CO2 Footprint 2012 Goudappel Groep

CO2 Footprint 2012 Goudappel Groep

Zienergie BV Dokter Stolteweg 2 8025 AV Zwolle Postbus 10055 8000 GB Zwolle Tel: 038-8531395 E-mail: d.vandewoestijne@zienergie.nl Versie Datum Opgesteld door Geaccordeerd door 1.1 17-01- 2014 D. van de Woestijne W. Dommerholt Zienergie BV Goudappel Groep CO2 Footprint 2012 2

Inhoudsopgave 1 Inleiding... 4 1.1 Over dit rapport... 4 1.1.1 Wijzigingen referentie jaar... 4 1.2 Leeswijzer... 5 1.3 Over Goudappel Groep BV... 6 2 CO 2 footprint... 7 2.1 Afbakening CO 2 footprint... 7 2.1.1 Scopes van de CO2 footprint... 7 2.1.2 Organisatorische grenzen... 8 2.1.3 Referentie... 8 2.1.4 Verificatieverklaring... 8 2.2 Energie review... 9 2.2.1 CO 2 uitstoot per thema... 10 2.2.2 CO 2 uitstoot naar scope... 11 2.3 Analyse van de CO 2 footprint... 12 2.3.1 Scope 1: directe CO2-emissie... 12 2.3.2 Scope 2: indirecte CO2-emissie... 12 2.3.3 Scope 3: emissie door derden... 12 2.3.4 Kwantificeringsmethodes... 13 2.3.5 Vergelijking energieverbruik en benchmark... 13 2.3.6 Invloed van meetonnauwkeurigheden en onzekerheden binnen scope 1 en 2... 15 2.3.7 CO 2 compensatie... 16 2.4 Energieprestatie indicatoren... 16 2.5 Voortgang reductiedoelstellingen... 17 2.5.1 Verwarming van gebouwen... 17 2.5.2 Elektriciteit... 17 2.5.3 Zakelijk verkeer... 18 2.5.4 Woonwerk verkeer... 18 2.5.5 CO 2 reductie... 18 CO2 Footprint 2012 3

1 Inleiding 1.1 Over dit rapport Deze rapportage bevat de CO 2 emissie inventaris (footprint) van Goudappel Groep BV over het jaar 2012. De CO 2 footprint geeft een beeld van de jaarlijkse uitstoot van broeikasgassen veroorzaakt door activiteiten van Goudappel Groep BV. De aanleiding voor het opstellen van dit rapport is de eis vanuit de CO 2 Prestatieladder om jaarlijks een emissie inventaris op te stellen en deze te vergelijken met het referentiejaar. In het geval van Goudappel Groep BV is dat 2011. Op basis van deze rapportage kunnen de reductiedoelstellingen en aanpak waar noodzakelijk worden bijgesteld. 1.1.1 Wijzigingen referentie jaar Ten opzichte van CO 2 footprint rapportage van 2011 (d.d. 28 februari 2013) zijn om verschillende redenen een aantal verbruiksgegevens van 2011 herzien. Dit heeft gezorgd voor een gewijzigde CO 2 footprint van 2011. Het gaat hier om de volgende wijzingen. Onderdeel Oude waarde Gecorrigeerde waarde Toelichting Woonwerk verkeer 1.598.152 km 1.584.670 km Rekenfout hersteld Gasverbruik huurpand Deventer Elektraverbruik huurpand Deventer 7.689 m3 9.024 m3 161.307 kwh 45.381 kwh Bijgesteld op basis van afrekening servicekosten 2011 ipv naar rato vloeroppervlak Gasverbruik Amsterdam 1.780 m3 5.227 m3 Bijgesteld op basis van afrekening servicekosten ipv inschatting van verhuurder De herziene footprint over 2011 zal als referentie dienen voor deze en komende CO 2 footprint rapportages CO2 Footprint 2012 4

1.2 Leeswijzer Deze rapportage is opgesteld conform de eisen van ISO 14064-1. Tabel 1 vormt de leeswijzer van deze rapportage op basis van de ISO 14064-1. Normonderdeel Invulling/referentie naar rapportage a) Beschrijving van de rapporterende organisatie Paragraaf 1.3 b) Verantwoordelijke persoon Paragraaf 1.3 c) Verslagperiode Paragraaf 1.1 d) Documentatie van de organisatiegrenzen Paragraaf 2.1.2 e) Directe emissies, in tonnen CO2e Tabel 2 f) Beschrijving CO2 emissies van verbranding van biomassa (4.2.2); n.v.t. g) Reducties of verwijdering GHG removals,in tonnen CO2e (4.2.2), indien van toepassing; n.v.t. h) Uitsluitingen GHG bronnen Paragraaf 2.1.1 i) Indirecte emissie Tabel 2 j) Basisjaar en referentiejaar Paragraaf 1.1 k) Wijzigingen in basisjaar of overige historische data Paragraaf 1.1 l) Kwantificeringsmethoden en toelichting op de keuze Paragraaf 2.3.4 m) toelichting van veranderingen van kwantificeringsmethoden welke voorafgaand gebruikt zijn (4.3.3); n.v.t. n) referentie/documentatie emissiefactoren en verwijderingsfactoren (4.3.5); Paragraaf 3.1 o) beschrijving van invloed van onzekerheden met betrekking tot de nauwkeurigheid van de emissie- en verwijderingsdata (5.4); Paragraaf 2.3.6 p) Verklaring van overeenstemming met ISO 14064-1; Paragraaf 1.2 q) statement met betrekking tot de verificatie van de emissie-inventaris, inclusief vermelding van de mate van zekerheid. n.v.t. Tabel 1: Eisen ISO 14064-1 CO2 Footprint 2012 5

1.3 Over Goudappel Groep BV Goudappel is een adviesbureau gericht op mobiliteitsvraagstukken. Mobiliteit, omdat wij ons verplaatsen, is de drijfveer van ons bedrijf. Wij dragen bij aan bereikbaarheid, leefbaarheid, veiligheid, duurzaamheid en economische vitaliteit in Nederland en daarbuiten. Wij verbinden expertises, belangen en partijen. Dat doen wij vanuit kennisleiderschap en niet alleen. Samen met zusterbedrijven uit de Goudappel Groep, onze klanten, partners en maatschappelijke organisaties werken wij aan integrale oplossingen, voor de reis van vandaag en de wereld van morgen. Goudappel Groep bestaat uit de werkmaatschappijen Goudappel Coffeng BV, Omnitrans International BV en Tiem BV. Daarnaast heeft Goudappel Groep een belang in MAPtm BV en een minderheidsbelang in MINT in België. In Nederland voert Goudappel haar activiteiten uit vanuit vestigingen in Deventer (hoofdkantoor) Den Haag, Eindhoven, Leeuwarden en Amsterdam. CO2 Footprint 2012 6

2 CO 2 footprint 2.1 Afbakening CO 2 footprint 2.1.1 Scopes van de CO2 footprint De CO 2 footprint analyse brengt de verschillende bronnen van de uitstoot van broeikasgassen in kaart. Daarbij worden de verschillende vormen van uitstoot omgerekend naar CO 2 equivalenten. De methode van de CO 2 Prestatieladder maakt onderscheid tussen directe en indirecte emissies en emissies door derden. Dit onderscheid vertaalt zich in drie scopes: o Scope 1: Directe emissies Bijvoorbeeld: aardgasverbruik of brandstofverbruik van lease- en bedrijfsauto s. o Scope 2: Indirecte emissies Bijvoorbeeld: elektriciteitsverbruik en zakelijk gebruik privé auto door werknemers. o Scope 3: Emissie door derden Bijvoorbeeld: woon werkverkeer, emissie door afval en emissie door uitbesteed werk. SKAO rekent Business Travel en Personal cars for business travel tot scope 2. Figuur 1: Scopediagram CO 2 prestatieladder Voor deze CO 2 footprint zijn de emissies uit Scope 1 en 2 in kaart gebracht. Hierbij zijn geen bronnen van CO 2 uitstoot weggelaten. CO2 Footprint 2012 7

2.1.2 Organisatorische grenzen De CO 2 footprint heeft betrekking op Goudappel Groep BV, met de werkmaatschappijen Goudappel Coffeng BV, Omnitrans International BV, Tiem BV en MAPtm BV. Figuur 2: Structuur Goudappel Groep BV De deelname van Goudappel in Mint NV betreft een minderheidsbelang. Een A-C analyse heeft aangewezen dat Mint NV niet tot de A- aanbieders behoort. Mint NV is daarom niet in de inventarisatie betrokken. De verantwoordelijkheid voor het opstellen van deze rapportage ligt bij de directie van Goudappel Groep BV. De verantwoordelijke persoon is dhr. J. Benschop, directeur van Goudappel Groep BV. 2.1.3 Referentie Deze CO 2 footprint is opgesteld over 2012. Goudappel Groep BV heeft eerder in 2011 een (geverifieerde) footprint opgesteld. Dit jaar geldt dan ook als basisjaar (referentiejaar). Voor de berekening van de CO 2 footprint is gebruik gemaakt van de CO 2 emissiefactoren van de CO 2 prestatieladder 2.1. 2.1.4 Verificatieverklaring De CO 2 footprint rapportage over 2012 zal niet door een externe instelling worden geverifieerd. CO2 Footprint 2012 8

2.2 Energie review Binnen deze organisatorische grens zijn de volgende energiestromen geïdentificeerd: Elektraverbruik en verwarming van de gebouwen in Deventer, Amsterdam, Den Haag, Eindhoven, Leeuwarden en Amsterdam. Brandstofverbruik (lease)auto s. Zakelijk verkeer met huur auto s Zakelijk verkeer met privé auto s Zakelijk verkeer met OV Zakelijk vliegverkeer Woon-werkverkeer In tabel 2 staan de energiestromen en de bijbehorende CO 2 emissies. Verkeer zakelijk Emissiefactor CO2-eq. Leaseauto in km 405.800 km 210 gram/voertuigkm 85 Huurauto in km 75.724 km 210 gram/voertuigkm 16 Zakelijk gebruik privéauto in km 988.303 km 210 gram/voertuigkm 208 Openbaar Vervoer 590.894 km 65 gram/reizigerskm 38 Luchtvaart regionaal (<700 km) 4.476 km 270 gram/reizigerskm 1 Luchtvaart Europa (700-2500 km) 16.874 km 200 gram/reizigerskm 3 Luchtvaart Mondiaal (>2500 km) 197.867 km 135 gram/reizigerskm 27 Woonwerk verkeer Emissiefactor CO2-eq. Openbaar vervoer 582.246 km 65 gram/reizigerskm 38 Personenauto 1.401.388 km 210 gram/voertuigkm 294 Elektra Emissiefactor CO2-eq. Deventer eigendom 344.946 kwh 455 gram/kwh 157 Deventer huur 45.381 kwh 455 gram/kwh 21 Den Haag 92.855 kwh 455 gram/kwh 42 Eindhoven 29.284 kwh 455 gram/kwh 13 Leeuwarden 9.411 kwh 455 gram/kwh 4 Amsterdam 8.201 kwh 455 gram/kwh 4 Verwarming Emissiefactor CO2-eq. Deventer eigendom 19.626 m3 1825 gram/m3 36 Deventer huur 9.829 m3 1825 gram/m3 18 Den Haag 273 GJ 11.300 gram/gj 3 Eindhoven 5.192 m3 1825 gram/m3 9 Leeuwarden 587 m3 1825 gram/m3 1 Amsterdam 5.227 m3 1825 gram/m3 10 Tabel 2: Energiestromen Goudappel Groep BV 2012 CO2 Footprint 2012 9

2.2.1 CO 2 uitstoot per thema Figuur 3 geeft een overzicht van de CO 2 uitstoot per thema en figuur 4 laat zien hoe het energieverbruik (gas, stadsverwarming en elektriciteit) is verdeeld over de verschillende vestigingen. Figuur 3: CO2 Footprint per thema Figuur 4: CO 2 uitstoot energieverbruik per vestiging CO2 Footprint 2012 10

De CO 2 uitstoot ten gevolge van verwarming is nagenoeg gelijk gebleven. Het elektriciteitsverbruik en woonwerkverkeer is licht gedaald. De toename van de uitstoot in het zakelijk verkeer zit in de toename in het aantal gereden kilometers met de lease-auto s van MAPtm en een toename in het gebruik van huurauto s. Tegelijk is het zakelijk gebruik van privé auto en openbaar vervoer verminderd, waardoor het zakelijk autogebruik per saldo met 5% is afgenomen. In de uitstoot per vestiging zitten weinig verschillen ten opzichte van 2011. Opvallendste verschil is de afname in elektriciteitsverbruik van het eigendomsdeel in Deventer. 2.2.2 CO 2 uitstoot naar scope Onderstaande tabel geeft een overzicht van de CO 2 uitstoot onderverdeeld naar de scope zoals beschreven in paragraaf 2.1.1. De uitstoot is daarin vergeleken met de gecorrigeerde CO 2 footprint uit het referentiejaar 2011. Soorten emissies Hoeveelheid in 2012 CO2 uitstoot 2012 CO2 uitstoot 2011 (ref) (ton/jaar) (%) (ton/jaar) (%) Aardgas verbruik Scope 1 40.460 Nm³ 74 7% 71 7% Lease- en huurauto's Scope 1 481.524 km 101 10% 82 8% Elektriciteit verbruik Scope 2 529.997 kwh 241 23% 252 23% Stadswarmte Scope 2 273 GJ 3 0% 3 0% Zakelijk gebruik privéauto Scope 2 988.303 km 208 20% 242 22% Zakelijke vliegreizen Scope 2 219.217 km 31 3% 20 2% Woonwerk verkeer Scope 3 1.401.388 km 294 29% 333 31% Openbaar vervoer Scope 3 1.173.140 km 76 7% 85 8% Totaal 1.029 100% 1.089 100% Soorten emissies CO2 uitstoot 2012 CO2 uitstoot 2011 (ref) (ton/jaar) (%) (ton/jaar) (%) Scope 1 CO2 Prestatieladder 175 17% 153 14% Scope 2 CO2 Prestatieladder 483 47% 518 48% Scope 3 CO2 Prestatieladder 371 36% 418 38% Totaal 1.029 100% 1.089 100% Tabel 2: CO 2 uitstoot naar scope CO2 Footprint 2012 11

2.3 Analyse van de CO 2 footprint De totale CO 2 uitstoot van Goudappel Groep BV in 2012 bedraagt 1.029 CO 2 equivalenten. Dit is 60 ton (ruim 5 %) minder dan in 2011. 2.3.1 Scope 1: directe CO2-emissie De directe CO 2 emissie bedraagt 185 ton CO 2 equivalent. Het grootste deel van de directe CO 2 emissie wordt veroorzaakt door het brandstofverbruik van de lease- en huurauto s, namelijk 101 ton. Dit is 10% van de totale uitstoot van Goudappel Groep. Gasverbruik voor verwarming van de kantoren zorgt voor 7% van de totale emissie. De totale de scope 1 emissie is met ruim 14% toegenomen, hetgeen vooral komt door meer kilometers met lease- en huurauto s, zie ook par. 2.2.1) 2.3.2 Scope 2: indirecte CO2-emissie De indirecte CO 2 emissie bedraagt 483 CO 2 equivalent. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door het elektriciteitsverbruik binnen de kantoren van Goudappel. Dit zorgt voor 23% van de totale emissie. Het elektriciteitsverbruik is enigszins teruggelopen ten opzichte van 2011. Daarnaast blijft het zakelijk gebruik van de privé auto een belangrijke verbruikspost, al heeft hier wel een aanzienlijke reductie plaatsgevonden (14%). In 2012 zijn er meer vliegkilometers gemaakt door de medewerkers van Goudappel Groep. Omdat dit een relatief lage uitstoot met zich meebrengt, heeft deze toename weinig effect op de CO 2 footprint. In totaal is de scope 2 emissie met bijna 7% afgenomen. In 2012 is de CO 2 uitstoot van scope 1 en 2 samen met 13 ton afgenomen. Dit is een reductie van 2%, terwijl hiervoor 2012 nog geen reductiedoelstellingen waren geformuleerd. 2.3.3 Scope 3: emissie door derden Het woonwerk verkeer zorgt voor de grootste uitstoot binnen Goudappel Groep. In vergelijking met 2011 is de totale uitstoot van deze categorie wel aanzienlijk afgenomen (bijna 12%). Hetzelfde geldt voor het zakelijk gebruik van het openbaar vervoer (ruim 10%). Dit hangt deels samen met een afname van het totaal aantal fte binnen Goudappel Groep BV, van 241 naar 216. De CO 2 uitstoot per fte is wel nagenoeg gelijk gebleven. In totaal is de scope 3 emissie met ruim 11% afgenomen. CO2 Footprint 2012 12

2.3.4 Kwantificeringsmethodes De kwantificering van de bronnen van CO 2 emissie naar CO 2 - emissiewaarden is gedaan door geregistreerde volume-eenheden van de gebruikte brandstoffen te benutten. In die situaties waar geen volume-eenheden van brandstof beschikbaar waren, is gebruik gemaakt van de meest betrouwbare informatie die beschikbaar was. In het geval van voertuigkilometers is gebruik gemaakt van de kilometerregistratie. Elektriciteitsgebruik is genomen aan de hand van geijkte meters en/of aan de hand van de facturen van het energiebedrijf. Voor het gebruik van de huurpanden waar de energiekosten in de servicekosten verrekend zijn, is het totale energieverbruik van het pand naar rato van de hoeveelheid gehuurd vloeroppervlak (m²) toegerekend. Bij de huurpanden waar de verhuurders totaal geen inzicht geven in het energieverbruik, is een schatting van het energieverbruik gedaan op basis van het bouwjaar van het pand en een vergelijkbaar energieverbruik per m² vloeroppervlak of op basis van de eindafrekening van de verhuurder en een gemiddelde energieprijs. Voor de omrekening naar CO 2 emissiewaarden is gebruik gemaakt van de emissiefactoren uit het Handboek CO 2 Prestatieladder versie 2.1. 2.3.5 Vergelijking energieverbruik en benchmark In tabel 3 zijn de belangrijkste energiestromen weergegeven met de interne en externe variabelen die daar invloed op hebben. Energiegebruik en verbruik % van CO2 uitstoot Invloed Externe variabelen Schatting toekomstig gebruik Woon-werkverkeer 31% Type voertuig, gedrag medewerkers Zakelijk verkeer 39% Type voertuig, gedrag medewerkers Geen grote wijziging* Geen grote wijziging* Elektriciteit 23% Verlichting, apparatuur, koeling, gedrag medewerkers, energiebron Geen wijziging Gasverbruik verwarming 7% Tabel 3: Energiegebruik en -verbruik Installatie gebouwen, gedrag medewerkers * mogelijk aansluiting Lean & Green en maatregelen SlimWerken SlimReizen Graaddagen Geen wijziging CO2 Footprint 2012 13

Aspect Kengetal Eenheid Goudappewoud Arcadis Oranje- Kantoor 1 Verwarming gas per medewerker m 3 / fte 187 358 Elektriciteit kwh per medewerker kwh / fte 2454 3648 Elektriciteit kwh per kwh / 80-89 vloeroppervlak m2 160 110 Gebouw CO 2 per medewerker CO 2 / fte 1,47 1,17 0,95 2,29 Zakelijk verkeer medewerker CO 2 per CO 2 / fte 1,46 2,96 2,86 Woonwerk CO 2 per medewerker CO 2 / fte 1,36 0,57 1,63 Woonwerk km per medewerker km / fte 6488 7433 Totaal CO 2 per medewerker CO 2 / fte 4,76 4,70 5,48 NB Tabel 4: Benchmark energieverbruik Verwarming Uit de benchmark blijkt dat Goudappel een relatief laag gasverbruik per medewerker heeft in vergelijking met het gemiddelde kantoorgebruik. Wel moet hierbij opgemerkt worden dat het gasverbruik sterk verschilt, afhankelijk van de energieprestatie van het gebouw. In de waarde voor Kantoor uit de Milieubarometer zitten veel verouderde overheidsgebouwen met een relatief hoog gasverbruik voor verwarming. Elektriciteit Ook voor het elektriciteitsverbruik zit Goudappel onder het gemiddelde per medewerker voor Kantoor. Het gebruik per m² vloeroppervlak bevindt zich op een vergelijkbaar niveau als bijvoorbeeld Arcadis, ook een zakelijke dienstverlener. Ook hier zit weer veel verschil tussen de installatie van gebouwen wat ook blijkt uit de cijfers van de verschillende vestigingen van bijvoorbeeld Arcadis (van 80 tot 160 kwh / m2). Op het totale energieverbruik van gebouwen is nog winst te behalen, gezien de uitstoot per medewerker ten opzichte van bijvoorbeeld Arcadis en Oranjewoud. Oorzaak is vooral het relatief grote aantal m2 per medewerker bij Goudappel. Voor de gebouwen zijn ook de belangrijkste CO2 doelen geformuleerd. Zakelijk Verkeer De CO 2 uitstoot als gevolg van zakelijk vervoer is laag in vergelijking met bijvoorbeeld Arcadis en Oranjewoud. Dit is het gevolg van een actief beleid om voor duurzame mobiliteit te kiezen vanuit de eigen werkzaamheden en een veelvuldig gebruik (25%) van openbaar vervoer. Woon-werkverkeer De CO 2 uitstoot als gevolg van woonwerk verkeer is vergelijkbaar met andere bedrijven. Eventuele aansluiting bij Lean & Green en mogelijke maatregelen naar SlimWerken SlimReizen kunnen mogelijk nog enige winst opleveren 1 Gemiddeld voor kantoren (veel overheidskantoren), bron: Milieubarometer CO2 Footprint 2012 14

2.3.6 Invloed van meetonnauwkeurigheden en onzekerheden binnen scope 1 en 2 Uit de footprint blijkt dat het overgrote deel van de CO 2 emissie van Goudappel komt uit het brandstofverbruik voor voertuigen gevolg door het elekriciteitsverbruik. Het is daarom van belang om deze uitstoot nauwkeurig vast te leggen. Brandstofverbruik vervoer (Scope 2&3) Het overgrote deel van de CO 2 uitstoot als gevolg van het zakelijk verkeer is gebaseerd op gedeclareerde kilometers van privé auto s van werknemers. Hierbij wordt uitgegaan van een gemiddeld brandstofverbruik per km. Hier kunnen echter grote verschillen in zitten per voertuig. Voor de CO 2 Prestatieladder is deze aanname acceptabel. De CO 2 uitstoot als gevolg van het woonwerk verkeer is gebaseerd op de woonwerk afstand en het type vervoermiddel dat gebruikt wordt voor woonwerk verkeer (zoals bekend bij de HR afdeling). Voor bepaalde categorieën zijn aannames gemaakt voor de verdeling tussen vervoermiddelen: Mobilitycard: 50% km met OV 50% km met auto Fietsplan/OV: 90% km met OV 10% km met auto Ook voor het woonwerk verkeer wordt uitgegaan van een gemiddeld brandstofverbruik per autokilometer. Dit kan in werkelijkheid verschillen per voertuig. De CO 2 uitstoot als gevolg van het zakelijk verkeer met OV is gebaseerd op de rapportage van de aanbieder van de mobiliteitskaart. Hierin zitten echter ook woonwerk OV kilometers. Deze zijn van het totaal aantal OV kilometers afgetrokken. Een aantal werknemers maakt ook zakelijke OV kilometers met een OV jaarkaart. Deze kilometers worden niet geregistreerd. Voor dit aantal kilometers is een inschatting gemaakt op basis van de verhouding mobiliteitskaarten OV jaarkaarten en het aantal kilometers geregistreerd met de mobiliteitskaarten. Energieverbruik (Scope 1 en 2) Het elektriciteitsverbruik van het eigendomsdeel, de vestiging Amsterdam en Eindhoven zijn op basis van het verbruik in de eindafrekening van 2012. Het elektriciteitsverbruik in Leeuwarden is weergegeven op basis van de eindafrekening van 2011, omdat de gegevens over 2012 (nog) ontbreken. Hetzelfde geldt voor het huurpand in Deventer. Het verbruik in Den Haag is gebaseerd op het totale verbruik van het pand en het deel dat Goudappel hier huurt (20%). Het verbruik in Deventer in het huurdeel is gebaseerd op het verbruik per m2 van het eigendom deel aangezien dit gebouw een vergelijkbare infrastructuur heeft. Het gasverbruik van het eigendomsdeel in Deventer en de vestiging Amsterdam zijn bepaald op basis van het verbruik in de eindafrekening van 2012. CO2 Footprint 2012 15

Het verbruik in Den Haag is gebaseerd op het totale verbruik van het pand in 2011 (bij het ontbreken van de gegevens over 2012) en het deel dat Goudappel hier huurt (20%). Het verbruik van het huurpand in Deventer is gebaseerd op het verbruik per m2 van het eigendom deel, gezien dit gebouw een vergelijkbare infrastructuur heeft. Het verbruik in Leeuwarden is gebaseerd op de eindafrekening van 2011, bij het ontbreken van de gegevens voor 2012, het verbruik in Eindhoven is gebaseerd op de eindafrekening van 2012. Voor beide panden is de gemiddelde gasprijs in de betreffende jaren aangehouden volgens de Vereniging van Energiebedrijven. Het kantoor in Leeuwarden is gevestigd in een energiezuinig pand. Het gasverbruik van de vestiging in Leeuwarden is dan ook vrij laag in vergelijking met het verbruik in andere vestigingen. Vooral de geschatte waarden op basis van de rekening en de gemiddelde energieprijs zijn onzeker omdat niet bekend is welke prijs de pandeigenaar betaalt. Dit gaat om de panden in Leeuwarden en Eindhoven. Omdat deze panden een relatief kleine invloed (3,0%) hebben op de totale footprint, is deze onzekerheid acceptabel te noemen. 2.3.7 CO 2 compensatie Goudappel compenseert de CO 2 uitstoot sinds 2008 met een bijdrage aan de (eigen) stichting Iganga (www.iganga.nl) waarbij een fictieve prijs van15 euro per ton CO 2 uitstoot geldt. Vanuit deze stichting worden projecten gefinancierd in ontwikkelingslanden die bijdragen aan lokale duurzame mobiliteit. 2.4 Energieprestatie indicatoren Op basis van de analyse van de CO 2 uitstoot en het significante energieverbruik, zijn de volgende indicatoren bepaald om de energieprestatie van Goudappel Groep BV te meten en te monitoren. Indicator Eenheid Waarde 2012 Waarde 2011 % Verschil Totale CO 2 uitstoot per medewerker ton CO 2/fte 4,76 4,90-1,9% Elektraverbruik per medewerker kwh/fte 2.453,69 2.888,00-15,0% Gasverbruik verwarming per medewerker m 3 /fte 187,31 162,00 15,6% CO 2 uitstoot zakelijk verkeer per medewerker ton CO 2/fte 1,46 1,65-11,5% % groene Gebruik duurzame energie - - - stroom/gas Tabel 5: Energieprestatie indicatoren Goudappel Groep BV CO2 Footprint 2012 16

De totale CO 2 uitstoot per medewerker is licht gedaald t.o.v. van het referentiejaar 2011. Zoals ook uit figuur 3 blijkt, is dit vooral toe te rekenen aan een vermindering van het elektra verbruik en het woonwerk verkeer. De energieprestatie van mobiliteit is ook verbeterd. Ondanks een toename in het gebruik van lease- en huurauto s is door afname van woonwerk verkeer en het gebruik van privé-auto s de CO 2 uitstoot voor mobiliteit per medewerker gedaald. De energieprestatie van het gasverbruik is verslechterd. Dit kan verklaard worden dat er in 2012 enigszins meer gas verbruikt is en er minder medewerkers in dienst zijn. 2.5 Voortgang reductiedoelstellingen In het kader van certificering voor de CO 2 Prestatieladder zijn er door Goudappel Groep BV reductiedoelstellingen opgesteld voor de periode 2011-2015. Als laatste onderdeel van deze rapportage zal de footprint van 2012 vergeleken worden met de doelstellingen die zijn opgesteld. 2.5.1 Verwarming van gebouwen Taakstelling: 40% CO 2 reductie per fte in 2015 t.o.v. 2011 Tussenresultaat: 16% groei van de CO 2 uitstoot per fte in 2012 t.o.v. 2011. In het afgelopen jaar heeft Goudappel Groep nog geen reductie kunnen realiseren op de verwarming van gebouwen. Dit heeft vooral te maken met het feit dat er een teruggang is geweest in het aantal medewerkers, zonder dat het aantal m² gebouwen verminderd is. De verwachting is dat Goudappel Groep als gevolg van efficiënter kantoorgebruik (verkleining van het kantooroppervlak in Deventer en Den Haag) in 2014 een duidelijke reductie kan laten zien op deze verbruikspost. Daarnaast zullen maatregelen die voortvloeien uit maatwerkadviezen voor de gebouwen die in gebruik zijn vanaf 2013 ook voor reductie kunnen zorgen. 2.5.2 Elektriciteit Taakstelling: 40% CO 2 reductie per fte in 2015 t.o.v. 2011 Tussenresultaat: 15% reductie van de CO 2 uitstoot per fte in 2012 t.o.v. 2011. In het afgelopen jaar heeft Goudappel Groep een reductie kunnen realiseren op het elektraverbruik per medewerker van 15%. Dit is waarschijnlijk vooral het gevolg van minder gebruik van apparatuur door de teruggang in het aantal medewerkers van 241 naar 216. Het totale elektraverbruik was in 2012 ook lager dan in het jaar ervoor (4,4%). De verwachting is dat als gevolg van bovengenoemd efficiënter kantoorgebruik Goudappel Groep vanaf 2014 haar elektraverbruik fors zal kunnen verlagen. CO2 Footprint 2012 17

2.5.3 Zakelijk verkeer Voor het zakelijk verkeer heeft Goudappel Groep BV geen taakstelling geformuleerd. 2.5.4 Woonwerk verkeer Taakstelling: 5% CO 2 reductie per fte in 2015 t.o.v. 2011 Tussenresultaat: 1,4%% reductie van de CO 2 uitstoot per fte in 2012 t.o.v. 2011. De CO 2 uitstoot van het woonwerk-verkeer per medewerker is in 2012 nagenoeg gelijk gebleven. De verwachting is dat er op dit vlak de komende jaren verdere reductie gaat plaatsvinden, onder meer door het uitvoeren van maatregelen uit de Slim Reizen Scan op alle vestigingen van Goudappel Groep in 2013. 2.5.5 CO 2 reductie Goudappel Groep streeft er naar om de CO 2 uitstoot per fte voor scope 1 & 2 emissies in 2015 met 15% te reduceren t.o.v. het referentiejaar 2011. Daarbij werd verwacht dat er in 2012 nog geen reductie zou plaatsvinden, omdat er nog maar weinig reductiemaatregelen zijn geïmplementeerd. Desondanks is er al bijna 2% reductie gerealiseerd. Dit is vooral toe te wijzen aan een vermindering van het zakelijk gebruik van de privé auto s en de verminderde uitstoot van het woonwerk verkeer. CO2 Footprint 2012 18