sensis international Wereldwijd 26 projecten voor blinden en slechtzienden

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "sensis international Wereldwijd 26 projecten voor blinden en slechtzienden"

Transcriptie

1 jaar sensis international 2008 Wereldwijd 26 projecten voor blinden en slechtzienden

2 Onze projecten ABC-eilanden en Suriname Project: Ondersteuning bij samenwerking. Samenwerkingspartners: Fundashon Arubano di Esnan Visualmente Incapacita (FAVI), Fundashon Kuido pa Bista i Oida (FKBO), Fundashon Pro Bista Curaçao (Pro Bista) en Nationale Stichting Blindenzorg Suriname (NSBS). De instellingen bieden zorg en onderwijs aan blinden en slechtzienden. Resultaat: Samenwerking onder de naam Mira Nos (Kijk Ons) tussen de vier instellingen en Sensis International. Dit houdt onder meer in: halfjaarlijks directeurenoverleg (waaraan vertegenwoordiger van Sensis International eens per jaar deelneemt), kennisuitwisseling, gezamenlijke acties en ondersteuning op gebied van low vision, volwassenenzorg en werkbegeleiding. In het voorjaar vond het directeurenoverleg plaats in Suriname, in het najaar in Nederland. Deze laatste stond in het teken van management - problematiek en van de beleidscyclus op Aruba en Curaçao. Kosten 2008: ,.

3 Voor woord Met de conferentie Grenzeloos leren vierden we in 2008 ons vijf - tienjarig bestaan. In meer dan vijftig landen hebben we in de loop van de tijd blinde en slechtziende mensen een toekomstperspectief kunnen geven. Immers, daar waar de mensen van Sensis International komen, is de zorg voor mensen met een handicap niet vanzelfsprekend. Bovendien ont breekt het er aan kennis en kunde om de begeleiders van blinden en slechtzienden bij te scholen. Al met al was ons jubileum een feestje waard. En een feestje was het, onze conferentie, die plaats had in een grote tent in de tuin van Sensis in Grave. In presentaties en workshops konden de gasten kennis - maken met grenze loos leren, ofwel Krrrren zeloos Lerèn, zoals iedereen al gauw zei, in navolging van de blinde jonge ren uit Ghana die speciaal voor onze confe rentie een jingle hadden gemaakt. Zoals gebruikelijk laten we u ook in dit jaarverslag weer zien wat we met elkaar tot stand hebben gebracht. We blikken terug en voor uit en laten drie mensen aan het woord over hun ervaringen met Sensis International. Ook krijgt u een impressie van de jubileum conferentie: de hoogte - punten uit de presentatie van een onderzoek rond onze projecten en een kennismaking met de workshops over leerstijlen. En natuurlijk leest u over onze nieuwe naam. Vanwege de fusie met twee andere Nederlandse instellingen heten we vanaf 2010 Koninklijke Visio. De Katholieke Stich - ting voor Blinden en Slecht zien den en de Stichting Vrienden van Sensis financieren de meeste pro jecten van Sensis Inter national. Na mens ons hele team en onze samen werkings - partners: hartelijk dank! Carina Poels Hoofd Sensis International Ethiopië 3 Argentinië Project: Scholing. Samenwerkingspartner: De Asociación Santafesina Nueva Cultura in Santa Fé is een regio - naal centrum dat zowel blinden en slechtzienden ondersteunt als organisaties die met blinden en slechtzienden werken. Resultaat: Een cursus van twee weken over de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van low vision, multidisciplinair werken, systematisch werken en hulpmateriaal voor het kernteam (1 oogarts, 2 fysiotherapeuten en 2 orthopedagogen onder wie de directeur). Ook: financiering van cursus over vroegbegeleiding aan 9 organisaties in verschillende regio s van Argentinië. Kosten 2008: ,. Bosnië Project: Scholing. Samenwerkingspartner: School voor blinde en slechtziende kinde - ren en meervoudig gehandicapte kinderen in Sarajevo. Resultaat: Vijf medewerkers van de school brachten een kennis - makingsbezoek van een week aan Sensis. Zij bezochten onder andere de school in Breda en oriënteerden zich op visueel functieonderzoek. Het bezoek krijgt een vervolg in Bosnië. Thema s: begeleiding van meervoudig gehandicapten en visueel beperkte autisten. Kosten 2008: ,. Canada Project: Deelname aan conferen tie. Samenwerkingspartner: The 9th International Conference on Low

4 Sensis International: wereld wijd projecten Sensis International is een afdeling van Sensis, de organisatie voor zorg, onderwijs en diensten aan slechtziende en blinde mensen in Zuid-Nederland. Sensis stelt kinderen, jongeren en volwassenen met een visuele beperking in staat zo goed mogelijk deel te nemen aan het maat - schappelijk leven. Sensis International zet de bij Sensis aan - wezige kennis in om zorgverlening en onder wijs aan blinden en slechtzienden structureel te verbeteren in landen met weinig financiële middelen. Oost-Europa, Afrika en Midden- en Zuid-Amerika vormen het werkgebied. De samenwerking met buitenlandse organisaties geeft Sensis International vorm in projecten. Sensis-specialisten trainen buitenlandse collega s Het team van Sensis International bestaat uit een kleine vaste staf en een grotere groep gespecialiseerde medewerkers uit de Sensis-organisatie. Per project wisselt de teamsamenstelling. De vaste staf bestaat uit twee medewerkers en een secretaresse. De pool deskundigen waaruit Sensis International put bij projecten bestaat uit vijftien personen: specialisten die in workshops en cursussen kennis kunnen overdragen op het gebied van kinder- en jeugdzorg, onderwijs, volwassenenzorg en zorg voor meervoudig gehandicapten. Elke drie jaar wordt deze pool vernieuwd, zodat verschillende medewerkers van Sensis de kans krijgen in een buitenlands project te werken. Voor deze driejaarlijkse verversing worden sollicitatie- en selectie ronden georganiseerd. De specialisten van de pool, allen werkzaam bij een van de vestigingen van Sensis in Nederland, krijgen jaarlijks bijscholing voor hun buitenlandse activiteiten. Het totaal aantal uren dat de pool specialisten wordt ingezet voor internationale projecten is gelijk aan ruim twee fulltime formatieplaatsen. Specialisten van Sensis International maken gemiddeld twee buitenlandse reizen per jaar. 4 Argentinië Vision, Montreal, van 7 tot 11 juli Resultaat: Zinvolle informatie rond opvattingen over en hulp aan blinden en slechtzienden wereldwijd. Ook: contacten met Sight Savers in Tanzania en een organisatie voor blinden en slechtzienden in Peru. Kosten 2008: ,. Ethiopië Project: Scholing. Samenwerkingspartner: Lalibela, een Nederlandse stichting die zich in Lalibela inzet voor onderwijs aan arme kinderen. Veel blinde kinderen uit de wijde omgeving zoeken hulp bij de stichting. Resultaat: Cursus over oriëntatie en mobiliteit te Addis Abeba aan 26 medewerkers van verschillende organisaties en scholen voor blinden en slechtzienden in Ethiopië. Ook, voorafgaand aan cursus: presentatie van activiteiten door het Ethiopian Network of Visually Impaired and Blind People (ENOVIB) en onderzoek naar mogelijkheden van samenwerking tussen Sensis en ENOVIB. Kosten 2008: ,. Gambia Project: Coaching. Samenwerkingspartner: De Gam - bia Organisation of the Visually Impaired (GOVI) organiseert activiteiten (scholing en werk) voor blinden. Resultaat: Als vervolg op cursus rekenen voor blinden aan medewerkers van alle instanties voor blinden in Gambia, zouden

5 intermezzo Ik leerde wel vijfhonderd dingen Šahida Džihanović geeft Engels op de school voor blinden en slechtzienden in Sarajevo, Bosnië. Zij bezocht de school van Sensis in Breda. Bij de lessen moet je uitgaan van de ontwikkelingsleeftijd van een kind, en niet van de werkelijke leeftijd, zegt Šahida. Dat deed ik niet. Het is het belangrijkste wat ik in Breda heb opgestoken. Maar ze leerde meer, vertelt ze, wel vijfhonderd dingen. Bijvoorbeeld dat je moet accepteren dat er altijd kinderen zijn die nooit leren lezen, en dat je autistische kinderen niet moet storen tijdens de les. Ze kunnen het niet aan als een andere docent of een ouder even de klas instapt. Het is ook belangrijk dat docenten een zelfde aanpak hebben. Vraag vijf mensen hoe ze blinde kinderen leren hun handen te wassen en je hoort vijf verschillende manieren. Met collega s moet je daarover afspraken maken. We hebben er over gediscussieerd en inmiddels plannen gemaakt voor zeventien handelingen uit het dagelijks leven. Van de cursus in 2009 verwacht ik vooral dat die praktisch is. Ik wil dat de professionals van Sensis ons helpen bij onze leerlingen in onze situatie. En dat we dan als team verder kunnen, want niemand kan het alleen. << 5 2 deskundigen van Sensis scholen bezoeken die volgens de aan - geleerde methode met de reken - kist werken, om hen verder te coachen. Door omstandigheden is bezoek verplaatst naar Wel is de rekenkistmethode verder ontwikkeld. Kosten 2008: ,. Ghana Project: Scholing, materiaal en voorbereiding nieuw project. Samenwerkingspartner: The Ghana Society for the Blind (GSB) in Accra voert projecten uit voor de revalidatie en integratie van blinden en slechtzienden. Resultaat: Een tuinproject in Domine, in het Lawra District, het vijfde tuinproject inmiddels van de GSB. 35 blinden zijn getraind in oriëntatie en mobiliteit en het aanleggen en onderhouden van een moestuin, zodat zij zelf in hun onderhoud kunnen voorzien. Ook: voorbereiding van project rond low vision in Kosten 2008: ,. Hongarije Project 1: Financiële en inhoudelijke steun bij conferentie. Samenwerkingspartners: Vroegbegeleidingscentrum Spolecnost Pro Ranou Peci (Tsjechië), Bárczi faculteit voor speciaal onderwijs van de Universiteit van Budapest (Hongarije), revalidatie- en hoor - centrum Spermalie (België) en Sensis International organiseerden een conferentie over vroeg - begeleiding van 27 tot 30

6 intermezzo Gezinsondersteuners maken behandelplannen Onze mensen hebben praktische en theoretische kennis opgedaan, die we op elk centrum voor vroegbegeleiding van Los Pipitos kunnen inzetten, zegt Bosco Castillo Mena. Hij coördineert de oudergroepen van de 26 afdelingen voor meer - voudig gehandicapten van Los Pipitos in Nicaragua. Dat 27 gezinsondersteuners nu in staat zijn blinde en slechtziende kinderen te observeren en op basis daarvan behandelplannen te maken, vindt hij het belangrijkste resultaat van de training die profes - sio nals van Sensis in de zomer van 2008 gaven. De behandelplannen zijn er vooral op gericht om, met hulp van het eigen gezin en de directe omgeving, jonge, meervoudig gehandicapte kinderen praktische vaardigheden voor het dagelijks leven aan te leren. Daardoor kunnen we heel veel gezin - nen in Nicaragua helpen. Ik hoop dat onze gezins - ondersteuners de mogelijkheid krijgen meer vaar - dig heden te leren, zodat ze een groter aandeel kunnen hebben in de begeleiding van onze kin de - ren. Onderdeel van het project in Nicaragua was ook een training van drie professionals in het geven van basiscursussen in vroegbegeleiding. De curs us - sen hebben succes, ook omdat onze professionals meer zelfvertrouwen hebben gekregen. << 6 Zambia augustus 2008 in Budapest, als afsluiting van vijf jaar inter - nationale workshops rond vroegbegeleiding. Resultaat: In workshops, bazaars en lezingen wisselden 90 deel - nemers praktische kennis uit rond vroegbegeleiding. Vanuit Sensis namen 4 vroegbegeleiders deel. Sensis International sponsorde deelname en hotelkosten voor 25 deelnemers. De opzet van een vroegbegeleidingsnetwerk in de regio is door Sensis onderzocht en nog niet haalbaar gebleken. Kosten 2008: ,. Project 2: Materiaal. Samenwerkingspartner: De View Foundation is een nietgouverne mentele organisatie die in ver schillende regio s in Hongarije ambulante revalidatie - pro gramma s uitvoert voor volwassen blinden en slecht - zienden. Resultaat: Een cursus over verschillende aspecten van volwassenenrevalidatie moest naar 2009 worden verschoven vanwege onvoldoende capaciteit bij Sensis international. Kosten 2008: 1 280,. India Project 1: Materiaal. Samenwerkingspartner: Braille without Borders (BWB), een kleine internationale stichting, voert in samenwerking met lokale partners projecten uit voor blinden en slechtzienden. In Kerala in het zuiden van India zet BWB een internationaal trainingscentrum op waar blinden en slechtzienden

7 Samenwerkingspartners zijn altijd professionele organisaties Sensis ontplooit internationale activiteiten sinds midden jaren tachtig van de vorige eeuw. Al sinds een paar jaar is de vraag naar steun en samenwerking groter dan Sensis International kan bieden. Overigens komt niet zomaar elke organisatie in aanmerking voor een samenwerkingsproject. Sensis International hanteert strikte criteria. Zo moet onder meer de aanvragende en uitvoerende organisatie een rechtspersoon zijn, met een duidelijke contactpersoon, en moeten er garanties zijn dat het project structureel bijdraagt aan verbetering van de situatie van visueel gehandicapten in het betreffende land. Bovendien moet de organisatie in staat zijn zelfstandig de activiteiten voort te zetten na afloop van een project. Het effect van een door Sensis gegeven cursus kan vele malen worden overtroffen als de professionals van de partner organisatie in staat zijn de verwor - ven kennis over te dragen aan anderen. Dit vermogen is ook een belangrijk criterium bij de beslissing om al dan niet hulp te bieden. Sensis International onder steunt jaarlijks zo n dertig projecten. Gemiddeld hebben ze een looptijd van drie jaar. Alle steun is maatwerk Welke lokale vragen zijn er? Aan welke kennis is behoefte? En wat wil men in de praktijk doen met de steun van Sensis? Bij elk project van Sensis International zijn deze vragen de uitgangspunten. Alleen op basis hiervan kunnen we maatwerk leveren. Na een eerste kennismakingsgesprek onder zoeken we de haalbaarheid van een samen werkingsproject. Is er perspectief, dan bespreken we de mogelijkheden met onze specialisten en brengen we een bezoek aan de partnerorganisatie. Ter plekke maken de professionals kennis met wat we te bieden hebben, veelal in de vorm van work - shops. Is er overeenstemming, dan maken we een contract met daarin een projectplan met een heldere beschrijving van doelstelling, doel groep, begroting, activiteiten en looptijd. 7 uit ontwikkelingslanden worden opgeleid om in eigen land een organisatie voor blinden te leiden. Resultaat: Een opleiding van een jaar voor 29 deelnemers in met name management en fondsen - werving en revalidatie en onder - wijs voor blinden en slechtzienden. Sensis International bekostigde de aanschaf van geluidsapparatuur voor de radiostudio en 8 compu - ters voor gebruik in de klas. Andere sponsoren brachten bijeen voor een computer- en audiocentrum. Kosten 2008: ,. Project 2: Materiaal en training. Samenwerkingspartner: Keel Ottivakkam Grama Sangam (KOGS) biedt zorg en onderwijs aan gehandicapte kinderen in een gebied met 110 dorpen. Het betreft school met internaat, ambulante zorg, ambulant onderwijs, dag - opvang en werkplaats waar hulpmiddelen voor gehandicapten worden gemaakt. Resultaat: Aanschaf van 15 koeien en training van 15 ouderparen van visueel gehandicapten in het houden van koeien. Deze dieren moeten dienen als inkomstenbron voor de gezinnen. Ook: training van 100 verzorgers (moeders, grootmoeders en andere familieleden) in het zorgen voor visueel gehandicapte kinderen. Onderwerpen: inzicht in de handicap, ADL (algemene dagelijkse levensverrichtingen), oriëntatie en mobiliteit, en braille. Kosten 2008: ,.

8 Daarna kan de samenwerking starten: profes sionals van de partnerorganisatie komen naar Nederland of Nederlandse professionals bezoeken de partner organisa tie. Een combinatievorm is ook mogelijk. Bij de projecten streven we naar een multi disciplinaire aanpak en bij cursussen en workshops leggen we de nadruk op de praktijk. We bespreken bijvoorbeeld casuïs tiek aan de hand van videobeelden. Projecten zijn niet altijd louter Sensisprojec ten. We werken ook samen met andere organisaties waarbij we nu eens een klein onderdeel van een project uit voeren, dan weer een groot deel of de leiding hebben. Regelmatig bezoeken we projecten. Niet alleen ter controle en om de voortgang te bespreken, maar ook om ons door goede projecten te laten inspireren en ervan te leren. Steeds meer uitwisseling in de regio Sensis International is vooral gericht op kennisuitwisseling met buitenlandse organisaties voor slechtziende en blinde mensen. 8 Oekraïne India Project 3: Oogkampen. Samenwerkingspartner: De Depressed People s Welfare Association (DPWA) in Trichy, Tamil Nadu, organiseert projecten voor blinden en slechtzienden en andere minderbedeelden. Resultaat: Organisatie van 35 oogkampen in 330 dorpen. Er werden onder meer 1796 cataractoperaties uitgevoerd. Verder kregen 1930 volwassenen en 410 kinderen een bril. Kosten 2008: ,. Kroatië Project 1: Scholing en oprichting centra voor vroegbegeleiding (Matra). Samenwerkingspartner: Vinko Bek is een revalidatie- en onder - wijscentrum voor blinden en slechtzienden in Zagreb. Resultaat: Als vervolg op eerder scholingsproject rond vroeg - begeleiding voor medewerkers van Vinko Bek heeft het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken dat de Matra-subsidieregeling voor toetredende landen van de EU uitvoert, het Kolibri-project goedgekeurd. Dit project moet in eerste instantie leiden tot drie regionale centra die vroeg - begeleiding bieden. De looptijd is van april 2008 tot april Het eerste jaar hadden trainingsweken voor 15 vroegbegeleiders in spe plaats in Zagreb (1) en in Neder - land (2). De locaties voor de drie op te richten centra zijn gevonden. Kosten 2008: ,.

9 intermezzo Een zaal vol ontdekkers Mensen verschillen in de manier waarop zij het liefst leren. De een leert door oefening, de ander wil theorie en weer een ander springt graag in het diepe. De deelnemers aan de jubileumconferentie Grenzeloos leren op 9 oktober 2008 konden aan de slag met hun favoriete leerstijl. Wie de kunst afkijken wilde oefenen kon naar de work shop van James Sambian, directeur van de Ghana Society for the Blind (GSB). Door vra gen te stellen kwamen zij achter de omstandigheden waaronder de GSB moet werken en wat wel en wat geen succes heeft bij projecten voor blinden en slechtzienden in Ghana. Wie oefenen als leervoorkeur had, moest letterlijk van zijn plaats: twee groepen deelnemers werden tegenover elkaar gezet en uitgedaagd om staand op hun stoelen een denkbeeldige zee over te steken. Het was de oppepper voor oefenen met werkvormen. In andere work - shops, waarbij ook buitenlandse partners optraden als leider, konden deelnemers aan de slag met kennis verwerven, participeren en ontdekken. Deze laatste leerstijl bleek favoriet. Een ontdekker leert continu en zoekt graag zijn eigen weg. << 9 Project 2: Begeleiding en materiaal. Samenwerkingspartner: Vinko Bek is een revalidatie- en onder - wijscentrum voor blinden en slecht zienden in Zagreb. Resultaat: Voorafgaand aan de start van het Matra-project gaven professionals van Sensis Inter - national de Kroatische project - leider inhoudelijke ondersteuning, in Nederland en in Kroatië. Ook: schenking van loepen, een licht - meter en materiaal om visuele functies te testen. Kosten 2008: ,. Nederland Project 1: Scholing. Samenwerkingspartners: EUonderwijsprogramma Erasmus Mundus en Fontys Hogeschool Tilburg. Studenten uit de hele wereld kunnen in Tilburg een mastertitel halen in speciaal onder wijs. Daar waar het gaat om speciaal onderwijs voor blinden en slechtzienden springt Sensis International bij. Resultaat: Twee lezingen door professionals van Sensis voor de internationale groep studenten speciaal onderwijs in Tilburg. Ook: een tweedaags programma over speciaal en ambulant onderwijs aan blinden en slechtzienden voor 6 studenten van de inter - nationale groep die met mensen met een visuele beperking werken. En: een bezoek aan de school van Sensis in Breda. Kosten 2008: ,.

10 intermezzo Geraakt door optimisme en doorzettingsvermogen Sensis heeft een lange historie als het gaat om het beschikbaar stellen van expertise in die delen van de wereld waar kennis en kunde rond blindheid en slecht - ziendheid ontbreekt. Maar onafhankelijk daarvan vinden we het belangrijk om kennis te delen. Soms kunnen wij ook wat leren. Die wisselwerking is mooi en een verrijking voor onze mensen. Uit contacten met het buitenland blijkt elke keer weer dat de projecten van Sensis International toegevoegde waarde hebben. Mensen zijn blij als wij hun kant op komen, ze willen graag leren. Zelf ben ik twee keer meegegaan. In Roemenië was ik onder de indruk van de wijze waarop onze professionals contacten legden en kennis overbrachten. In Tanzania werd ik geraakt door het optimisme en het doorzettingsvermogen van de mensen ter plekke die met blinden en slechtzienden werken. Bewonderenswaardig! Na de fusie met Visio en De Brink zullen we kijken hoe we het internationale werk kunnen organiseren en waar mogelijk kunnen verbeteren. Beide organisaties hebben ook een traditie van internationale activiteiten. Dat er bij de vriendenstichtingen die ons werk in het buitenland financieren groot draagvlak is voor de projecten van Sensis International vind ik fijn. Het lijkt zo vanzelfsprekend, maar dat is het zeker niet. Aldus Peter Beijers, vicevoorzitter van de raad van bestuur Koninklijke Visio. << 10 Project 2: Oriëntatie op samen - werking. Samenwerkingspartner: ICCO is een interkerkelijke organisatie voor ontwikkelingssamenwerking. Resultaat: Samen met ICCO zijn de mogelijkheden onderzocht voor structurele samenwerking tussen acht Nederlandse organisaties die zich richten op revalidatie en onderwijs voor gehandicapten in ontwikkelingslanden. Dit blijkt vooralsnog niet mogelijk, met name vanwege verschillende belangen. Sensis en Viataal ondernemen in de nabije toekomst nieuwe poging. Kosten 2008: ,. Project 3: Dienstverlening. Samenwerkingspartner: Stichting Lilianefonds helpt kinderen met een handicap in ontwikkelingslanden. Resultaat: Een folder voor de mediators van het Lilianefonds waarin beschreven staat hoe ze het beste kunnen omgaan met blinden en slechtzienden. Uitgave is in Kosten 2008: ,. Project 4: Resultaatmeting. Samenwerkingspartner: CrossRoads Consultancy is een adviesbureau op het gebied van ontwikkelingssamenwerking dat onder meer evaluaties van projecten en programma s uitvoert. Resultaat: Onderzoek naar de resultaten van kennisoverdracht, als onderdeel van de projecten van

11 We bieden scholing, helpen bij het op - zetten van zorg- en onderwijs systemen, adviseren in beleidskwesties en wisselen kennis en ervaring uit rond nieuwe ontwik - kelingen. Bijvoorbeeld de ontwikkelingen op het gebied van begeleiding van blinde kinderen die regu lier onderwijs volgen of de begeleiding van slechtzienden die een baan ambiëren. Naast kennisuitwisseling geeft Sensis International ook financiële en materiële steun, bijvoorbeeld voor spel- en test materiaal. Sensis International hanteert bij deze internationale hulp een aantal uitgangs - punten. Zo vinden we dat we maatwerk moeten leveren en dat de partner organisa - tie zelfstandig in staat moet zijn de hulp - verlening aan blinden en slecht zienden voort te zetten of verder te ont wikkelen als het project stopt. Maar we menen ook dat niet alle steun, of die nu financieel, organisatorisch of inhoudelijk is, van Sensis International hoeft te komen. Het kan nuttiger zijn om wat organi saties voor ontwikkelings samen werking ook steeds meer doen onze voetafdruk te verkleinen en uitwisseling in de regio tot stand te brengen. Tegen woordig gaan wij er steeds vaker vanuit dat het beter is om ter plekke te halen wat ter plekke aan we zig is. Die regionale uitwisseling tussen organisaties wil Sensis Inter - national graag helpen realiseren. De ontwikkelingen in 2008 > Scholing en kennisuitwisseling maakten weer het grootste deel van ons aanbod uit, en in mindere mate financiële en materiële steun. > De onderbezetting van onze afdeling speelde ons weer parten. We concen - treer den ons op de uitvoering van pro - jecten, ten koste van beleidsontwik - keling. We slaagden erin 26 projecten uit te voeren: 95 procent van de productieafspraken. Per 1 september 2008 is een nieuwe pro ject leider ons team komen verster ken. > Hoogtepunt was de viering van het vijftienjarig bestaan van Sensis Inter - national op 9 oktober 2008 met de conferentie Grenzeloos leren. Jubileumconferentie 11 Sensis International. Algemene conclusie: de cursussen van Sensis International worden goed gewaardeerd en sluiten aan bij de behoeften van de deelnemers. Aanbevelingen, onder andere ter verbetering van de intake, worden in 2009 uitgewerkt. Kosten 2008: ,. Project 5: Jubileumconferentie. Samenwerkingspartner: Sensis International en enkele projectpartners uit het buitenland. Resultaat: Op 9 oktober 2008 vierde Sensis International zijn vijftienjarig bestaan met een jubileumconferentie in Grave. De conferentie had als thema Grenzeloos leren. 80 mensen uit Nederland en 5 uit het buitenland waren te gast bij de lezingen, de workshops en de informatiemarkt. Internationale hapjes droegen bij aan de feestvreugde. Kosten 2008: ,. Nicaragua Project 1: Training. Samenwerkingspartner: Los Pipitos, met verschillende vestigingen in Nicaragua en hoofdkantoor in Managua, vangt meervoudig gehandicapte kin - deren op en kinderen met een visuele beperking en traint gezinnen in de omgang met gehandicapten. Resultaat: Een train de trainer cursus over begeleiding van meer - voudig gehandicapten voor 27 gezinsondersteuners in 17 ver - schillende regio s van Nicaragua.

12 Naast Nederlandse professionals ver - wel komden we ook buitenlandse gasten. > Op de conferentie werd de uitslag gepresenteerd van een door een extern bureau uitgevoerd onderzoek naar de resultaten van onze scholingsprojecten en de betekenis ervan voor de deskun dig heidsbevordering van de deel - ne mers, onze samenwerkingspartners. (Zie kader op p. 13 en paragraaf Plan nen voor 2009.) > De pool van specialisten werd gedeel te - lijk vernieuwd. De namen van de leden van de International expert pool staan op pagina 15. > Nadat we jaren workshops gaven over vroegbegeleiding konden we in 2008 voor het eerst een Europese conferentie organiseren over vroegbegeleiding van blinden en slechtzienden. Uitwisseling van praktische kennis stond centraal. > In het kader van de Sensis-brede ISOcertificering hebben we alle werk - processen van Sensis International beschreven. We verwachten het keurmerk in 2009 te krijgen. Financiële verantwoording De meeste projecten van Sensis Inter - national worden gefinancierd door de Katholieke Stichting voor Blinden en Slecht zienden (KSBS) en de Stichting Vrienden van Sensis. De bijdrage van KSBS bestond in 2008 uit ,, die van de Vrienden van Sensis uit ,. De totale kosten van Sensis International bedroegen in ,. Bij de overhead ging het om , ; bij de projecten om ,. Het driejarig Matra-project in Kroatië is gestart in De totale kosten ( , ) worden gefinancierd door het ministerie van Buitenlandse Zaken. Vergeleken met de begroting voor 2008 waren de werkelijke totale kosten in ,- lager dan begroot. De kosten voor het Matra-project zijn hierbij niet inbegrepen. Zowel de kosten voor overhead als voor projecten zijn lager uitgevallen. Bij de overhead heeft dit te maken met de nietinzetbaarheid van een projectleider voor langere tijd en een andere berekening 12 Ook: opleiding van 3 professionals in het geven van basiscursus over begeleiding van meervoudig gehandicapten met een visuele beperking. Kosten 2008: ,. Project 2: Materiaal. Samenwerkingspartner: Los Pipitos, met verschillende vestigingen in Nicaragua en hoofdkantoor in Managua, vangt meervoudig gehandicapte kinderen op en kinderen met een visuele beperking en traint gezinnen in de omgang met gehandicapten. Resultaat: Schenking van testmateriaal waarmee visueel functieonderzoek kan worden uitgevoerd. In 2009 volgt training van oogarts en low vision specialist. Kosten 2008: ,. Oekraïne Project: Training. Samenwerkingspartner: De Boarding School for Visually Impaired Children is een internaat met school voor blinden en slechtzienden in Chernihiv. Het Nederlandse Pro for Kids steunt deze BSVIC. Resultaat: Een cursus van een week over begeleiding van slechtziende kinderen aan het team van de school. Nadruk kregen inzicht in oorzaken van slechtziendheid en belang van individuele begeleidingsplannen. Kosten 2008: ,.

13 intermezzo Gemotiveerde en deskundige docenten Welke waarde hebben de scholingsprojecten van Sensis International voor professionals in het buitenland? In 2008 verscheen een rapport met de resultaten van een onderzoek naar die vraag. Elf projecten uit in zes landen werden onder de loep genomen. De resultaten zijn bijzonder. Zo vinden de deelnemers dat Sensis International aansluit bij hun behoeften en dat de experts van Sensis International gemotiveerde en deskundige docenten zijn die zich goed kunnen verplaatsen in verschillende omstandigheden. Ook is er waardering voor de methodische werkwijze, waarin aandacht is voor visie en casuïstiek. De meeste deelnemers blijken niet alleen in staat het geleerde toe te passen in hun dagelijks werk, zij kunnen ook de nieuw verworven kennis en vaardigheden over - brengen op collega s en familieleden van blin - den en slechtzienden. Velen zeggen dat zij door de scholing een andere houding hebben gekre - gen ten opzichte van gehandicapten en dat het project hen heeft gestimuleerd nieuwe samen - werkingsvormen te vinden. Al met al een pluim! Maar er zijn ook verbeterpunten. Be nieuwd? Zie de paragraaf Plannen voor << Tanzania 13 Suriname Project: Training. Samenwerkingspartner: De Nationale Stichting Blindenzorg Suriname (NSBS) heeft een basis - school voor speciaal onderwijs voor blinden en slechtzienden, een internaat en geïntegreerd vervolg - onderwijs en organiseert activiteiten voor blinde en slecht - ziende volwassenen. Resultaat: Training van 33 medewerkers van organisaties voor blinden en slechtzienden in Suriname en op de ABC-eilanden, aan de hand van ingebrachte casuïstiek. Bij de training ging het om de houding van de hulp - verlener, die blinden en slecht - zienden kan helpen om hun handicap te accepteren. Kosten 2008: ,. Tanzania Project 1: Financiële steun. Samenwerkingspartner: De Tanzania Society for the Blind (TSB) zet zich in voor blinden en slechtzienden met geïntegreerd onderwijs, vroegbegeleiding, diagnostiek en beroeps - opleidingen. In vier regio s onder - steunt Sensis de onderwijs - programma s. Resultaat: In vier regio s verzorg - den 24 leerkrachten een ambulant programma, waardoor blinde en slechtziende leerlingen aan het reguliere onderwijs konden deel - nemen. Sensis Inter national bekostigde de salarissen van de leerkrachten en de reis kosten. De ondersteuning is inmiddels stop - gezet. Uit controles is gebleken dat de TSB zich niet aan de

14 van kosten voor schoonmaak, huur, systeem beheer en HRM, waardoor deze lager uitvielen. De lagere kosten bij de projecten zijn veroorzaakt door het uitvallen van (deel)projecten in Hongarije en Gambia. Deze zijn verschoven naar Overigens zijn in niet-begrote projecten uitgevoerd. Dit betrof in Nederland: samenwerking met ICCO, een folder ten behoeve van het Lilianefonds en een meting van de resultaten van de projecten van Sensis. In Nicaragua ging het om een project op het gebied van low vision. De plannen voor 2009 > Eind 2007 gingen Visio, Sensis en De Brink een bestuurlijke fusie aan. Alle drie zijn Nederlandse organisaties voor zorg, onderwijs, revalidatie en dienstverlening aan mensen met een visuele beperking, al dan niet in combinatie met een verstande - lijke of meervoudige handicap. Per 1 januari 2010 gaan we samen verder onder één naam: Koninklijke Visio. Vanaf dat moment verdwijnt ook de naam Sensis International en vormt ons team de internationale afdeling van Koninklijke Visio. De voor bereidingen voor onze nieuwe positie treffen we in > Koninklijke Visio wil behoren tot de top-5 van instellingen voor blinden en slecht zienden in de wereld. Om bij te dragen aan die ambitie zal ons team meer deelnemen in Europese netwerken en meer samenwerken met Nederlandse organisaties. > In veel landen is de situatie van volwassen blinden en slechtzienden bedroevend slecht. Wij gaan meer bekendheid geven aan wat wij op het gebied van volwassenenzorg te bieden hebben. > Verschillende partnerorganisaties kampen met managementproblemen. In 2009 bieden we een managementcursus aan voor onze partners, als pilot en met open inschrijving. > Bij grote complexe projecten die gericht zijn op een bredere doelgroep dan alleen blinden en slechtzienden is de financiering vaak een struikelpunt. In 2009 gaan we actief op zoek naar aanvullende fondsen. > We geven gevolg aan de aanbevelingen uit het rapport Van kennis naar kunde. Evaluatie van projecten van Sensis Inter - national (2008). Dat betekent onder meer dat we scherper toezien op de resultaten, dat we werken aan het beter toegankelijk maken van de internationale lesmodules en de internationale kennisbank, en dat we systematisch aandacht gaan geven aan het toepassen van het geleerde in de praktijk. (Zie ook het kader op pagina 13.) 14 voorwaarden van Sensis Inter - national houdt. Elk kind moet bijvoorbeeld minstens één keer door een oogarts worden onder - zocht en van elk kind moet een dossier zijn, inclusief behandel - plan. Kosten 2008: ,. Project 2: Financiële steun. Samenwerkingspartner: Amani is een centrum met school voor meervoudig gehandicapten in Morogoro. Amani heeft een boer - derij met akkerbouw en varkens en voert een CBR-project (community based rehabilitation) uit. Resultaat: 3 cursussen van 4 dagen voor 35 ouders met hun kinderen over begeleiding van gehandicapten. Ook: organisatie van 6 mobiele klinieken voor onderzoek van kinderen met een visuele beperking, in samen - werking met bij CBR-project betrokken ziekenhuis. Kosten 2008: ,. Project 3: Scholing. Samenwerkingspartner: Kilimanjaro Centre for Community Ophthalmology (KCCO) in Moshi spoort blinden en slechtzienden op in Tanzania, onderzoekt ze en behandelt ze, waarbij ook opera - ties kunnen worden uit gevoerd. KCCO verzorgt daarnaast cursus - sen voor leerkrachten die blinde en slechtziende kinderen in de klas hebben. De contactpersoon van Sensis International in Tanzania, Marianne Kooij, is verbonden aan KCCO.

15 Team van Sensis International > International expert pool Sylvia Buit Anne-Marie van den Dool Thea den Dulk Gyntha Goertz Esther den Hartog Greet Kras Jan Linders Mirjam den Oudendammer Mia van Rooij Els Smith Hélène Verbunt Peter Verstraten Carolien Willemse Rob Willers > Staf Carina Poels Petra Wijen Bianca Pluk Nicaragua 15 Resultaat: 12 cursussen in 7 regio s van Tanzania voor leerkrachten die blinde en slechtziende kinderen in de klas hebben. Ook: tweemaal overleg in Nederland met Marian - ne Kooij en een evaluatiebezoek van Sensis International aan samenwerkingspartners in Tanzania. Kosten 2008: ,. Zambia Project: Scholing. Samenwerkingspartner: Zambia Institute for Special Education (ZAMISE) in Lusaka leidt leer - krachten op voor het speciaal onderwijs. Resultaat: Cursus door twee onderwijsexperts van Sensis aan 30 medewerkers van 14 scholen. Thema s: de verschillende vormen van slechtziendheid en begeleiding van slechtziende leerlingen in de klas. Kosten 2008: ,.

16 Verdeling projecten naar continent Afrika 27% Azië 12% Midden- en Zuid-Amerika 23% Centraal- en Oost-Europa 38% per aandachtsgebied Onderwijs 23% Kinder-/jeugdzorg 27% Overig 19% Volwassenenzorg 15% Meervoudig gehandicapten 16% naar aard van de ondersteuning Kennisoverdracht 50% Materieel/financieel 27% Kennisuitwisseling 15% Overig 8% Sensis International St. Elisabethstraat 4 Postbus 54, 5360 AB Grave Nederland T +31 (0) F +31 (0) Met ingang van 2010 is onze nieuwe naam: Koninklijke Visio. Volg het nieuws op Concept en tekst Brigitte Weusten Ontwerp Weijsters & Kooij vormgevers Fotografie Sensis International Met dank aan Lotte Stalman

Koninklijke Visio expertisecentrum voor slechtziende en blinde mensen

Koninklijke Visio expertisecentrum voor slechtziende en blinde mensen Koninklijke Visio expertisecentrum voor slechtziende en blinde mensen Perspectief voor iedereen In Nederland krijgen jaarlijks duizenden mensen te maken met blijvende slechtziendheid of blindheid. Wanneer

Nadere informatie

Onderwijs, zorg en dienstverlening voor volwassenen met een visuele beperking

Onderwijs, zorg en dienstverlening voor volwassenen met een visuele beperking Onderwijs, zorg en dienstverlening voor volwassenen met een visuele beperking Volop in het leven staan Ik wil de krant blijven lezen, zijn daar hulpmiddelen voor? Ik ben slechtziend, hoe breng ik de kinderen

Nadere informatie

Onderwijs, zorg en dienstverlening voor kinderen en jongeren met een visuele beperking

Onderwijs, zorg en dienstverlening voor kinderen en jongeren met een visuele beperking Onderwijs, zorg en dienstverlening voor kinderen en jongeren met een visuele beperking Perspectief voor ieder kind Mijn baby maakt nog steeds geen oogcontact, is dat normaal? Kan mijn dochter naar een

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1: DE GESCHIEDENIS - DE GESCHIEDENIS VAN DE STAD - DE GESCHIEDENIS VAN DE STICHTING HOOFDSTUK 2: WAT IS HET DOEL - SENSIS

HOOFDSTUK 1: DE GESCHIEDENIS - DE GESCHIEDENIS VAN DE STAD - DE GESCHIEDENIS VAN DE STICHTING HOOFDSTUK 2: WAT IS HET DOEL - SENSIS 1 HOOFDSTUK 1: DE GESCHIEDENIS - DE GESCHIEDENIS VAN DE STAD - DE GESCHIEDENIS VAN DE STICHTING HOOFDSTUK 2: WAT IS HET DOEL - SENSIS HOOFDSTUK 3: WAT HEEFT DE STICHTING BEREIKT HOOFDSTUK 4: ONS STNDPUNT

Nadere informatie

Problemen met zien? Laat u verrassen door de mogelijkheden

Problemen met zien? Laat u verrassen door de mogelijkheden Problemen met zien? Laat u verrassen door de mogelijkheden Revalidatievormen bij Visio Ik ben slechtziend, kan ik toch zelfstandig wonen en reizen? Door mijn plotselinge slechtziendheid kost het huishouden

Nadere informatie

Advies over leven, leren, wonen en werken met een visuele beperking

Advies over leven, leren, wonen en werken met een visuele beperking Advies over leven, leren, wonen en werken met een visuele beperking Visio: voor al uw vragen Ik ben slechtziend, kan ik toch zelfstandig wonen en reizen? Door mijn plotselinge slechtziendheid, kost het

Nadere informatie

Leergang ZelfVerzorgd

Leergang ZelfVerzorgd Leergang ZelfVerzorgd Waar gaat het over? Zuidwester heeft besloten te gaan werken met ondersteuningslijnen. Op deze manier willen we meer gespecialiseerde ondersteuning bieden aan onze cliënten, binnen

Nadere informatie

De Evolutie van het Particulier Initiatief Hoe het begint en waar het heengaat... Sara Kinsbergen 19 april 2009 Nijmegen s.kinsbergen@maw.ru.

De Evolutie van het Particulier Initiatief Hoe het begint en waar het heengaat... Sara Kinsbergen 19 april 2009 Nijmegen s.kinsbergen@maw.ru. De Evolutie van het Particulier Initiatief Hoe het begint en waar het heengaat... Sara Kinsbergen 19 april 2009 Nijmegen s.kinsbergen@maw.ru.nl Groeit het PI? Hoe groeit het PI? Organisatie Activiteiten

Nadere informatie

Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking

Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking Gewoon naar school, mét begeleiding Wat ziet mijn leerling en wat niet? Zijn er aanpassingen nodig in de klas?

Nadere informatie

Duurzaam aan het werk

Duurzaam aan het werk Visio Zicht op Werk Duurzaam aan het werk Bent u zelf slechtziend of blind en wilt u graag zo goed mogelijk (blijven) functioneren op uw werk? Heeft u een slechtziende of blinde werknemer? Begeleidt u

Nadere informatie

Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking

Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking Gewoon naar school, mét begeleiding In de buurt naar school Wat ziet mijn leerling en wat niet? Zijn er aanpassingen

Nadere informatie

Onderwijs, zorg en dienstverlening voor mensen met een visuele en andere beperking

Onderwijs, zorg en dienstverlening voor mensen met een visuele en andere beperking Onderwijs, zorg en dienstverlening voor mensen met een visuele en andere beperking Gewoon als het kan, bijzonder waar nodig Onze dochter heeft een verstandelijke beperking. Wij denken dat zij ook slecht

Nadere informatie

Het gaf mij veel energie om een eigen evenement te organiseren.

Het gaf mij veel energie om een eigen evenement te organiseren. Het Cruyff Foundation Community Program De Johan Cruyff Foundation wil jongeren langdurig binden aan het Cruyff Court en de wijk. Wij willen jongeren meer zelfvertrouwen geven, kansen bieden om hun talent

Nadere informatie

BELEIDSPLAN STICHTING COLOURFUL CHILDREN DEN BOSCH 2014-2018

BELEIDSPLAN STICHTING COLOURFUL CHILDREN DEN BOSCH 2014-2018 BELEIDSPLAN STICHTING COLOURFUL CHILDREN DEN BOSCH 2014-2018 1. Inleiding De Stichting Colourful Children geeft scholing en onderdak aan verstandelijk en meervoudig beperkte kinderen in Zuid India De kinderen

Nadere informatie

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPEN INSCHRIJVING IN UTRECHT WAT IS MISSION POSSIBLE? Bent u geïnteresseerd te ontdekken waar de motivatie van jongeren ligt om hun problemen zelf

Nadere informatie

Training Resultaatgericht Coachen

Training Resultaatgericht Coachen Training Resultaatgericht Coachen met aandacht voor zingeving Herken je dit? Je bent verantwoordelijk voor de gang van zaken op je werk. Je hebt alle verantwoordelijkheid, maar niet de bijbehorende bevoegdheden.

Nadere informatie

Meerjaren Beleidsplan Stichting WOON

Meerjaren Beleidsplan Stichting WOON Meerjaren Beleidsplan Stichting WOON definitief Inhoud Voorwoord... 2 Inleiding... 2 Visie en missie Stichting WOON... Missie... Visie... Missie Woontrainingshuis Kortgerecht... Visie Woontrainingshuis

Nadere informatie

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER.

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. Mats Werkt! DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. WWW.MATSWERKT.NL Mats werkt: Dé cursus voor het begeleiden van mensen met een arbeidsbeperking op de werkvloer.

Nadere informatie

Onderzoek en behandeling bij volwassenen met visuele problemen door hersenletsel. Informatie voor verwijzers

Onderzoek en behandeling bij volwassenen met visuele problemen door hersenletsel. Informatie voor verwijzers Onderzoek en behandeling bij volwassenen met visuele problemen door hersenletsel Informatie voor verwijzers Mijn ogen zijn goed, maar ik zie de stoeprand niet Meer dan 50% van de mensen met niet-aangeboren

Nadere informatie

BELEIDSPLAN 2015 COMPUTERS FOR AFRICA INCL. BEGROTING I. Algemeen

BELEIDSPLAN 2015 COMPUTERS FOR AFRICA INCL. BEGROTING I. Algemeen BELEIDSPLAN 2015 COMPUTERS FOR AFRICA INCL. BEGROTING I. Algemeen De inzet van ICT is heel belangrijk bij de ontwikkeling van jonge mensen in Zuid- Afrika. Goed ICT- onderwijs en gebruik van educatieve

Nadere informatie

gratis app Radio509 is een toegankelijk radiostation met de perfecte muziekmix, nieuws, reportages en interviews: 24 uur per dag, 7 dagen per week.

gratis app Radio509 is een toegankelijk radiostation met de perfecte muziekmix, nieuws, reportages en interviews: 24 uur per dag, 7 dagen per week. ONTDEK RADIO 509 Radio509 is een toegankelijk radiostation met de perfecte muziekmix, nieuws, reportages en interviews: 24 uur per dag, 7 dagen per week. WEKELIJKS BEREIKT RADIO509 RUIM 25.000 LUISTERAARS.

Nadere informatie

Visio Zicht op Werk voor gemeenten, werkpleinen en werkgeversservicepunten

Visio Zicht op Werk voor gemeenten, werkpleinen en werkgeversservicepunten Visio Zicht op Werk voor gemeenten, werkpleinen en werkgeversservicepunten Slechtziend of blind op de werkvloer. Kan dat wel? Vanuit uw functie begeleidt u mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt naar

Nadere informatie

Koninklijke Visio voor mensen met visuele problemen door niet-aangeboren hersenletsel

Koninklijke Visio voor mensen met visuele problemen door niet-aangeboren hersenletsel Koninklijke Visio voor mensen met visuele problemen door niet-aangeboren hersenletsel Samen helpen we u verder U bent bij de oogarts, omdat u visuele klachten heeft. Dit kan komen door een oogafwijking,

Nadere informatie

In Indonesië werkt het Liliane Fonds met 28 partnerorganisaties. Zij voeren het programma uit.

In Indonesië werkt het Liliane Fonds met 28 partnerorganisaties. Zij voeren het programma uit. Het Liliane Fonds in Indonesië In Indonesië werkt het Liliane Fonds met 28 partnerorganisaties. Zij voeren het programma uit. Per 1 januari 2014 ondersteunden zij samen 2.651 kinderen. Wisma voor kinderen

Nadere informatie

Leiderschap in je community GETALENTEERDE MAAR KANSARME JONGEREN LEREN EEN SOCIAAL PROJECT OPZETTEN

Leiderschap in je community GETALENTEERDE MAAR KANSARME JONGEREN LEREN EEN SOCIAAL PROJECT OPZETTEN Leiderschap in je community GETALENTEERDE MAAR KANSARME JONGEREN LEREN EEN SOCIAAL PROJECT OPZETTEN 2012 2014 Wie? Che Amigo is een dynamische stichting die zich sinds 2007 inzet voor beter onderwijs en

Nadere informatie

Koninklijke Visio voor mensen die slechter zien door glaucoom

Koninklijke Visio voor mensen die slechter zien door glaucoom Koninklijke Visio voor mensen die slechter zien door glaucoom Samen helpen we u verder De oogarts heeft bij u glaucoom geconstateerd. Deze brochure beschrijft kort wat dit inhoudt en wat de praktische

Nadere informatie

Wonen, dagbehandeling en ontwikkeling voor slechtziende en blinde kinderen en jongeren

Wonen, dagbehandeling en ontwikkeling voor slechtziende en blinde kinderen en jongeren Wonen, dagbehandeling en ontwikkeling voor slechtziende en blinde kinderen en jongeren Op weg naar zelfstandigheid Onze dochter heeft een visuele beperking en een ontwikkelingsachterstand. Kan ze een paar

Nadere informatie

Het Low Vision & Revalidatie spreekuur

Het Low Vision & Revalidatie spreekuur Oogheelkunde Het Low Vision & Revalidatie spreekuur Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Slechtziendheid Er is sprake van slechtziendheid wanneer

Nadere informatie

Meet2learn - regulier ontmoet speciaal onderwijs

Meet2learn - regulier ontmoet speciaal onderwijs VOORWOORD Sinds de start van schooljaar 2012-2013 hebben we met veel plezier gewerkt aan een bijzondere samenwerking tussen de Mytylschool Roosendaal en De Kroevendonk. Een samenwerking tussen regulier

Nadere informatie

Stichting International Development Student Society Nederland. Beleidsplan 2014-2015

Stichting International Development Student Society Nederland. Beleidsplan 2014-2015 Stichting International Development Student Society Nederland Beleidsplan 2014-2015 Delft, juni 2014 Oosteinde 242a 2611 SV Delft +31 (0) 647434808 Kvk-nummer: 58297618 Fiscaal nummer: 852972076 Dossiernummer:

Nadere informatie

Postmaster opleiding psychosociale oncologie

Postmaster opleiding psychosociale oncologie Postmaster opleiding psychosociale oncologie mensenkennis Door de rollenspellen kon ik een betere verbinding maken tussen de theorie en de praktijk. Psychosociale oncologie Professionals die met oncologiepatiënten

Nadere informatie

Revalidatiemodel en inkoop 2016

Revalidatiemodel en inkoop 2016 Revalidatiemodel en inkoop 2016 1. Revalidatie model De sector werkt met onderstaand revalidatiemodel. Revalidatiemodel Aanmelding Intake Legitimering van zorg MD1 Onderzoek en Diagnostiek MD2 Revalidatie

Nadere informatie

Buna Tetu (kort overzicht)

Buna Tetu (kort overzicht) Buna Tetu (kort overzicht) Kinderen met een handicap tellen ook mee! Stichting Joni Social Education Project Voor een samenleving waarin iedereen zich thuis kan voelen Achtergrond project Ouders van gehandicapte

Nadere informatie

Beleidsplan 2015-2018

Beleidsplan 2015-2018 STICHTING ELIZABETH FOUNDATION Beleidsplan 2015-2018 Versie 1.0 9-12-2015 In het beleidsplan legt het bestuur van de Elizabeth Foundation het actuele beleid vast. Het beleidsplan is vastgesteld in de bestuursvergadering

Nadere informatie

Visio Het Loo Erf Intensieve revalidatie voor slechtziende en blinde mensen

Visio Het Loo Erf Intensieve revalidatie voor slechtziende en blinde mensen Visio Het Loo Erf Intensieve revalidatie voor slechtziende en blinde mensen De regie over uw eigen leven Hoe kan ik mijn eigen huishouden weer oppakken en zelfstandig reizen? Ik vind het moeilijk om te

Nadere informatie

Programma Kinderen Maken Muziek

Programma Kinderen Maken Muziek Programma Kinderen Maken Muziek Periode 2015-2017 Inleiding Kinderen Maken Muziek wil een bijdrage leveren aan het versterken van de sociale cohesie door kinderen samen een instrument te leren bespelen.

Nadere informatie

Groter zelfvertrouwen, meer veerkracht, betere communicatie

Groter zelfvertrouwen, meer veerkracht, betere communicatie Onderzoek Equipe Mont Ventoux Groter zelfvertrouwen, meer veerkracht, betere communicatie Specialist in zware en complexe ondersteuning Een Wat is Equipe Mont Ventoux? overwinning op jezelf Leren omgaan

Nadere informatie

LOW VISION & REVALIDATIE SPREEKUUR

LOW VISION & REVALIDATIE SPREEKUUR LOW VISION & REVALIDATIE SPREEKUUR 785 Afspraak Low Vision & Revalidatie spreekuur Datum afspraak: Tijdstip: Uw afspraak vindt plaats op de polikliniek Oogheelkunde van het Sint Franciscus Gasthuis. U

Nadere informatie

Onderzoek en behandeling bij kinderen met visuele problemen door stoornissen in hersenfuncties. Informatie voor verwijzers

Onderzoek en behandeling bij kinderen met visuele problemen door stoornissen in hersenfuncties. Informatie voor verwijzers Onderzoek en behandeling bij kinderen met visuele problemen door stoornissen in hersenfuncties Informatie voor verwijzers Zie jij wat ik zie? Kinderen met CVI Visuele problemen en beperkingen in het dagelijks

Nadere informatie

S TA G E S L I J N 5

S TA G E S L I J N 5 STAGES LIJN5 Wil jij stage lopen bij Lijn5? In de provincie Utrecht biedt Lijn5 behandeling en begeleiding aan kinderen en jongeren met én zonder licht verstandelijke beperking en hun gezin. Lijn5 beschikt

Nadere informatie

Een korte handleiding

Een korte handleiding Een korte handleiding Inleiding Je gaat deelnemen of bent in elk geval geïnteresseerd in deelname aan een kennisuitwisseling gefaciliteerd door E-motive. Zo n uitwisseling kan bestaan uit het bijwonen

Nadere informatie

Programma: 13.00 13.30uur Inloop met koffie/thee. 13.30 13.35uur Opening symposium door Eric Dankbaar

Programma: 13.00 13.30uur Inloop met koffie/thee. 13.30 13.35uur Opening symposium door Eric Dankbaar Symposium: "Interdisciplinaire Zorgcommunicatie Anno Nu. Wat kun je 'halen' uit het RAPP". Vrijdag 11 december: 13.30 16.30uur / Sint Maartenskliniek, Ubbergen/Nijmegen Beste collega, we hebben een nieuwtje:

Nadere informatie

Dutch Interview Protocols Vraagstellingen voor interviews

Dutch Interview Protocols Vraagstellingen voor interviews Dutch Interview Protocols Vraagstellingen voor interviews PLATO - Centre for Research and Development in Education and Lifelong Learning Leiden University Content Vraagstellingen voor case studies m.b.t.

Nadere informatie

Leiding geven aan leren 2015-2016 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS. saxion.nl/apo

Leiding geven aan leren 2015-2016 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS. saxion.nl/apo Leiding geven aan leren 2015-2016 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS saxion.nl/apo Leiding geven aan leren Waarom en voor wie Onderwijsgevenden in het primair onderwijs (regulier en speciaal onderwijs),

Nadere informatie

Scholingsaanbod najaar 2013. voor actieve vrijwilligers van ANBO

Scholingsaanbod najaar 2013. voor actieve vrijwilligers van ANBO Scholingsaanbod najaar 2013 voor actieve vrijwilligers van ANBO Inhoudsopgave 1. Voorwoord... 3 2.... 4 3. Aanbod... 5 3.1 Workshop Webmaster... 5 3.2 Workshop Beleidsbeïnvloeding Wmo... 6 3.3 Workshop

Nadere informatie

Visie Dimence Groep op VerpleGinG en VerzorGinG

Visie Dimence Groep op VerpleGinG en VerzorGinG Visie Dimence Groep op verpleging en verzorging Visie Dimence Groep op verpleging en verzorging De zorg verandert en vindt zoveel mogelijk thuis of dichtbij huis plaats. Er worden minder mensen opgenomen

Nadere informatie

Minor International Sustainable Development 2011-2012. het gebeurt op windesheim

Minor International Sustainable Development 2011-2012. het gebeurt op windesheim Minor International Sustainable Development 2011-2012 het gebeurt op windesheim Colofon Deze brochure bevat informatie voor studenten die zich willen oriënteren op de minor International Sustainable Development

Nadere informatie

Unal College. Professionele zorg, aandacht voor culturele achtergrond

Unal College. Professionele zorg, aandacht voor culturele achtergrond Unal College Trainingen en werkbegeleiding aan (jong) volwassenen met een verstandelijke beperking Unal College Professionele ondersteuning en training met aandacht voor culturele achtergrond voor (jong)

Nadere informatie

Post-hbo opleiding autismespecialist

Post-hbo opleiding autismespecialist Post-hbo opleiding autismespecialist mensenkennis De docente is duidelijk, enthousiast en motiverend. Ik heb inzicht gekregen in wat ik in mijn rol als hulpverlener kan doen en waar ik rekening mee moet

Nadere informatie

Stappenplan Taalcoach. Uitgangspunt: Hoe zet je een taalcoachproject op?

Stappenplan Taalcoach. Uitgangspunt: Hoe zet je een taalcoachproject op? Stappenplan Taalcoach Uitgangspunt: Hoe zet je een taalcoachproject op? I nleiding Eind juni is het project Taalcoach van start gegaan. Het doel van het project is het realiseren van een taalkoppel, bestaande

Nadere informatie

Duurzaam investeren? Zet in op wat werkt! maak kennis met erkende interventies uit de praktijk

Duurzaam investeren? Zet in op wat werkt! maak kennis met erkende interventies uit de praktijk Duurzaam investeren? Zet in op wat werkt! maak kennis met erkende interventies uit de praktijk Investeer in wat werkt Effectief Actief Effectief Actief: samenwerking Erkenning in de praktijk Effectief

Nadere informatie

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs Peter Leisink Opzet van deze leergang Introductie Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs: inhoudelijke verkenning Programma en docenten leergang strategisch

Nadere informatie

vanuit ieders mogelijkheden daar waar nodig gewoon samen Denkt mee Doet mee Gewoon samen

vanuit ieders mogelijkheden daar waar nodig gewoon samen Denkt mee Doet mee Gewoon samen vanuit ieders mogelijkheden daar waar nodig gewoon samen Denkt mee Doet mee Gewoon samen Uw opgave is ons uitgangspunt: doelgericht, met de focus op zelfredzaamheid en de eigen kracht van mensen met een

Nadere informatie

even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder!

even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder! even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder! Als we over cliënten praten, bedoelen we kinderen, jongeren en hun ouders. Als we over ouders praten, bedoelen we ook eenoudergezinnen, verzorgers, voogden en/of

Nadere informatie

Informatie 2-daagse opleiding tot TOPs!-coach

Informatie 2-daagse opleiding tot TOPs!-coach Informatie 2-daagse opleiding tot TOPs!-coach Den Dolder, mei 2014 Versie: 2 Auteur(s): Anna Hulsebosch/Joke Gierveld Het programma en de bijbehorende opleiding TOPs! is een programma voor jongens en meisjes

Nadere informatie

Leergang ZelfActief/ZelfGeregeld

Leergang ZelfActief/ZelfGeregeld Leergang ZelfActief/ZelfGeregeld Waar gaat het over? Zuidwester heeft besloten te gaan werken met ondersteuningslijnen. Op deze manier willen we meer gespecialiseerde ondersteuning bieden aan onze cliënten,

Nadere informatie

Jong Talent Programma s

Jong Talent Programma s Kennis van de Overheid Jong Talent Programma s Investeer in de toekomst van uw organisatie Jong talent heeft de toekomst Ze zijn er gelukkig volop: jonge mensen die kiezen voor een carrière bij de overheid.

Nadere informatie

TRAININGSCENTRUM. Schakel naar een passend vervolgtraject. Voor jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 16 tot 23 jaar

TRAININGSCENTRUM. Schakel naar een passend vervolgtraject. Voor jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 16 tot 23 jaar TRAININGSCENTRUM Schakel naar een passend vervolgtraject Voor jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 16 tot 23 jaar Wat is een Trainingscentrum? Bij de Trainingscentra van Lijn5

Nadere informatie

Remind Trainersopleiding

Remind Trainersopleiding Remind Trainersopleiding 1. Over Remind Remind helpt jaarlijks duizenden studenten en scholieren meer uit hun leven te halen, door ze te leren hoe je slimmer kan leren en jezelf kan motiveren. Wij doen

Nadere informatie

Grootouderbetrokkenheid Connecting Generations stimuleert de persoonlijke ontwikkeling van kinderen door de kracht van levenservaring en aandacht.

Grootouderbetrokkenheid Connecting Generations stimuleert de persoonlijke ontwikkeling van kinderen door de kracht van levenservaring en aandacht. Connecting Generations Grootouderbetrokkenheid Connecting Generations stimuleert de persoonlijke ontwikkeling van kinderen door de kracht van levenservaring en aandacht. Connecting Generations is een individueel

Nadere informatie

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling Scholingsplan 2012-2013 Samen in ontwikkeling Inhoudsopgave Inleiding 3 Pijlers 4 Kader 5 Deskundigheidsbevordering 2012-2013 6 Beschrijvingen van de scholingen 7 Aanmelden voor externe scholingen 9 Inleiding

Nadere informatie

Arbeidsrevalidatie bij een Visuele Beperking

Arbeidsrevalidatie bij een Visuele Beperking Arbeidsrevalidatie bij een Visuele Beperking Han Neve, klinisch fysicus HanNeve@visio.org Boodschap Blind of slechtziend worden betekent niet stoppen met werken. Met op arbeid gerichte revalidatie is behoud

Nadere informatie

DE SCHOOL BINNENSTEBUITEN

DE SCHOOL BINNENSTEBUITEN DE SCHOOL BINNENSTEBUITEN vrijdag 2 november 2012 van 09:00 tot 13:00 uur, LIFE College, Schiedam De leefwerelden van jongeren binnen en buiten de school komen steeds verder uit elkaar te liggen, vooral

Nadere informatie

Zorgcoördinator, psycholoog, orthopedagoog

Zorgcoördinator, psycholoog, orthopedagoog Functiefamilie : Onderwijs Begeleiding & Zorg, reeks II Kenmerk : 2014/000496/CvB-P&O Versie : 1 Vastgesteld CvB d.d. : 20-05-2014 Datum : 20 mei 2014 Instemming PGMR d.d. : 16-05-2014 Opgesteld door :

Nadere informatie

Franciscaans Studiecentrum

Franciscaans Studiecentrum Minor Christelijke spiritualiteit Cursus Het goede leven. Franciscaanse spiritualiteit over duurzaamheid, zorg en leiderschap Minor Christelijke Spiritualiteit Het (FSC) doet wetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

Opleiding consulent seksuele gezondheid NVVS

Opleiding consulent seksuele gezondheid NVVS Dat vind ik een van de mooiste dingen aan de seksuologie: dat de geestelijke en de somatische gezondheidszorg erin samen komen. evaluatie deelnemer mensenkennis Opleiding consulent seksuele gezondheid

Nadere informatie

Jaargang 2 nummer 1 16 dec 2010

Jaargang 2 nummer 1 16 dec 2010 Jaargang 2 nummer 1 16 dec 2010 Inhoudsopgave: Inleiding Minisymposium LVG en Verslaving De belangrijkste problemen volgens hulpverleners De ervaringen van cliënten De ervaringen van verwanten Vervolgstappen

Nadere informatie

Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg

Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg Cursus Mondigheid Dit praktijkvoorbeeld uit het verbetertraject Zeggenschap in de LG sector is door InteraktContour

Nadere informatie

14-12-2011. Programma. Problematisch middelengebruik voorkomen bij mensen met LVB. Alcohol- en drugsgebruik bij LVB. Definitie LVB

14-12-2011. Programma. Problematisch middelengebruik voorkomen bij mensen met LVB. Alcohol- en drugsgebruik bij LVB. Definitie LVB Problematisch middelengebruik voorkomen bij mensen met LVB Marijke Dijkstra Trimbos instituut Focus op onderzoek Utrecht, 2 december 2011 Improving Mental Health by Sharing Knowledge Programma Middelengebruik

Nadere informatie

WEERBAARHEIDSTRAININGEN

WEERBAARHEIDSTRAININGEN WEERBAARHEIDSTRAININGEN INBEDDEN IN EEN MEERSPOREN WEERBAARHEIDSBELEID voor BASISSCHOLEN VAN HET SAMENWERKINGSVERBAND BREVOORDT Sacha Jansen Schuiling, weerbaarheidstrainingen Groenlo, oktober 2010 INLEIDING

Nadere informatie

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG Plan voor een scholings CJG: in en vanuit het CJG Uitgaan van de eigen kracht van ouders en kinderen, die eigen kracht samen versterken en daar waar nodig er op af en ondersteunen Het scholingsplan CJG

Nadere informatie

Bedrijfsmaatschappelijk werker

Bedrijfsmaatschappelijk werker Bedrijfsmaatschappelijk werker Doel Verlenen van hulp aan werknemers met (dreigende) (psycho)sociale moeilijkheden, alsmede adviseren van leidinggevenden over (psycho)sociale vraagstukken, binnen het sociaal

Nadere informatie

69 Zorgzwaartepakketten

69 Zorgzwaartepakketten DC 69 Zorgzwaartepakketten verstandelijk gehandicapten 1 Inleiding Cliënten die zorg in het kader van de Algemene wet bijzondere ziektekosten (AWBZ) nodig hebben, kunnen aanspraak maken op een budget daarvoor.

Nadere informatie

De nieuwe naam voor ZML Noordoost Brabant

De nieuwe naam voor ZML Noordoost Brabant De nieuwe naam voor ZML Noordoost Brabant Beter voor nu, beter voor later Niet alle kinderen in deze wereld vinden even makkelijk hun weg. Deze kinderen hebben extra begeleiding en zorg nodig om hun eigen

Nadere informatie

Effectief Actief interventie beschrijving GB bijlage Menukaart Sportimpuls 2015 MSI. Beweegkriebels

Effectief Actief interventie beschrijving GB bijlage Menukaart Sportimpuls 2015 MSI. Beweegkriebels Beweegkriebels A) Kosten en uren Hieronder het aantal uur dat de lokale professional (aanvrager) kwijt is aan de uitvoer van de activiteiten voor de einddoelgroep. De rol van de professional (trainer,

Nadere informatie

Het project heeft een looptijd van drie jaar. In die drie jaar moeten de beschreven resultaten behaald worden.

Het project heeft een looptijd van drie jaar. In die drie jaar moeten de beschreven resultaten behaald worden. 3.1 Doelstellingen Het project heeft de volgende doelstelling: De inwoners van de gemeente Nuth worden gestimuleerd in het trainen van reanimatievaardigheden en het gebruik van een AED zodat ze in staat

Nadere informatie

Maatwerk voor nieuwe ROS-adviseurs Informatiebijeenkomst en Leergang 2013

Maatwerk voor nieuwe ROS-adviseurs Informatiebijeenkomst en Leergang 2013 Maatwerk voor nieuwe ROS-adviseurs Informatiebijeenkomst en Leergang 2013 Leergang Procesbegeleiding samenwerking, organisatie en innovatie in de eerste lijn voor nieuwe ROS-adviseurs (code L13-2) Voor

Nadere informatie

Centrum voor begeleiding van kinderen en volwassenen met een visuele handicap

Centrum voor begeleiding van kinderen en volwassenen met een visuele handicap Centrum voor begeleiding van kinderen en volwassenen met een visuele handicap Ganspoel Ganspoel is een gespecialiseerd Centrum voor de begeleiding van kinderen en volwassenen met een visuele (meervoudige)

Nadere informatie

A P R I L 2 0 1 4. Beste nieuwsbrieflezers,

A P R I L 2 0 1 4. Beste nieuwsbrieflezers, A P R I L 2 0 1 4 Beste nieuwsbrieflezers, Het is alweer volop voorjaar en het Cucu bestuur zit vol goede energie! We hebben begin dit jaar uitgebreide rapportages ontvangen, met positieve informatie over

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Veel leesplezier gewenst!

Nieuwsbrief. Veel leesplezier gewenst! Nieuwsbrief JAARGANG 7 Oktober 2011 Centrum ter ontwikkeling van kind en volwassene in Peru Mozartstraat 46 4003 LD TIEL Tel: 0344 627923 E-mail: info@vilcabamba.nl Postbanknr: 9595983 KvK nr.: 28097696

Nadere informatie

In 2012 heeft Stichting Chimding in samenwerking met organisaties in Nepal en in Nederland weer diverse activiteiten ontplooid.

In 2012 heeft Stichting Chimding in samenwerking met organisaties in Nepal en in Nederland weer diverse activiteiten ontplooid. Jaarverslag 2012 1 Jaarverslag 2012 In 2012 heeft Stichting Chimding in samenwerking met organisaties in Nepal en in Nederland weer diverse activiteiten ontplooid. Samenwerkingsprojecten in Nepal OLE-Nepal

Nadere informatie

Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017

Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017 Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017 Het is belangrijk dat kinderen al jong kennis maken met bedrijven en beroepen. Roefelen maakt dat mogelijk. De in 2011 opgerichte

Nadere informatie

ISPO Nederland. International Society for Prosthetics and Orthotics

ISPO Nederland. International Society for Prosthetics and Orthotics ISPO Nederland ISPO Nederland is een vereniging voor alle deskundigen op het gebied van prothesen en orthesen en voor deskundigen op het gebied van orthopedische schoentechniek. ISPO staat voor International

Nadere informatie

Coaching en coachend leiderschap

Coaching en coachend leiderschap S.E. Booij Consultancy Coaching en coachend leiderschap voor leidinggevenden in de zorg in samenwerking met drs Joep Choy prof dr Jan Moen prof dr Willem van der Does Burgemeester Ketelaarstraat 29 2361

Nadere informatie

TEAMNASCHOLINGEN EIGEN KRACHT GENERALISTISCH WERKEN IN GEZINNEN EN SOCIALE WIJKTEAMS

TEAMNASCHOLINGEN EIGEN KRACHT GENERALISTISCH WERKEN IN GEZINNEN EN SOCIALE WIJKTEAMS TEAMNASCHOLINGEN EIGEN KRACHT GENERALISTISCH WERKEN IN GEZINNEN EN SOCIALE WIJKTEAMS MODULES: EIGEN KRACHT VAN DE CLIËNT EN ZIJN SYSTEEM INTEGRAAL WERKEN MET MULTI PROBLEEMGEZINNEN COMBINEREN VAN FORMELE

Nadere informatie

Cursus Positief opvoeden volgens Triple P - Amsterdam

Cursus Positief opvoeden volgens Triple P - Amsterdam Praktijkvoorbeeld Cursus Positief opvoeden volgens Triple P - Amsterdam Samenvatting Door de samenwerking en het gezamenlijk geven van de cursus Positief Opvoeden volgens Triple P door verschillende disciplines

Nadere informatie

Leusden. Auteur: Stichting Sportkanjers Wim van t Westeinde Datum: 24-12-2012 Versie: Sportkanjerclub Leusden versie 1

Leusden. Auteur: Stichting Sportkanjers Wim van t Westeinde Datum: 24-12-2012 Versie: Sportkanjerclub Leusden versie 1 Leusden Auteur: Stichting Sportkanjers Wim van t Westeinde Datum: 24-12-2012 Versie: Sportkanjerclub Leusden versie 1 Algemene beschrijving Sportkanjerclub De Sportkanjerclub is een fantastische plek voor

Nadere informatie

Aanpak: Bijzondere Zorg Team. Beschrijving

Aanpak: Bijzondere Zorg Team. Beschrijving Aanpak: Bijzondere Zorg Team Namens de gemeente Deventer hebben drie netwerkpartners de vragenlijst gezamenlijk ingevuld. Dit zijn Dimence GGZ, Tactus verslavingszorg, en Iriszorg maatschappelijke opvang.

Nadere informatie

Scholingsgids ANBO Academie 2015. Voor actieve vrijwilligers van ANBO

Scholingsgids ANBO Academie 2015. Voor actieve vrijwilligers van ANBO Scholingsgids ANBO Academie 2015 Voor actieve vrijwilligers van ANBO Inhoudsopgave 1. Voorwoord... 3 2.... 4 3. Aanbod... 5 3.1 Workshop Welkom bij ANBO... 5 3.2 Instructiebijeenkomst Ledenadministrateur...

Nadere informatie

Profielschets. Ondernemende school

Profielschets. Ondernemende school Profielschets Ondernemende school Scholen met Succes Postbus 3386 2001 DJ Haarlem www.scholenmetsucces.nl info@scholenmetsucces.nl tel: 023 534 11 58 fax: 023 534 59 00 1 Scholen met Succes Een school

Nadere informatie

EXPERTS IN HOREN, SPREKEN EN VERSTAAN. Groepsactiviteiten. Voor gezinnen met een slechthorend of doof kind tot de leeftijd van vijf jaar

EXPERTS IN HOREN, SPREKEN EN VERSTAAN. Groepsactiviteiten. Voor gezinnen met een slechthorend of doof kind tot de leeftijd van vijf jaar EXPERTS IN HOREN, SPREKEN EN VERSTAAN Groepsactiviteiten Voor gezinnen met een slechthorend of doof kind tot de leeftijd van vijf jaar Pento Vroegbehandeling biedt behandeling en begeleiding aan kinderen

Nadere informatie

Beleidsplan. Er zijn. Zorg in de laatste levensfase. VPTZ Kaag en Braassem Beleidsplan 2013 2016

Beleidsplan. Er zijn. Zorg in de laatste levensfase. VPTZ Kaag en Braassem Beleidsplan 2013 2016 Beleidsplan 2013 2016 Er zijn. Zorg in de laatste levensfase Pagina 1 Inleiding Al meer dan 20 jaar wordt door vrijwilligers in onze gemeenschap aanvullende zorg geboden aan mensen in hun laatste levensfase.

Nadere informatie

Kristal Samen Leven 2014-2016

Kristal Samen Leven 2014-2016 Beleidsplan Stichting Kristal Samen Leven 2014-2016 Stichting Kristal Samen Leven Citroenvlinder 77 7323 RC Apeldoorn Voorwoord Voor u ligt het beleidsplan 2014-2016 van Stichting Kristal Samen Leven.

Nadere informatie

Hogescholen en Universiteiten met een open blik

Hogescholen en Universiteiten met een open blik Editie 2009-2010 Hogescholen en Universiteiten met een open blik Om elkaar te begrijpen, moet je elkaar kennen. Vanuit die gedachte organiseert het Prins Filipfonds een project dat uitwisseling en samenwerking

Nadere informatie

Het thuisbegeleidingsaanbod vanuit Dienst Ambulante Begeleiding gebeurt vanuit verschillende teams, ieder met hun eigen handicap specifieke kennis:

Het thuisbegeleidingsaanbod vanuit Dienst Ambulante Begeleiding gebeurt vanuit verschillende teams, ieder met hun eigen handicap specifieke kennis: Donkweg 9, 3520 Zonhoven, 0/55 99 60 dab@wegwijs.stijn.be - www.dab.stijn.be Als thuisbegeleidingsdienst bevinden we ons in een zich wijzigend en evoluerend landschap waarvan de grote contouren getrokken

Nadere informatie

Aangeboren doofblindheid

Aangeboren doofblindheid Aangeboren doofblindheid Het ondersteunen van kinderen en volwassenen met beperkingen in zien en horen sinds de geboorte of vlak daarna Saskia Damen Mijkje Worm Bartiméus wil kennis en ervaring over de

Nadere informatie

Brazilië. Bedrag: USD 40.000,-

Brazilië. Bedrag: USD 40.000,- 10 Kan een integraal overzicht gegeven worden van de organisaties, programma s en projecten voor weeskinderen (met name aidswezen) voor de periode 2006-2008, sinds de intensivering die gerealiseerd werd

Nadere informatie