(Financiële) risico s en aandachtspunten Verrekenmodel Tubbergen Dinkelland

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "(Financiële) risico s en aandachtspunten Verrekenmodel Tubbergen Dinkelland"

Transcriptie

1 (Financiële) risico s en aandachtspunten Verrekenmodel Tubbergen Dinkelland Enschede, 9 augustus 2012

2 Inhoudsopgave Achtergrond en introductie aanpak 2 Samenvatting en conclusies 4 Het verrekenmodel in samenhang 5 Inhoudelijke analyse 6 Uitgangspunten Dilemma s en risico s Uitwerking verrekenmodel Toekomst 11 1

3 Achtergrond Achtergrond De gemeenten Tubbergen en Dinkelland hebben besloten om de ambtelijke organisaties met ingang van 1 januari 2013 samen te voegen en onder te brengen in een Gemeenschappelijke Regeling (GR). Deze nieuwe organisatie zal voor beide gemeenten als shared service center gaan fungeren. De praktische uitwerking van de GR en alle bijbehorende documenten vindt op dit moment plaats. Eén van de documenten is het Verrekenmodel Tubbergen Dinkelland. Beide colleges hebben als onderdeel van de besluitvorming verzocht om een second opinion op het verrekenmodel. Deloitte is in dit kader gevraagd onderzoek te doen naar de eventuele (financiële) risico s die in de beoogde wijze van samenwerking en/of kostenverrekening liggen besloten. In het verrekenmodel wordt ingegaan op de belangrijkste financiële onderwerpen die een rol gaan spelen bij deze samenwerking. Het verrekenmodel bevat alle financiële afspraken die op de samenwerking van toepassing zijn. Opdracht De opdracht betreft een onderzoek naar de eventuele financiële risico s die in de beoogde wijze van samenwerking liggen besloten. De reikwijdte van het onderzoek behelst het door beide gemeenten ontwikkelde Verrekenmodel Tubbergen Dinkelland en het toetsen van de uitgangspunten die ten grondslag liggen aan het verrekenmodel. Buiten de reikwijdte van het onderzoek vallen de fiscale aspecten van het verrekenmodel. 2

4 Introductie aanpak Aanpak Onze aanpak bestaat uit drie verschillende onderdelen. Als eerste beoordelen wij het verrekenmodel in samenhang met andere documenten, oftewel: welke plek heeft het verrekenmodel in de nieuwe structuur en hoe verhoudt het model zich met de andere onderdelen van de op te richten gemeenschappelijke serviceorganisatie? Het tweede onderdeel bevat de inhoudelijk kant van het voorgestelde verrekenmodel. Dit onderdeel hebben wij opgedeeld aan de hand van de drie aandachtspunten van het verrekenmodel, namelijk a. Uitgangspunten, b. Dilemma s en risico s en c. Uitwerking verrekenmodel. Het laatste onderdeel betreft een blik op de toekomst en de mogelijke risico's die daarbij een rol kunnen spelen. Schematisch weergegeven ziet onze aanpak er als volgt uit: 1 Het verrekenmodel in samenhang 2 Inhoudelijke analyse - Uitgangspunten - Dilemma s en risico s - Uitwerking verrekenmodel 3 Toekomst 3

5 Samenvatting en conclusies De opdracht betreft een onderzoek naar de eventuele financiële risico s die in de beoogde wijze van samenwerking liggen besloten. De reikwijdte van het onderzoek behelst het door beide gemeenten ontwikkelde Verrekenmodel Tubbergen Dinkelland en het toetsen van de uitgangspunten die ten grondslag liggen aan het verrekenmodel. Er is door beide gemeenten gekozen te gaan werken met een eenvoudig, maar transparant verdeelmodel. Onze conclusie is dat desbetreffend verrekenmodel aan beide uitgangspunten voldoet: het is zowel eenvoudig als transparant. Wij hebben tijdens ons onderzoek geen noemenswaardige onregelmatigheden in de systematiek ontdekt die van wezenlijke invloed zijn op het uiteindelijke verdeelpercentage. Wel zouden afwijkingen van het verdeelpercentage kunnen ontstaan door het niet goed verwerken van de overige kosten van het zwembadpersoneel (zoals interne dienstverlening, overige personeelslasten etc.) en het wel of niet meenemen van de griffie (volgens de beschrijving van het model worden deze kosten buiten het model gelaten en in de achterliggende berekening worden de kosten wel meegenomen). Maar dit is waarschijnlijk niet noemenswaardig of van wezenlijke invloed op het verdeelpercentage. Wel hebben wij een aantal aandachtspunten bij het verrekenmodel: Denk na over hoe de evaluatie over twee jaar wordt vormgegeven. Bepaal daarbij de manier van meten. Dit vanwege eventuele extra inzet en het risico dat de werkelijke kosten per gemeente gaan verschillen ten opzichte van de oorspronkelijk ingebrachte (bedrijfsvoerings)budgetten. Er is geen aandacht geschonken aan de termen differentiëren en het kunnen opschalen. Werk deze termen verder uit. Leg een relatie tussen het nog op te stellen reserve en het voorzieningen beleid. Er is namelijk geen/beperkt aandacht geschonken hoe er zal worden omgegaan met ontstane tekorten en overschotten bij beide gemeenten. Stel een definitie op van de term bedrijfsvoeringskosten zodat open einden, discussies en uitzonderingen minder tot dilemma s gaan behoren in geval deze optreden. Geef een onderbouwing waarom de relatie is gelegd met de in het model genoemde zeven factoren en vermeld het peilmoment. Deze onderbouwing ontbreekt op dit moment. Bijvoorbeeld waarom zijn desbetreffende zeven factoren gekozen ter vergelijking met de verhouding uit beide begrotingen? Richt een PDCA-cyclus in voor het verrekenmodel. Het op dit moment starten met het ontwikkelen en optuigen van deze cyclus kan onnodige discussie over twee jaar bij de evaluatie van het model voorkomen. Verstevig de relatie tussen de GR en het verrekenmodel. 4

6 1 Het verrekenmodel in samenhang Het document Verrekenmodel Tubbergen Dinkelland is geen losstaand document. Het is een uitwerking van een financieel gevolg van de samenwerking tussen de gemeenten Tubbergen en Dinkelland. Verschillende documenten zullen dan ook in samenhang met elkaar gezien moeten worden, zoals hiernaast in het figuur is weergegeven. Alle onderdelen maken samen de opzet van de nieuwe organisatie. Wij hebben de relatie tussen het verrekenmodel, het stappenplan en de GR beoordeeld. De overige onderdelen, zoals de financiële verordening en budgethoudersregeling zijn nog niet vastgesteld en daarom hebben we de relatie nog niet kunnen leggen. Stappenplan In het ontwerp stappenplan van augustus 2011 staat de voorgestelde aanpak van de samenwerking beschreven. Hierin wordt ook aangegeven dat er een verrekenmodel dient te worden opgesteld: Stappenplan Budgethouders regeling Visie & strategie Gemeenschappelijke regeling Overige regelingen Financiële verordening Financieel verrekenmodel Daarnaast zal de financiële huishouding van de gezamenlijke ambtelijke organisatie moeten worden ingericht en zal moeten worden nagedacht hoe er een afzonderlijke verrekeningssystematiek tussen beide gemeenten zal moeten worden opgesteld. Verrekening kan een rol spelen bij de overgang van de twee bestaande ambtelijke organisaties naar de nieuw te bouwen organisatie, maar kan daarnaast een rol spelen bij de wijze waarop de afname van diensten door de twee afzonderlijke gemeenten wordt verrekend. Opvallend hierbij is dat in de laatste passage wordt gesproken over hoe eventuele afzonderlijke diensten worden verrekend naar de deelnemende gemeenten. Dit onderdeel komt ons inziens niet naar voren in het verrekenmodel. GR In artikel 7 van de GR staat dat de kosten per deelnemende gemeente jaarlijks worden afgerekend op basis van een kostenverrekenmodel. Uit de tekst van het verrekenmodel valt niet af te leiden of met dit model het kostenverrekenmodel uit de GR bedoeld wordt. Wat daarnaast niet duidelijk uit de stukken naar voren komt, is wie (in de toekomst) bevoegd is om een besluit te nemen over het verrekenmodel. Is dit op basis van de GR het algemeen bestuur of zijn dit de afzonderlijke gemeenteraden van de deelnemende gemeenten? Het advies is om de relatie tussen de GR en het verrekenmodel te verstevigen. 5

7 2 Inhoudelijke analyse (1/5) Uitgangspunten Het verrekenmodel kent een aantal uitgangspunten: 1. Het dient een eenvoudig en transparant verrekenmodel te zijn. 2. Het moet toekomstbestendig zijn, heldere uitgangspunten bevatten en de principes van redelijkheid en billijkheid nastreven. 3. Er is ruimte aanwezig in het model om te kunnen differentiëren en te kunnen opschalen. 4. Het model zorgt ervoor dat de kosten daar komen waar zij terecht horen. 5. De verwachte efficiëncyvoordelen kunnen door kostenverminderingen worden gerealiseerd. Aan deze uitgangspunten ligt ten grondslag dat eenvoud en pragmatisme de boventoon dienen te voeren in het verrekenmodel. De meerwaarde van ingewikkelde toerekeningen wordt beperkt geacht. Een verdeelsleutel op basis van aantallen inwoners of de ingebrachte (bedrijfsvoerings)budgetten past hier volgens beide gemeenten bij. Wij hebben het verrekenmodel getoetst aan bovengenoemde uitgangspunten en komen hierbij tot de volgende conclusies: Ad 1 - Het verrekenmodel bevat geen ingewikkelde verdeelsystematieken, maar is gebaseerd op basis van de huidige gemeentelijke (bedrijfsvoerings)budgetten. Deze verhouding is nagenoeg gelijk aan de verhouding tussen enkele verdeelmaatstaven die bij de bepaling van de hoogte van de uitkering uit het gemeentefonds worden gehanteerd. Deze berekeningswijze draagt bij aan de uitgangspunten eenvoud en transparantie. Ad 2 - Voor onze opmerkingen over de toekomstbestendigheid van het verrekenmodel, verwijzen wij u graag naar het hoofdstuk Toekomst. Het verrekenmodel is daarnaast gebaseerd op heldere uitgangspunten, zoals hierboven opgesomd en die hier worden behandeld. Tenslotte wordt aandacht geschonken aan de principes van redelijkheid en billijkheid. Hier zien wij echter wel een dilemma ontstaan, wanneer zich situaties voor gaan doen waarbij extra ambtelijke inzet wordt gevraagd door één van beide besturen. Dit dilemma kan het gevoel van onredelijkheid tot gevolg hebben, wanneer de door u veronderstelde nivellering van extra kosten op termijn achterwege blijft. Dit dilemma is overigens ook van toepassing op uitgangspunt vier. Wij adviseren u dan ook, mede met het oog op de toekomst, de realisatie van de extra inzet per gemeente te monitoren en uw veronderstellingen over een periode te evalueren. Monitoring en evaluatie zullen tevens bijdragen aan de voortdurende ontwikkeling van het verrekenmodel. Indien er sprake is van een verschil in de vraag van extra inzet tussen gemeenten dat niet door beide gemeenten wordt geaccepteerd, biedt het opstellen van spelregels die bepalen hoe moet worden omgegaan met verrekeningen in dergelijke situaties uitkomst. 6

8 Inhoudelijk analyse (2/5) Ad 3 - Aan dit uitgangspunt is wat ons betreft onvoldoende aandacht geschonken in het verrekenmodel, omdat de definities van differentiëren en opschalen niet zijn uitgewerkt in het verrekendocument. Uit het verrekendocument blijkt nog onvoldoende wat hiermee wordt bedoeld en in welke voorkomende gevallen hiervan gebruik zal worden gemaakt. Wij adviseren u dan ook om hier aandacht aan te besteden door definities te formuleren en mogelijke situaties te beschrijven Ad 4 - Met betrekking tot dit onderdeel zien wij een dilemma tussen begroting en werkelijke kosten ontstaan, wanneer er zich situaties voor gaan doen waarbij extra ambtelijke inzet wordt gevraagd door één van beide besturen. U veronderstelt dat deze situaties zich bij beide gemeenten zullen voordoen, waarmee het effect gedurende een bepaalde periode om die reden dan ook zal nivelleren en het beroep op de extra inzet geen gevolgen zal hebben voor het voorgestelde verrekenmodel. Wij achten het waarschijnlijk dat de werkelijke kosten per gemeente gaan verschillen ten opzichte van de oorspronkelijk ingebrachte (bedrijfsvoerings)budgetten. Daarmee zouden volgens het verrekenmodel de kosten daar komen waar ze terecht horen. Voornoemd dilemma is overigens ook van toepassing op uitgangspunt twee. Voor ons advies verwijzen wij dan ook graag naar de behandeling van het tweede uitgangspunt. Ad 5 - Uit de Aanvullende voortgangsrapportage samenwerking Tubbergen-Dinkelland hebben wij vernomen dat voor dekking van de éénmalige frictiekosten door beide gemeenten samen één miljoen euro beschikbaar zal worden gesteld en zal worden voorgefinancierd. Deze miljoen euro dient na vijf jaar door de GR aan de gemeenten te worden terugbetaald. Met de aanvullende bijdrage wordt aandacht besteed aan het feit dat de samenvoeging van twee bestaande organisaties in één nieuwe organisatie de eerste jaren gepaard zal gaan met (hoge) frictiekosten en dat de ingebrachte (bedrijfsvoerings)budgetten daarin wellicht niet voorzien en dat de verwachte efficiëncyvoordelen door kostenverminderingen uitblijven. Niet bekend is hoe zal worden omgegaan met ontstane grotere tekorten of met overschotten. Ons advies luidt dan ook om in het verrekendocument aandacht te besteden aan hoe met afwijkingen tussen budget en realisatie wordt omgegaan, indien het uitgangspunt van budget = rekening, wat wordt beoogd, niet wordt gerealiseerd. Hoe worden tegenvallers, groter dan het ingebrachte budget voor frictiekosten, gedekt en waar komen de meevallers terecht? 7

9 Inhoudelijk analyse (3/5) Dilemma s en risico s Een eenvoudig en pragmatisch verrekenmodel kent ook risico s. U benoemt er vier in het vervaardigde verrekendocument. Wij onderschrijven deze door beide gemeenten geïdentificeerde risico s en voegen daar de volgende aandachtspunten om op te pakken aan toe. Aandachtspunten bij de door u genoemde risico s: a. Het dilemma van open einden, discussies en uitzonderingen op het verrekenmodel vraagt nadrukkelijk om het formuleren van een duidelijke definitie van wat onder bedrijfsvoeringskosten wordt verstaan. Het geven van een opsomming van kostensoorten is in dit geval niet voldoende. Wij adviseren u om een definitie te formuleren, die duidelijkheid geeft wanneer open einden moeten worden afgehecht, ter voorkoming van discussies, zodat het aantal uitzonderingen kan worden geminimaliseerd. b. Het meten en registreren van tijd en kwaliteit levert inzicht op in de serviceverlening naar beide gemeenten in termen van kosten, taken en kwaliteit, maar voorziet daarnaast in de benodigde informatie voor de evaluatie van de kostendekkendheid van tarieven. c. De huidige (bedrijfsvoerings)budgetten worden geacht toereikend te zijn voor uitvoering van de bestaande taken. Het risico is echter reëel dat in de eerste jaren de tegenvallers groter zullen zijn dan de meevallers. En omdat de omgeving waarin gemeenten opereren op dit moment sterk aan veranderingen onderhevig is, bestaat het risico dat de werkelijke kosten de ingebrachte budgetten zullen gaan overschrijden. Wie draait in dat geval op voor de (als gevolg van taakuitbreidingen in evenredigheid ontstane) tekorten van de GR? Hierover dienen afspraken over te worden gemaakt. Nieuwe aandachtpunten: a. Volgens artikel 27 van de Gemeenschappelijke Regeling, zoals in ontwerp vastgesteld door colleges en burgemeesters van Dinkelland en Tubbergen op 17 juli 2012, kunnen reserves overeenkomstig richtlijnen van het algemeen bestuur worden gevormd. Deze richtlijnen behoeven voorafgaande instemming van de gemeenteraden van Dinkelland en Tubbergen. Of mee- en tegenvallers binnen de GR worden verrekend in een algemene reserve, of dat tekorten worden gedekt door de deelnemende gemeenten en positieve resultaten naar rato aan de gemeenten toekomen is niet bekend. Ons advies luidt dan ook om in het verrekendocument aandacht te besteden aan hoe met afwijkingen tussen budget en realisatie wordt omgegaan, indien het uitgangspunt van budget = rekening, wat wordt beoogd, niet wordt gerealiseerd. 8

10 Inhoudelijk analyse (4/5) Vervolg nieuwe aandachtspunten: b. Tevens merken wij op dat de maximale omvang van het eigen vermogen dat de GR mag bezitten, alvorens terugbetaling aan de deelnemende gemeenten plaats dient te vinden, niet is vastgesteld. Dit is alleen relevant, wanneer wordt besloten dát binnen de GR vermogensvorming plaats mag vinden. Ons advies luidt dan ook om dergelijke afspraken en spelregels vast te leggen in een Nota reserves en voorzieningen. Uitwerking verrekenmodel Bij de uitwerking van het verrekenmodel, wordt uiteengezet wat de definitie van de kosten is die namens de gezamenlijke gemeenten worden gemaakt, op welke wijze deze kosten aan beide gemeenten worden toegerekend en wordt een onderbouwing van de gekozen verdeelsystematiek gegeven. Definitie van de bedrijfsvoeringskosten Door u wordt een opsomming gegeven van kostensoorten die als bedrijfsvoeringskosten dienen te worden aangemerkt. Onder interne dienstverlening worden de kosten van overige faciliteiten benoemd. Een opsomming alleen is in dit geval niet voldoende. Wij adviseren u om een definitie te formuleren, die duidelijkheid geeft wanneer open einden moeten worden afgehecht, ter voorkoming van discussies, zodat het aantal uitzonderingen kan worden geminimaliseerd. In het verrekenmodel worden de kosten van zwembad- en sporthalmedewerkers niet meegenomen, in verband met het voorgenomen besluit van de gemeenteraad van Dinkelland tot privatisering van het zwembad. Deze kosten zullen daarom één op één worden doorbelast naar de betreffende gemeente. De overige bedrijfsvoeringskosten met betrekking tot de zwem- en sportaccommodaties zijn echter ten onrechte niet uit de kostenverdeling geëlimineerd, daar dit voor een zuivere kostenverdeling wel als zodanig verwerkt dient te worden. Wat de invloed van deze onjuistheid op de uitkomsten van het verrekenmodel is, kunnen wij aan de hand van de overlegde informatie niet overzien. Onder de kosten die door de GR namens de gezamenlijke gemeenten worden gemaakt vallen niet de kosten van de griffiemedewerkers, zo staat beschreven in de toelichting op het verrekenmodel. Wij hebben echter geconstateerd dat bij de bepaling van de omvang van de (bedrijfsvoerings)budgetten de kosten van de griffiemedewerkers wél zijn opgenomen, hetgeen niet consistent is toegepast. De bevinding is overigens nauwelijks van invloed op de uitkomsten van het model. 9

11 Inhoudelijk analyse (5/5) Wijze van kostentoerekening Kostentoerekening van de bedrijfsvoeringskosten van de nieuw op te richten GR aan de deelnemende gemeenten vindt plaats naar rato van de hiervoor binnen de begrotingen 2012 van deze gemeenten geraamde (bedrijfsvoerings)- budgetten. Bij de verrekening van de kosten is gezocht naar een eenvoudige en transparante verdeelsleutel. Daarbij is aansluiting gezocht bij de verhouding van enkele maatstaven die bij de bepaling van de hoogte van de uitkering uit het gemeentefonds van invloed zijn. Tussen de gemeenten Tubbergen en Dinkelland is voor wat betreft de geselecteerde maatstaven sprake van een nagenoeg gelijke verhouding als die voortkomt uit de budgetten Wij concluderen dan ook dat voor de wijze van kostentoerekening een eenvoudige en transparante verdeelsleutel is gekozen. Onderbouwing van de verdeelsystematiek De wijze van kostentoerekening vindt plaats door middel van een eenvoudige en transparante verdeelsleutel. Daarbij is door u tussen beide gemeenten de verhouding berekend en aansluiting gezocht bij zeven maatstaven die bij de bepaling van de hoogte van de uitkering uit het gemeentefonds van invloed zijn. Echter, in het verrekendocument staat niet vermeld op welk peilmoment de gehanteerde maatstaven zijn geraadpleegd. Dit is noodzakelijk om een uitspraak te kunnen doen over de actualiteit van de analyse met de (bedrijfsvoerings)budgetten en over de juistheid van de getrokken conclusie. Wij adviseren u om in de toelichting op het model het peilmoment te vermelden waarop de maatstaven zijn geraadpleegd. Zeven maatstaven die bij de bepaling van de hoogte van de uitkering uit het gemeentefonds van invloed zijn, zijn betrokken in de analyse van de verrekensystematiek van de bedrijfsvoeringskosten. Niet bekend is waarom juist déze zeven maatstaven zijn geselecteerd. Waarom niet zeven andere? Waarom niet meer, of minder? Op basis van de meest recente informatie over het uitkeringsjaar 2012 (juni 2012) zijn er maatstaven die een verhouding 27%-73% weergeven, maar ook die een verhouding 69%-31% doen rechtvaardigen. Toch is ervoor gekozen om bij de wijze van kostentoerekening uit te gaan van de verhouding 43,65%-56,35% (alle voornoemde verhoudingen in volgorde gemeenten Tubbergen-Dinkelland). Wij adviseren u om te motiveren waarom juist deze zeven maatstaven in de analyse zijn betrokken, ter onderbouwing van uw conclusie. 10

12 3 Toekomst In het werkconcept Visie nieuwe ambtelijke organisatie wordt aangegeven dat het niet de bedoeling is om twee ambtelijke organisaties in elkaar te schuiven, maar vanuit een gedegen visie een nieuwe organisatie vorm te geven. Dit houdt in dat straks uit de nieuwe organisatie niet meer te herleiden valt welke delen Tubbergen en welke delen Dinkelland zijn. Het verrekenmodel zal dus rekening moeten houden dat het in de toekomst niet eenvoudig is om te bepalen welke kosten voor de gemeente Tubbergen zijn en welke kosten voor de gemeente Dinkelland. Het voorgestelde model gaat uit van een verdeelsleutel op basis van ingebrachte (bedrijfsvoerings)budgetten. In het verrekenmodel wordt een aantal zaken genoemd met betrekking tot de toekomst van het verrekenmodel: Het uitgangspunt dat het model getoetst is op toekomstbestendigheid. Het verrekenmodel wordt over twee jaar geëvalueerd. Het meten en registreren van tijd en kwaliteit een investering is die past bij een samenwerkingsverband dat zich gaat ontwikkelen naar een professionele service organisatie. Voor ons is niet duidelijk hoe het verrekenmodel is getoetst op toekomstbestendigheid. Het model is getoetst aan de hand van enkele algemene uitkerings- en andere relevante factoren, maar niet op (middel)lange termijn effecten of afspraken. De toekomstbestendigheid ligt wat ons betreft in het feit dat het model ook een constante verbetercyclus doorloopt. De afspraak is om het model na twee jaar te evalueren. Ons advies is om het voor het verrekenmodel een PDCA-cyclus op te zetten om te komen tot een constante verbetering van het model. De toekomst valt niet te voorspellen, daarom is het van belang om het model regelmatig te evalueren aan de hand van vooraf vastgestelde criteria en bij te sturen. Belangrijk hierbij is dat het model en hetgeen geëvalueerd moet worden helder is. Het verzamelen van de juiste gegevens voor een goede evaluatie begint bij de start van de GR. Hierbij valt te denken aan het registreren van tijd en kwaliteit, maar ook verwerken van afzonderlijke vragen en opdrachten van gemeenten. Check Act Do Plan 11

13 Deloitte refers to one or more of Deloitte Touche Tohmatsu Limited, a UK private company limited by guarantee, and its network of member firms, each of which is a legally separate and independent entity. Please see for a detailed description of the legal structure of Deloitte Touche Tohmatsu Limited and its member firms. Deloitte provides audit, tax, consulting, and financial advisory services to public and private clients spanning multiple industries. With a globally connected network of member firms in more than 150 countries, Deloitte brings world-class capabilities and deep local expertise to help clients succeed wherever they operate. Deloitte's approximately 170,000 professionals are committed to becoming the standard of excellence. This publication contains general information only, and none of Deloitte Touche Tohmatsu Limited, its member firms, or their related entities (collectively, the Deloitte Network ) is, by means of this publication, rendering professional advice or services. Before making any decision or taking any action that may affect your finances or your business, you should consult a qualified professional adviser. No entity in the Deloitte Network shall be responsible for any loss whatsoever sustained by any person who relies on this publication.

Rapport analyse afschrijvingskosten Gemeente Oostzaan. Oostzaan, 22 april 2013

Rapport analyse afschrijvingskosten Gemeente Oostzaan. Oostzaan, 22 april 2013 Rapport analyse afschrijvingskosten Gemeente Oostzaan Oostzaan, 22 april 2013 1. Situatieschets De gemeente Oostzaan is permanent bezig met het verbeteren en optimaliseren van haar bedrijfsvoering. Het

Nadere informatie

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM 5 maart 2014 De Beukenhof Terweeweg 2-4 2341 CR Oegstgeest 071-517 31 88 Security Intelligence Bijeenkomst Corporate IAM On the Internet,

Nadere informatie

Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst. Presentator: Remko Geveke

Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst. Presentator: Remko Geveke Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst Presentator: Remko Geveke Start webinar: 08:30 uur Agenda Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst Verticaal Toezicht vs. Horizontaal Toezicht

Nadere informatie

Themabijeenkomst - De commissaris 3.0 als opdrachtgever van de accountant

Themabijeenkomst - De commissaris 3.0 als opdrachtgever van de accountant Themabijeenkomst - De commissaris 3.0 als opdrachtgever van de accountant Piet Klop RA MGA Rotterdam, maandag 28 november 2011 De Rotterdamse havenbaron en politicus Lodewijk Pincoffs speelde een belangrijke

Nadere informatie

Accountantsvoortgangsverslag Avalex jaarrekeningen 2010 en 2011 Presentatie Algemeen bestuur

Accountantsvoortgangsverslag Avalex jaarrekeningen 2010 en 2011 Presentatie Algemeen bestuur Accountantsvoortgangsverslag Avalex jaarrekeningen 2010 en 2011 Presentatie Algemeen bestuur Den Haag, 28 juni 2012 Schriftelijke communicatie over de accountantscontrole - Voortgangsrapportage accountantscontrole

Nadere informatie

Vennootschapsbelastingplicht voor overheidsondernemingen

Vennootschapsbelastingplicht voor overheidsondernemingen Vennootschapsbelastingplicht voor overheidsondernemingen NVRD Themadag Actualiteit in bedrijfsvoering Mr. drs. R.P. (Reinder) Wiersma Mr. G.J. (Ruud) de Jong, 18 februari 2016 Onderwerpen Hoofdlijn wettelijke

Nadere informatie

FAS/REA Utrecht. Governance en risicomanagement bij corporaties. Actieve rol van de RvC vereist!

FAS/REA Utrecht. Governance en risicomanagement bij corporaties. Actieve rol van de RvC vereist! FAS/REA Utrecht Governance en risicomanagement bij corporaties Actieve rol van de RvC vereist! Gerda Groeneveld, Rotterdam, 16 02 2012 Onderwerpen Veranderde rol van de commissaris Uitgangspunten voor

Nadere informatie

Individueel vermogensbeheer Update btw aspecten. 18 september 2012 Martijn Jaegers / Elwin Makkus

Individueel vermogensbeheer Update btw aspecten. 18 september 2012 Martijn Jaegers / Elwin Makkus Individueel vermogensbeheer Update btw aspecten 18 september 2012 Martijn Jaegers / Elwin Makkus Agenda Inleiding Huidige visie Nederlandse belastingdienst Uitspraak HvJ zaak C-44/11 Deutsche Bank Gevolgen

Nadere informatie

(Big) Data in het sociaal domein

(Big) Data in het sociaal domein (Big) Data in het sociaal domein Congres Sociaal: sturen op gemeentelijke ambities 03-11-2016 Even voorstellen Laudy Konings Lkonings@deloitte.nl 06 1100 3917 Romain Dohmen rdohmen@deloitte.nl 06 2078

Nadere informatie

Reglement voor de Commissie Publiek Belang van de Raad van Commissarissen Deloitte Holding B.V.

Reglement voor de Commissie Publiek Belang van de Raad van Commissarissen Deloitte Holding B.V. Reglement voor de Commissie Publiek Belang van de Raad van Commissarissen Deloitte Holding B.V. Dit reglement is op 3 april 2013 door de Raad van Commissarissen vastgesteld. Achtergrond en inleiding De

Nadere informatie

Decentralisatie extramurale begeleiding Samenhang met 3D s en innovatie

Decentralisatie extramurale begeleiding Samenhang met 3D s en innovatie Decentralisatie extramurale begeleiding Samenhang met 3D s en innovatie Channa Minke Apeldoorn, 24 april 2012 Programma Inhoudelijke toelichting op samenhang en innovatie (15 min) Workshop innovatieve

Nadere informatie

Private Client Services Uw vermogen onze aandacht

Private Client Services Uw vermogen onze aandacht Private Client Services Uw vermogen onze aandacht It s business, it s personal Het kunnen beschikken over vermogen maakt veel zaken gemakkelijker maar brengt ook vaak vragen met zich mee. Fiscale vragen

Nadere informatie

De impact van automatisering op het Nederlandse onderwijs

De impact van automatisering op het Nederlandse onderwijs De impact van automatisering op het Nederlandse onderwijs Een verkenning op basis van data-analyse Amsterdam, september 2016 Leiden we op tot werkloosheid? De impact van automatisering op het onderwijs

Nadere informatie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie 1 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technische hype cycles 2 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technologische trends en veranderingen Big data & internet

Nadere informatie

Drive for Excellence De weg naar een professionele bedrijfsvoering van woningcorporaties

Drive for Excellence De weg naar een professionele bedrijfsvoering van woningcorporaties Drive for Excellence De weg naar een professionele bedrijfsvoering van woningcorporaties Drive for Excellence Woningcorporaties zien zich geconfronteerd met veel veranderingen die invloed hebben op de

Nadere informatie

Optional client logo (Smaller than Deloitte logo) State of the State

Optional client logo (Smaller than Deloitte logo) State of the State Optional client logo (Smaller than Deloitte logo) State of the State Den Haag 28 maart 2017 State of the State - Presentatie Taxlab 1 plancapaciteit hebben dan de veronderstelde huishoudensgroei. State

Nadere informatie

Risicomanagement@gemeente Doetinchem

Risicomanagement@gemeente Doetinchem Risicomanagement@gemeente Doetinchem Ruimte voor elkaar: risico-inventarisatie Wmo en Wwb + Wsw drs. Laudy Konings Doetinchem, 18 oktober 2012 Inhoudsopgave Context van risicomanagement Aanleiding voor

Nadere informatie

GES Alert Wooncorporaties

GES Alert Wooncorporaties The Netherlands Tax, Global Employer Services Inhoud Inleiding Controle overzichten UWV Eigenrisicodrager ZWflex? Herverzekeren of niet? Optimaliseren ziekteverzuimbeleid Projectplan GES Alert Wooncorporaties

Nadere informatie

Tax Directors Forum. Na de hoogtij van Horizontaal Toezicht nu een klimaat waarin boetes veel dichterbij gekomen zijn? Rotterdam, 12 februari 2015

Tax Directors Forum. Na de hoogtij van Horizontaal Toezicht nu een klimaat waarin boetes veel dichterbij gekomen zijn? Rotterdam, 12 februari 2015 Tax Directors Forum Na de hoogtij van Horizontaal Toezicht nu een klimaat waarin boetes veel dichterbij gekomen zijn? Rotterdam, 12 februari 2015 Agenda 16.00 16.05 uur Welkom en opening Frits Barnard

Nadere informatie

Een rol van (publiek) belang. Thema-sessie 5: Het perspectief vanuit de overheid - kosten. Doorn, 6 november 2014

Een rol van (publiek) belang. Thema-sessie 5: Het perspectief vanuit de overheid - kosten. Doorn, 6 november 2014 Een rol van (publiek) belang Thema-sessie 5: Het perspectief vanuit de overheid - kosten Doorn, 6 november 2014 AGENDA I. Kostenontwikkeling Nederlandse gezondheidszorg II. III. Kostenbeheersing en marktwerking:

Nadere informatie

Code voor Accountantsorganisaties Implementatie door Deloitte

Code voor Accountantsorganisaties Implementatie door Deloitte Code voor Accountantsorganisaties Implementatie door Deloitte Deloitte onderschrijft de uitgangspunten en bepalingen van de Code voor Accountantsorganisaties en heeft zich verbonden om deze te implementeren

Nadere informatie

Persoonlijk Budget Levensfase Juiste verantwoording van de verplichting in de jaarrekening 2011

Persoonlijk Budget Levensfase Juiste verantwoording van de verplichting in de jaarrekening 2011 Persoonlijk Budget Levensfase Juiste verantwoording van de verplichting in de jaarrekening 2011 Utrecht, 6 maart 2012 Inhoud Persoonlijk Budget Levensfase CAO gehandicaptenzorg 2011 2014 3 Wet- en regelgeving

Nadere informatie

Capital at Risk model Meten van projectrisico s

Capital at Risk model Meten van projectrisico s Capital at Risk model Meten van projectrisico s Amsterdam, 14 oktober 2011 Risicomodel voor projectrisico s Overzicht Doeleinden risicomodel Inzicht verschaffen in het risico van een project; Rekening

Nadere informatie

IT risk management voor Pensioenfondsen

IT risk management voor Pensioenfondsen IT risk management voor Pensioenfondsen Cyber Security Event Marc van Luijk Wikash Bansi Rotterdam, 11 Maart 2014 Beheersing IT risico s Het pensioenfonds is verantwoordelijk voor de hele procesketen,

Nadere informatie

Stand van Zaken Computer Forensics. Johan ten Houten, Senior Manager Deloitte Risk Services. IB Opleidingsmarkt 2015, Fontys Hogeschool Eindhoven

Stand van Zaken Computer Forensics. Johan ten Houten, Senior Manager Deloitte Risk Services. IB Opleidingsmarkt 2015, Fontys Hogeschool Eindhoven Stand van Zaken Computer Forensics Johan ten Houten, Senior Manager Deloitte Risk Services IB Opleidingsmarkt 2015, Fontys Hogeschool Eindhoven 2015 Deloitte The Netherlands 1 Introductie Johan ten Houten

Nadere informatie

TaxLab 26 maart 2015. We maken het leuker. Fiscale faciliteiten voor het familiebedrijf

TaxLab 26 maart 2015. We maken het leuker. Fiscale faciliteiten voor het familiebedrijf TaxLab 26 maart 2015 We maken het leuker. Fiscale faciliteiten voor het familiebedrijf Inhoud Tax Incentives: o Innovatie drieluik: WBSO/RDA/iBox o Investeringsregelingen EIA/MIA en subsidies Optimalisatie

Nadere informatie

Novelle herzieningswet: gevolgen voor financiering. Drs. Jeroen Dungelmann

Novelle herzieningswet: gevolgen voor financiering. Drs. Jeroen Dungelmann Novelle herzieningswet: gevolgen voor financiering Drs. Jolanda van Elst Drs. Jeroen Dungelmann Deloitte FAS ABN Amro Juli 2013 Agenda Algemeen Afsplitsing activa/passiva naar Overgangs-BV: juridische

Nadere informatie

Supermarkten Omzet, het fundament. Paul Op Heij

Supermarkten Omzet, het fundament. Paul Op Heij Supermarkten Omzet, het fundament Paul Op Heij Dinsdag, 28 januari 2014 Onderwerpen Omzet, het fundament Winkellandschap Impact crisis op consumentengedrag Vernieuwing in de branche zet door Rapport Deloitte

Nadere informatie

Decentralisaties sociaal domein

Decentralisaties sociaal domein Decentralisaties sociaal domein Landelijke ontwikkelingen, controleaanpak en aandachtspunten Gemeenten Land van Cuijk 24 maart 2016 Drs. Erwin Hollanders Drs. Patrick Jussen RA Drs. Arjan Schutgens RA

Nadere informatie

Update IFRS 15 - Alloceren van de transactieprijs

Update IFRS 15 - Alloceren van de transactieprijs Update IFRS 15 - Alloceren van de transactieprijs Number 11, May 2015 IFRS 15 - Alloceren van de transactieprijs Het alloceren van de transactieprijs aan de afzonderlijke prestatieverplichtingen in een

Nadere informatie

IFRS 15 Disaggregatie van opbrengsten

IFRS 15 Disaggregatie van opbrengsten IFRS 15 Disaggregatie van opbrengsten Ralph ter Hoeven Partner Professional Practice Department +31 (0) 8 8288 1080 +31 (0) 6 2127 2327 rterhoeven@deloitte.nl Dingeman Manschot Director Professional Practice

Nadere informatie

De impact van automatisering op onderwijs en arbeidsmarkt in Rotterdam. Rotterdam, Oktober 2016

De impact van automatisering op onderwijs en arbeidsmarkt in Rotterdam. Rotterdam, Oktober 2016 De impact van automatisering op onderwijs en arbeidsmarkt in Rotterdam Rotterdam, Oktober 2016 Robotisering en automatisering hebben fundamenteel invloed op ons dagelijkse leven en de toekomst van het

Nadere informatie

IIA Congres Prof. Dr. Sylvie C. Bleker-van Eyk & Roel van Rijsewijk. Zeist, 10 juni 2016

IIA Congres Prof. Dr. Sylvie C. Bleker-van Eyk & Roel van Rijsewijk. Zeist, 10 juni 2016 IIA Congres Prof. Dr. Sylvie C. Bleker-van Eyk & Roel van Rijsewijk Zeist, 10 juni 2016 Financial Economic Crime Financial investigation: Het gaat over meer dan je zou denken: Ontdek de weg die het geld

Nadere informatie

Ralph ter Hoeven Partner Professional Practice Department +31 (0) (0)

Ralph ter Hoeven Partner Professional Practice Department +31 (0) (0) IFRS 15 Garanties Ralph ter Hoeven Partner Professional Practice Department +31 (0) 8 8288 1080 +31 (0) 6 2127 2327 rterhoeven@deloitte.nl Dingeman Manschot Director Professional Practice Department +31

Nadere informatie

Update IASB publiceert Improvements to IFRSs

Update IASB publiceert Improvements to IFRSs Update IASB publiceert Improvements to IFRSs Number 9, April 2015 IASB publiceert Improvements to IFRSs In september 2014 zijn wijzigingen gepubliceerd in IFRS ( Annual Improvements to IFRSs 2012-2014

Nadere informatie

Nadere uiteenzetting prijsaanbieding gemeente Tiel 2014

Nadere uiteenzetting prijsaanbieding gemeente Tiel 2014 Nadere uiteenzetting prijsaanbieding gemeente Tiel 2014 Aanscherping vereisten accountantscontrole: korte uitleg Aanscherping vereisten accountantscontrole: kwaliteit is het sleutelbegrip! Hoe ziet aanscherping

Nadere informatie

Big Data in opsporing

Big Data in opsporing Big Data in opsporing Inge Philips-Bryan 20 september 2016 Essentie big data voor opsporing Van reconstructie achteraf naar real-time interventie Datavolume neemt toe Gat in penetratievermogen overheid-burger/crimineel

Nadere informatie

Een financieel beeld. Gemeente Albrandswaard. Portugaal 7 april 2014 Rein-Aart van Vugt

Een financieel beeld. Gemeente Albrandswaard. Portugaal 7 april 2014 Rein-Aart van Vugt Een financieel beeld Gemeente Albrandswaard Portugaal 7 april 2014 Rein-Aart van Vugt Database lokaal- en middenbestuur Database met jaarrekeningen van alle provincies, gemeenten en waterschappen over

Nadere informatie

ESCo en Financiering Voorbeeld Rotterdamse Groene Gebouwen. CoreNetbijeenkomst, 16 mei 2012

ESCo en Financiering Voorbeeld Rotterdamse Groene Gebouwen. CoreNetbijeenkomst, 16 mei 2012 ESCo en Financiering Voorbeeld Rotterdamse Groene Gebouwen CoreNetbijeenkomst, 16 mei 2012 Introductie Janko Lindenbergh Director Real Estate Advisory Finance & Transactions Deloitte Financial Advisory

Nadere informatie

Welkom bij het webinar Responsible Tax deel 1

Welkom bij het webinar Responsible Tax deel 1 Welkom bij het webinar Responsible Tax deel 1 Presentatoren: Stephen Brunner Hans Pijl Start webinar 08:30 uur Vragen Voor het stellen van vragen tijdens het webinar zijn er twee mogelijkheden. Inbellen

Nadere informatie

IFRS 15 Balanspresentatie

IFRS 15 Balanspresentatie IFRS 15 Balanspresentatie Ralph ter Hoeven Partner Professional Practice Department +31 (0) 8 8288 1080 +31 (0) 6 2127 2327 rterhoeven@deloitte.nl Dingeman Manschot Director Professional Practice Department

Nadere informatie

Nederland GES April 2016. GES LMB Alert Aanpassingen in het arbeidsrecht aangekondigd!

Nederland GES April 2016. GES LMB Alert Aanpassingen in het arbeidsrecht aangekondigd! Nederland GES April 2016 GES LMB Alert Aanpassingen in het arbeidsrecht aangekondigd! Inhoudsopgave 1. Aanpassingen Wet werk en zekerheid 2. Aanpassingen Wet aanpak schijnconstructies 3. Knelpunten loonbetaling

Nadere informatie

Nummer 8, december 2014. Update IASB publiceert IFRS 15 Revenue from Contracts with Customers

Nummer 8, december 2014. Update IASB publiceert IFRS 15 Revenue from Contracts with Customers Nummer 8, december 2014 Update IASB publiceert IFRS 15 Revenue from Contracts with Customers IASB publiceert IFRS 15 Revenue from Contracts with Customers Nieuwe regels zijn door de IASB gepubliceerd voor

Nadere informatie

december 2010 Deloitte Commissarissen Survey Een duurzame toekomst

december 2010 Deloitte Commissarissen Survey Een duurzame toekomst december 2010 Deloitte Commissarissen Survey Een duurzame toekomst Inhoudsopgave Een duurzame toekomst 3 Belang duurzaamheid 5 Toetsing 8 Corporate governance code 9 De rol van accountants en consultants

Nadere informatie

IFRS 15 Nieuwe regels verwerken opbrengsten

IFRS 15 Nieuwe regels verwerken opbrengsten IFRS 15 Nieuwe regels verwerken opbrengsten Ralph ter Hoeven Partner Professional Practice Department +31 (0) 8 8288 1080 +31 (0) 6 2127 2327 rterhoeven@deloitte.nl Dingeman Manschot Director Professional

Nadere informatie

Number 12, May 2015. Update IFRS 15 - Identificeren van prestatieverplichtingen

Number 12, May 2015. Update IFRS 15 - Identificeren van prestatieverplichtingen Number 12, May 2015 Update IFRS 15 - Identificeren van prestatieverplichtingen IFRS 15 - Identificeren van prestatieverplichtingen Het onderscheiden van prestatieverplichtingen is een belangrijke stap

Nadere informatie

Taxlab Alles over het BEPS Multilateraal Instrument. Hans Mooij & Bert van der Klok, 28 maart 2017

Taxlab Alles over het BEPS Multilateraal Instrument. Hans Mooij & Bert van der Klok, 28 maart 2017 Taxlab 2017 Alles over het BEPS Multilateraal Instrument Hans Mooij & Bert van der Klok, 28 maart 2017 Alles over het BEPS Multilateraal Instrument Stellingen (1) Er kan niet op worden vertrouwd dat autoriteiten

Nadere informatie

IFRS 15 Identificeren van prestatieverplichtingen

IFRS 15 Identificeren van prestatieverplichtingen IFRS 15 Identificeren van prestatieverplichtingen Ralph ter Hoeven Partner Professional Practice Department +31 (0) 8 8288 1080 +31 (0) 6 2127 2327 rterhoeven@deloitte.nl Dingeman Manschot Director Professional

Nadere informatie

Raadsleden centraal Goede raad voor een sterke gemeenteraad. Gemeente Albrandswaard 7 april 2014 Erik Wijnstok

Raadsleden centraal Goede raad voor een sterke gemeenteraad. Gemeente Albrandswaard 7 april 2014 Erik Wijnstok Raadsleden centraal Goede raad voor een sterke gemeenteraad Gemeente Albrandswaard 7 april 2014 Erik Wijnstok Agenda Rollen in de gemeente Kadersstellen Financiële verordening 212 Begroting en paragrafen

Nadere informatie

IFRS 15 Terugkoopovereenkomsten

IFRS 15 Terugkoopovereenkomsten IFRS 15 Terugkoopovereenkomsten Ralph ter Hoeven Partner Professional Practice Department +31 (0) 8 8288 1080 +31 (0) 6 2127 2327 rterhoeven@deloitte.nl Dingeman Manschot Director Professional Practice

Nadere informatie

Van: Hoogendoorn, Ilona (NL Rotterdam) [mailto:ihoogendoorn@deloitte.nl] Namens Wiersma, Reinder (NL Rotterdam)

Van: Hoogendoorn, Ilona (NL Rotterdam) [mailto:ihoogendoorn@deloitte.nl] Namens Wiersma, Reinder (NL Rotterdam) A.van Beerendonk Van: Griffie Verzonden: dinsdag 1 december 2015 13:17 Aan: A.van Beerendonk Onderwerp: FW: Cursus van BBV naar Vpb 18 januari 2016 Bijlagen: image013.wmz Digitale leeszaal Van: Hoogendoorn,

Nadere informatie

FW: HERINNERING UITNODIGING Masterclass: Update Wet Normering Topinkomens

FW: HERINNERING UITNODIGING Masterclass: Update Wet Normering Topinkomens A.van Beerendonk Van: Gemeente Verzonden: woensdag 6 januari 2016 9:33 Aan: A.van Beerendonk Onderwerp: FW: HERINNERING UITNODIGING Masterclass: Update Wet Normering Topinkomens Bestemd voor digitale leeszaal

Nadere informatie

Fiscale monitoring in de publieke sector

Fiscale monitoring in de publieke sector Franklin Soetens (06-1234 28 58) Hans Willemsen (06-1234 44 50) Jeroen van der Meer (06-1099 92 92) Gerwin Volkerink (06-1234 27 03) Donderdag 26 maart 2015 Introductie Wat verstaan we onder fiscale monitoring?

Nadere informatie

Fiscale regels voor leden van de Raad van Toezicht

Fiscale regels voor leden van de Raad van Toezicht Fiscale regels voor leden van de Raad van Toezicht Oktober 2012 Agenda Inleiding Btw-ondernemerschap voor de toezichthouder per 1 januari 2013 Mogelijkheden om btw te voorkomen Mogelijkheden voor btw-aftrek

Nadere informatie

Deloitte Accounting & Compliance Solutions (Deloitte ACS) Credit & collection Optimaal beheer van geïnde gelden

Deloitte Accounting & Compliance Solutions (Deloitte ACS) Credit & collection Optimaal beheer van geïnde gelden Deloitte Accounting & Compliance Solutions (Deloitte ACS) Credit & collection Optimaal beheer van geïnde gelden 2 Introductie Deloitte ACS kan je cashflow en werkkapitaal verstevigen in deze onzekere tijden

Nadere informatie

Met Zaakgericht werken van red tape naar red carpet Biedt een zaaksysteem de oplossing?

Met Zaakgericht werken van red tape naar red carpet Biedt een zaaksysteem de oplossing? Met Zaakgericht werken van red tape naar red carpet Biedt een zaaksysteem de oplossing? Information Managing Day, 8 Mei 2015 Even kennismaken Werk Aan resultaten en uitdagingen bij de UvA, CGEY, Novius,

Nadere informatie

Italian desk Chi? Lokaal aanspreekpunt is Melissa Allegrezza. 2015. For information, contact Deloitte Fiduciaire

Italian desk Chi? Lokaal aanspreekpunt is Melissa Allegrezza. 2015. For information, contact Deloitte Fiduciaire Chi? Netwerk van (en samenwerking tussen) collega s met Italiaanse achtergrond, binnen Deloitte België, zowel Nederlandstalig als Franstalig, vanuit verschillende achtergrond en locaties Lokaal aanspreekpunt

Nadere informatie

Recente ontwikkelingen in de vastgoedsectoer inzake BTW. Ivan Massin Senior Director

Recente ontwikkelingen in de vastgoedsectoer inzake BTW. Ivan Massin Senior Director Recente ontwikkelingen in de vastgoedsectoer inzake BTW Ivan Massin Senior Director 26 november 2015 Inhoud Schoolgebouwen 5 Sociale woningen privé-initiatief 8 Renovatie woningen 11 Overige topics Infrastructuur

Nadere informatie

Update Wijzigingen Richtlijnen voor de jaarverslaggeving voor kleine rechtspersonen Wijzigingen in jaareditie 2014

Update Wijzigingen Richtlijnen voor de jaarverslaggeving voor kleine rechtspersonen Wijzigingen in jaareditie 2014 Professional Practice Department Nummer 8, november 2014 Update Wijzigingen Richtlijnen voor de jaarverslaggeving voor kleine rechtspersonen Wijzigingen in jaareditie 2014 Wijzigingen Richtlijnen voor

Nadere informatie

De betrouwbare partner voor lokale besturen Samenwerking op maat

De betrouwbare partner voor lokale besturen Samenwerking op maat De betrouwbare partner voor lokale besturen Samenwerking op maat Optimaliseer het samenwerkingsportfolio van uw lokaal bestuur Context Samenwerking tussen lokale besturen in Vlaanderen is vandaag al een

Nadere informatie

EEHEB 2012. Identificeer latent talent - de excellente student Met oog voor de gehele studieloopbaan

EEHEB 2012. Identificeer latent talent - de excellente student Met oog voor de gehele studieloopbaan EEHEB 2012 Identificeer latent talent - de excellente student Met oog voor de gehele studieloopbaan Groningen, 5 oktober 2012 Agenda Introductie & Context 1 De Excellente Student in de Student Life Cycle

Nadere informatie

Marktwaarde WOCO 2016 Vanuit het perspectief van de externe controle

Marktwaarde WOCO 2016 Vanuit het perspectief van de externe controle Marktwaarde WOCO 2016 Vanuit het perspectief van de externe controle F.A.J. van Kuijck RA RO EMIA Partner Deloitte voorzitter RJ 645 Utrecht 21 december 2016 De opdracht 1. Aan welke standaarden is de

Nadere informatie

Taxlab Fiscaliteit en bouw in de publieke sector. Taxlab Four Faces of Tax. 28 maart 2017

Taxlab Fiscaliteit en bouw in de publieke sector. Taxlab Four Faces of Tax. 28 maart 2017 Taxlab 2017 Fiscaliteit en bouw in de publieke sector Taxlab 2017 Four Faces of Tax 28 maart 2017 Taxlab 2017 Agenda 1. Welkom en introductie 2. Casus aankoop en verbouw van bestaand vastgoed 3. Gevolgen

Nadere informatie

Nummer 2, oktober 2014. Update Waardering voorziening pensioenregeling DGA in eigen beheer

Nummer 2, oktober 2014. Update Waardering voorziening pensioenregeling DGA in eigen beheer Nummer 2, oktober 2014 Update Waardering voorziening pensioenregeling DGA in eigen beheer Waardering voorziening pensioenregeling DGA in eigen beheer Vanaf boekjaar 2014 mag in de jaarrekening de voorziening

Nadere informatie

2de editie - Oktober 2013. Vergelijkende studie van het aangifteproces in de personenbelasting In Nederland en andere landen

2de editie - Oktober 2013. Vergelijkende studie van het aangifteproces in de personenbelasting In Nederland en andere landen 2de editie - Oktober 2013 Vergelijkende studie van het aangifteproces in de personenbelasting In Nederland en andere landen Inhoud Inleiding 3 Nederlandse fiscus erg coulant met uitstel 4 De fiscus vult

Nadere informatie

Ranking Verloningsoptimalisaties. Februari 2015

Ranking Verloningsoptimalisaties. Februari 2015 Ranking Verloningsoptimalisaties Februari 2015 Loonsverhoging - Brutoloonsverhoging werknemer (op jaarbasis) 1.000,00 - RSZ werkgever (35%) + 350,00 - Brutokostprijs werkgever 1.350,00 - Belastingbesparing

Nadere informatie

Visie op het monitoren van de prestaties in de bouw Onderdeel van het Supply Chain Excellence Programma

Visie op het monitoren van de prestaties in de bouw Onderdeel van het Supply Chain Excellence Programma Visie op het monitoren van de prestaties in de bouw Onderdeel van het Supply Chain Excellence Programma Drs.ing. Marcel Noordhuis Promovendus Nyenrode Business Universiteit Director Deloitte Real Estate

Nadere informatie

Fiscale Monitoring HT, CAB steekproef en andere vormen van monitoring. David Savenije / Franklin Soetens

Fiscale Monitoring HT, CAB steekproef en andere vormen van monitoring. David Savenije / Franklin Soetens Fiscale Monitoring HT, CAB steekproef en andere vormen van monitoring David Savenije / Franklin Soetens 13 oktober 2016 Wat willen we vanmiddag toelichten? Introductie: De weg omhoog in de ogen van de

Nadere informatie

Uitkomsten eerste deel interim controle Beknopte managementletter

Uitkomsten eerste deel interim controle Beknopte managementletter Uitkomsten eerste deel interim controle Beknopte managementletter Den Haag, 19 juni 2014 Inhoudsopgave Inleiding 2 Actuele ontwikkelingen 3 Rechtmatigheid 4 Controlebevindingen 5 Overige aandachtspunten

Nadere informatie

Professional Practice Department Nummer 5, oktober 2014. Update Afscheiden van embedded derivaten

Professional Practice Department Nummer 5, oktober 2014. Update Afscheiden van embedded derivaten Professional Practice Department Nummer 5, oktober 2014 Update Afscheiden van embedded derivaten Afscheiden van embedded derivaten: Inleiding Onlangs zijn in RJ 290 Financiële instrumenten diverse wijzigingen

Nadere informatie

Rolf Driesen, 15de Overheidscongres, 21 Oktober 2014

Rolf Driesen, 15de Overheidscongres, 21 Oktober 2014 If you have a client logo or other co-branding to include, this should go here. It should never be larger than the Deloitte logo. Waarom kiezen voor een shared services center? Succesfactoren en valkuilen

Nadere informatie

Wereldwijde trends en de implicaties op onderwijs, onderzoek en bedrijfsvoering. Grenzen verleggen in een veranderend speelveld LEZING

Wereldwijde trends en de implicaties op onderwijs, onderzoek en bedrijfsvoering. Grenzen verleggen in een veranderend speelveld LEZING Wereldwijde trends en de implicaties op onderwijs, onderzoek en bedrijfsvoering Grenzen verleggen in een veranderend speelveld LEZING Dit is Laura 1 2015 Deloitte The Netherlands Laura & trends in onderwijs,

Nadere informatie

Bevindingen interimcontrole 2015 Metropoolregio Eindhoven. Eindhoven, 11 Januari 2016

Bevindingen interimcontrole 2015 Metropoolregio Eindhoven. Eindhoven, 11 Januari 2016 Bevindingen interimcontrole 2015 Metropoolregio Eindhoven Eindhoven, 11 Januari 2016 Ontwikkelingen in het accountantsberoep en impact op de controle Op 25 september 2014 zijn de plannen van de NBA bekend

Nadere informatie

Proeftuin gerichte preventie Gemeenten en maatschappelijke organisaties werken samen. Marly Kiewik

Proeftuin gerichte preventie Gemeenten en maatschappelijke organisaties werken samen. Marly Kiewik Proeftuin gerichte preventie Gemeenten en maatschappelijke organisaties werken samen Marly Kiewik 25 september 2014 Proeftuin Gerichte Preventie: preventie succesvol in de praktijk borgen door een gerichte

Nadere informatie

IFRS 15 Rechten op retour

IFRS 15 Rechten op retour IFRS 15 Rechten op retour Ralph ter Hoeven Partner Professional Practice Department +31 (0) 8 8288 1080 +31 (0) 6 2127 2327 rterhoeven@deloitte.nl Dingeman Manschot Director Professional Practice Department

Nadere informatie

Number 10, April 2015. Update De verplichtstelling door de bedrijfstakpensioenfondsen

Number 10, April 2015. Update De verplichtstelling door de bedrijfstakpensioenfondsen Number 10, April 2015 Update De verplichtstelling door de bedrijfstakpensioenfondsen De verplichtstelling door de bedrijfstakpensioenfondsen De Nederlandsche Bank (DNB) heeft aangekondigd vanaf 1 januari

Nadere informatie

One step ahead! Frauderisicoanalyse door directie & toezichthoudend orgaan

One step ahead! Frauderisicoanalyse door directie & toezichthoudend orgaan One step ahead! Frauderisicoanalyse door directie & toezichthoudend orgaan One step ahead! Graag gaan wij met u in overleg over uitdagende thema s, zoals de kwaliteit van uw frauderisicoanalyse en professionele

Nadere informatie

Derivatentransacties van woningcorporaties een introductie. Koen Dessens Financial Risk Management

Derivatentransacties van woningcorporaties een introductie. Koen Dessens Financial Risk Management Derivatentransacties van woningcorporaties een introductie Koen Dessens Financial Risk Management 1 veel voorkomende plain vanilla derivaten 2 veel voorkomende exotics derivaten 3 invloed renteveranderingen

Nadere informatie

Integratie OCMW's in de gemeenten Gereedheidsscan

Integratie OCMW's in de gemeenten Gereedheidsscan Integratie OCMW's in de gemeenten Gereedheidsscan Zijn de Vlaamse lokale besturen klaar voor de integratie van de OCMW s in de gemeenten? Deloitte stelt de resultaten van haar Gereedheidsscan voor. Context

Nadere informatie

Workshop Fiets & Fiscaliteit Korte uitleg van de spelregels binnen de WKR

Workshop Fiets & Fiscaliteit Korte uitleg van de spelregels binnen de WKR Workshop Fiets & Fiscaliteit Korte uitleg van de spelregels binnen de WKR 2 maart 2015 David Savenije dsavenije@deloitte.nl 06 83555226 Een kort overzicht van de WKR Schematisch overzicht werkkostenregeling

Nadere informatie

GES Alert Belastingdienst informeert eigenrisicodragers over

GES Alert Belastingdienst informeert eigenrisicodragers over A.van Beerendonk Van: Gemeente Verzonden: maandag 4 juli 2016 17:07 Aan: HRM; P Otten; M Wolfs Onderwerp: FW: GES Alert Brief Belastingdienst-Zorg ( LMB) deel 1 Bijlagen: Brief overheidswerkgevers.pdf

Nadere informatie

Financial Crime Analytics Zoeken naar het onbekende IBO 39. Johan ten Houten, 10 September 2014

Financial Crime Analytics Zoeken naar het onbekende IBO 39. Johan ten Houten, 10 September 2014 Financial Crime Analytics Zoeken naar het onbekende IBO 39 Johan ten Houten, 10 September 2014 Introductie Johan ten Houten 52 jaar oud, getrouwd, 3 kinderen, 1 hond Wild van skiën, wijn en koken Grote

Nadere informatie

VNG-Congres gemeentefinanciën Interne controle, rechtmatigheid en de accountants. Nieuwegein 6 december 2016 Rein-Aart van Vugt

VNG-Congres gemeentefinanciën Interne controle, rechtmatigheid en de accountants. Nieuwegein 6 december 2016 Rein-Aart van Vugt VNG-Congres gemeentefinanciën Interne controle, rechtmatigheid en de accountants Nieuwegein 6 december 2016 Rein-Aart van Vugt Rechtmatigheid Getrouwe beeld Rechtmatigheid NORM Besluit begroting en verantwoording

Nadere informatie

Hoe transparant is het verslag van de Raad van Commissarissen? Je moet gewoon opschrijven waar je discussie over hebt gehad.

Hoe transparant is het verslag van de Raad van Commissarissen? Je moet gewoon opschrijven waar je discussie over hebt gehad. Hoe transparant is het verslag van de Raad van Commissarissen? Je moet gewoon opschrijven waar je discussie over hebt gehad. Voorwoord Geachte lezer, Eumedion en de VEB hebben in de afgelopen tijd aandacht

Nadere informatie

Latent talent in het Hoger Onderwijs

Latent talent in het Hoger Onderwijs Latent talent in het Hoger Onderwijs De betekenis van de laatste trends in ICT voor het Hoger Onderwijs, studenten en leden van de DEUG 8 november 2012 - Theo Bakker Britains Got Talent nr 43121 Britains

Nadere informatie

Stresstest 2013 Een financieel beeld van de gemeente Dordrecht begroting 2015

Stresstest 2013 Een financieel beeld van de gemeente Dordrecht begroting 2015 Stresstest 2013 Een financieel beeld van de gemeente Dordrecht begroting 2015 Waar draait het om? Lokale lasten Financiële positie Voorzieningenniveau 2 Overall overzicht. INDICATOR Zeer Gunstig Gunstig

Nadere informatie

Benchmark Procesmaturity Studentgerichte Informatievoorziening SURF/Deloitte

Benchmark Procesmaturity Studentgerichte Informatievoorziening SURF/Deloitte Benchmark Procesmaturity Studentgerichte Informatievoorziening SUR/Deloitte Utrecht, 28-02-2013 Wie is Theo Baker 1 *** Insert Reference Here, include Opportunity Number *** Case StudyTube Achtergrond

Nadere informatie

Accountantscontrole 2015 gemeente Westvoorne Plan van aanpak en de relevante ontwikkelingen. Commissie Bestuurlijke Zaken en Middelen 5 oktober 2015

Accountantscontrole 2015 gemeente Westvoorne Plan van aanpak en de relevante ontwikkelingen. Commissie Bestuurlijke Zaken en Middelen 5 oktober 2015 Accountantscontrole 2015 gemeente Westvoorne Plan van aanpak en de relevante ontwikkelingen Commissie Bestuurlijke Zaken en Middelen 5 oktober 2015 Aanscherping vereisten accountantscontrole: korte uitleg

Nadere informatie

IFRS 15 Variabele vergoedingen

IFRS 15 Variabele vergoedingen IFRS 15 Variabele vergoedingen Ralph ter Hoeven Partner Professional Practice Department +31 (0) 8 8288 1080 +31 (0) 6 2127 2327 rterhoeven@deloitte.nl Dingeman Manschot Director Professional Practice

Nadere informatie

VNG-congres Gemeentefinanciën Workshop: De financiële impact van de Omgevingswet. Dinsdag 6 december 2016 Nieuwegein

VNG-congres Gemeentefinanciën Workshop: De financiële impact van de Omgevingswet. Dinsdag 6 december 2016 Nieuwegein VNG-congres Gemeentefinanciën Workshop: De financiële impact van de Omgevingswet Dinsdag 6 december 2016 Nieuwegein Welkom VNG-congres Gemeentefinanciën 1 Introductie Jacco Maan Senior Manager Public Sector

Nadere informatie

Digital Accountant Efficiënt. Pro-actief. Op maat. Real time. Accountancy Tax & Legal Business Control & IT M&A & Finance

Digital Accountant Efficiënt. Pro-actief. Op maat. Real time. Accountancy Tax & Legal Business Control & IT M&A & Finance Digital Accountant Efficiënt. Pro-actief. Op maat. Real time. Accountancy Tax & Legal Business Control & IT M&A & Finance Samenwerken met de meest efficiënte accountant ooit 2 Inhoud 3 U zoekt meer dan

Nadere informatie

2011 Deloitte The Netherlands

2011 Deloitte The Netherlands Herziene Richtlijn Jaarverslaggeving (RJ) 645 Vergadering Raad van Commissarissen Inhoudsopgave Aanleiding De nieuwe RJ-645: de belangrijkste wijzigingen De nieuwe RJ-645:

Nadere informatie

Beter met minder. Naar een LEAN Wmo proces voor aanvraag Huishoudelijke Hulp. Algemene Eindrapportage

Beter met minder. Naar een LEAN Wmo proces voor aanvraag Huishoudelijke Hulp. Algemene Eindrapportage Beter met minder Naar een LEAN Wmo proces voor aanvraag Huishoudelijke Hulp Algemene Eindrapportage Den Haag, 30 mei 2013 Inhoud Achtergrond 2 Onderzoeksaanpak 4 Huidig proces Wmo Huishoudelijke Hulp 6

Nadere informatie

Het jaarverslag in de zorg Van maatschappelijk verslag naar maatschappelijke verantwoording

Het jaarverslag in de zorg Van maatschappelijk verslag naar maatschappelijke verantwoording Het jaarverslag in de zorg Van maatschappelijk verslag naar maatschappelijke verantwoording De impact en gevolgen op het jaarverslag Met de recente aanpassing van de Regeling Verslaggeving WTZi (RVW) komt

Nadere informatie

Neem een voorsprong! Omkoping en corruptie: Risico-analyse door het bestuur en de Raad van Commissarissen

Neem een voorsprong! Omkoping en corruptie: Risico-analyse door het bestuur en de Raad van Commissarissen Neem een voorsprong! Omkoping en corruptie: Risico-analyse door het bestuur en de Raad van Commissarissen Graag wisselen wij met u van gedachte over uitdagende thema s, zoals corporate compliance, waaronder

Nadere informatie

Professional Practice Department Nummer 6, november 2014. Update Bepalen en verwerken van ineffectiviteit bij kostprijshedge-accounting

Professional Practice Department Nummer 6, november 2014. Update Bepalen en verwerken van ineffectiviteit bij kostprijshedge-accounting Professional Practice Department Nummer 6, november 2014 Update Bepalen en verwerken van ineffectiviteit bij kostprijshedge-accounting Bepalen en verwerken van ineffectiviteit bij kostprijshedge-accounting:

Nadere informatie

Nummer 1, oktober 2014. Update Re-Exposure Draft IFRS 4 fase II Verzekeringscontracten

Nummer 1, oktober 2014. Update Re-Exposure Draft IFRS 4 fase II Verzekeringscontracten Nummer 1, oktober 2014 Update Re-Exposure Draft IFRS 4 fase II Verzekeringscontracten Re-Exposure Draft IFRS 4 fase II Verzekeringscontracten 20 juni 2013 publiceerde de International Accounting Standards

Nadere informatie

State of the State 2016 Een actuele data-analyse van ons land

State of the State 2016 Een actuele data-analyse van ons land State of the State 2016 Een actuele data-analyse van ons land Contactpersoon State of the State Maurice Fransen Director, Deloitte Consulting mfransen@deloitte.nl +31 (0)88 288 3742 www.deloitte.nl/sots2016

Nadere informatie

Grondposities bij gemeenten eind 2015

Grondposities bij gemeenten eind 2015 Augustus, 2016 Grondposities bij gemeenten eind 2015 Het geïnvesteerd vermogen van gemeenten in grondposities is eind 2015 verder gedaald (met ca. 8%). Ofschoon er grote verschillen zijn in dit opzicht

Nadere informatie

IFRS 15 Contract kosten

IFRS 15 Contract kosten IFRS 15 Contract kosten Ralph ter Hoeven Partner Professional Practice Department +31 (0) 8 8288 1080 +31 (0) 6 2127 2327 rterhoeven@deloitte.nl Dingeman Manschot Director Professional Practice Department

Nadere informatie