Reisverhaal winter 2014.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Reisverhaal winter 2014."

Transcriptie

1 Reisverhaal winter INTRO Roemenië staat al jaren bekend als een van de armste landen van Europa. Enkele recente cijfers volgens eurostat newsrelease van 5 december 2013 bevestigen dit beeld. In Roemenië valt 42% van de bevolking (8,9 miljoen mensen) in de categorie van inwoners met het risico van armoede; zij zijn niet in staat om hun rekeningen te betalen of om de woning warm te stoken en er is sprake van gehele of gedeeltelijke werkloosheid. In Roemenië leeft meer dan de helft van alle kinderen tussen 0 en 17 jaar op in een gezin met een inkomen van de helft van het gemiddelde. Het gemiddelde Roemeense inkomen bedraagt ca. 350,00 euro per maand; het gaat dus dan om inkomens minder dan 175 euro per maand. Volgens een definitie van de Europese Unie is armoede: een situatie waarin sprake is van onvoldoende materiële, culturele en sociale middelen, waardoor mensen zijn uitgesloten van een levensstandaard die in de samenleving waarin men woont als minimaal wordt gezien." Deze definitie betekent dat armoede in Roemenië een heel andere betekenis heeft dan in Nederland. Bij armoede in Nederland wordt meer de nadruk gelegd op sociale uitsluiting, in Roemenië gaat het meer om de materiële (financiële) mogelijkheid om jezelf in leven te houden. Er wordt honger geleden; bij een inkomen van lager dan 175 euro per maand is dat niet echt verwonderlijk. De voedselprijzen liggen in Roemenië ca. 28% lager dan in Nederland, volgens Eurostat newsrelease. Daarbij moeten we dan wel aantekenen dat sommige producten zoals melk, kaas, eieren bijna net zo duur zijn dan hier. Ook de prijs van benzine is niet misselijk: 1,33 euro en diesel 1,36 volgens prijspeil 21 oktober 2014 Deze cijfers krijgen pas echt betekenis als je je realiseert dat Nederland tot de rijkste landen ter wereld hoort en wij desondanks te maken hebben met voedsel- en kledingbanken. Beelden van armoede zoals we die regelmatig tegenkomen in Roemenië. 1

2 Het zijn cijfers over armoede en inkomen; abstracties. Het zegt niets over de realiteit van alle dag in Roemenië; een realiteit waar wij bij ieder bezoek opnieuw mee worden geconfronteerd en die soms niet in woorden is te vatten. De gevolgen van armoede zijn divers. Een voorbeeld: Veel Roemenen vertrekken naar rijkere EU landen als Nederland. Ouders laten hun kinderen verweesd achter bij buren of grootouders. Alleen al in Sibiu gaat het om 300 kinderen waar niemand naar omkijkt en die de dienst jeugdbescherming in de stad handenvol werk bezorgen. Een ander voorbeeld: In de aanloop naar ons winterproject krijg ik via een verzoek van een bevriende Roemeense arts, Dr. Dorina Popa. Ze is als oogspecialist betrokken wij de familie Morar, bestaande uit man, vrouw en twee kinderen. Andra, het oudste kind, een dochter van omstreeks 16 jaar heeft de ziekte van Marfan. Een vervelende aandoening, waardoor haar lichaam vreemd geproportioneerd is en lopen veel pijn doet. Met financiële steun van vrienden en familie is Andra is Duitsland vorig jaar succesvol geopereerd. Andra heeft nog een broertje van 12 jaar, waarbij onlangs de ziekte van Crohn is vastgesteld, een zeer ernstige darmaandoening die bij hem gepaard gaat met een lactose intolerantie. Hij is helemaal afhankelijk van speciale voeding, die in Roemenië niet verkrijgbaar is, maar, en dat is nog erger, ook zo duur is dat de ouders dit niet kunnen betalen. Dorina vraagt of wij ondersteuning kunnen bieden door het beschikbaar stellen van deze speciale voeding, geproduceerd door Nestlé. We hebben, met sponsoring van een bevriende huisarts, een voorraad van deze voeding gekregen. Die staat nu klaar voor dit transport. De voorraad is genoeg voor 2 maanden. Dat heeft ons wat tijd om sponsors te zoeken die de voeding willen betalen. Als dit niet gaat lukken vrees ik voor het leven van het jongetje. Het aantal hulpverzoeken dat we binnenkrijgen per brief of via neemt toe. Omdat we op basis van een verzoek niet zomaar hulp verlenen gaan we ons op de hoogte stellen van de situatie. Het gaat on 5 gezinnen die zich in opperste nood tot ons gewend hebben. Enkele dagen voor vertrek. Alle seinen staan op groen. Alle hulpgoederen zijn geregistreerd. De Roemeense vrachtwagens zijn onderweg en zullen tijdig in Panheel arriveren. Een heftruck is beschikbaar evenals voldoende vrijwilligers om de vrachtauto s te beladen. Een team van 12 vertrekt komend weekeinde per vliegtuig richting Sibiu om het uitdelen van de hulpgoederen te begeleiden. Ook in Sibiu zijn alle voorbereidingen afgerond. De opslagloods is schoongemaakt, een kapotte ruit is vervangen, een heftruck is geregeld evenals de nachtbewaking. Het Roemeense hulpteam staat klaar en, ook niet onbelangrijk, Teo zorgt maandag voor broodjes en drank. Wat zou er nog mis kunnen gaan? Zaterdag 15 november. Afgelopen donderdagavond hebben we in mum van tijd drie vrachtauto s beladen. De vrees dat we misschien niet alles mee konden nemen werd geen werkelijkheid; alles kon mee, het lukte net met drie opleggers, maar deze moesten we dan wel tot de nok toe vullen. 2

3 Na een rustige vrijdag staat vanmorgen al vroeg mijn oud collega Jacques voor de deur om mij naar Düsseldorf te brengen. Ik reis alleen vooruit. Morgen komen nog 5 teamleden aan en volgende week woensdag arriveren naar verwachting nog 6 vrijwilligers. We zijn dan genoeg mensen om alles wat met dit hulptransport te maken heeft in goede banen te leiden. In Düsseldorf zijn de veiligheidsmaatregelen aangescherpt. Een volledige bodyscan met de handen omhoog in een soort was cabine zorgt ervoor dat werkelijk niets verborgen blijft. In München moet ik enkele uren wachten op de aansluitende vlucht naar Sibiu. Uit verveling plaats ik een berichtje op Facebook, wat onmiddellijk leidt tot een reactie van de directeur van het psychiatrische ziekenhuis, die mij morgenmiddag wil spreken, als het mij uitkomt. De winkelstraat achter de gate ligt vol luxeartikelen met prijzen waarvan ik mij afvraag of iemand die wil betalen. Een Rolex horloge van meer dan euro laat ik maar liggen evenals een van klei gebakken hummel beeldgroepje dat 2300 euro moet kosten. Lijkt me echt iets voor japanners die niet weten wat ze met hun geld moeten doen. Lufthansa vertrekt als gebruikelijk op tijd met de Wernigerode haar passagiersvliegtuig voor regionale vluchten en ook de aankomst is precies op tijd. Het is rustig weer in Sibiu en niet koud. De avond is nog jong en ik wil nog even bij Cristina en Oti, de ouders van Bianca, langs. Vali gaat mee om te tolken. We komen eigenlijk ongelegen. Het hele huis zit vol familie en vrienden, omdat Andrei hun zoon jarig is. Het lijkt er gezellig te zijn. Ik zie dat ook Zoita er is. Zij zal ondertussen wel 70 jaar zijn. Ze is er niet zo goed aan toe. Vanwege diabetes is haar gezichtsvermogen slecht en oogartsen kunnen het probleem niet verhelpen. Om ons de gelegenheid te geven even rustig met Cristina en Oti te spreken vertrekken de vrienden naar een andere kamer. Zodra we alleen zijn blijkt de gezelligheid maar flinterdun te zijn. Als ik vraag hoe het met hun gaat komen de tranen. Hun leven staat nog steeds stil. Ze blijven met vragen zitten en ze voelen zich schuldig dat ze niet meer voor Bianca hebben gedaan. Ze vinden dat ze hun appartement hadden moeten verkopen en het geld besteden aan een operatie voor Bianca, of nog meer of betere chemotherapie. Ik probeer hen nog maar een keer duidelijk te maken dat bij dit type hersentumor, germinoom, er geen overlevingskans is als de tumor na een operatie terugkomt. Zo is mij althans door drie neurologen verteld. Afgelopen zomer kreeg ik nog informatie van een vriendin van Bianca. Enkele maanden voor haar overlijden had ze haar verteld dat ze de behandelingen beu was en dat ze zou willen sterven. Ze is doorgegaan met de behandelingen omdat de ouders dat zo graag wilden. Hoewel ik even heb geaarzeld heb ik deze informatie toch maar niet met de ouders gedeeld. Dat zou zijn ingeslagen als een bom en ze zouden zich nog meer schuldig hebben gevoeld. Ze 3

4 hebben het al moeilijk genoeg. Door het overlijden van Bianca is hun onderlinge relatie flink onder druk komen te staan en ze weten niet goed hoe ze dit moeten hanteren. Ik geef hun de suggestie om contact te leggen met een psychologe die ik ken en die zeer geïnteresseerd is in therapeutische gesprekken met ouders die een kind hebben verloren. Tot mijn verrassing vinden ze dat een uitstekend idee en ik beloof hen met deze therapeute in contact te brengen. Al met al heeft dit bezoek langer geduurd dan was gepland. We willen de andere gasten niet langer tot last zijn en ik keer terug naar mijn tijdelijke verblijfplaats. Zondag 16 november Vandaag is de twee ronde van de presidentsverkiezingen. De strijd gaat nog tussen de huidige premier de socialist Ponta en de huidige burgemeester van Sibiu, Klaus Ioannis, een liberaal. De verwachting is dat het een nek aan nek race gaat worden. Volgens de exit polls van deze avond wint Ponta met 50,9% van de stemmen en Ionannis verliest. Hij krijgt 49,1%. De definitieve uitslag is anders: Ioannis wint met 55 % van de stemmen. Ponta krijgt 45. De verdeeldheid in het land is net zo groot als 5 jaar geleden bij de vorige presidentsverkiezing, toe net ging tussen Basescu en Oana. Later die avond hoor ik geschreeuw in de straten van Sibiu en wordt de naam van Ponta gescandeerd. De winst van Ioannis betekent dat Sibiu op zoek moet gaan naar een nieuwe burgemeester. De verkiezingen hiervoor zijn over twee maanden. Of de huidige loco burgemeester van Sibiu, Virgil Popa zich verkiesbaar stelt is nog niet bekend volgens zijn vrouw Dorina Popa, de oogarts, als ik haar bel om haar te feliciteren met de uitslag, Waarschijnlijk zijn deze verkiezingen weer niet eerlijk verlopen. Het kiessysteem is dermate fraudegevoelig dat het daartoe uitnodigt. Het is zeer simpel voor een persoon om meer stemmen uit te brengen. Om uur staat Teo voor de deur om mij op te halen. We moeten 300 uitnodigingen schrijven en ervoor zorgen dat deze rond de middag op de post gaan. Dat lukt. Op een verzoek van Teo heb ik een doosje batterijen meegenomen voor een hoorapparaat. Carmen, een meisje van 12 jaar heeft een serieuze hoorbeperking. Sinds kort heeft ze een hoorapparaat en kan ze weer een beetje horen. Als gevolg van haar hoorprobleem heeft ze een spraakgebrek, waarvoor ze bij Camelia, de vrouw van Teo in therapie is. Drie keer per week brengen haar ouders haar vanuit Fagaras naar Sibiu voor een uurtje therapie. Ze moeten daarvoor 60 km rijden. Haar moeder werkt niet, omdat zij er voor haar dochter wil zijn en haar vader is werkloos. Hij probeert met het verbouwen van aardappels nog wat te verdienen. Geld om batterijtjes te kopen is er niet. Ik vraag Teo om meer gegevens. Misschien moeten we dit gezin opnemen in ons hulpprogramma. Als we klaar zijn laat ik mij door Teo naar het psychiatrisch ziekenhuis brengen naar Ciprian Bacila een van de directeuren. Hij heeft te horen gekregen dat er misschien nog spullen verkrijgbaar zijn van het oude ziekenhuis van St.Truiden, waarvoor hij belangstelling heeft. Het gaat daarbij om nog een partij bedden, een cv installatie en een stroomgenerator. Ook zijn er plannen om de dislocatie, gelegen in Boita op te heffen en de patiënten over te brengen naar een nieuw te bouwen vleugel bij het hoofdgebouw en van het ziekenhuis. 4

5 Ik kan dit alleen maar toejuichen. De kliniek in Boita, waar 60 mannen worden verzorgd in een gesloten inrichting is miserabel. Het gebouw is zeker 500 jaar oud en totaal niet geschikt als kliniek. We hebben daar in het verleden nieuwe matrassen gebracht en 300 m2 laminaat voor de slaapruimtes. Er is verder niets verbeterd in de situatie in Boita. Psychiatrie heeft geen enkele prioriteit bij de regering. Ciprian wil mij morgen terugbellen om een nieuwe afspraak te maken met de hoofddirecteur van het ziekenhuis. Ik zal wel zien hoe het gaat lopen. Ook een van de directeuren van het andere ziekenhuis Adrei Mihu wil mij graag spreken. We spreken af om ergens te gaan eten. Er zijn een aantal kwesties die mij bezighouden en die ik aan hem wil voorleggen. Ik vind het nog steeds onbegrijpelijk waarom het hoofd van de oogkliniek van het ziekenhuis heeft geweigerd om samen te werken met een befaamde Belgische oogarts, die zijn kennis en kunde gratis beschikbaar wilde stellen aan Roemeense patiënten. Ook van de nieuwbouwplannen van het ziekenhuis snap ik niets. In plaats van eerst goed na te denken over de toekomst van het ziekenhuis op langere termijn, worden in de waan van de dag beslissingen genomen over nieuwbouw. Wat men nu wil met de bouw van een nieuwe kliniek wordt een ramp. De patiënten hebben hier niets aan. In feite is dit het grote probleem: het belang van de patiënten is volledig ondergeschikt gemaakt aan het hogere belang: zo veel mogelijk geld verdienen. Enfin, Adrei is het volledig met mij eens. Hij is als directeur patiëntenzorg niet betrokken bij dit soort beslissingen; bovendien is hij bijna pensioen gerechtigd. Hij wil zich niet meer met dit soort zaken bezighouden. Het liefst zou hij weer als vanouds in een lab gaan werken en onderzoek gaan doen. Ondertussen zijn nog 5 leden van ons vrijwilligersteam gearriveerd. Maandag 17 december. We gaan vandaag onze vrachtwagens leegmaken en dat moeten we gaan doen onder niet al te beste weersomstandigheden. Het regent en het waait hard. Voordat we beginnen met lossen gaat de wind liggen en is het droog althans voor enkele uren. Later in de morgen wordt het buiig. Afgezien van de wat minder gunstige weersomstandigheden is deze dag helemaal perfect verlopen. Iedereen heeft zich aan de van te voren gemaakte afspraken gehouden. De heftruck is op tijd aanwezig evenals de 3 vrachtwagens. De hulptroepen zijn er in voldoende mate en na enkele aanloop pericelen verloopt het lossen soepel en plaatsen van de hulpgoederen in de loods ordelijk en volgens planning. De hulpgoederen voor de hulpprojecten blijven buiten staan. Deze worden in de loop van de dag opgehaald. Morgenvroeg gaan we terug naar de opslagloods om alle hulpgoederen netjes op volgorde te zetten, zodat we komende vrijdag en zaterdag als we de pakketten gaan uitdelen niet hoeven te zoeken. 5

6 Aparte vermelding verdienen nog Sebastian en Andreea Ghindea. Deze helpers wonen en werken inmiddels bijna een jaar in Brasov. Het zijn voormalige studenten van Tibi en ze zijn al enkele jaren actief voor ons. Ze hebben besloten om een week vakantie te nemen en naar Sibiu te komen om ons helemaal vrijwillig en vrijblijvend bij te staan, niet alleen met het uitladen van de spullen maar ook komende vrijdag en zaterdag bij het uitgeven ervan. Ze vinden het niet alleen geweldig wat wij doen, maar ze willen er als jong Roemeens gezin ook deel van uitmaken. Ze vinden het absoluut de moeite waard om hier een week vakantie voor op te nemen. Als ik hin vraag waarom zij dit willen doen is het antwoord: omdat onze professor ons heeft gezegd dat we dat moeten doen. Zoals beloofd belt Ciprian op. De hoofddirecteur van het psychiatrisch ziekenhuis wil een afspraak met mij maken, als het uitkomt morgenmiddag zo tussen en uur. Dat gaat lukken verzeker ik hem. Morgen belt hij nogmaals op om het definitieve tijdstip af te spreken. Andrei Mihu, directeur patiëntenzorg van het algemene ziekenhuis komt naar de opslag om de spullen voor het ziekenhuis op te halen. Hij wil morgen de decaan van de medische faculteit voorstellen een conferentie te organiseren voor volgende week, met als thema communicatie tussen arts en patiënt, waarbij ik dan de hoofdspreker en leider van de discussie zal zijn. Ik ben benieuwd of dit doorgaat. Ik heb mij er in ieder geval op voorbereid. Hiertoe heb ik een boekje gekocht van de in Nederland wonende Amerikaanse schrijfster Jessie Gordon, met als titel zo praat je met je arts Bij dit boekje is een gelamineerde kaart gevoegd met vragen die een patiënt aan de behandelende arts kan stellen en met aandachtspunten, een zgn. PAC kaart (patiënt action card.) Omdat ik deze kaart voor de conferentie wilde gebruiken heb een vertaling in het Roemeens laten maken. De vertaling stuurde ik vervolgens naar de schrijfster, omdat ik op haar website had gezien dat de kaart ook in het Nederlands, Engels, Frans, Portugees en Turks beschikbaar was. Rond de middag belt Jessie Gordon mij op en vroeg mij wat mijn bedoeling was met de Roemeense vertaling. Ik legde haar dit uit en ze vond het geweldig. Ze zou de vertaling ook op haar website plaatsen. Terzijde merkte ze op dat ik met deze vertaling haar copy right had geschonden. Oeps. Had ik niet gezien. Bij controle avonds zag ik het inderdaad in minuscule letters op de kaart staan. Ze stuurde mij later nog een en verzocht mij haar op de hoogte te houden van het resultaat van de conferentie. Ik hoor morgen of het doorgaat. In de loop van de middag zijn we klaar en sluiten we de loods af. We spreken af om avonds met het hele gezelschap te gaan eten in hotel Apollo. Dinsdag 18 november Onze Stichting trekt ook buiten Sibiu in Roemenië soms de aandacht. Simona Tudor een in Boekarest wonende Roemeense heeft onze site bezocht en via google translate de teksten in het Roemeens gelezen. Ook heeft ze onze Facebook pagina bezocht. Ze heeft erg veel 6

7 belangstelling voor ons werk. Via een mail heeft te laten weten dat ze vandaag in Sibiu is en ze wil ons ontmoeten. Ik ben benieuwd. Ik ken haar niet, weet evenmin hoe ze eruit ziet en ik heb geen idee waarom ze ons wil ontmoeten. Inderdaad, om uur staat ze aan de poort. We gaan even koffie drinken en daarbij vertel ik haar over wat wij doen. Ze stelt daar enkele vragen over en voor de rest vertelt ze alleen maar over zichzelf en haar plannen en ambities. Ze is nog een dag in Sibiu, morgen gaat ze terug naar huis naar Galati, nabij Boekarest. De hele morgen en een gedeelte van de middag zijn we bezig geweest met het ordenen van onze goederen in de opslag. Dit verloopt voorspoedig. Morgen nog enkele uurtjes en dan is alles gereed om vrijdag en zaterdag efficiënt weg te geven. Omdat ik om drie uur wordt verwacht bij de psychiatrisch ziekenhuis ga ik wat eerder weg om te douchen en om te kleden. De algemeen directrice Denisa Nicoara en de medisch directeur Ciprian Bacila wachten al als ik arriveer. Ze luisteren naar mijn verhaal over de spullen die in het gesloten ziekenhuis in St.Truiden staan. Het wordt al snel duidelijk dat ze alles willen hebben en dan bijzonder de verwarmingsketels en een stroomgenerator. Een eigen stroomgenerator heeft het ziekenhuis niet en de oudste cv ketels stammen uit Het zal nog een heel gedoe worden om zo n project te realiseren. De apparatuur staat in de kelders van het oude ziekenhuis en moet door een technisch team worden gedemonteerd en vervolgens op vrachtauto s worden gezet. Na deze korte bespreking leiden de directeuren mij rond in het ziekenhuis. Er is sinds mijn laatste bezoek al veel verbeterd en de renovatie werkzaamheden gaan onverminderd door. En dat werd tijd ook. Het ziekenhuis is bijna 200 jaar oud en er is in die tijd nauwelijks iets aan gedaan. Er is nu een indrukwekkende inhaalslag gaande in enkele klinieken. Niettemin moet er nog veel worden gedaan. Het is een enorm ziekenhuis, met allemaal losstaande klinieken: de vrouwenkliniek, de kinderkliniek een eerste hulp kliniek, activiteitencentra, een kliniek voor alcoholverslaafden enz. Geld om het allemaal aan te pakken is er niet. Aan de kliniek voor alcoholverslaafden bijvoorbeeld is nog niets gedaan. Psychiatrie staat niet hoog op het urgentielijstje van de overheid. Woensdag 18 november. Vandaag arriveert nog een team vrijwilligers van 5 mensen die willen helpen bij het uitdelen van de pakketten komende weekeinde. Jacques, Loes, Koen, Lydia en Elly arriveren precies op tijd met een vlucht vanuit Dortmund. Naar het hotel taxiënd spreken we af met de andere vrijwilligers om vandaag opgesplitst in enkele groepen bezoeken te brengen aan een aantal gezinnen. Jacques, Loes en Koen gaan met mij mee; Teo rijdt en zal vertalen. 7

8 Hij heeft gisteren een telefoontje gekregen van Daniella Lucacci, die in het illegale zigeunerkamp woont. Wij hebben al enkele keren hulp verleend aan haar en haar gezin. Zij wil mij snel spreken volgens Teo in eerste instantie omdat haar kinderen aan het verhongeren waren, later omdat zij mij enkele documenten wilde laten zien. Ik ben achterdochtig. Om het kamp te bereiken moeten we een rivier oversteken. Eerst probeert Teo ons mee te nemen via enkele gammele betonnen palen die over de rivier zijn gelegd. Afgelopen winter hebben we deze toegang gebruikt. Dit keer durf ik niet. Mijn schoenzolen zijn glad en het heeft net geregend. We nemen de andere toegang, via een bruggetje. Als we lopend het kamp binnenlopen zie ik dat er niets ten goede is veranderd. Integendeel, ik heb de indruk dat de situatie is verslechterd. Dat geldt ook voor het krot van Daniella. De gedachte dat mensen bereid zijn om onder dergelijke miserabele omstandigheden te wonen vind ik nog steeds verbijsterend. Daniella zit op bed met haar jongste kind in beschermende omarming op schoot. Het is donker en ik kan niet goed zien wie nog meer binnen is. Ik ga met haar in gesprek. Welke documenten wil ze me laten zien en waarom. Haar man Dan heeft voor 100 euro een stroomgenerator gekocht met geleend geld van het bedrijf waar hij heeft gewerkt. Hij is nu werkloos. Hij moet dat geld snel terugbetalen anders raken ze de generator kwijt. Omdat geen geld beschikbaar is om eten te kopen heeft haar zieke jongste kind al twee dagen niets meer gegeten. Evenmin is er geld voor medicijnen. Het documenten waar het om ging was de gebruiksaanwijzing van de generator. Om te bewijzen dat deze ook echt gekocht is, laat Dan hem even lopen. Er begint een lampje te branden. Nu pas kunnen we redelijk goed zien wat zicht in deze ruimte afspeelt. Het woord afschuwelijk benadert de realiteit nog het beste vind ik. Terwijl ze haar verhaal vertelt moet ze regelmatig de tranen uit haar ogen vegen. Terug in de auto overleggen we even over wat te doen. Ik had me al van te voren voorgenomen om geen geld achter te laten. We vinden dat we de generator rechtstreeks aan het bedrijf kunnen betalen. Ik druk Teo op het hart zich ervan te verzekeren dat het verhaal met het geleende geld ook klopt. Als het niet blijkt te kloppen wil ik het geld terug hebben. Daarnaast geef ik Teo 20 euro om eten te kopen. Voor aankoop van medicijnen is 5 euro nodig. Dat beetje geld kan Daniella rechtstreeks krijgen. Hij geeft het telefonisch door. Ik heb van enkele mensen in Nederland geld gekregen en ik vind het verantwoord om het geld hiervoor te gebruiken. 8

9 We gaan naar Mevr. Visinescu. Het is een oudere weduwe die haar twee kleinkinderen opvoedt. De vader is al jaren geleden verdwenen uit het leven van de kinderen en de moeder zit in de gevangenis. Zij heeft haar derde kind vlak na de geboorte gedood. Normaal gesproken zouden de kinderen onder deze omstandigheden naar een staats weeshuis zijn gebracht; maar voor de oma was dit onverteerbaar. Ze heeft besloten om de kleinkinderen zelf op te voeden. De kinderen weten niet dat moeder vast zit. Ze weten niet beter dan dat ze werkt in het buitenland. Ze is al twee jaar weg en over drie jaar komt ze terug. Het besluit om de kinderen in het ongewisse te laten heeft gevolgen. Zij krijgen hun moeder niet te zien en ook de moeder zal 5 jaar lang geen contact met de kinderen kunnen hebben. Ik vraag haar om dit verhaal voor de camera te vertellen en ze stemt in. Het wordt een drama. Ze is niet in staat om haar emoties te beheersen en ze huilt aan een stuk door.. Bij vertrek laat ik 50 euro achter, wat bij haar opnieuw emoties oproept. Het zijn hartverscheurende verhalen en terwijl ik dit opschrijf, (het is inmiddels een dag later) moet ik ook af en toe pauzeren. De emoties van gisteren komen op herhaling. We zijn nog niet klaar. Vlak bij Visinescu woont de familie Stanciu Dit gezin bestaat uit een oma, een dochter Efigenia, en een kleindochter, genaamd Danielle. 9

10 Efigenia ligt op bed. Ze kan niet lopen en ze is broodmager. Ze heeft psoriasis in een mate die bijna onvoorstelbaar is. Haar hele lichaam is ermee bedekt en het ziet er afschuwelijk uit. De na schilfering nieuw gevormde huid bedekt als een glinsterende harde plastic laag hele lichaam en bij iedere beweging komen er barsten in deze laag. Het risico dat ze via de barsten in haar huis een infectie oploopt is groot. Door de ziekte zitten haar vingers aan elkaar vastgekleefd en kan ze deze niet strekken. Haar handen zijn daarom onbruikbaar. Op de vraag van Teo of ze pampers nodig heeft antwoordt ze eerst uit schaamte ontkennend. Later krijgt Teo via een telefoontje van oma te horen dat ze deze wel degelijk nodig heeft. Efegenia vastgekluiserd aan haar bed. Ik krijg de indruk dat ze een jaar of 18 is. Tot mijn verrassing blijkt dat niet te kloppen. Ze is 28. Danielle, haar dochter is 8. De ziekte heeft ze gekregen toen ze 17 was en door een verkeerde behandeling in het begin is het vreselijk uit de hand gelopen. Efigenia is intelligent en optimistisch. Het komt op mij over alsof ze haar aandoening heeft geaccepteerd. Ze spreekt goed Engels. Ik vraag haar waar de vader van Danielle is. Efigenia trekt haar lip omlaag. Die is met onbekende bestemming vertrokken doen ze 6 maanden oud was. Waar heb ik dat toch meer gehoord?? Het gezin moet rondkomen van 140 euro per maand. Hiervan moeten alle kosten worden betaald, gas, water elektriciteit, huur en eten. Onmogelijk. Er is in dit gezin sprake van een enorme kostenpost: medicijnen voor Efigenia. Naast haar bed staat een hele voorraad pillen en zalfjes. Ook hier laat ik geld achter. Later in de week krijgt dit bezoek nog een vervolg. Nog één gezin en dan moeten we echt stoppen voor vandaag. We zitten bijna aan het maximum van wat we aankunnen. Teo heeft een project in de stad. Binnen dit project trekt hij zich de zorg aan van 20 oude van dagen, die in alle eenzaamheid en vaak in ziekte hun dagen slijten in hun appartementen. De zorg die Teo aanbiedt is contact, voedsel en kleding. Hij brengt ons naar een van deze oudjes. Het betreft een dame van 84 jaar. Zij woont in een eenkamer appartementje. De muren zijn vochtig. Het een goed verzorgde, gedistingeerde vrouw. Na 40 jaar hard te hebben gewerkt wordt ze af geserveerd met een pensioentje van 85 euro per maand. Daarvan moet ze zich in leven zien te houden; een onmogelijke opgave. Wederom laat ik geld achter dat ik heb gekregen van een aantal mensen in Nederland. 10

11 We houden ermee op voor vandaag; het wordt tijd om op andere gedachten te komen. We gaan eten in La Turn. We nodigen Teo met zijn vrouw en dochter uit om samen een maaltijd te gebruiken. Donderdag 20 november. Voor vandaag staat een bezoek aan een blijf van mijn lijf huis op het programma. Het ligt op een geheime locatie. Daarom worden we op afspraak opgehaald bij een restaurant in de buurt en worden we te voet ernaar toegebracht. Het huis is relatief klein voor zo n project en goed ingericht. Er kunnen 10 vrouwen met hun kinderen worden ondergebracht voor een maximale verblijfsduur van 3 maanden. Aanvragen om hulp komen binnen via politie, artsen en maatschappelijk werk. De vrouwen die willen komen krijgen een bedenktijd van 2 dagen voor ze een contract kunnen ondertekenen. Koken moeten de vrouwen voor zichzelf en hun gezin. Het eten krijgen ze beschikbaar gesteld. In de nacht is er bewaking. Op het moment dat wij er zijn is er maar één vrouw aanwezig. Haar kind is naar school. We krijgen koffie en koekjes aangeboden. Achter de koele, serene rust die het huis uitstraalt, gaat een heftige realiteit schuil. De vrouwen die binnenkomen zijn ernstig mishandeld. Van hun verwondingen worden foto s gemaakt die mogelijk als bewijs kunnen dienen in een rechtszaak. Opvallend is dat de meeste vrouwen afzien van aangifte bij de politie, enerzijds omdat ze bang zijn voor represailles van hun echtgenoot, anderzijds ook omdat dit soort gevallen geen enkele belangstelling heeft bij de politie. Er melden zich ook vrouwen die drugs gebruiken of die het slachtoffer zijn van vrouwenhandel. Deze worden niet toegelaten. Dat drug gebruikers worden vermeden is begrijpelijk. Voor slachtoffers van vrouwenhandel zijn andere voorzieningen. De locatie wordt angstvallig geheim gehouden. Er zijn bij politie, artsen en maatschappelijk werk alleen telefoonnummers beschikbaar. We gaan hierover in gesprek omdat in Nederland het beleid op dit punt is gewijzigd. De reden is simpel. Op de lange duur is de geheimhouding niet vol te houden. Dit bezoek was beslist de moeite waard en wat ons betreft blijven we dit project ondersteunen. Voor kleren en andere spullen is dit geen probleem. Het verkrijgen van voldoende voedsel zal nog de nodige hoofdbrekens kosten. Met een taxi laten we ons afzetten bij Sala Talia. Ik wil de andere leden van ons groepje, dat nog nooit in Roemenië is geweest deze schitterende zaal laten zien. De middeleeuwse stadsmuren lopen gedeeltelijk door het gebouw en zijn daarin geïntegreerd. We lopen binnen en vragen een conciërge om toegang. Dat kan niet, krijgen we te horen. Er wordt gerepeteerd voor een concert vanavond. Met de belofte heel stil te zijn mogen we toch even kijken. De directeur, Ioan Bogin is ook aanwezig en we vragen onze begeleider om ons even naar zijn kantoor te brengen. We kennen elkaar en we worden hartelijk begroet. Na een korte stadswandeling gaan we even eten in Continental Forum. Eerder had ik van Julia een berichtje gekregen dat ze me wilde ontmoeten. Ik nodig haar daarom uit om een hapje mee te eten. Ze ziet er goed uit. Na een verblijf van 2 jaar in Rome en een half jaar in München is ze terug in Roemenië en wil ze niet meer weg. Ze heeft een vriend en met hem wil ze haar 11

12 toekomst tegemoet gaan. Ze heeft geen enkele last van haar rug prothese en ze heeft besloten om de littekens van de operatie te negeren. Koen is een echt muziek liefhebben en ik begreep van Loes dat hij graag het concert zou bijwonen waarvoor vanmorgen werd gerepeteerd. Ik bel Ioan op voor 4 toegangskaarten. Wordt geregeld krijg ik te horen. We gaan dus vanavond naar het concert. We krijgen de beste zitplaatsen die beschikbaar zijn. De moeder van Alexandra, Mena werkt in de keuken van Continental Forum. Jammer genoeg is ze er niet. Ze heeft een vrije dag. We gaan haar daarom thuis in Selimber even opzoeken. Als we arriveren krijgt Alexandra net schaaklessen van haar vader, Gore. Het gaat uitstekend met haar. Ik vraag aan Mena of Alexandra wel eens depressief is. Nooit zegt Mena, ze is altijd optimistisch en in een goede stemming. Ik vind dat echt ongelofelijk. Ze is verlamd en incontinent vanaf geboorte en blind vanaf 9 jaar. Ondanks dat het leven haar weinig te bieden heeft is ze vol goede moed. We kunnen hier nog wat van leren. Alexandra maakt sieraden van steentjes en zilverdraad. Ze doet dit volledig op haar gevoel. De sieraden worden verkocht. Van de opbrengst koopt Alexandra pampers voor zichzelf. Daar moet ik even van slikken. Avonds is er een cello concert onder leiding van Romeo Rimbu met als solist Cristian Florea. Ioan Bogin betitelt het concert als Kleurrijk. Christian geeft aan het begrip instrument beheersing een nieuwe dimensie. Magnifiek. Vrijdag 21 november. Voor we vertrekken om pakketten uit te delen heb ik al een afspraak gemaakt met Dr. Maria Rotaru, de dermatoloog van het ziekenhuis. Ik wil met haar spreken over de psoriasis van Ifigenia. Maandag morgen zit ik om bij haar op kantoor. Om uur beginnen we met pakketten uitdelen. Het wordt even spannend, omdat we berichten hebben doorgekregen dat de post niet overal op tijd is bezorgd. Als we drie kwartier voor het aanvangstijdstip beginnen staan er al enkele mensen te wachten. Zij wachten al vanaf uur. Onbegrijpelijk. Op de uitnodigingen staat toch duidelijk een ander tijdstip. 12

13 We zijn nog maar net begonnen of er dient zich al een probleem aan. In de kelders van enkele kerken in Sibiu zijn gaarkeukens gevestigd waar daklozen een warme maaltijd krijgen aangeboden. In een van de gaarkeukens heeft de leiding aan de daklozen vertelt dat zij bij ons eten en pakketten kunnen krijgen. Die staan nu voor de poort en we hebben geen andere keuze dan deze weg te sturen zonder eten. Ik ken de verantwoordelijke dame en ik ben daar behoorlijk nijdig over. Ze zadelt ons met een probleem op terwijl ze onze werkwijze goed kende. Ik ken enkele gezinnen die hun pakketten komen halen. Ana-Maria, een spastische vrouw van, ik denk inmiddels 27 jaar, komt strompelend naar me toe en vleit zich tegen me aan. Ik ken haar al meer dan tien jaar en haar verschijning maakt telkens weer indruk. Haar scheef getrokken gezicht en de onmogelijkheid om verstaanbaar te spreken, met andere woorden haar krakkemikkige lichaam, hebben haar intelligentie niet beïnvloedt. De familie Heremias zie ik komen. Vorig jaar heb ik voor hun dochter een bril kunnen krijgen. Omdat het huisje waarin ze leven, behalve een slaapbank en een kast, geen enkel meubilair had krijgen ze behoorlijk wat spullen van ons. Ze zijn te voet gekomen. Teruglopen met hun spullen kan niet. Ik laat een bedrijf bellen om een wat grotere taxi te sturen. Het kost 35 lei om hun spullen thuis af te leveren. Geen probleem. De vrouw werkte in hotel Apollo. Ze heeft zich ziek gemeld vanwege een vervelende aandoening aan haar handen. De huid is gescheurd en ze heeft wondjes. Ik maak foto s van haar handen en haar identiteitskaart. Die gegevens neem ik maandag mee naar de dermatoloog. Lucacci komt ook haar spullen halen. Teo heeft goed nieuws voor Dan, haar man. Hij heeft werk voor hem gevonden. Bij een garagebedrijf banden verwisselen en rommel opruimen of iets dergelijks. Dat is interessant. Ik maak nieuwe afspraken: Als Dan deze baan niet accepteert annuleer ik de afspraak over het geld voor de generator. Teo is het helemaal met mij eens. Als we aan het einde van de dag de balans opmaken blijkt dat ongeveer 130 van 147 gezinnen zijn gekomen. Dat valt niet tegen. Ik geef Teo de ontbrekende nummers door met het verzoek 13

14 de gezinnen telefonisch te benaderen om morgen te komen. Hij kan er 10 bereiken. We zullen zien hoe het morgen loopt. Zaterdag 22 november. Vandaag beginnen we om uur en hopelijk is de loods leeg aan het einde van de dag. Er meldt zich een andere familie Heremias. Deze woonde vorig jaar in het bos en kwam om hulp vragen. We hebben het gezin toen opgenomen in ons hulpprogramma Ze lopen naar me toe om hun dankbaarheid te uiten. Momenteel wonen ze in de kelder van een gebouw. Het dak lekt en het water loopt in de kelder langs de muren. Door de vochtigheid zijn de gezinsleden ziek. Ik zie ook de familie Gabor komen. Zij woonden eerder in het uitgebrande ketelhuis van een wijkverwarming. Nu wonen ze in het bos net als de fam. Heremias. Ze uiten hun ongenoegen. Wij zijn met 7 kinderen en er zijn maar vier dozen, klagen ze. Bovendien is de fiets die zij besteld hebben er niet. Denken ze nu werkelijk dat hun opgave functioneert als een bestellijst.? Wat mij betreft gaan we dit gezin uit ons bestand verwijderen, ondanks hun armoede. Ik zie ook moeder Girbea. Ik ken haar en haar man en zes kinderen. Ze woonden eerder in een hutje van afvalhout op een bedrijfsterrein. Een van haar kinderen moet vier keer per dag insuline injecteren. Vanuit de gedachte, waar 6 kinderen kunnen opgroeien kunnen er ook 7 opgroeien is ze zwanger geraakt en is ze in oktober bevallen. Ze wonen nu onder iets betere omstandigheden. Na afloop van deze hulpcampagne constateren we dat 25 gezinnen niet zijn komen opdagen. Dit is niet uitzonderlijk en komt overeen met de verwachting. Zij krijgen een tweede uitnodiging voor volgende week vrijdag. Dat is dan de laatste kans omdat ik op zaterdag terugkeer naar huis. Ons team heeft een geweldige prestatie neergezet. In twee dagen tijd 3 vrachtwagens leeggemaakt en alle hulpgoederen in slagorde opgesteld. Daarna eveneens in twee dagen alle hulpgoederen in volgorde uitgegeven. Iedereen had daarbij zijn taak. De aantallen controleren, de namen controleren, de goederen uit de loods halen, foto s maken, gesprekken voeren met Roemeense gezinnen, kijken of er zich ongeregeldheden voordoen enz. Terug in mijn tijdelijke verblijfplaats komt na een half uur Jacques binnen. Geloof jij in toeval vraagt hij. Ik knik bevestigend. Jacques: ik niet. Vanmiddag na afloop van de campagne hadden Jacques, Loes, haar man Jacques, haar vader Koen, Math, Jan en Hans afgesproken om een willekeurig gekozen gezin te vragen of ze aanwezig mogen zijn mij het openen van de pakketten en om dit te mogen filmen. Dat was akkoord. Aangekomen bij het adres blijkt dit gezin te wonen naast de woning van Efigenia. Efigenia blijkt bovendien familie te zijn van de buurman waar gefilmd gaat worden. Omdat Loes, Jacques en Koen er twee dagen eerder waren geweest herkenden zij de plaats. En uiteraard gaan ze ook bij Efigenia binnen. 14

15 Ik heb nog nooit zoiets afschuwelijks gezien zegt Jacques. Ook de anderen die nog niet eerder hier waren blijken danig onder de indruk te zijn van Efigenia. Loes heeft eerder dit jaar kleren van haar dochters afgegeven in onze loods in Panheel. De pakketten voor het gezin waar wordt gefilmd zijn klaargemaakt door een van de vrijwilligers die in onze loods in Panheel actief is. Als de dochters van Efigenia s buurman de pakketten openmaken herkent Loes de kleren van haar eigen dochters. Jacques: dat is toch geen toeval meer. Toeval of niet, het is wel opmerkelijk. Als ik later op de avond, na gegeten te hebben in restaurant Villa aan de Str.Victoriei, de rekening betaal, komt net Dr.Ciprian Bacila uit de wc lopen. Dat komt goed uit, want ik moest hem nog vertellen over de conferentie maandag. Hij wilde daarbij zijn, zei hij eerder deze week. Over toeval gesproken. Zondag 23 november. Vandaag komt Dr.Dorina Popa, oogarts mij ophalen om een aantal gezinnen te bezoeken met medische problemen. Dorina is een opmerkelijk mens. Ze besteedt als medisch specialist een hele zondag om met mij op pad te gaan, ondanks haar drukke beroeps- en gezinsleven. Ik ken geen andere medicus die tot zo iets bereid is. We vertrekken om 9 uur voor een bezoek aan de fam. Hant. In onze informatie is vermeld dat een of meer gezinsleden problemen hebben met de ogen. Voor Dorina is de situatie snel duidelijk, het is een erfelijke ziekte van de oogzenuwen waar niets aan te doen is. Behalve de vader hebben ook de twee kinderen deze aandoening. Er ligt nog een baby van drie maanden in een wieg. Of deze de ziekte ook heeft is nog niet duidelijk. Het gezin woont in de bovenste verdieping van een appartementencomplex. Ze moeten het met 5 personen doen met een klein kamertje annex keuken en op de vliering zijn nog slaapplaatsen ingericht. Het is een armoedig geheel. Farcos Teodor had een bril nodig. Op verzoek van een Dorina heb ik een opticien bij ons in de buurt om medewerking gevraagd en gekregen. Bij mijn bezoek aan het jongetje heb ik de bril bij me. Ook hier is sprake van een armoedige situatie. De jongen leeft alleen met zijn broodmagere moeder. Ze heeft een t-shirt aan en door het stof heen kan ik haar ribben tellen. De bril past perfect en verwonderd kijkt hij om zich heen. Hij kan beter zien dan eerst, zo laat hij weten. Ik zie de deur van een ijskast openstaan. Dat betekent simpelweg dat er geen eten in huis is. Het gezin zit in ons 15

16 hulpprogramma, maar om onbekende reden er is geen uitnodiging bezorgd om de pakketten af te halen. Ik verwijs haar naar komende vrijdag om 3 uur bij onze opslagplaats. De familie Nasture heeft via een onze hulp gevraagd. Ik heb een doos met eten meegenomen. Omdat ik de situatie niet ken gaan we even kijken. De moeder is thuis; haar dochter ligt nog in bed. Ze heeft hepatitis-b, een serieuze leverinfectie, die overigens wel onder controle is. Rondkijkend vind ik dat de situatie acceptabel is. Het ziet er allemaal redelijk goed uit. De ouders werken ook allebei. Ik laat de doos met eten achter, maar opname in ons hulpprogramma vind ik niet nodig. Er zijn serieuzere situaties aan de orde. Volgende stop: Stancu Efigenia. Ik was al een keer bij haar, maar ik moet terug omdat we nu een doos met eten bij ons hebben. Efigenia heeft nog extra informatie voor mij; bovendien heb ik een opdracht voor haar. Als we binnen komen ligt ze op bed. Op de grond op een deken naast de kachel ligt nog iemand te slapen. Als hij wakker wordt en merkt dat er bezoek is staat hij stilletjes op en vertrekt. Ze vertelt dat de medicijnen die ze gebruikt niets te maken hebben met haar psoriasis. Ze heeft een aantal andere aandoeningen variërend van nier deficiëntie tot artritis en ongelukkiger wijze hebben de medicijnen hiervoor allemaal vervelende bijwerkingen. Ik verzoek haar om mij via Teo een beschrijving te geven van alle aandoeningen die ze heeft en een lijst op te stellen van alle medicijnen die ze gebruikt. Ik vertel haar dat ik deze informatie wil gebruiken om in Nederland een second opinion te vragen. Ze begint te huilen als ze dit hoort. De familie Morar is aan de beurt voor een bezoek. Het is een gezin uit de middenklasse en ze hebben het redelijk goed. Zij hebben een dochter met de ziekte van Marfan en recentelijk hebben ze ontdekt dat het broertje de ziekte van Crohn heeft. Twee kinderen, allebei ziek. Er komt in dit gezin wel veel pech bij elkaar. We hebben een voorraad speciale voeding bij ons voor het jongetje, modulen van Nestlé. We raken in gesprek over de kosten van deze voeding. Op het deksel van de in Nederland gekochte blikken voeding staat een prijs van iets meer dan 14 euro per blik van 400 gram. Zij hebben in Hongarije 35 euro betaald voor precies het zelfde blik. In vier dagen tijd heeft hij er drie nodig. De ziekte is op dit moment een beetje in remissie. Als ze in alle hevigheid terug komt is er één blik per dag nodig. De kosten lopen hiermee op tot meer dan 1000 euro per maand. Dat zullen de ouders zelf moeten betalen, omdat deze ziekte niet in het verzekeringspakket zit, zo verzekert Dorina mij. Bij aankoop in Nederland kost het minder dan de helft. De ouders zijn zeer geïnteresseerd om de voeding in Nederland te kopen. Ik bied aan om te proberen een sponsor te vinden en als dat niet lukt om in ieder geval te proberen de blikken voeding zonder kosten in Roemenië te krijgen. Onze transporteur Transmontana is ons hierbij al een eerder van dienst geweest. 16

17 Na terugkeer in mijn tijdelijke verblijfplaats neem ik nog enkele uren de tijd om mij voor te bereiden op de conferentie van morgen. Een van onze vrijwilligers ondersteunt de fam. Muntean. Daniel de vader van het gezin is taxichauffeur. Als de ergens naar toe moeten bellen we niet meer de taxicentrale, maar Daniel rechtstreeks op zijn mobiele telefoon. Net zoals alle taxi s in Sibiu is hij er binnen enkele minuten. Zijn inzet bevalt zo goed dat we hem eigenlijk een vast contract zouden moeten aanbieden. Hij heeft inmiddels de bijnaam Schumi verdient. Hij racet door de stad en in een bocht helt hij met zijn bovenlijf met de auto mee over. Maandag 24 november Ergernis.. Ik heb een doos laten staan in onze opslag en die heb ik vanmorgen nodig. Dat betekent dat ik al vroeg weg moet om die op te halen. Toch nog ruim voor de afgesproken tijd sta ik bij Dr.Maria Rotaru op kantoor. Na enkele inleidende opmerkingen, laat ik haar een foto van Ifigenia zien. Wat ik al dacht blijkt zo te zijn: ze kent haar. Drie jaar geleden is ze opgenomen geweest. Dat kon ze zich nog herinneren omdat Ifgenia nogal indruk op haar heeft gemaakt. Ze had nog nooit zo n ernstig geval van psoriasis gezien. Wat ze zich ook nog kon herinneren is dat Ifigenia weigerde medicijnen te gebruiken. Vermoedelijk omdat het het een buitengewoon agressieve behandelmethode was. Ze was daar heel stellig in. Dr.Rotaru staat helemaal achter het voorstel om in Nederland een second opinion te vragen. Daarvoor moet ik dan wel alle medische gegevens hebben. Ik ga Teo vragen om deze papieren te verzamelen. Rond de middag ben ik uitgenodigd om een workshop te leiden in het ziekenhuis met een 70 tal residenten, specialisten in opleiding. Het was een boeiende en in sommige opzichten ook verrassende ervaring. Verrassend was dat ik op mijn vraag waarom willen jullie arts-specialist worden van niemand een antwoord kreeg, ook niet na aandringen en evenmin aan het einde van de workshop toen de sfeer wat losser was en ik de vraag herhaalde. Blijkbaar wilde niemand iets van zijn eigen motieven prijsgeven ten opzichte van collega s. Ik leg hun een geval voor. Je zit als dokter in je werkkamer en je moet een fatale boodschap overbrengen. Volgens de gegevens zal de patiënt binnenkort overlijden aan een hersen tumor. De patiënte is 25 jaar oud en zit met de ouders in de wachtkamer. Vraag: Wat doe je.? De antwoorden waren uiteenlopend. De meesten zouden erom heen draaien en zeker niet vertellen dat de patiënte dood zou gaan. Zij zouden verhalen vertellen over hoe ernstig de situatie is, over levensverwachting en behandelingsmethoden. Ook kwam bij de meerderheid duidelijk naar voren dat ze de boodschap zouden overbrengen aan de ouders, niet aan de patiënte zelf. Dit was een uitkomst waarvan ik al wist dat die zou komen. Het is blijkbaar een cultureel bepaald gegeven dat het een taak van de ouders is om slecht nieuws te vertellen, ondanks dat het een volwassen patiënte is. Deze benadering heeft vervelende consequenties. De patiënt krijgt in zo n geval geen alternatieve behandeling voorgelegd. Een van de artsen wist precies waar ik op doelde. Bij goed nieuws wordt de patiënt overigens wel rechtstreeks geïnformeerd. 17

18 Er was maar één arts met een andere mening: een jonge dokter interne geneeskunde; zij zou rechtuit en duidelijk zijn tegen de patiënte zelf en ook het alternatief voorleggen. Ellendig en langzaam sterven met chemo of rustig sterven zonder chemo, maar wel sneller. Gaandeweg de workshop kwamen andere thema s aan de orde. De rechten de patiënt. Deze zijn in Roemenië redelijk goed geregeld. Tegenover de rechten van de patiënt staat de verplichting van de overheid om het tegemoetkomen aan deze rechten te faciliteren met geld. Op dit punt loopt het systeem vast. In de gezondheidszorg zijn hiervoor te weinig mogelijkheden en middelen beschikbaar. Zo hebben bijvoorbeeld onverzekerde patiënten die opgenomen moeten worden in het ziekenhuis recht op 3 dagen opname, of ze nu verzekerd zijn of niet. Van deze mogelijkheid wordt massaal gebruik gemaakt door met name zigeuners, die soms met de hele familie het ziekenhuis binnentrekken als een van de gezinsleden hulp nodig heeft. Soms gaat het daarbij om patiënten die officieel niet eens bestaan. Hun geboorte is nooit geregistreerd en ze hebben daarom geen identiteitskaart. Ander voorbeeld. Voor behandeling moeten patiënten een document ondertekenen dat zij akkoord gaan met een bepaalde behandeling. Als de patiënt bewusteloos is moet een familielid een handtekening. Ik probeerde nog maar een keer de vraag te stellen waarom ze specialist wilden worden en geef daarbij zelf maar een mogelijk antwoord: voor het uitstekende salaris. Dit antwoord wordt met hoongelach ontvangen. Een arts verdient op papier 300 euro per maand. Ik had eigenlijk als mogelijk antwoord moeten geven om te gaan werken in het buitenland. Dat wordt mij later in de week duidelijk uit een gesprek met een vaatchirurg. Na ruim een uur is de workshop voorbij en deel ik een aantal van de PAC-kaarten uit die ik heb meegenomen. Deze zal worden gepubliceerd en in Roemenië worden geïntroduceerd. Mogelijk dat in de nabije toekomst patiënten deze kaart meenemen naar een consult. Zij hebben de Roemeense primeur in deze workshop. Na afloop laat ik mij door Andrei naar mijn tijdelijke verblijfplaats brengen. Dinsdag 25 november Rond het middaguur heb ik een afspraak gemaakt met Radu Vulcan, een psycholoog die bereid is om de ouders van Bianca bij te staan in hun problemen. Hij is geïnteresseerd in de kwestie en stelt voor om een aantal gesprekscessies te houden. Hij maakt op mij een sympathieke indruk. Vanavond probeer ik de contactgegevens aan de ouders te geven en vervolgens is het aan henzelf om te beslissen wat te gaan doen. De therapie is overigens niet kosteloos. Hij vraag 50 lei (11 euro) voor een cessie van 50 minuten. Deze prijs is zeer redelijk voor Roemeense begrippen. Teo belt. Hij heeft contact gehad met de zigeunerfamilie die we vorige week woensdag hebben bezocht. De baan die Teo voor de echtgenoot had geregeld gaat niet door. Hij heeft gezegd dat hij er alleen gaat werken als hij daar 400 euro per maand kan verdienen. Mooi is dat. Een universiteitsdocent verdient iets meer dan 300 euro en deze zigeuner denkt dat hij een simpele baan kan weigeren omdat die minder dan 400 euro opbrengt. Ik vertel Teo daarom dat ik de 100 euro die hij nog op zak heeft voor de stroomgenerator terug wil hebben en ik adviseer hem 18

19 om alle verdere contacten met dit gezin te vermijden. Wat mij betreft gaat dit gezin ook uit ons hulpprogramma. Ik ben niet van plan om mij door een zigeuner te laten belazeren. Ik moet bekennen, ik vind dat erg voor zes de kinderen. Zij zijn het slachtoffer en kunnen er niets aan doen. Toch denk ik dat deze beslissing terecht is. Ondanks alle hulp die het gezin gekregen heeft van ons, blijven ze om meer vragen, en vooral geld. Het is blijkbaar nooit genoeg. Nu ben ik er klaar mee. Twee van de kinderen zijn nog opgenomen in een ander hulpprogramma. Een keer per maand wordt eten bezorgd bij deze familie. Ik twijfel nog even of we ook met dit programma gaan stoppen. Twee emoties strijden om voorrang. Ik heb compassie met de kinderen; zij kunnen er niets aan doen. Van de andere kant verdienen deze mensen niet onze hulp. Eeder in de week had Tibi mij gevraagd of ik iets zou kunnen betekenen voor een oud vrouwtje uit Saliste. Zij heeft kanker en zou voor verder onderzoek en behandeling naar Cluj-Napoca moeten. Daar had ze geen geld voor. Ik besluit de 100 euro aan haar te geven. Later in de middag breng ik nog een bezoek aan een kindercrèche in Selimber, een plaatsje dat is vastgegroeid aan Sibiu. Deze crèche is groot, nieuw, schoon, verzorgd en gehuurd van een in Spanje wonende eigenaar. De directrice is Lily. Het is al later in de middag, dus zijn niet veel kinderen meer aanwezig. De organisatie is een Stichting, die het zonder overheidssubsidie moet doen. Er zijn 24 kinderen die hier bezig worden gehouden door een staf van vier. We hebben een pallet met speelgoed gebracht en naar wat ik hier zie is dat een goede beslissing geweest. Ze zouden best nog wat speelgoed kunnen gebruiken, naast meubilair voor de kleintjes. We moeten kijken of we nog wat bij elkaar kunnen krijgen voor volgend voorjaar. Voor vanavond heeft Tibi mij uitgenodigd voor een maaltijd. Halverwege de avond valt mij in dat ik Wim nog moet bellen in verband met de prijs van de speciale voeding modulen Nestlé. De prijs van 14 euro is de prijs die hij betaalt bij de groothandel. Hij wil de blikken voor dezelfde prijs aan ons geven. Dat biedt perspectief voor de fam.morar. Het maakt ook duidelijk dat de detailhandels prijs het dubbele bedraagt van de groothandels prijs. Iemand wordt hier rijk van over de rug van de patiënten of van de verkeringsmaatschappijen. Ik kan daar niet vrolijk van worden. Bij deze gelegenheid vraag ik Wim ook nog medewerking bij enkele verzoeken om een second opinion. Geen enkel probleem, zo krijg ik te horen. Later krijgt de avond nog een onverwachte wending. De twee jaar oude kleindochter van de buurvrouw van een van de rugbyspelers, die heeft geholpen in onze opslagplaats, heeft een medisch probleem waar niemand raad mee weet in Roemenië. Tibi vraagt of we hiernaar toe kunnen gaan om de situatie te bespreken. We vertrekken direct. De vader van het kind licht de situatie toe. Zijn dochtertje kan niet zelfstandig zitten en heeft af en toe een epileptische aanval. De medici in Roemenië zijn niet in staat om een duidelijke diagnose te stellen. Ze is gepresenteerd op een medisch congres in Boekarest, maar dat heeft ook geen duidelijkheid verschaft. De ouders overwegen om in Duitsland bloedonderzoek te laten doen op een genetische afwijking. Hij vraagt ons om te bekijken of in Nederland een second opinion mogelijk is. Ik beloof hem om dit te vragen, maar daarvoor moet ik kunnen beschikken over een medisch dossier, liefst vertaald in het Engels, en mogelijk foto s en video-opnames van een epileptische aanval. Binnen enkele dagen kan ik deze informatie op verwachten volgens de vader. Je zult aan de bak moeten Wim. Ik bel onze inmiddels vaste taxi chauffeur om mij weer terug te brengen. 19

20 Woensdag 26 november. Het begint zo ongeveer een vast onderdeel van mijn programma te worden als ik in Roemenië ben. Gastcolleges geven aan de universiteitsfaculteiten journalistiek en politiek. Dat feest begint om uur en eindigt rond de middag. Ondertussen is de rest van het Nederlandse team naar huis vertrokken en blijf ik nog enkele dagen alleen achter, omdat komende vrijdag nog 25 gezinnen hun pakketten moeten komen halen. De colleges beginnen bij journalistiek. Met deze toekomstige journalisten, communicatiemedewerkers en PR adviseurs heb ik het vooral over de resultaten van de conferentie in het ziekenhuis van afgelopen maandag. Ook komen thema s als de persvrijheid in Nederland en de niet helemaal ongevaarlijke onderzoeksjournalistiek aan bod. Bij de andere faculteit zijn vooral de resultaten van de presidentsverkiezingen, de uitbreiding van de EU, de eurozone, verschillen republiek en monarchie, het parlementaire stelsel en het vormen van een regering de thema s die aan bod komen. Ook ons werk als Stichting komt aan bod. Deze tweede en derde jaar studenten zijn allemaal zeer oplettend en stellen kritische vragen. Deze colleges verzorgen doe ik met plezier. Na afloop krijg ik nog van een oud vrouwtje, dat lijdt aan osteoporose een hulpverzoek. Zij zou graag een second opinion hebben van een Nederlandse arts. Je krijgt het nog druk Wim. Afgelopen zomer had de dochter van een van de Patriarchen van Sibiu, Mihaela Avram een zigeunerfamilie in de stad gezien, die probeerde met (aard)appelverkoop en verkoop van mest vanuit een paardenkar een beetje de kost bijeen te schrapen. Een van de kinderen, Stefan, ruim een jaar oud zag zij toen naakt rondlopen. Omdat dit ongeveer van leeftijd van haar eigen zoontje is, heeft ze kleren en pampers aan de vader gegeven. Via vroeg ze aansluitend of wij iets voor dit gezin konden betekenen. Een van onze vrijwilligers heeft toen een doos met voedsel klaargemaakt en die gaan Teo en ik vandaag brengen. Teo is gestrestst. Hij kreeg op het laatste moment nog enkele inspecteurs sociale zaken op zijn dak. Hoewel er niets aan de hand was, duurde de controle van enkele documenten wel heel erg lang. Hij rijdt op weg naar onze bestemming veel te hard. Als hij over een bult in de weg raast, raakt de bodemplaat van de auto het asfalt. Ik verzoek hem dringend zijn snelheid te matigen. Het gezin woont een Rusciori, een zigeunerdorp gelegen op ongeveer 10 km buiten de stad. Dit 20

Dag 3: We hebben even geen tijd om verslag te doen - we schamen ons

Dag 3: We hebben even geen tijd om verslag te doen - we schamen ons Dag 3: We hebben even geen tijd om verslag te doen - we schamen ons Dag allemaal, Helaas moeten wij even afwijken van het schema. Vanavond hebben wij de bbq bij Light into Europe en kunnen dan geen verslag

Nadere informatie

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen www.edusom.nl Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen Het is belangrijk om veel woorden te leren. In deze extra les vindt u extra woorden bij de Opstartlessen 1 t/m 5. Kijk ook eens naar

Nadere informatie

Dag 6 & 7: dag 6 zondag & dag 7 bezoek ver weg

Dag 6 & 7: dag 6 zondag & dag 7 bezoek ver weg Dag 6 & 7: dag 6 zondag & dag 7 bezoek ver weg Hallo beste medereisgenoten, We hebben gehoord dat jullie zaterdag een hele mooie dag gehad hebben met een mooie opbrengst. Daar zijn we blij mee. Voordat

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

Een spannend spel loopt verkeerd af

Een spannend spel loopt verkeerd af De strafzaak Een spannend spel loopt verkeerd af Algemene informatie over de rechtszaak in het simulatiespel Ben, Najib en Roos, drie vmbo leerlingen van 15 jaar, hebben de laatste lesuren vrij van school

Nadere informatie

Dag 3 - Lief en leed en???

Dag 3 - Lief en leed en??? Dag 3 - Lief en leed en??? Beste mede reisgenoten, Sorry dat het gisteren niet goed ging met de mail. Ik zal de foto's voortaan verdelen over een aantal mails want Romica heeft geen programma om ze te

Nadere informatie

Gedwongen opname met een IBS of RM *

Gedwongen opname met een IBS of RM * Gedwongen opname met een IBS of RM * Informatie voor cliënten Onderdeel van Arkin Inleiding In deze folder staat kort beschreven wat er gebeurt als u gedwongen wordt opgenomen. De folder bevat belangrijke

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

sarie, mijn vriend kaspar en ik

sarie, mijn vriend kaspar en ik sarie, mijn vriend kaspar en ik Leen Verheyen sarie, mijn vriend kaspar en ik is een theatertekst voor kinderen vanaf 4 jaar en ging in première op 12 september 2009 bij HETPALEIS in Antwerpen 1 ik: het

Nadere informatie

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

Dag 2: Goed aangekomen & dag 2

Dag 2: Goed aangekomen & dag 2 Dag 2: Goed aangekomen & dag 2 Hallo allemaal, Eerst even een bedankje voor de post, sms'jes die wij gekregen hebben en aan allen die ons uitgeleide hebben gedaan. En natuurlijk aan Maaya voor de koffie,

Nadere informatie

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst.

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst. Interview op zaterdag 16 mei, om 12.00 uur. Betreft een alleenstaande mevrouw met vier kinderen. Een zoontje van 5 jaar, een dochter van 7 jaar, een dochter van 9 jaar en een dochter van 12 jaar. Allen

Nadere informatie

Mijn loverboy Verloren onschuld

Mijn loverboy Verloren onschuld Mijn loverboy Verloren onschuld in makkelijke taal simone schoemaker 8 Het verhaal van Lisa De dag begint goed. Ik word wakker met een blij gevoel. Yes, ik ben jarig! Ik ben zestien! Mijn moeder feliciteert

Nadere informatie

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden.

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 1 Werkwoord (wonen, werken, lopen,...) wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 8 Grammatica is niet moeilijk 1.1 woon, woont, wonen Ik woon nu in Nederland. Jij woont nu in Nederland. U woont nu

Nadere informatie

w w w. k i n d e r e n i n n o o d. n l

w w w. k i n d e r e n i n n o o d. n l S t i c h t i n g K i n d e r e n i n N o o d w w w. k i n d e r e n i n n o o d. n l Transport naar Hongarije Wij hadden een transport gepland naar de Roemeense plaats Buzău en hoorden een week van tevoren,

Nadere informatie

Een kind zonder kankerdag

Een kind zonder kankerdag Een kind zonder kankerdag Eerste druk, maart 2011 2011 Maurice de Keijzer Schilderij cover: Roel Hofman isbn: 978-90-484-1732-2 nur: 402 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113 Inhoud Woord vooraf 7 Het allereerste begin 9 Oervaders 19 Israël als moeder 57 Wijsheid voor ouders en kinderen 83 Koninklijke vaders 113 Profetische opvoedkunde 145 Kinderen in zijn koninkrijk 177 Leerling

Nadere informatie

Spreekopdrachten thema 4 Wonen

Spreekopdrachten thema 4 Wonen Spreekopdrachten thema 4 Wonen Opdracht 1 bij 4.1 ** Uitleg voor de docent: Op de volgende pagina vind je een blad met plaatjes. Knip de plaatjes uit en doe ze in een envelop. Geef elk tweetal een envelop.

Nadere informatie

Stufe 1. Kreuzen Sie die richtige(n) Lösung(en) an. 1. Waar kom je a) van. b) vandaan. c) vandaag. 2. u Duitse? a) Bent b) Ben c) Zijn

Stufe 1. Kreuzen Sie die richtige(n) Lösung(en) an. 1. Waar kom je a) van. b) vandaan. c) vandaag. 2. u Duitse? a) Bent b) Ben c) Zijn Stufe 1 i1 Kreuzen Sie die richtige(n) Lösung(en) an. 1. Waar kom je a) van. b) vandaan. c) vandaag. 2. u Duitse? a) Bent b) Ben c) Zijn 3. heet jij? a) Wie b) Wat c) Hoe 4. Hoe gaat het met? a) jou b)

Nadere informatie

Zondag, 18 oktober 2015.

Zondag, 18 oktober 2015. Zondag, 18 oktober 2015. Nadat we gisteren eerst nog de familiedag hadden gevierd, heel gezellig, met haast iedereen, Heeft Ria mij weggebracht naar het station van Hengelo. Vincent, Angelique, Bobbie

Nadere informatie

Take a look at my life week 5&6

Take a look at my life week 5&6 Take a look at my life week 5&6 Maandag 27 januari 2014 Zou vandaag gaan werken, maar heb op het laatste moment afgezegd omdat het nogal glad was op de weg. Dus ik durfde het niet aan om op de fiets naar

Nadere informatie

Wat kan ik voor u doen?

Wat kan ik voor u doen? 139 139 HOOFDSTUK 9 Wat kan ik voor u doen? WOORDEN 1 1 Peter is op vakantie. Hij stuurde mij een... uit Parijs. a brievenbus b kaart 2 Ik heb die kaart gisteren.... a ontvangen b herhaald 3 Bij welke...

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

6. Behandelingen. Wil jij dat jouw moeder zo snel mogelijk begint met de behandelingen of wil je dat ze nog even wacht? Waarom?

6. Behandelingen. Wil jij dat jouw moeder zo snel mogelijk begint met de behandelingen of wil je dat ze nog even wacht? Waarom? 6. Behandelingen De uitslagen van alle onderzoeken geven een duidelijk beeld van de ziekte. De artsen weten nu om welke soort borstkanker het gaat, wat de eigenschappen zijn van de kankercellen, hoe groot

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

LES 10. Sluipaanval. Doe Lees 1 Samuël 24.

LES 10. Sluipaanval. Doe Lees 1 Samuël 24. LES Sluipaanval Ben je wel eens gepest? Is er iemand die altijd vervelend tegen jou doet? Heb je ooit geprobeerd om die persoon terug te pakken? (Zie 1 Samuël 24; Patriarchen en Profeten, blz. 603-615)

Nadere informatie

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo?

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo? Wablieft praat met Paul Verhaeghe De maatschappij maakt mensen ziek Materieel hebben we het nog nooit zo goed gehad. De meesten van ons hebben een inkomen, een dak boven ons hoofd Toch voelen veel mensen

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer. Introductiefase: 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?"

Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer. Introductiefase: 2. Vraag: Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent? Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer "Welkom:..." Introductiefase: 1. "We gaan vandaag proberen te voorspellen." 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?" 3. Discussie:...

Nadere informatie

Ze moet wel twee keer zo veel eten als Anne, en altijd weer die pillen vooraf.

Ze moet wel twee keer zo veel eten als Anne, en altijd weer die pillen vooraf. 1. Susan Susan ligt op een bed in haar tuinhuisje. De twee deuren van het huisje staan wijd open, zodat er frisse lucht naar binnen komt. Vanuit haar bed kan Susan precies tussen de struiken door de achterdeur

Nadere informatie

Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis.

Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis. 1 Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis. Dat is nu al de derde keer in een paar dagen. We moeten vandaag op de eerste verdieping zijn, kamer 105. Mevrouw dr. W.H.F. Scheltema, internist,

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

dagopname op de afdeling dagbehandeling

dagopname op de afdeling dagbehandeling patiënteninformatie dagopname op de afdeling dagbehandeling In overleg met uw arts heeft u besloten tot opname op de afdeling Dagbehandeling in het Onze lieve Vrouwe Gasthuis (OLVG). Op de afdeling Dagbehandeling

Nadere informatie

Nucleaire Geneeskunde PET-CT-onderzoek (PET-CT-scan met FDG) Gelieve deze folder bij ontvangst en de dag direct voor het onderzoek door te lezen.

Nucleaire Geneeskunde PET-CT-onderzoek (PET-CT-scan met FDG) Gelieve deze folder bij ontvangst en de dag direct voor het onderzoek door te lezen. Nucleaire Geneeskunde PET-CT-onderzoek (PET-CT-scan met FDG) Gelieve deze folder bij ontvangst en de dag direct voor het onderzoek door te lezen. 2 Binnenkort wordt u verwacht op de afdeling Nucleaire

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

The University Hospital of Crete

The University Hospital of Crete The University Hospital of Crete In Heraklion, Griekenland Snuffel stageverslag Snuffel stageverslag November/december 2012 The University Hospital of Crete Student: Bonnie Oosterveld Nummer: 10004726

Nadere informatie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie Zaken voor mannen Verhalen van mannen met epilepsie Introductie Niet alle mannen vinden het prettig om over hun gezondheid te praten. Ieder mens is anders. Elke man met epilepsie ervaart zijn epilepsie

Nadere informatie

De naam van het kindertehuis is Visatorii Dat betekent dromen. De droom werd een nachtmerrie.

De naam van het kindertehuis is Visatorii Dat betekent dromen. De droom werd een nachtmerrie. De naam van het kindertehuis is Visatorii Dat betekent dromen. De droom werd een nachtmerrie. Op 12 mei 2009 werden we gebeld met de mededeling dat er brand was geweest in het kindertehuis. Aanvankelijk

Nadere informatie

een ademtest om een speciale bacterie in je maag op te sporen 13C-ureumtest

een ademtest om een speciale bacterie in je maag op te sporen 13C-ureumtest een ademtest om een speciale bacterie in je maag op te sporen 13C-ureumtest Onder ouders verstaan wij ook verzorger(s), pleeg- of adoptieouder(s) U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie door

Nadere informatie

Omdat het langere tijd zo goed ging heeft de arts in 2008 de medicatie verminderd.

Omdat het langere tijd zo goed ging heeft de arts in 2008 de medicatie verminderd. Congres GGZ 2014 Geacht publiek, Waarschijnlijk hebben jullie de aankondiging van mijn mededeling gelezen: mijn neef heeft in een toestand van zware psychose zijn beide ouders om het leven gebracht. Dit

Nadere informatie

Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama

Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama Zakelijke gegevens: 1. Titel van het boek: De jongen in de gestreepte pyjama. 2. Het boek heeft geen ondertitel. 3. De auteur van het boek is John Boyne 4. Het

Nadere informatie

2002/2003 SPREKEN EXAMEN I. Voorbeeldexamen Tijdsduur ± 30 minuten. Opgavenboekje. Examennummer kandidaat: Aanwijzingen. Staatsexamen Nederlands

2002/2003 SPREKEN EXAMEN I. Voorbeeldexamen Tijdsduur ± 30 minuten. Opgavenboekje. Examennummer kandidaat: Aanwijzingen. Staatsexamen Nederlands SPREKEN EXAMEN I Voorbeeldexamen Tijdsduur ± 30 minuten 2002/2003 Opgavenboekje Examennummer kandidaat: Aanwijzingen Staatsexamen Nederlands NT als tweede taal 2 U gaat een spreektoets maken. De toets

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN Blijf kalm; Verzeker je ervan dat je de juiste persoon aan de lijn hebt; Zeg duidelijk wie je bent en wat je functie is; Leg uit waarom je belt; Geef duidelijke en nauwkeurige informatie en vertel hoe

Nadere informatie

Gefeliciteerd. De allerbelangrijkste regel als we het hebben over kinderen en honden is:

Gefeliciteerd. De allerbelangrijkste regel als we het hebben over kinderen en honden is: Gefeliciteerd. Je bent zwanger en je hebt één of meerdere honden. Het wordt jullie eerste kind. Je bent net bij de verloskundige geweest, het gaat goed met je kindje, en je hebt deze folder meegekregen.

Nadere informatie

Dit is het verkiezingsprogramma van de ChristenUnie. Dit vindt de ChristenUnie belangrijk voor Nederland. Lees maar!

Dit is het verkiezingsprogramma van de ChristenUnie. Dit vindt de ChristenUnie belangrijk voor Nederland. Lees maar! Over een paar weken kiest Nederland een nieuwe regering. Op 12 september Jij kunt ook kiezen. Stemmen noemen we dat. Als je stemt, kies je voor de politieke partij die jij het beste vindt. Jij kunt straks

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

Nieuwsbrief Hart voor Hongarije 2015 5 e jaargang nummer 3

Nieuwsbrief Hart voor Hongarije 2015 5 e jaargang nummer 3 Bij deze weer een nieuwe nieuwsbrief. Eens per kwartaal proberen wij u met een nieuwsbrief op de hoogte te houden van alle ontwikkelingen. We wensen u veel leesplezier. Vanuit Hongarije Kledingbeurs Vlak

Nadere informatie

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden.

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden. Hoe vertel je het de kinderen? Op een gegeven moment moet je de kinderen vertellen dat jullie gaan scheiden. Belangrijk is hoe en wat je hen vertelt. Houd rekening daarbij rekening met de leeftijd van

Nadere informatie

Zondag 28 juni 2015 Hem even aan te mogen raken

Zondag 28 juni 2015 Hem even aan te mogen raken Zondag 28 juni 2015 Hem even aan te mogen raken Bij Marcus 5 : 21-43 Voor mensen met school-gaande kinderen nadert de zomervakantie. Hier in de kerk blijven al enige tijd wat meer stoelen leeg om dat dan

Nadere informatie

Van verslaving naar herstel!

Van verslaving naar herstel! Van verslaving naar herstel! Eerste druk, 2013 2013 Anita Van Besauw isbn: 9789048429356 nur: 340 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Filmverslag Nederlands Pay It Forward

Filmverslag Nederlands Pay It Forward Werkstuk Scholieren.com Filmverslag Nederlands Pay It Forward Someone A Basis Titel: Pay it forward. Regisseur: Mimi Leder. Personen: Trevor is de hoofdpersoon, maar Arlene en Eugene zijn ook heel belangrijk.

Nadere informatie

In de war? Op de Intensive Care

In de war? Op de Intensive Care In de war? Op de Intensive Care Albert Schweitzer ziekenhuis juni 2015 pavo 1168 Inleiding Uw partner of familielid is in het Albert Schweitzer ziekenhuis opgenomen op de Intensive Care. Waarschijnlijk

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

Alleen een plastic tasje

Alleen een plastic tasje Alleen een plastic tasje Gaat u zitten, fijn dat u er bent. Wilt u thee? Met suiker? Zal ik beginnen bij het begin? Ik woon hier sinds 1970. Toen ik hier aankwam, had ik alleen een klein plastic tasje

Nadere informatie

Lesbrief Iedereen betaalt belasting

Lesbrief Iedereen betaalt belasting Lesbrief Iedereen betaalt belasting inleiding Iedereen betaalt belasting» waar komt het geld vandaan?» waar gaat het geld naar toe?» nederland, europa en de wereld» Iedereen betaalt belasting 1 Iedereen

Nadere informatie

U leert in deze les "toestemming vragen". Toestemming vragen is vragen of u iets mag doen.

U leert in deze les toestemming vragen. Toestemming vragen is vragen of u iets mag doen. TOESTEMMING VRAGEN les 1 spreken inleiding en doel U leert in deze les "toestemming vragen". Toestemming vragen is vragen of u iets mag doen. Bij toestemming vragen is het belangrijk dat je het op een

Nadere informatie

Verslagen. Mozmed Gurué. Bart Roosenburg

Verslagen. Mozmed Gurué. Bart Roosenburg Verslagen Mozmed Gurué Bart Roosenburg 2013 Week 1 Datum: 5 t/m 9 augustus 2013 Team: Hanneke Dekker (arts), Jacinto Joaquim (evangelist), José Orlando (vrijwilliger), Bart Roosenburg (verpleegkundige).

Nadere informatie

Samen eenzaam. Frida den Hollander

Samen eenzaam. Frida den Hollander Samen eenzaam Samen eenzaam Frida den Hollander Tweede editie Schrijver: Frida den Hollander Coverontwerp: Koos den Hollander Correctie: Koos den Hollander ISBN:9789402122442 Inhoud Inleiding 1 Ik ben

Nadere informatie

REISVERHAAL MEI 2014.

REISVERHAAL MEI 2014. REISVERHAAL MEI 2014. Intro. Soms passen alle puzzelstukjes keurig in elkaar. Eén vrachtwagen van ons wintertransport van afgelopen jaar was bestemd voor het psychiatrisch ziekenhuis in Sibiu. De lading

Nadere informatie

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Er zijn leuke en fijne momenten in de opvoeding, maar ook moeilijke en zware momenten. Deze moeilijke momenten hebben soms te maken met een bepaalde fase

Nadere informatie

Verslag Roemenië reis 11 mei 2013 t/m 14 mei 2013 Gerjan Visscher, Wim de Jonge, Harma Koers, Gerrie Knol en Tiny Bergman

Verslag Roemenië reis 11 mei 2013 t/m 14 mei 2013 Gerjan Visscher, Wim de Jonge, Harma Koers, Gerrie Knol en Tiny Bergman Verslag Roemenië reis 11 mei 2013 t/m 14 mei 2013 Gerjan Visscher, Wim de Jonge, Harma Koers, Gerrie Knol en Tiny Bergman Het is zaterdag 11 mei 2013. De wekker loopt af om 03.00 uur. Oei, wat is het vroeg.

Nadere informatie

De Klachtencommissie heeft op grond van de beschikbare informatie de volgende feiten als vaststaand aangenomen:

De Klachtencommissie heeft op grond van de beschikbare informatie de volgende feiten als vaststaand aangenomen: Klachtencommissie Huisartsenzorg Midden-Nederland Uitspraak Kern: de ongeruste patiënt of ouder die voor de tweede keer in korte tijd of dezelfde dag naar de huisartsenpraktijk belt en het belang van registratie

Nadere informatie

VERSLAG BEZOEK ROEMENIË EN OEKRAÏNE MEIVAKANTIE 2014

VERSLAG BEZOEK ROEMENIË EN OEKRAÏNE MEIVAKANTIE 2014 VERSLAG BEZOEK ROEMENIË EN OEKRAÏNE MEIVAKANTIE 2014 In deze verslagen kunt u lezen over de bevindingen tijdens het bezoek van de familie Veldman aan onze contacten in Roemenië en Oekraïne. Zaterdag 3

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

t Bruggetje Nieuws uit de groepen 1 t/m 4 Nieuws uit groep 5/6 Toeten en Blazen Schoolreis

t Bruggetje Nieuws uit de groepen 1 t/m 4 Nieuws uit groep 5/6 Toeten en Blazen Schoolreis t Bruggetje Basisschool St. Martinus Groenstraat 1 5551 AV Dommelen tel. 040 2017970 www.martinusdommelen.nl Informatiebulletin voor ouders Jaargang 2013-2014 nr. 19 12 juni 2014 Nieuws uit de groepen

Nadere informatie

Scoutskamp 2007 KAMP 2007. 4 augustus tot 11 augustus 2007. Mook. 2007 Scouting Hike-Groep

Scoutskamp 2007 KAMP 2007. 4 augustus tot 11 augustus 2007. Mook. 2007 Scouting Hike-Groep KAMP 2007 4 augustus tot 11 augustus 2007 Hallo allemaal, Beetje bijgekomen in de vakantie? Mooi! Dan heb je dus genoeg energie opgedaan om op kamp te gaan. Een week lang samen met de rest een gezellig

Nadere informatie

H E T V E R L O R E N G E L D

H E T V E R L O R E N G E L D H E T V E R L O R E N G E L D Personen Evangelieschrijver Vrouw (ze heet Marie) Haar buurvrouwen en vriendinnen; o Willemien o Janny o Sjaan o Sophie (Als het stuk begint, zit de evangelieschrijver op

Nadere informatie

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement 51 51 HOOFDSTUK 4 Te huur WOORDEN 1 1 Ik woon in een flat op de vierde.... a verdieping b appartement 2 Het is een rijtjeshuis met een grote woonkamer en drie.... a tuinen b slaapkamers 3 Mijn woonkamer

Nadere informatie

Reisverhaal voorjaar 2015.

Reisverhaal voorjaar 2015. Reisverhaal voorjaar 2015. INTRO In de aanloop naar ons voorjaarsproject is er één kwestie die onze bijzondere aandacht heeft gevraagd: de ernstige huidziekte van Efigenia Stanciu. Deze 28 jarige vrouw,

Nadere informatie

Informatiebrochure: kind onder narcose

Informatiebrochure: kind onder narcose Informatiebrochure: kind onder narcose Informatiebrochure: Bezoeker in het operatiekwartier (begeleidende ouders) Door deze brochure goed door te nemen, kunt u uw kind reeds thuis voorbereiden op de ziekenhuisopname,

Nadere informatie

NASCHOOLSE DAGBEHANDELING. Figaro. Welkom! Waarom kom jij naar de groep? Informatieboekje voor kinderen die komen kennismaken. Dit boekje is van:

NASCHOOLSE DAGBEHANDELING. Figaro. Welkom! Waarom kom jij naar de groep? Informatieboekje voor kinderen die komen kennismaken. Dit boekje is van: NASCHOOLSE DAGBEHANDELING Figaro Welkom! Binnenkort kom je kennismaken op Figaro. In dit boekje leggen we je alvast wat dingen uit. Het boekje is gemaakt voor kinderen die hier voor de eerste keer komen,

Nadere informatie

Fictiedossier Op blote voeten Maren Stoffels

Fictiedossier Op blote voeten Maren Stoffels Fictiedossier Op blote voeten Maren Stoffels Mariska Wijlens Klas 3T2 Docent: Mevrouw Scholten 1. Zakelijke gegevens Titel: Op blote voeten Auteur: Maren Stoffels Uitgever: Leopold Jaar van verschijnen:

Nadere informatie

Thema Kinderen en school. Demet TV. Lesbrief 9. De kinderopvang

Thema Kinderen en school. Demet TV. Lesbrief 9. De kinderopvang Thema Kinderen en school. Demet TV Lesbrief 9. De kinderopvang zoekt opvang voor haar kind. belt naar een kinderdagverblijf. Is er plaats? Is de peuterspeelzaal misschien een oplossing? Gaat inschrijven

Nadere informatie

Ria Massy. De taart van Tamid

Ria Massy. De taart van Tamid DE TAART VAN TAMID Ria Massy De taart van Tamid De taart van Tamid 1 Hallo broer! Hallo Aziz! roept Tamid. Zijn hart klopt blij. Aziz belt niet zo dikwijls. Hij woont nog in Syrië. Bellen is moeilijk in

Nadere informatie

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht.

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht. 1. Joris Hé Roos, fiets eens niet zo hard. Roos schrikt op en kijkt naast zich. Recht in het vrolijke gezicht van Joris. Joris zit in haar klas. Ben je voor mij op de vlucht?, vraagt hij. Wat een onzin.

Nadere informatie

De auto met bedden komt aan.

De auto met bedden komt aan. ONE Op dit moment vangen wij 80 mensen op. We hebben tientallen bedden bijgekocht. We koken de hele dag door, liters soep, aardappelpuree, vlees, pannekoeken en ga zo maar door. De situatie is zeer ernstig.

Nadere informatie

Verwijderen van de neusamandel / het doorprikken van het trommelvlies

Verwijderen van de neusamandel / het doorprikken van het trommelvlies Verwijderen van de neusamandel / het doorprikken van het trommelvlies (Adenotomie en/of paracentese) Afdeling Kindergeneeskunde De keel-, neus- en oorarts (KNO-arts) heeft, in overleg met u, besloten de

Nadere informatie

dagbehandeling bij kinderen

dagbehandeling bij kinderen patiënteninformatie dagbehandeling bij kinderen Binnenkort wordt uw kind voor een behandeling of ingreep opgenomen op afdellng Dagbehandeling, locatie F1. Wat kunt u thuis doen om uw kind voor te bereiden

Nadere informatie

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk?

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Verantwoordelijkheid. Ja, ook heel belangrijk voor school!!! Het lijkt veel op zelfstandigheid, maar toch is het net iets anders. Verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Afdeling EMU Heemstede

Afdeling EMU Heemstede eeg-onderzoek Afdeling EMU Heemstede EEG-onderzoek voor kinderen en jongeren Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde 1. Welkom op de afdeling 2welkom Binnenkort kom je samen met je vader, je

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

R O S A D E D I E F. Arco Struik. Rosa de dief Arco Struik 1 www.gratiskinderboek.nl

R O S A D E D I E F. Arco Struik. Rosa de dief Arco Struik 1 www.gratiskinderboek.nl R O S A D E D I E F Arco Struik Rosa de dief Arco Struik 1 www.gratiskinderboek.nl In de winkel 3 Bart 5 Een lieve dief 7 De telefoon 9 Bij de dokter 11 De blinde vrouw 13 Een baantje 15 Bijna betrapt

Nadere informatie

Elk kind heeft het recht om...

Elk kind heeft het recht om... Elk kind heeft het recht om... Rechten is hetgeen je mag doen en mag hebben. Je hoeft er niet eerst iets anders voor te doen. Rechten heb je gewoon. Ook jij hebt rechten. Iedereen heeft ze. Kinderrechten

Nadere informatie

Zelfmoordgedachten. Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op.

Zelfmoordgedachten. Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Zelfmoordgedachten Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Alles over zelfmoordgedachten Zelfmoordlijn 1813 Die kan je bellen, chatten of mailen als je aan zelfdoding denkt. Op de website

Nadere informatie

JEZUS IS MIJN SUPERHELD

JEZUS IS MIJN SUPERHELD JEZUS IS MIJN SUPERHELD NAAM Studielessen voor 4-7 jarigen. Mei 2005 Deze lessen zijn geschreven door Beryl Voorhoeve, Judith Maarsen De lessen zijn geschreven om te gebruiken in kleine Bijbelstudie groepen

Nadere informatie

Voor u ligt het jaarverslag 2012 van de stichting "Heart for Romania".

Voor u ligt het jaarverslag 2012 van de stichting Heart for Romania. Jaarverslag 2012 Voor u ligt het jaarverslag 2012 van de stichting "Heart for Romania". Inhoud: 1. Algemeen 2. Projecten 2012 3. Vermeldenswaardige gebeurtenissen 4. Vrijwilligers 5. Belangrijke sponsoren

Nadere informatie

Luisteren: muziek (A2 nr. 7)

Luisteren: muziek (A2 nr. 7) OPDRACHTEN LUISTEREN: MUZIEK www.nt2taalmenu.nl nt2taalmenu is een website voor mensen die Nederlands willen leren én voor docenten NT2. Iedereen die Nederlands wil leren, kan gratis online oefenen. Kijk

Nadere informatie

ARMOEDE. Schriftelijke Bezinning. Anoniem

ARMOEDE. Schriftelijke Bezinning. Anoniem ARMOEDE Schriftelijke Bezinning Anoniem INHOUDSOPGAVE INTRODUCTIE... 3 Levensvragen... 3 Stelling... 3 Antwoorden op levensvragen... 4 Mijn standpunt... 4 INTERVIEWS... 5 Derde generatie.... 5 Tweede generatie....

Nadere informatie

Jaarverslag Stichting jij bent TOV! 2015. Auteur: Wendy Verkerk- Klein

Jaarverslag Stichting jij bent TOV! 2015. Auteur: Wendy Verkerk- Klein Jaarverslag Stichting jij bent TOV! 2015 Auteur: Wendy Verkerk- Klein Voorwoord Voor u ligt het eerste jaarverslag van TOV te Tiel. Februari 2015 is stichting Jij bent TOV opgericht waardoor we dit jaar

Nadere informatie

Oplichting aan de deur... Wat kunnen we er aan doen?

Oplichting aan de deur... Wat kunnen we er aan doen? OPMAAK BR OUDEREN correctie 12 9 2 12-09-2006 13:20 Pagina 1 Oplichting aan de deur... Wat kunnen we er aan doen? OPMAAK BR OUDEREN correctie 12 9 2 12-09-2006 13:20 Pagina 2 Een keurige heer verschijnt

Nadere informatie

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Wilhelmina Kinderziekenhuis Wat staat er in deze folder Informatie voor ouders 2 Het medicijn Gammaglobuline onder je huid (subcutaan) 4 Wil je meer

Nadere informatie

Leuk dat je meedoet aan de Zomerspelen van dit jaar! Als je dit gele boekje goed leest, weet je alvast iets over de leuke week die je zult hebben.

Leuk dat je meedoet aan de Zomerspelen van dit jaar! Als je dit gele boekje goed leest, weet je alvast iets over de leuke week die je zult hebben. ZOMERSPELEN 2015 Leuk dat je meedoet aan de Zomerspelen van dit jaar! Als je dit gele boekje goed leest, weet je alvast iets over de leuke week die je zult hebben. De zomerspelenweek is dit jaar van 17

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Acuut optredende verwardheid. (delier) Acuut optredende verwardheid (delier)

Patiënteninformatie. Acuut optredende verwardheid. (delier) Acuut optredende verwardheid (delier) Patiënteninformatie Acuut optredende verwardheid (delier) Acuut optredende verwardheid (delier) 1 Acuut optredende verwardheid (delier) Intensive Care, route 3.3 Telefoon (050) 524 6540 Inleiding Uw familielid

Nadere informatie

Dagopname locatie Leyweg

Dagopname locatie Leyweg Dagopname locatie Leyweg Informatie over dagopname U wordt gedurende 1 dag opgenomen voor een dagbehandeling. In deze folder leest u belangrijke informatie over deze opname. Het kan zijn dat de informatie

Nadere informatie