OPGESTELD: HSEW Advisor W.Workum

Werkinstructie : HSEW Blz. : 1 van 10 INDEX 1 SCOPE 2 DOEL 3 BESCHRIJVING PROCEDURE 3.1 Voorwaarden 3.2 Organisatie 3.3 Ontstekingsbronnen 3.3.3 Opmerkingen mbt ontstekingsbronnen 3.4 Zonering 3.5 Beheersmaatregelen 3.6 Werkvergunning 3.7 Stoppen van activiteiten 4 REFERENTIES BIJLAGE VOORBEELD ZONERING NAAM & HANDTEKENING DATUM OPGESTELD: HSEW Advisor W.Workum GECONTROLEERD: HSEW Advisor GOEDGEKEURD: Execution Manager P. van der Ree Voertuigen met verbrandingsmotor valt onder categorie 1 (was categorie 2) WIJZIGING: Opmerking 1: Vervallen dat een brandwacht bij categorie 1 aanwezig dient te zijn, wel persoon getraind in omgaan met blusmiddelen Opmerking 5: radioactieve bronnen vervallen Opmerking 6 toegevoegd. Houder dient gereedschap te controleren op correcte keuringsdatum en technische staat

Werkinstructie : HSEW Blz. : 2 van 10 1 SCOPE 2 Doel Op NAM locaties komen gebieden voor waarin zich in de atmosfeer brandbare stoffen (gassen) bevinden. Rondom de bron waar de brandbare stoffen kunnen vrijkomen is een zonering aangebracht, die de waarschijnlijkheid op de aanwezigheid van een ontplofbare atmosfeer aangeeft. Binnen deze zones dienen beheersmaatregelen mbt tijdelijke onstekingsbronnen te worden genomen, om explosies te voorkomen Beheersing van het gebruik van tijdelijke ontstekingsbronnen op locatie 3 beschrijving PROCEDURE 3.1 Voorwaarden Deze instructie is niet van toepassing voor permanent opgesteld equipment met een mogelijke ontstekingbron. Zoneringstekening moet beschikbaar zijn Status van de installatie moet bekend zijn: Wanneer de installatie buiten bedrijf genomen is kan afhankelijk van de status van de installatie de zonering aangepast worden (bijv. aardgascondensaat tank schoon, productvrij en afgestoken) Ontstekingsbronnen mogen niet gebruikt worden bij gemeten gasconcentraties Wanneer er een gasconcentratie wordt gemeten op de werkplek, moet men ervan uitgaan dat er elders in de installatie een hogere concentratie aanwezig is. De bron van de lekkage moet dan worden opgespoord en weggenomen. Gasmetingen moeten met een vrijgave meter door een geautoriseerd gastester uitgevoerd worden 3.2 Organisatie LVP bepaalt de beheersmaatregelen (S)OT/AOS voert de beheersmaatregelen uit OM, of een door de OM aangewezen persoon is bevoegd om afwijkingen goed te keuren. Bij de autorisatietabel is aangegeven wanneer de OM, of een door de OM aangewezen persoon, geraadpleegd moet worden

Werkinstructie : HSEW Blz. : 3 van 10 3.3 Ontstekingsbronnen 3.3.1 Bepaal of de ontstekingsbron valt binnen categorie 1 of 2 Er zijn 2 hoofdindelingen van ontstekingsbronnen Categorie 1 : Open vuur Categorie 2 : Alle andere onststekingsbronnen Categorie 1 Open vuur (hotwork) Voorbeelden van ontstekingsbronnen Snijden, gutsen, slijpen, lassen, branden, steamers (open vuur in de brander), thermische lans, roterende roest/ schuurborstels/komborstels/lamellen schuurschijf, Hilti-gun, föhn voor aanbrengen krimpkous, verbrandingsmotor (hete delen >200 C) Categorie 2 Niet intrinsiek veilige (Niet Ex) apparatuur: Voertuigen / werktuigen: Vonkvormend gereedschap: Vonkvrij handgereedschap: Statische elektriciteit: Warmte genererend gereedschap: Voorbeelden van ontstekingsbronnen Apparatuur voorzien van accu s of batterijen zoals: mobiele telefoon, smartwatch, audiotoestellen, laptop, accuboor/schroefmachines, fototoestellen, elektrische apparatuur aangedreven door externe voeding, AED (defibrillator), meetapparatuur (bv. kwikmeter), Elmid ISO testapparaat en verbreken kathodische bescherming, maken/breken van onder spanning staande stekkerverbindingen (vonkvorming). Volgelaatsmasker met powerpack Elektromotor aangedreven voertuig. Fietsen voorzien van dynamo (ook naaf) of batterij verlichting. Gritstralen, luchtgedreven hak- en sloopgereedschap, Hilti-gun naaldhamers enz. Lichtmetalen montagehamers, aluminium gereedschap. Zie opmerking 3 Verladingen, purgen, hoge druk reiniging apparatuur, kleding. Lucht-, elektrisch- en handgedreven verspaningsmachines zoals boren, (koud) zagen, kotteren en frezen. Zie opmerking 4

Werkinstructie : HSEW Blz. : 4 van 10 3.3.2 Gereedschappen die niet gezien worden als een ontstekingsbron: Hamer, beitel, slagsleutel zijn gereedschappen die een enkele vonk kunnen afgeven. De vonk die bij deze gereedschappen vrij kan komen kan niet voldoende energie genereren om een mengsel van aardgas of aardgascondensaat tot ontsteking te brengen. Let op: Dit geldt enkel voor een aardgas of aardgascondensaat mengsel en niet voor andere gasmengsels. De hamer t.b.v. steigerbouw wordt dus niet gezien als een ontstekingsbron. 3.3.3 Opmerkingen mbt ontstekingsbronnen Opmerking 1: Bij werkzaamheden met categorie 1 ontstekingsbronnen in zone 1 en2 moet de juiste brandblusser op de werkplek aanwezig zijn en dient er ter plekke een persoon aanwezig te zijn die getraind is in het omgaan met blusmiddelen. Opmerking 2: EX proof / intrinsiek beveiligd (tijdelijk) equipment mag gebruikt worden in de zone waarvoor het ontworpen is. De aanvrager van het equipment is zelf verantwoordelijk om aan te tonen dat het equipment geschikt is voor gebruik. Dit wordt getoetst door de verstrekker van de werkvergunning. Voor ondersteuning van de toetsing is uitleg van de gebruikte ATEX codering opgenomen als Bijlage 2. Opmerking 3: Handgereedschap dat bekend staat als vonkvrij gereedschap moet worden beschouwd als een categorie 2 ontstekingsbron. Reden hiervoor is dat impact tussen lichte metalen (of een legering van een licht metaal) en roest aanleiding kan geven tot een zogenaamde thermiet reactie, waarbij een grote hoeveelheid energie kan vrijkomen. Opmerking 4: Naast warmte genererende gereedschappen kan er ook sprake zijn van warmte-ontwikkeling door bijvoorbeeld chemische reacties. Opmerking 5: Bij het uitvoeren van hot work dient gelet te worden op het mogelijk activeren van branddetectiesysteem. Hierdoor dienen, tijdens het uitvoeren van hot work, de desbetreffende infrarood en ultra violet (IR en UV) detectoren afgeschermd en indien nodig overbrugd te worden. Alternatieve beheersmaatregelen (bijv. brandwacht) dienen genomen te worden. Dit ter voorkoming van spills met bijvoorbeeld schuimvormende middelen (AFFF) Opmerking 6: De houder van de werkvergunning dient het te gebruiken equipment/gereedschap met ontstekingsbron voor het gebruik te controleren op correcte keuringsdatum en technische staat

Werkinstructie : HSEW Blz. : 5 van 10 3.4 Zonering 3.4.1 Bepaal de zone (0, 1 of 2) waarin de activiteit zal plaatsvinden De afmetingen van de zones zijn op de zoneringstekeningen aangegeven. Voor een voorbeeld van zonering: bijlage 1 Zone 0: ontplofbare atmosfeer voortdurend of gedurende langere perioden (meer dan 10% van de operationele tijd) zoals bij het openen van een leiding, vat of tank, maar ook een continu LP/HP vent. Zone 1: kans op ontplofbare atmosfeer groot (0,1-10% van de operationele tijd) zoals rondom uitstroom openingen van een PSV, VPRV. Zone 2: aanwezigheid van ontplofbare atmosfeer gering (< 0,1% van de operationele tijd) zoals rondom equipment waarin zich koolwaterstoffen kunnen bevinden. Tijdelijk gecreëerde zones: Door het tijdelijk plaatsen van bv. een aardgascondensaat tank of een opvangbak kan een zone (0,1 of 2) gecreëerd worden. 3.4.2 Bepaal wat toegestaan is conform de autorisatie tabel De autorisatie is afhankelijk van de categorie van de ontstekingsbron en de zonering van de werkplek. Zie onderstaande tabel. Ontstekingsbron Zone 0 Zone 1 Zone 2 Buiten Zone 2 Categorie 1 Niet toegestaan Niet toegestaan Niet toegestaan Werkvergunning systeem Categorie 2 Niet toegestaan Niet toegestaan Werkvergunning systeem Werkvergunning Systeem Met behulp van aanvullende beheersmaatregelen zou afgeweken kunnen worden van deze autorisatietabel, maar dit mag alleen na autorisatie vande OM of een door de OM aangewezen persoon. Een verzoek tot afwijking dient onderbouwd te zijn met een risico analyse met daarbij de te nemen aanvullende beheersmaatregelen..

Werkinstructie : HSEW Blz. : 6 van 10 3.5 Beheersmaatregelen 3.5.1 Bepaal de beheersmaatregelen Bij het werken in zone 1 en 2 moet naast overige beheersmaatregelen om de zone tijdelijk op te heffen dan wel te verlagen, altijd een continue gasmeting uitgevoerd worden. Werkzaamheden waarbij afgeweken wordt van de autorisatietabel dienen bij voorkeur in de shutdown periode uitgevoerd te worden waarbij zones tijdelijk zijn opgeheven bv. door het maken van een complete (gasvrij, vloeistofvrij, gepurged) veiligstelling. Uitgangspunt dient te zijn dat de zonering tijdelijk wordt opgeheven danwel verlaagd. Indien dit niet moegelijk is dienen andere beheersmaatregelen te worden genomen. 3.5.2 Voorbeelden beheersmaatregelen 3.5.2.1 Lassen in een tank: Uitgangspunt: Lassen maakt gebruik van open vuur en is zodoende categorie 1. Indien er koolwaterstoffen in de tank aanwezig zijn wordt de zonering aangegeven met zone 0. Conform de autorisatietabel is geen open vuur toegestaan. Beheersing: Door de tank gasvrij te maken wordt de zonering tijdelijk weggenomen. Conform de autorisatietabel kan dan worden gewerkt onder het werkvergunningen systeem. 3.5.2.2 Werkzaamheden in een putkelder: Uitgangspunt: Een putkelder is zone 1. Werkzaamheden met ontstekingsbronnen zijn niet toegestaan. Beheersing: De putkelder en de X-mastree/wellhead controleren door middel van continu gasmetingen. Neem extra maatregelen door de putkelder schoon te maken of te ventileren. Hierdoor wordt de kans op aanwezigheid van een ontplofbare atmosfeer tijdelijk verlaagd.

Werkinstructie : HSEW Blz. : 7 van 10 3.5.2.3 Gebruik van Niet intrinsiek veilige apparatuur: Uitgangspunt: Niet intrinsiek veilige apparatuur is een categorie 2 ontstekingsbron en is volgens de autorisatietabel niet toegestaan in zone 0 en 1 en is in zone 2 alleen toegestaan onder het werkvergunningsysteem. Beheersing: Vervoer van niet intrinsiek veilige apparatuur (bv. meetapparatuur, laptop) via de kortste route van het toegangshek naar de controlekamer is toegestaan (soms aangegeven met gele afbakeningslijnen). Bij het gebruik (en vervoer) van deze apparatuur in zone 2 is het werkvergunningsysteem van toepassing inclusief continu gasmeting. Werkzaamheden in zone 1 zijn niet toegestaan. Meetapparatuur in zone 1 mag alleen gebruikt worden als de zone (tijdelijk) is weggenomen. De LVP zal de aanvullende beheersmaatregelen hiervoor bepalen. Opmerking: Drainpunten waarvan de afsluiters dicht staan en welke gasdicht zijn gebleken vallen onder zone 2. Wanneer via deze drainpunten gedraind wordt zal zone 2 wijzigen naar zone 0. 3.5.2.4 Zagen en verspanende bewerkingen in installatiedelen / leidingen (incl. Koudzagen): Uitgangspunt: Het gebruikte gereedschap valt in categorie 2. Bij het doorzagen van de wand van bv. een aardgascondensaat leiding zal men van zone 1 of zone 2 overgaan naar zone 0. Beheersing: Zorg dat de zone 0 in de leiding wordt weggenomen door te spoelen of te purgen. Bij gebruik maken van stikstof moeten de risico s van stikstof (verstikkingsgevaar) beheerst worden. 3.5.2.5 Uitzondering Uitzondering op de tabel is de tankauto (categorie 2) op speciaal daarvoor ingerichte verlaadplaatsen (zone 1). Voor het zelfstandig verladen van productiewater en aardgascondensaat zijn afspraken gemaakt welke zijn vastgelegd in de WI Het verladen van productiewater en aardgascondensaat. Alle overige verladingen die op deze verlaadplaatsen uitgevoerd worden vallen ook onder deze uitzondering. 3.5.2.6 Opmerkingen Indien voor een activiteit met ontstekingsbronnen specifieke werkinstructies of persoonsgebonden mappen van toepassing zijn dan gelden deze 3.6 Werkvergunning De categorie ontstekingsbron, soort ontstekingsbron en zone waarin de ontstekingsbron wordt gebruikt, moeten op de werkvergunning worden aangegeven.

Werkinstructie : HSEW Blz. : 8 van 10 3.7 Stoppen van activiteiten Stop de activiteit, schakel de ontstekingsbronnen af en waarschuw de LVP bij: Gemeten gasconcentraties Lekkage van gas of andere koolwaterstoffen 4 Referenties NAM-EP.76.04 200011000387 Werk instructie: Het omgaan met tijdelijke onstekingsbronnen (NL)

Werkinstructie : HSEW Blz. : 9 van 10 BIJLAGE Voorbeeld Zonering

Werkinstructie : HSEW Blz. : 10 van 10