicatie wordt afgegeven als een arts, huisarts of specialist heeft aangegeven dat de levensverwachting nog ongeveer drie maanden is. Een hospice is een kleine overzichtelijke locatie met drie tot vijf kamers die zoveel mogelijk op thuis lijkt. Kamers die door de tijdelijke bewoners en hun naasten zelf ingericht kunnen worden. In de meeste hospices zijn (kleine) huisdieren welkom. De medische zorg wordt over het algemeen gegeven door de eigen huisarts en een (wijk)verpleegkundige van De Friese Wouden. Speciaal geschoolde vrijwilligers in de palliatieve zorg zijn steeds aanwezig. Zij geven tijd, aandacht en ondersteuning aan mensen die dat graag willen of nodig hebben. *Voor opname in een hospice is een indicatie nodig van het CIZ. Een indicatie wordt afgegeven als de (huis)arts aangeeft dat de levensverwachting nog ongeveer drie maanden is. *Voor kost en inwoning vraagt een hospice ongeveer 30 à 40 per dag. Een palliatieve unit in een verpleeghuis telt over het algemeen 2 à 3 eenpersoonskamers die naar eigen inzicht ingericht kunnen worden. De medische zorg wordt gegeven door een verpleeghuisarts en de zorg van verpleegkundige/ verzorgende zorg door het personeel op de afdeling waar de unit is. Dit personeel is speciaal geschoold in het omgaan met de bewoners en hun naasten. Vrijwilligers zijn niet steeds aanwezig, maar kunnen wel gevraagd worden. *Voor opname in een palliatieve unit is ook een indicatie van het CIZ nodig. Ook hier wordt de indicatie pas afgegeven als de (huis)arts de levensverwachting stelt op drie maanden. *Aan kost en inwoning in een palliatieve unit zijn geen extra kosten verbonden

14 Adressen, telefoonnummers en website Voor wie meer wil lezen 11 De Friese Wouden voor informatie, advies, begeleiding en instructie voor verpleging, verzorging en huishoudelijke hulp voor de Palliatieve Unit T Vrijwillige Palliatieve Terminale Zorg, Thuis(VPTZ) VPTZ, Z.O. Friesland, T VPTZ, Z.W. Friesland, T VPTZ, N.W. Friesland, T / VPTZ, N.O. Friesland, T / Hospices en Palliatieve-Units in Friesland Hospice Smelnehaven, Drachten, T / Hospice Julia Jan Wouters, Heerenveen, T Hospice Leeuwarden, T Hospice Sneek, T Palliatieve Unit, Berchhiem, Burgum / Palliatieve Unit, verpleeghuis Sionsberg, Dokkum T Website 12 Palliatieve zorg in de laatste levensfase: Een handreiking vanuit patiënten/consumentenperspectief 2004 ISBN Palliatieve zorg thuis: Een praktische handleiding voor de zorg aan een ernstige zieke. AZR-Daniël, Rotterdam, 2001 ISBN Kiezen voor zorg in de laatste fase: Keuzewijzer voor patiënt en naasten. KITTZ, Groningen, 2005 ISBN Gids na een overlijden: Handleiding voor nabestaanden bij zakelijke beslissingen en bij verwerking van het verlies, 2004 / ISBN Voor de laatste tijd: Samenwerken aan een goede dood. M.R en M. van den Berg, Ten Have, 2003 ISBN: De Intieme dood: Levenslessen voor stervenden, M.de Hennezel / ISBN: Internet

15 De Friese Wouden wonen welzijn zorg

Wat als ik niet meer beter word?

Wat als ik niet meer beter word? Wat als ik niet meer beter word? Als u te horen heeft gekregen dat u niet meer kunt genezen, is dat een harde boodschap. Deze boodschap roept veel vragen op, zoals: Deze folder is bedoeld voor mensen die

Nadere informatie

Ongeneeslijk ziek, wat kan ik verwachten?

Ongeneeslijk ziek, wat kan ik verwachten? Ongeneeslijk ziek, wat kan ik verwachten? E E N P R A K T I S C H E G I D S O V E R Z O R G I N D E L A AT S T E L E V E N S FA S E Integraal Kankercentrum West Het Integraal Kankercentrum West (IKW) is

Nadere informatie

Wat als ik niet meer beter word...

Wat als ik niet meer beter word... Wat als ik niet meer beter word... 1 Deze folder is bedoeld voor mensen die ongeneeslijk ziek zijn en voor hen die betrokken zijn bij een ziek familielid of een andere zieke naaste waarvan het levenseinde

Nadere informatie

Als genezing niet meer mogelijk is

Als genezing niet meer mogelijk is Algemeen Als genezing niet meer mogelijk is www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl ALG043 / Als genezing niet meer mogelijk is / 06-10-2015 2 Als

Nadere informatie

Ongeneeslijk ziek, hoe nu verder

Ongeneeslijk ziek, hoe nu verder Ongeneeslijk ziek, hoe nu verder Ziekenhuis Gelderse Vallei Voor wie is deze folder? Deze folder is bedoeld voor mensen die ongeneeslijk ziek zijn en weten dat zij niet meer beter worden, en voor hun naasten.

Nadere informatie

Ongeneeslijk ziek. Samen uw zorg tijdig plannen

Ongeneeslijk ziek. Samen uw zorg tijdig plannen Ongeneeslijk ziek Samen uw zorg tijdig plannen Inhoudsopgave 1. Inleiding...3 1.1 Een naaste die met u meedenkt...3 1.2 Gespreksonderwerpen...3 2. Belangrijke vragen...3 2.1 Lichamelijke veranderingen...3

Nadere informatie

Psychosociale hulp voor patiënten met kanker

Psychosociale hulp voor patiënten met kanker Psychosociale hulp voor patiënten met kanker Beter voor elkaar Psychosociale hulp voor patiënten met kanker Inhoud Inleiding 2 Oncologieverpleegkundigen 3 Stomaverpleegkundigen 4 Geestelijke verzorging

Nadere informatie

Ongeneeslijk ziek: samen uw zorg tijdig plannen

Ongeneeslijk ziek: samen uw zorg tijdig plannen Ongeneeslijk ziek: samen uw zorg tijdig plannen Uw specialist heeft u verteld dat u ongeneeslijk ziek bent. Niet meer kunnen genezen is een bericht met ingrijpende gevolgen en het valt niet mee om hier

Nadere informatie

Waar vindt terminale zorg plaats? Terminale zorg bij u thuis

Waar vindt terminale zorg plaats? Terminale zorg bij u thuis Terminale Zorg Wanneer u en uw naasten deze folder onder ogen krijgen, heeft u van uw behandelend arts te horen gekregen dat u ongeneeslijk ziek bent en uw levensverwachting beperkt is. De behandeling

Nadere informatie

Unit voor palliatieve zorg en symptoombestrijding (PZU)

Unit voor palliatieve zorg en symptoombestrijding (PZU) Unit voor palliatieve zorg en symptoombestrijding (PZU) Afdeling 3.37 interne geneeskunde Locatie Veldhoven Unit voor palliatieve zorg en symptoombestrijding U bent of wordt opgenomen op de unit voor palliatieve

Nadere informatie

Oncologie. Patiënteninformatie. Omgaan met kanker. Bij wie kunt u terecht? Slingeland Ziekenhuis

Oncologie. Patiënteninformatie. Omgaan met kanker. Bij wie kunt u terecht? Slingeland Ziekenhuis Oncologie Omgaan met kanker i Patiënteninformatie Bij wie kunt u terecht? Slingeland Ziekenhuis Algemeen Het hebben van kanker kan grote gevolgen hebben voor uw leven en dat van uw naasten. Lichamelijk

Nadere informatie

Oncologie. Patiënteninformatie. Omgaan met kanker. Bij wie kunt u terecht? Slingeland Ziekenhuis

Oncologie. Patiënteninformatie. Omgaan met kanker. Bij wie kunt u terecht? Slingeland Ziekenhuis Oncologie Omgaan met kanker i Patiënteninformatie Bij wie kunt u terecht? Slingeland Ziekenhuis Algemeen Het hebben van kanker kan grote gevolgen hebben voor uw leven en dat van uw naasten. Lichamelijk

Nadere informatie

Zorg en ondersteuning in de laatste levensfase

Zorg en ondersteuning in de laatste levensfase Carinova Zorg en ondersteuning in de laatste levensfase Vertrouwd dichtbij www.carinova.nl Wat is palliatieve zorg? Speciaal voor mensen die ongeneeslijk ziek zijn en de laatste fase van hun leven doormaken,

Nadere informatie

Keten Palliatieve Zorg

Keten Palliatieve Zorg Keten Palliatieve Zorg Wat is palliatieve zorg? Palliatieve zorg begint wanneer iemand te horen heeft gekregen dat hij/zij ongeneeslijk ziek is en behandeling niet meer mogelijk is. Dat is een harde boodschap

Nadere informatie

Onder palliatieve zorg wordt verstaan: de zorg voor een cliënt met een levensbedreigende ziekte die niet of niet meer kan genezen.

Onder palliatieve zorg wordt verstaan: de zorg voor een cliënt met een levensbedreigende ziekte die niet of niet meer kan genezen. De Hazelaar Hospice De Hazelaar is een afdeling voor terminaal zieke mensen. In een huiselijke sfeer wordt de cliënt ondersteund om de laatste levensfase op een goede manier door te brengen. Hospice De

Nadere informatie

Als je weet dat je niet meer beter wordt. Palliatieve zorg

Als je weet dat je niet meer beter wordt. Palliatieve zorg 00 Als je weet dat je niet meer beter wordt Palliatieve zorg Het is moeilijk voor u en uw naasten om te horen dat u niet meer beter wordt. Er is geen genezing meer mogelijk voor uw ziekte. Maar er is nog

Nadere informatie

Project Versterking van Palliatieve Zorg in Suriname

Project Versterking van Palliatieve Zorg in Suriname Project Versterking van Palliatieve Zorg in Suriname Ernstig zieke mensen voor wie geen genezing meer mogelijk is, willen de laatste fase van hun leven graag thuis doorbrengen in hun eigen vertrouwde omgeving.

Nadere informatie

De Lastmeter. Hoeveel last heeft u van problemen, klachten en zorgen? Oncologie

De Lastmeter. Hoeveel last heeft u van problemen, klachten en zorgen? Oncologie 00 De Lastmeter Hoeveel last heeft u van problemen, klachten en zorgen? Oncologie 1 Kanker is een ziekte die uw leven ingrijpend kan verstoren. De ziekte en behandeling kunnen niet alleen lichamelijke

Nadere informatie

Wanneer genezing niet meer mogelijk is. Palliatieve zorg en consultatie

Wanneer genezing niet meer mogelijk is. Palliatieve zorg en consultatie Wanneer genezing niet meer mogelijk is Palliatieve zorg en consultatie Even voorstellen Stichting Sint Annaklooster is een brede zorginstelling in Eindhoven en Helmond. Met een op maat gesneden aanbod

Nadere informatie

De behandelaren van Archipel

De behandelaren van Archipel De behandelaren van Archipel Arts, psycholoog, fysio- en ergotherapeut, logopedist, diëtist, muziektherapeut, maatschappelijk werker het gevoel van samen 'Oók als u behandeling nodig heeft wilt u zelf

Nadere informatie

Ondersteuning bij de diagnose kanker (de lastmeter)

Ondersteuning bij de diagnose kanker (de lastmeter) ndersteuning bij de diagnose kanker (de lastmeter) De diagnose kanker kan grote impact op u en uw naaste(n) hebben. De ziekte en de behandeling kunnen niet alleen lichamelijke klachten met zich meebrengen,

Nadere informatie

Zorg thuis. Verrassend veel mogelijk. www.friesewouden.nl

Zorg thuis. Verrassend veel mogelijk. www.friesewouden.nl Zorg thuis Verrassend veel mogelijk www.friesewouden.nl Persoonlijke verzorging Zelfstandig leven en wonen is uw groot goed en daar wilt u volop van genieten. Toch kan er een moment in uw leven komen dat

Nadere informatie

Psychosociale problemen bij kanker

Psychosociale problemen bij kanker Psychosociale problemen bij kanker mogelijkheden voor begeleiding in het azm Psychosociale problemen bij kanker Inleiding 3 Reacties 3 Begeleiding 3 Wanneer hulp inschakelen 4 Vroegtijdige herkenning 4

Nadere informatie

Zorg thuis. Verrassend veel mogelijk

Zorg thuis. Verrassend veel mogelijk Zorg thuis Verrassend veel mogelijk Persoonlijke verzorging Zelfstandig leven en wonen is uw groot goed en daar wilt u volop van genieten. Toch kan er een moment in uw leven komen dat u zorg thuis nodig

Nadere informatie

Teksten: folder Waken van Netwerk Palliatieve zorg folder de Stervensfase bij Zorgpad Stervensfase IKC

Teksten: folder Waken van Netwerk Palliatieve zorg folder de Stervensfase bij Zorgpad Stervensfase IKC Teksten: folder Waken van Netwerk Palliatieve zorg folder de Stervensfase bij Zorgpad Stervensfase IKC www.attentzorgenbehandeling.nl 0800 2883689 Attent Zorg en Behandeling Waken en wachten Een naderend

Nadere informatie

Wegwijs in de palliatieve zorg Zeeland. met informatie over mogelijkheden van zorg

Wegwijs in de palliatieve zorg Zeeland. met informatie over mogelijkheden van zorg Wegwijs in de palliatieve zorg Zeeland met informatie over mogelijkheden van zorg Netwerkcoördinator Marian van der Hooft - Bimmel Nassaulaan 6-8 4332 Xv Middelburg Telefoon 06 510 342 83 E-mail mbimmel_hospice@zeelandnet.nl

Nadere informatie

Thuis in de laatste levensfase. Regionaal centrum voor palliatieve terminale zorg

Thuis in de laatste levensfase. Regionaal centrum voor palliatieve terminale zorg Thuis in de laatste levensfase Regionaal centrum voor palliatieve terminale zorg Wat is Hospice De Winde? Hospice De Winde is onderdeel van Zorggroep Solis. Zorggroep Solis verleent sinds 1267 zorg aan

Nadere informatie

Q&A s palliatieve zorg voor professionals

Q&A s palliatieve zorg voor professionals Q&A s palliatieve zorg voor professionals Inhoud Wat is palliatieve zorg?... 2 Wanneer begint palliatieve zorg?... 2 Wanneer eindigt palliatieve zorg?... 2 Waar kunnen cliënten de zorg ontvangen?... 2

Nadere informatie

Gesprekshulp Palliatieve Zorg

Gesprekshulp Palliatieve Zorg Gesprekshulp Palliatieve Zorg Deze vragenlijst voor het gesprek met het Palliatief Advies Team bestaat uit twee delen. Het invullen kost tussen de 5 en 20 minuten. Pagina 1: Lijst met veel voorkomende

Nadere informatie

Terminaal ziek. Wat nu?

Terminaal ziek. Wat nu? Terminaal ziek. Wat nu? U heeft van uw (huis)arts te horen gekregen dat u in het laatste stadium van uw leven bent gekomen. Dan volgt al snel de vraag hoe en waar u die laatste fase wilt doorbrengen. Thuis

Nadere informatie

Pakket 10 Beschermd verblijf met intensieve palliatiefterminale

Pakket 10 Beschermd verblijf met intensieve palliatiefterminale BESCHRIJVING VAN DE ZORGZWAARTEPAKKETTEN Pakket 10 Beschermd verblijf met intensieve palliatiefterminale zorg Pakket 10 Beschermd verblijf met intensieve palliatief-terminale zorg is voor mensen die een

Nadere informatie

Psychosociale begeleiding in het Oncologie Centrum

Psychosociale begeleiding in het Oncologie Centrum Psychosociale begeleiding in het Centrum Inleiding Als u te horen krijgt dat u kanker heeft of een hematologische ziekte, kan er veel veranderen in uw leven en dat van uw naasten. Niet alleen lichamelijk,

Nadere informatie

Een huis waar mensen in alle rust en waardigheid. hun laatste levensfase kunnen afsluiten,

Een huis waar mensen in alle rust en waardigheid. hun laatste levensfase kunnen afsluiten, Een huis waar mensen in alle rust en waardigheid hun laatste levensfase kunnen afsluiten, in een sfeer die de thuissituatie zoveel mogelijk benadert. Sinds ongeveer 20 jaar worden er in Nederland regelmatig

Nadere informatie

Informatiegids. Regionale. Haaglanden. Zorgverleners in het netwerk staan Pal voor u!

Informatiegids. Regionale. Haaglanden. Zorgverleners in het netwerk staan Pal voor u! Haaglanden Regionale Informatiegids Iedereen die te maken heeft met een ongeneeslijke ziekte kan een beroep doen op palliatieve zorg. Ongeacht leeftijd of ziekte. Palliatieve zorg richt zich op een zo

Nadere informatie

Alle medewerkers zijn professioneel en erg vriendelijk.

Alle medewerkers zijn professioneel en erg vriendelijk. Wonen Thuis Expert WONEN THUIS EXPERT Alle medewerkers zijn professioneel en erg vriendelijk. De RSZK biedt zorg en diensten aan mensen die vanwege hun leeftijd, ziekte of een beperking in meer of mindere

Nadere informatie

Begeleiding tijdens de laatste levensfase bij Het Spectrum

Begeleiding tijdens de laatste levensfase bij Het Spectrum Palliatieve Zorg Begeleiding tijdens de laatste levensfase bij Het Spectrum ZORG MET AANDACHT, AANDACHT MET ZORG! Begeleiding tijdens de laatste levensfase Als u weet dat u niet meer beter kunt worden

Nadere informatie

Lastmeter Radboud universitair medisch centrum

Lastmeter Radboud universitair medisch centrum Lastmeter Kanker is een ziekte die uw leven ingrijpend kan verstoren. De ziekte en de behandeling kunnen niet alleen lichamelijke klachten met zich meebrengen, maar ook psychische, praktische of sociale.

Nadere informatie

Zorgen rondom sterven

Zorgen rondom sterven Geriatrie Zorgen rondom sterven www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Welke zorg... 3 Wat kan familie betekenen... 3 Het stervensproces... 4 Eten en drinken... 5 Medicijnen... 5 Waar sterven... 5 Na de dood...

Nadere informatie

H.307216.0714. Waar kunt u terecht als u kanker heeft

H.307216.0714. Waar kunt u terecht als u kanker heeft H.307216.0714 Waar kunt u terecht als u kanker heeft Inleiding Bij u is kanker geconstateerd. Tijdens of na uw ziekte kunt u te maken krijgen met situaties waar u geen raad mee weet, ook wanneer de behandeling

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Psychosociale zorg. voor mensen met kanker

PATIËNTEN INFORMATIE. Psychosociale zorg. voor mensen met kanker PATIËNTEN INFORMATIE Psychosociale zorg voor mensen met kanker 2 PATIËNTENINFORMATIE Door middel van deze informatiefolder wil het Maasstad Ziekenhuis u informeren over psychosociale zorg voor mensen met

Nadere informatie

Sprekers: Cobie van Beuzekom, verpleegkundig specialist Petra Buvelot, nurse practitioner

Sprekers: Cobie van Beuzekom, verpleegkundig specialist Petra Buvelot, nurse practitioner Sprekers: Cobie van Beuzekom, verpleegkundig specialist Petra Buvelot, nurse practitioner Complementaire zorg 21 juni 2016 pagina 2 Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor

Nadere informatie

Warmtezorg Aromazorg

Warmtezorg Aromazorg COMPLEMENTAIRE ZORG In deze folder vindt u informatie over complementaire zorg in het algemeen en een zestal vormen van deze zorg zoals u die op afdeling O en het Oncologisch Dagcentrum (OD) aangeboden

Nadere informatie

Een warm thuis voor mensen in de laatste levensfase

Een warm thuis voor mensen in de laatste levensfase Een warm thuis voor mensen in de laatste levensfase Tuinroos in bloei in onze prachtige tuin Hospice Kajan De meeste mensen blijven het liefst tot het eind van hun leven thuis in hun eigen omgeving. Soms

Nadere informatie

Informatieboekje Berkenrode, palliatieve zorg GGz Centraal, Zon & Schild. volwassenen pallatieve terminale zorg

Informatieboekje Berkenrode, palliatieve zorg GGz Centraal, Zon & Schild. volwassenen pallatieve terminale zorg Informatieboekje Berkenrode, palliatieve zorg GGz Centraal, Zon & Schild volwassenen pallatieve terminale zorg Inhoudsopgave Inleiding 2 Palliatieve unit locatie Zon & Schild 2 Visie en uitgangspunten

Nadere informatie

Wat is palliatieve zorg? Waar denk je aan bij palliatieve zorg?

Wat is palliatieve zorg? Waar denk je aan bij palliatieve zorg? Wat is palliatieve zorg? Waar denk je aan bij palliatieve zorg? 2 Definitie Palliatieve zorg (WHO 2002) Palliatieve zorg is een benadering die de kwaliteit van leven verbetert van patiënten en hun naasten,

Nadere informatie

Palliatieve zorg in de eerste lijn. Ruben S. van Coevorden, huisarts IKA Consulent palliatieve zorg

Palliatieve zorg in de eerste lijn. Ruben S. van Coevorden, huisarts IKA Consulent palliatieve zorg Palliatieve zorg in de eerste lijn Ruben S. van Coevorden, huisarts IKA Consulent palliatieve zorg Palliatieve zorg Geen Cure, maar Care streven naar een comfortabel einde Als genezing niet meer mogelijk

Nadere informatie

SAMEN IN GESPREK OVER ETHISCHE VRAAGSTUKKEN

SAMEN IN GESPREK OVER ETHISCHE VRAAGSTUKKEN WAT VINDT U BELANGRIJK? SAMEN IN GESPREK OVER ETHISCHE VRAAGSTUKKEN LEVEN OP EEN MANIER DIE BIJ U PAST Wat heeft u nodig om te kunnen leven op een manier die bij u past? Om u te leren kennen, gaan we met

Nadere informatie

Zorg in de laatste levensfase. Agnes van der Heide Afd. Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC

Zorg in de laatste levensfase. Agnes van der Heide Afd. Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC Zorg in de laatste levensfase Agnes van der Heide Afd. Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC Verschillen Nederland buitenland Palliatieve zorg is geen specialisme Palliatieve zorg is in principe

Nadere informatie

Waar kunt u heen als u kanker hebt?

Waar kunt u heen als u kanker hebt? Oncologiecentrum Waar kunt u heen als u kanker hebt? www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Waar kunt u terecht als u kanker hebt?... 3 Overzicht hulpverleners binnen het Catharina Kanker Instituut... 3 Extern...

Nadere informatie

Palliatieve zorg De Meander

Palliatieve zorg De Meander Palliatieve zorg De Meander Rust en ruimte gevende bocht in de rivier voorwaarde voor diepgang doorstroming en loop. Een plek voor: MEzelf en zorg voor de ANDER. Als thuis niet (meer) kan en het ziekenhuis

Nadere informatie

PSYCHOSOCIALE ZORG VOOR PATIËNTEN MET KANKER

PSYCHOSOCIALE ZORG VOOR PATIËNTEN MET KANKER PSYCHOSOCIALE ZORG VOOR PATIËNTEN MET KANKER 536 Inleiding Als u van uw behandelend specialist te horen krijgt dat u kanker heeft, krijgen u en uw naasten veel informatie en emoties te verwerken. Door

Nadere informatie

Wegwijzer Hospice Sint- Annaland, oktober 2013

Wegwijzer Hospice Sint- Annaland, oktober 2013 Wegwijzer Hospice Sint-Annaland, oktober 2013 Inhoud Wat is palliatieve zorg?... 3 Waarom een Hospice in de Schutse?... 4 Voor wie is het Hospice bestemd?... 5 Wat biedt het Hospice?... 5 Betrokkenheid

Nadere informatie

Hospice Merefelt. Leven toevoegen aan de dagen

Hospice Merefelt. Leven toevoegen aan de dagen EXPERT Hospice Merefelt Leven toevoegen aan de dagen Hospice Merefelt Als genezing niet meer mogelijk is, worden er andere eisen aan de verzorging gesteld. Kan deze zorg niet meer thuis plaatsvinden, of

Nadere informatie

Comfort, privacy en persoonlijke zorg

Comfort, privacy en persoonlijke zorg Hospice Comfort, privacy en persoonlijke zorg De hospices van TriviumMeulenbeltZorg (TMZ) Een warme, huiselijke en comfortabele woonomgeving U kunt vertrouwen op een gespecialiseerd zorgteam Uw wensen

Nadere informatie

Oncologie. Psychosociale begeleiding in het Oncologie Centrum

Oncologie. Psychosociale begeleiding in het Oncologie Centrum Oncologie Psychosociale begeleiding in het Oncologie Centrum Belangrijke telefoonnummers Algemeen nummer umcg (050) 361 61 61 U kunt hier ook terecht met algemene vragen over het UMCG. Bijvoorbeeld over

Nadere informatie

Ondersteunende zorg voor mensen met kanker

Ondersteunende zorg voor mensen met kanker Ondersteunende zorg voor mensen met kanker Máxima Oncologisch Centrum (MOC) Inleiding Als u van uw behandelend arts te horen krijgt dat u kanker heeft, krijgen u en uw naasten veel informatie en emoties

Nadere informatie

Chemotherapie. De gespecialiseerd verpleegkundige

Chemotherapie. De gespecialiseerd verpleegkundige Chemotherapie De chirurg heeft met u overlegd welke behandeling u krijgt in verband met borstkanker. Een mogelijke behandeling is chemotherapie. Aangezien het nog enige tijd kan duren voordat u een gesprek

Nadere informatie

Ondersteuning bij de diagnose kanker (de lastmeter)

Ondersteuning bij de diagnose kanker (de lastmeter) Ondersteuning bij de diagnose kanker (de lastmeter) De diagnose kanker kan grote impact op u en uw naaste(n) hebben. De ziekte en de behandeling kunnen niet alleen lichamelijke klachten met zich meebrengen,

Nadere informatie

40 verzorgingshuisappartementen 20 verpleeghuisplaatsen (waarbij psychogeriatrie en somatiek) dagbehandeling dagverzorging kortdurende opname

40 verzorgingshuisappartementen 20 verpleeghuisplaatsen (waarbij psychogeriatrie en somatiek) dagbehandeling dagverzorging kortdurende opname Naam instelling: Zorgcentrum De Stilen Adres: Longway 2 8881 CN West-Terschelling tel. nr. 0562-446400 website: www.znb.nl Signatuur neutraal Behandelmogelijkheden Zorgcentrum de Stilen biedt een combinatie

Nadere informatie

Ondersteunende zorg bij kanker

Ondersteunende zorg bij kanker Ondersteunende zorg bij kanker Als u wordt behandeld voor kanker kunt u tijdens of na uw ziekte te maken krijgen met situaties waar u geen raad mee weet, ook als de behandeling al langer geleden is. In

Nadere informatie

Wat is palliatieve zorg? Omgaan met emoties

Wat is palliatieve zorg? Omgaan met emoties Wanneer u te horen krijgt dat genezing van uw ziekte niet meer mogelijk is, kunt u veel vragen hebben. Vragen die over uw ziekte gaan, vragen over uw toekomst, vragen over welke mogelijkheden er zijn op

Nadere informatie

PALLIATIEVE ZORG BEGELEIDING TIJDENS DE LAATSTE LEVENSFASE ZORG MET AANDACHT, AANDACHT MET ZORG!

PALLIATIEVE ZORG BEGELEIDING TIJDENS DE LAATSTE LEVENSFASE ZORG MET AANDACHT, AANDACHT MET ZORG! PALLIATIEVE ZORG BEGELEIDING TIJDENS DE LAATSTE LEVENSFASE ZORG MET AANDACHT, AANDACHT MET ZORG! 2 2 INHOUDSOPGAVE Begeleiding tijdens de laatste levensfase Casemanager palliatieve zorg Ondersteuning thuis

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Palliatieve zorg. Palliatieve zorg 1

Patiënteninformatie. Palliatieve zorg. Palliatieve zorg 1 Patiënteninformatie Palliatieve zorg Palliatieve zorg 1 Palliatieve zorg Palliatief team Martini Ziekenhuis Telefoon: (050) 524 5610 E-mail: palliatiefteam@mzh.nl Inleiding Palliatieve zorg is de zorg

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Wachten en waken

Patiënteninformatie. Wachten en waken Patiënteninformatie Wachten en waken Inhoud Inleiding... 3 Wachten is hard werken... 4 Neem de tijd... 4 Wissel elkaar af... 4 Sfeer... 4 Samen zorgen voor de patiënt... 5 Vertrouwde rituelen... 5 De veranderingen

Nadere informatie

Kwaliteit van leven toevoegen aan de tijd die men nog heeft. Hospice Marianahof. Avoord. Zorg en Wonen. Zoals u het wenst

Kwaliteit van leven toevoegen aan de tijd die men nog heeft. Hospice Marianahof. Avoord. Zorg en Wonen. Zoals u het wenst Kwaliteit van leven toevoegen aan de tijd die men nog heeft Hospice Marianahof Avoord Zorg en Wonen Zoals u het wenst 1 Welkom in marianahof Gastvrij thuis 4 Eigen regie 5 Aandacht 6 Multidisciplinair

Nadere informatie

Hospice Merefelt. Leven toevoegen aan de dagen

Hospice Merefelt. Leven toevoegen aan de dagen EXP PERT Hospice Merefelt Leven toevoegen aan de dagen Hospice Merefelt Als genezing niet meer mogelijk is, worden er andere eisen aan de verzorging gesteld. Kan deze zorg niet meer thuis plaatsvinden,

Nadere informatie

Omgaan met de ziekte. Omgaan met de ziekte

Omgaan met de ziekte. Omgaan met de ziekte Omgaan met de ziekte Omgaan met de ziekte Inhoud Omgaan met de ziekte, januari 2014 3 Inleiding 4 Invloed op mijn leven 4 Omgaan met klachten 5 In de rouw 6 Onzekerheid 7 Een ander zelfbeeld 8 Reactie

Nadere informatie

Palliatieve zorgafdeling. Kwaliteit van leven, ook in de laatste levensfase

Palliatieve zorgafdeling. Kwaliteit van leven, ook in de laatste levensfase Palliatieve zorgafdeling Kwaliteit van leven, ook in de laatste levensfase V 1.0_ 2013 Het is belangrijk een mens Om je heen te hebben... die je niet alleen hoort, maar ook naar je luistert die niet alleen

Nadere informatie

Dyspnoe in palliatieve fase. Marloes van Haandel

Dyspnoe in palliatieve fase. Marloes van Haandel Dyspnoe in palliatieve fase Marloes van Haandel Inhoud Epidemiologie Definities van dyspnoe Communicatie Utrechts Symptoom Dagboek Verpleegkundige interventies bij dyspnoe Verpleegkundige diagnoses Angst

Nadere informatie

Palliatieve zorg. Begeleiding tijdens de laatste levensfase. Zorg met aandacht, aandacht met zorg!

Palliatieve zorg. Begeleiding tijdens de laatste levensfase. Zorg met aandacht, aandacht met zorg! Palliatieve zorg Begeleiding tijdens de laatste levensfase Zorg met aandacht, aandacht met zorg! 2 2 Inhoudsopgave Begeleiding tijdens de laatste levensfase Casemanager palliatieve zorg Ondersteuning thuis

Nadere informatie

Als de laatste dagen komen... Een hand, een woord, een gebaar doen zo goed, als je iemand die je liefhebt verliezen moet. Werkgroep Scholing

Als de laatste dagen komen... Een hand, een woord, een gebaar doen zo goed, als je iemand die je liefhebt verliezen moet. Werkgroep Scholing Werkgroep Scholing Een folder over het wachten en waken bij de stervensfase en de veranderingen die zich kunnen voordoen tijdens het sterven. Als de laatste dagen komen... Een hand, een woord, een gebaar

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Medisch maatschappelijk werk. Medisch maatschappelijk werk

Patiënteninformatie. Medisch maatschappelijk werk. Medisch maatschappelijk werk Patiënteninformatie Medisch maatschappelijk werk Medisch maatschappelijk werk 1 Medisch maatschappelijk werk Medisch maatschappelijk werk, route 2.7 Tel. (050) 524 5245 Ziek zijn, een behandeling ondergaan

Nadere informatie

Verantwoorde zorg in de palliatieve fase

Verantwoorde zorg in de palliatieve fase Verantwoorde zorg in de palliatieve fase Driekwart van de Nederlanders brengt de laatste fase van zijn leven door in een verpleeg- of verzorgingshuis, of met ondersteuning van thuiszorg. Verantwoorde zorg

Nadere informatie

Diëtetiek. Ergotherapie. Behandelingen

Diëtetiek. Ergotherapie. Behandelingen Behandelingen Behandelingen Fysiotherapie, logopedie, ergotherapie en diëtetiek. U kunt voor veel behandelingen terecht in onze behandelcentra in De Eschpoort, Ariënsstaete en Klaaskateplein. Dat kan ook

Nadere informatie

Even voorstellen. Annette aan de Stegge, wijkverpleegkundige bij ZorgAccent Jorieke Poppink wijkverpleegkundige bij ZorgAccent

Even voorstellen. Annette aan de Stegge, wijkverpleegkundige bij ZorgAccent Jorieke Poppink wijkverpleegkundige bij ZorgAccent Even voorstellen Annette aan de Stegge, wijkverpleegkundige bij ZorgAccent Jorieke Poppink wijkverpleegkundige bij ZorgAccent Wat is palliatieve zorg Palliatie komt van het Latijnse woord Pallium en betekent

Nadere informatie

Patiënteninformatiedossier (PID) (Non) Hodgkin. onderdeel ZIEKTEBELEVING. (NON) HODGKIN Ziektebeleving

Patiënteninformatiedossier (PID) (Non) Hodgkin. onderdeel ZIEKTEBELEVING. (NON) HODGKIN Ziektebeleving Patiënteninformatiedossier (PID) (Non) Hodgkin onderdeel ZIEKTEBELEVING (NON) HODGKIN Inhoud... 3 Emoties... 4 Omgaan met de ziekte... 4 Praten over uw gevoelens... 5 Uw gedachten opschrijven... 5 Andere

Nadere informatie

Psychosociale en spirituele zorg

Psychosociale en spirituele zorg PATIËNTEN INFORMATIE Psychosociale en spirituele zorg voor mensen met kanker Het hebben van de ziekte kanker en de daarbij horende behandeling hebben een ingrijpende invloed op diverse levensgebieden zoals,

Nadere informatie

Vragenlijst voor patiënt en mantelzorger

Vragenlijst voor patiënt en mantelzorger Vragenlijst voor patiënt en mantelzorger 1. Waar verblijft u momenteel? 2. Waar zou u momenteel willen verblijven? 3. Wie van de volgende mensen heeft vorige week aan u hulp, verzorging of een behandeling

Nadere informatie

palliatieve sedatie gericht op het verlichten van lijden in de laatste levensfase

palliatieve sedatie gericht op het verlichten van lijden in de laatste levensfase palliatieve sedatie gericht op het verlichten van lijden in de laatste levensfase Bij mensen in de laatste levensfase zijn pijn, angst, benauwdheid en ongemak soms niet meer te behandelen. Als de levensverwachting

Nadere informatie

Aangenaam... De Friese Wouden. www.friesewouden.nl

Aangenaam... De Friese Wouden. www.friesewouden.nl Aangenaam... De Friese Wouden www.friesewouden.nl Wij zijn er voor u De Friese Wouden levert diensten op het gebied van wonen, welzijn en zorg. Als klant houdt u hierbij de regie in eigen handen, het gaat

Nadere informatie

Palliatieve zorg op de afdeling cardiologie

Palliatieve zorg op de afdeling cardiologie Palliatieve zorg op de afdeling cardiologie Inleiding Uw partner of familielid is opgenomen op de afdeling cardiologie met een ernstige aandoening aan het hart. Deze folder is bedoeld voor de naasten van

Nadere informatie

Nazorgwijzer Martini Ziekenhuis

Nazorgwijzer Martini Ziekenhuis Nazorgwijzer Martini Ziekenhuis Nazorgwijzer Martini Ziekenhuis U wordt opgenomen in het ziekenhuis en denkt na ontslag uit het ziekenhuis ook nog zorg nodig te hebben. Bijvoorbeeld thuiszorg voor hulp

Nadere informatie

Zorg in de laatste fase van uw leven. Hospice Bennekom kan u die zorg geven

Zorg in de laatste fase van uw leven. Hospice Bennekom kan u die zorg geven Zorg in de laatste fase van uw leven Hospice Bennekom kan u die zorg geven Zorg in de laatste fase van In alle rust uw laatste levensfase doorbrengen kan niet altijd thuis. Want er kunnen zich situaties

Nadere informatie

BESCHUT WONEN MET INTENSIEVE BEGELEIDING EN UITGEBREIDE VERZORGING (voorheen ZZP 4) GEBRUIKERSINFORMATIE ZORGPROFIELEN V&V PROTEION

BESCHUT WONEN MET INTENSIEVE BEGELEIDING EN UITGEBREIDE VERZORGING (voorheen ZZP 4) GEBRUIKERSINFORMATIE ZORGPROFIELEN V&V PROTEION BESCHUT WONEN MET INTENSIEVE BEGELEIDING EN UITGEBREIDE VERZORGING (voorheen ZZP 4) GEBRUIKERSINFORMATIE ZORGPROFIELEN V&V PROTEION 1 2 Inleiding In de kleinschalige zorgcentra van Proteion staan gastvrijheid

Nadere informatie

Revalidatie COPD. Geriatrische Revalidatiezorg (GRZ)

Revalidatie COPD. Geriatrische Revalidatiezorg (GRZ) Revalidatie COPD Geriatrische Revalidatiezorg (GRZ) U wordt momenteel in het ziekenhuis behandeld voor uw COPD-klachten. Wij bieden u de mogelijkheid om deel te nemen aan het revalidatieprogramma bij Zuyderland

Nadere informatie

Voelt beter. Zo lang mogelijk plezierig thuis wonen

Voelt beter. Zo lang mogelijk plezierig thuis wonen Verpleging en verzorging aan huis Voelt beter Zo lang mogelijk plezierig thuis wonen Welkom bij Thuiszorg Pantein U leidt uw eigen leven met persoonlijke wensen en voorkeuren. Ook als u zorg nodig heeft,

Nadere informatie

Oncologische revalidatie

Oncologische revalidatie Oncologische revalidatie Inleiding Kanker verandert uw leven van de één op de andere dag. De afdeling Revalidatie van Zuyderland Medisch Centrum Heerlen heeft een gespecialiseerd behandelteam voor mensen

Nadere informatie

Deze brochure geeft u informatie over tijdelijk verblijf in de locaties La Verna en Rivo Torto. Algemene informatie over LuciVer leest u in de

Deze brochure geeft u informatie over tijdelijk verblijf in de locaties La Verna en Rivo Torto. Algemene informatie over LuciVer leest u in de Deze brochure geeft u informatie over tijdelijk verblijf in de locaties La Verna en Rivo Torto. Algemene informatie over LuciVer leest u in de brochure Welkom bij LuciVer. LuciVer Tijdelijk verblijf september

Nadere informatie

Goede zorg, als genezing niet meer mogelijk is

Goede zorg, als genezing niet meer mogelijk is Goede zorg, als genezing niet meer mogelijk is Stichting Senioren Belangen Geldrop-Mierlo - 2011 Ten geleide Op 20 januari 2010 organiseerde de Stichting Senioren Belangen Geldrop- Mierlo (SBG-M) een lezing

Nadere informatie

Hulp voor patiënten met kanker

Hulp voor patiënten met kanker Hulp voor patiënten met kanker Inleiding Wanneer de diagnose kanker bij u is gesteld, breekt er voor u en uw naasten een moeilijke tijd aan. U krijgt geestelijk en lichamelijk heel wat te verwerken. Door

Nadere informatie

De Regenboog Palliatief centrum

De Regenboog Palliatief centrum De Regenboog Palliatief centrum Een regenboog biedt stralen licht op donkere momenten, kleur door somberheid heen. De regenboog kan een symbool van troost, verlichting en uitzicht zijn. palliatief centrum

Nadere informatie

De laatste levensfase doorbrengen in rust en geborgenheid dankzij uw donatie

De laatste levensfase doorbrengen in rust en geborgenheid dankzij uw donatie De laatste levensfase doorbrengen in rust en geborgenheid dankzij uw donatie Hospice De Vier Vogels biedt sinds begin van deze eeuw terminale zorg in Rotterdam Delfshaven aan ongeneeslijk zieken. Het hospice

Nadere informatie

Stoppen met dialyse Ondersteuning in de laatste levensfase.

Stoppen met dialyse Ondersteuning in de laatste levensfase. Stoppen met dialyse Ondersteuning in de laatste levensfase www.nwz.nl Inhoud Gesprek 3 Als u stopt met dialyseren 5 Adviezen voor uw naasten 6 Uw vragen 8 2 U overweegt in overleg met uw nefroloog van

Nadere informatie

Scholingen Najaar 2015

Scholingen Najaar 2015 Scholingen Najaar 2015 verpleegkundigen en verzorgenden Expertisecentrum Palliatieve Zorg Basiscursus Palliatieve Zorg verpleegkundigen De basistraining Palliatieve Zorg voor verpleegkundigen besteedt

Nadere informatie

Palliatieve sedatie. T +32(0) F +32(0) Campus Sint-Jan Schiepse bos 6. B 3600 Genk

Palliatieve sedatie. T +32(0) F +32(0) Campus Sint-Jan Schiepse bos 6. B 3600 Genk Palliatieve sedatie T +32(0)89 32 50 50 F +32(0)89 32 79 00 info@zol.be Campus Sint-Jan Schiepse bos 6 B 3600 Genk Campus Sint-Barbara Bessemerstraat 478 B 3620 Lanaken Medisch Centrum André Dumont Stalenstraat

Nadere informatie

Pastoraat Beslissingen rond het levenseinde

Pastoraat Beslissingen rond het levenseinde Pastoraat Beslissingen rond het levenseinde Inleiding Wie opgenomen wordt in het ziekenhuis, hoopt na de behandeling weer genezen te zijn en door te gaan met zijn of haar leven. Helaas verloopt een ziekte

Nadere informatie

Complementaire zorg. Waardevolle zorg

Complementaire zorg. Waardevolle zorg Complementaire zorg Waardevolle zorg n Kennismaking n Vertaling van theorie/ naar praktijk n Hoe interventies toe te passen in de praktijk n Voorbeelden uit de praktijk n Verschillende interventies: ademhalingsoefening,

Nadere informatie

Thuis in Palliatieve zorg. Hospice Tiel. www.szr.nl/hospice

Thuis in Palliatieve zorg. Hospice Tiel. www.szr.nl/hospice Thuis in Palliatieve zorg Hospice Tiel www.szr.nl/hospice THUIS IN HOSPICE TIEL Een team van specialisten Een team van deskundigen verleent palliatieve zorg. Dit team is hiervoor speciaal geschoold en

Nadere informatie

Wat is palliatieve zorg? Pallium = Latijns woord voor mantel Palliatieve zorg, een mantel van warmte en bescherming

Wat is palliatieve zorg? Pallium = Latijns woord voor mantel Palliatieve zorg, een mantel van warmte en bescherming Wat is palliatieve zorg? Pallium = Latijns woord voor mantel Palliatieve zorg, een mantel van warmte en bescherming 1 Palliatieve zorg is de totale zorg voor de zorgvrager en zijn naasten vanaf het moment

Nadere informatie

Advies & behandeling. Meer informatie

Advies & behandeling. Meer informatie Meer informatie Voor meer informatie over wat Meriant u kan bieden, kunt u contact opnemen met onze medewerkers van de afdeling Zorgbemiddeling. Meriant advies & behandeling Heerenveen Marktweg 104 Postbus

Nadere informatie