Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2006 2007 30 800 A Vaststelling van de begrotingsstaat van het Infrastructuurfonds voor het jaar 2007 Nr. 53 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VERKEER EN WATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 15 februari 2007 Hierbij treft u de rapportage Groot Onderhoud over het jaar 2006. Aanleiding is de motie ingediend door het kamerlid Van Hijum c.s. (TK, 30 300, A, nr. 26; begrotingsbehandeling Verkeer en Waterstaat op 7 december 2005). Deze rapportage is een vervolg op de voortgangsrapportages van 23 mei, 9 augustus en 25 oktober 2006 en belicht met name de periode 1 oktober t/m 31 december 2006. Belangrijkste conclusie is dat in deze periode het percentage van de fileoverlast als gevolg van wegwerkzaamheden is afgenomen in vergelijking met voorgaande jaren. Ik ga achtereenvolgens in op de volgende onderwerpen: Ontwikkeling files ten gevolge van wegwerkzaamheden; Planning werkzaamheden; Flankerende maatregelen; Beleving door weggebruikers; Communicatie. Ontwikkeling files ten gevolge van wegwerkzaamheden 1 Filezwaarte wordt uitgedrukt in de eenheidkilometer minuten, dat wil zeggen de sommatie van het aantal minuten dat er file van een bepaalde lengte staat. Een file van 5 kilometer gedurende één uur betekent een filezwaarte van 60 minuten maal 5 kilometer is 300 kilometerminuten. In genoemde motie wordt de minister verzocht de extra fileoverlast als gevolg van Groot Onderhoud te beperken tot 5%, waarmee het maximaal aandeel fileoverlast door werkzaamheden 10% wordt (dus een verdubbeling van het gemiddelde percentage in voorgaande jaren). Uit een analyse van de gegevens van de ontwikkeling van files in de periode januari t/m december 2006 blijkt dat het percentage filezwaarte 1 met als oorzaak wegwerkzaamheden 4% is ten opzichte van de totale filezwaarte. Het gemiddelde in voorgaande jaren is 5%. De aanpak van goed luisteren naar het publiek, de plannen slim uitvoeren, samenwerken met partners, een publieksgerichte houding en goed en intensief communiceren naar het publiek is effectief in het beperken van de files. Daarbij had ook de inzet van OV-alternatieven bij de grote projecten resultaat. Komende jaren wordt deze aanpak verder doorgevoerd om de hinder van het toenemend bouwvolume te blijven beperken. KST105307 0607tkkst30800A-53 ISSN 0921-7371 Sdu Uitgevers s-gravenhage 2007 Tweede Kamer, vergaderjaar 2006 2007, 30 800 A, nr. 53 1
Dit cijfer is gebaseerd op de registratie van het Verkeerscentrum Nederland (VCNL) en analyses en onderzoeken door de Adviesdienst Verkeer en Vervoer (AVV) van Rijkswaterstaat. Daarbij zijn inbegrepen alle wegwerkzaamheden in het kader van MIT, ZSM en Variabel Onderhoud. Het aandeel filezwaarte door wegwerkzaamheden per kwartaal ten opzichte van de totale filezwaarte is opgenomen in onderstaand figuur. In deze cijfers zijn de files door de werkzaamheden op omleidings- en toeleidende routes niet meegenomen. Deze cijfers zijn daarmee vergelijkbaar met cijfers in voorgaande jaren. De files door wegwerkzaamheden op omleidings- en toeleidende routes dragen naar schatting slechts in beperkte mate (aandeel ca. 1%) bij aan de totale filezwaarte. RWS (VCNL) zal per 1 januari 2007 de fileregistratie met deze oorzaken uitbreiden. Planning werkzaamheden 1 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. In bijgevoegd kaartje vindt u een overzicht van de projecten die in 2006 gepland waren in voorbereiding, uitvoering en/of afgerond te zijn met peildatum 1 januari 2007. 1 Onderstaand de belangrijkste trajecten waarop grootschalige onderhoudswerkzaamheden zijn uitgevoerd in het vierde kwartaal van 2006: A1 tussen Diemen en Bussum (waarbij de aanpassing van de Vechtbrug in 2007 doorgaat); A1 bij knooppunt Hoevelaken; A4 Zoeterwoude Dorp Brug Oude Rijn; A13 Rotterdam Delft; A15 tussen Europoort en knooppunt Benelux A15 tussen de N3 en knooppunt Gorinchem; A16 Ring Rotterdam; A16 Moerdijkbrug (gaat door tot medio 2007); A20 tussen Maasdijk en Vlaardingen-West; A27 Gorinchem Noordeloos; A50 Kampen-Zuid Hattemerbroek A59 knooppunt Galder-knooppunt Sint Annabosch A200 van Haarlem richting Halfweg. A325 Waalbrug Tweede Kamer, vergaderjaar 2006 2007, 30 800 A, nr. 53 2
De planning voor 2007 is vastgelegd in een centraal planningsysteem waarin alle werkzaamheden worden verdeeld. Het werkpakket is groter dan in 2006. Belangrijkste werkzaamheden in 2007 aan het hoofdwegennet: A2: in 2007 krijgen de weggebruikers te maken met enkele grote MIT-projecten op de A2, zoals de trajecten Amsterdam Utrecht en Everdingen Deil, aanpassing rondwegen bij Den Bosch en Eindhoven, en een spitsstrook bij Kerensheide in Limburg. Onderhoud bruggen en viaducten: een deel van de contracten voor grootschalig onderhoud aan de bruggen en viaducten is afgelopen najaar gegund en worden in 2007 uitgevoerd. Voorbeelden van onderhoud dat nu bezig is, zijn de Moerdijkbrug en de Waalbrug bij Nijmegen, A9 van knooppunt Velsen tot Holendrecht: de werkzaamheden aan het gedeelte ten zuiden van Amsterdam (Badhoevedorp tot Holendrecht) vinden in de zomermaanden plaats. Uitvoering of afronding ZSM-projecten zoals A7 Zaanstad Purmerend, A12 Gouda Zoetermeer, A12 Veenendaal Ede, A12/A18 Knooppunt Oud-Dijk, A13 Rotterdam Delft, A50 Knooppunten Ewijk en Valburg. Dit is afhankelijk van nog te doorlopen inspraak, beroeps en/of bestemmingpslanprocedures. Uitvoering MIT-projecten zoals A4 Burgerveen Leiden (Noordelijk deel en Zuidelijk deel), terwijl het middendeel A4 (in combinatie met de HSL) wordt afgerond. Ook de werkzaamheden op de A73/A74 en A37 Hoogeveen Duitse grens worden opgeleverd. Flankerende maatregelen Ook dit kwartaal is ingezet op het aanbieden van extra openbaar vervoer tegen gereduceerd tarief. Hiermee wordt bereikt dat bij wegwerkzaamheden in het kader van Groot Onderhoud de filedruk vermindert doordat minder automobilisten de weg opgaan. Bovendien heeft de automobilist een keuzemogelijkheid. Hij kan tegen gereduceerd tarief gebruik maken van een alternatief vervoersmiddel of hij neemt het risico in de file terecht te komen. Afgesproken is dat bij grootschalige werkzaamheden waarbij de kans op aanzienlijke hinder aanwezig is, aanvullend openbaar vervoer wordt aangeboden. Dit kan variëren van het aanbieden van gunstige mogelijkheden per trein of per bus. In het jaar 2006 is bij zo n 15 projecten een aanbod gedaan voor gratis of goedkoper OV. In mijn vorige rapportage liet ik u weten dat werknemers van deelnemende bedrijven bij het Groot Onderhoud aan de A4/A10 Zuid in Amsterdam massaal gebruik hebben gemaakt van het openbaar vervoer. Inmiddels is uit de evaluatie gebleken dat het verkeersaanbod in de ochtendspits tot 15% en in de avondspits tot 11% lager was dan in de referentieperiode (zomer 2004). De maatregelen hebben het verkeersaanbod met 5% gereduceerd, wat overeenkomt met de helft van de vooraf beoogde reductie. Ook na afloop van het groot onderhoud waren de effecten merkbaar. Zo is het marktaandeel van de trein in het woonwerkverkeer van 14% naar 16% gestegen, hetgeen neerkomt op 600 extra treinreizigers onder voormalige pashouders. In het laatste kwartaal werd bij een zestal groot onderhoud projecten de mogelijkheid voor aanvullend openbaar vervoer aangeboden: De OV pas N50 Zwolle Kampen. Met deze OV pas (combinatie trein/ bus) hebben ruim 50 000 verplaatsingen plaatsgevonden. Van het totaal aantal gebruikers had anders 30% de auto genomen. Tweede Kamer, vergaderjaar 2006 2007, 30 800 A, nr. 53 3
Gedurende een aantal weekenden is in verband met onderhoud van de A4 de mogelijkheid gegeven tegen gereduceerd tarief met de trein van Den Haag HS naar Amsterdam CS te reizen. Ditzelfde geldt voor de N200 Haarlem/Amsterdam CS. Idem Nijmegen/Arnhem in verband met onderhoud aan de Waalbrug in Nijmegen; daarnaast werd ook de mogelijkheid geboden tegen gereduceerd tarief met de bus de regio te bereiken. Bussen zijn ingezet tussen het Gooi en Amsterdam en tussen Almere en Amsterdam in verband met onderhoud aan de Vechtbrug (A1) Tussen Gouda, Woerden en Utrecht hebben bussen gependeld gedurende weekendafsluitingen van de A12. De meeste grootschalige werkzaamheden met afsluiting van wegen vinden in de weekenden plaats. De afspraak is dat alternatief vervangend vervoer wordt aangeboden. In de meeste gevallen is dit een goedkoop treinkaartje à 2 euro om heen en weer tussen twee grote stations langs het traject te rijden Bij grotere werkzaamheden op werkdagen worden in samenwerking met belanghebbende bedrijven mobiliteitsbeïnvloedende maatregelen getroffen, zoals bij het Groot Onderhoud aan de A4 en A10-Zuid afgelopen zomer. Beleving door weggebruikers Zoals met u besproken, let ik nadrukkelijk op de beleving van weggebruikers. Evenals aan het eind van de eerste drie kwartalen heeft eind december een belevingsonderzoek onder automobilisten en vrachtwagenchauffeurs plaatsgevonden. Het beeld is op de meeste punten ongeveer gelijk gebleven. Ruim de helft van de weggebruikers (56%) is (zeer) tevreden over de maatregelen die Rijkswaterstaat getroffen heeft om de hinder door wegwerkzaamheden te beperken. 15% geeft aan ontevreden te zijn. Het laatste kwartaal laat een stijging zien van het aantal weggebruikers dat aangeeft (veel) minder last van hinder door werkzaamheden te ondervinden (van 26% naar 32%). Automobilisten ervaren deze onderwerpen meer als «geen probleem» dan vrachtwagenchauffeurs. Met name bij een andere indeling van de weg (bijvoorbeeld smallere rijstroken of een slinger in de weg) beoordelen vrachtwagenchauffeurs dit problematischer (30%) dan automobilisten (9%). Over de informatie over werkzaamheden vooraf (64%) en ter plaatse (73%) blijft een ruime meerderheid tevreden. Communicatie De laatste maanden vond vooral in de maand oktober veel landelijke communicatie plaats. De piek van de meeste grootschalige groot onderhoudswerkzaamheden vond ook deze maand plaats. Begin oktober werd in een aantal landelijke dagbladen de top 10 advertentie weer geplaatst. Bovendien werd de eerste twee weken van deze maand de radiocommercial Groot Onderhoud via publieke en commerciële zenders uitgezonden. Daarnaast is de regionaal gerichte communicatie, gericht op specifieke projecten, onverminderd ingezet. Met advertenties in regionale media werd informatie gegeven over de specifieke werkzaamheden, de omleidingsroutes en indien van toepassing de OV-alternatieven. De boodschap «Kijk op VanAnaarBeter.nl en ga goed voorbereid op reis» werpt zijn vruchten af. In oktober bezochten gemiddeld 5000 personen per dag de website. Opvallend is de piek in het aantal bezoekers op een aantal Tweede Kamer, vergaderjaar 2006 2007, 30 800 A, nr. 53 4
vrijdagen en zaterdagen. Kennelijk gaan ook weggebruikers die in het weekend op pad willen, gericht op zoek naar informatie over wegwerkzaamheden die zij mogelijk kunnen tegenkomen. In november en december liep het gemiddelde bezoekersaantal van de site terug naar respectievelijk ruim 2000 en ruim 1000. Wel waren er uitschieters te zien van ruim 3000 bezoekers per dag. De landelijke informatielijn van Rijkswaterstaat 0800-8002 wordt druk bezocht. In 2006 kwamen 65 000 telefoontjes binnen. Hiervan hadden 22 000 (34%) betrekking op Groot Onderhoud. Medio december is landelijk een advertentie geplaatst met de belangrijkste resultaten van Groot Onderhoud voor 2006. Bovendien diende deze advertentie als aankondiging dat ook in 2007 onderhoudswerken op stapel staan. En dat een goede voorbereiding van de reis ook in 2007 essentieel blijft. Op oudjaarsdag is deze boodschap met de oudjaarsspot breed verspreid. In het vierde kwartaal zijn de resultaten bekend geworden van een representatieve steekproef over de campagne in de massamedia. De uitkomsten van de metingen die in het derde kwartaal zijn verricht, geven over het algemeen een gunstig resultaat met betrekking tot kennis, houding en gedrag en daarmee de werking van de campagne. Dit loopt parallel met de uitkomsten van de bovengenoemde belevingsonderzoeken. De campagne krijgt van het publiek het rapportcijfer 7.1 toebedeeld. De Minister van Verkeer en Waterstaat, K. M. H. Peijs Tweede Kamer, vergaderjaar 2006 2007, 30 800 A, nr. 53 5