BASISKENNIS BOEKHOUDEN BKB elementair boekhouden NEDERLANDS ONDERWIJS INSTITUUT
OPLEIDINGEN BASISKENNIS BOEKHOUDEN BKB BASISKENNIS ONDERNEMERSCHAP ELEMENTAIR BOEKHOUDEN (BKB) (met bijlage grootboek en studie-app) Drs. P.F. Pietersen K.P. Pietersen 0 e druk, e oplage ISBN 978 90 655 05 7 NEDERLANDS ONDERWIJS INSTITUUT BV
DE NOI-METHODE VOOR DE DIPLOMALIJN ONDERNEMERSCHAP De Associatie-diplomalijn Ondernemerschap bestaat uit drie examens: Basiskennis Ondernemerschap Elementair Boekhouden NIMA Basiskennis Marketing Voor elk van deze examens wordt een afzonderlijk diploma afgegeven door de Nederlandse Associatie voor Examinering uit Amersfoort (www.associatie.nl). Combinaties van deze diploma's leveren functiegerichte diploma's op: functiegericht Praktijkdiploma Financieel Ondernemer: Basiskennis Ondernemerschap + Elementair Boekhouden. functiegericht Praktijkdiploma Commercieel Ondernemer: Basiskennis Ondernemerschap + NIMA Basiskennis Marketing. De NOI-methode 'Ondernemerschap' bestaat uit een studieboek 'Zelfstandig ondernemen' met een studie-app of een werkboek en een studieboek 'Elementair boekhouden' inclusief een gratis studie-app. Deze uitgaven zijn bestemd voor het cursorisch onderwijs en voor het betreffende dagonderwijs. Beide NOI-boeken zijn volledig op maat gesneden voor het behalen van de Associatie-diploma's 'Basiskennis Ondernemerschap' en 'Elementair Boekhouden'. Diploma NOI-UITGAVEN DIPLOMALIJN ONDERNEMERSCHAP Basiskennis Ondernemerschap DIPLOMA BASISKENNIS ONDERNEMERSCHAP NOI-boek Zelfstandig ondernemen Werkboek Zelfstandig ondernemen of een studie-app DIPLOMA ELEMENTAIR BOEKHOUDEN Diploma NOI-boek Elementair Boekhouden Elementair boekhouden (BKB) Studie-app Elementair boekhouden In dit studieboek Elementair boekhouden (0 e druk) is het examenprogramma Elementair Boekhouden (versie 0 juni 0) volledig verwerkt.
DE NOI-METHODE VOOR DE DIPLOMA'S BKB, BKC EN PDB De NOI-serie voor de Associatie-examens BKB, BKC en PDB bestaat uit onderstaande vijf uitgaven. BKB Elementair boekhouden (BKB) BKC Calculaties in de praktijk PDB Bedrijfsadministratie voor PDB Financiering voor PDB Kostencalculatie voor PDB Examenregeling met ingang van 06 De diploma's BKB en BKC geven samen recht op het diploma Financial Assistant. De certificaten Bedrijfsadministratie, Financieringen Kostencalculatie geven samen recht op het Praktijkdiploma Boekhouden (PDB). Copyright: NOI Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen, verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm, database, computerbestand, internet of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van het NOI. Omslagontwerp: Ronald Meij
WOORD VOORAF De Nederlandse Associatie voor Examinering in Amersfoort kent een diplomalijn Financieel/administratief en een diplomalijn Ondernemerschap. In beide diplomalijnen is het examen Elementair boekhouden opgenomen. Op dit examen is de NOI-uitgave Elementair boekhouden (BKB) afgestemd. 'Elementair boekhouden' bestaat voor een belangrijk deel uit korte cases die een totaalbeeld van de boekhouding geven. Dit totaalbeeld ontstaat doordat je 'echte' boekingsstukken (voor kas, bank, inkoop, verkoop en diversen) rechtstreeks in het grootboek verwerktendaaruitzelfbalansen en resultatenoverzichten samenstelt. In de cases staat het grootboek centraal: balans Q boekingsstukken Q GROOTBOEK Q balans/resultatenoverzicht Na de cases wordt, weer met 'echte' boekingsstukken, een aantal praktijkboekingen besproken die extra aandacht vragen (lonen, kortingen, boekingen zaak/privé enz.). Bij de tiende druk, eerste oplage De tiende druk is aangepast aan de in 05 en 06 gewijzigde Associatie-eindtermen voor Basiskennis ondernemerschap en voor Elementair boekhouden (BKB). De Associatieexamens worden nu ook binnen het reguliere mbo-onderwijs afgenomen. In verband met de samenvoeging van de eindtermen van Basiskennis boekhouden en Elementair boekhouden is deze tiende druk niet bruikbaar naast de voorgaande drukken van onze uitgaven voor deze examens. In deze nieuwe druk van Elementair boekhouden (BKB) zijn de belangrijkste wijzigingen: bij de kolommenbalans van de BV is de winstverdeling uitgebreid met behandeling van reserves en dividendbetaling; aan de tekst over het subgrootboek voorraden zijn enkele opdrachten toegevoegd; de afdeling Loonadministratie is aan de nieuwe wettelijke regels aangepast; in afdeling 9 zijn het plaatsen van aandelen, aandelenemissie en agioreserve toegevoegd; het hoofdstuk over voorinkopen en voorverkopen is weggenomen. Dit onderwerp staat niet meer in de eindtermen. Daarnaast zijn door het hele boek kleine wijzigingen aangebracht. Bij hoofdstuk 8. is een - opgenomen. Daarmee wordt aangegeven dat dit hoofdstuk wel interessant is, maar niet tot de examenstof behoort. Voor uw ervaringen en suggesties houden wij ons van harte aanbevolen. Ons adres is: e-mail bkb@noi.nl, telefoon 05-567, fax 05-57 NOI
afdeling hoofdstuk paragraaf INHOUD DE BALANS STOMERIJ GROOTHANDEL BALANSBEGRIPPEN...blz. Bezittingen en vermogen... Nog een voorbeeld... Veranderingen in de balans... 6 HERHALING AFDELING... SCHONEBEEK BALANS EN GROOTBOEK... 0 Functie van het grootboek... 0 Openen van het grootboek... Evenwicht in het grootboek... Vragen... BOEKINGSREGELS VOOR BEZIT EN SCHULD ()... Inkoopfacturen verwerken... Vragen... 9 BOEKINGSREGELS VOOR BEZIT EN SCHULD ()... 0 Het bankafschrift... 0 Uitbreiding van de boekingsregel voor bezit... Uitbreiding van de boekingsregel voor schuld... BOEKINGSREGELS VOOR OPBRENGSTEN EN KOSTEN 6 Het boeken van opbrengsten... 6 Het boeken van kosten... 9 De proefbalans... 5 WINDHORST KENNISMAKING MET HET BEDRIJF... 56 De boekhouding... 56 Toepassing van het rekeningschema... 57 Het openen van de boekhouding... 58 INKOOP VAN GOEDEREN... 59 De voorraadrekeningen... 59 Het boeken van de inkoop van goederen... 60 VERKOOP VAN GOEDEREN... 6 Het boeken van de opbrengst van de verkopen... 6 Het boeken van de inkoopprijs van de verkopen... 6 Boekingsschema handelsonderneming... 6
WEGMANS DE BOEKINGSREGEL VOOR PRIVÉ... 65 Het boeken van privé-opnamen... 65 Nog enkele kasstukken... 66 5 6 7 8 SCHULD AAN DE BANK... 68 Bankkrediet... 68 Bankstukken... 68 De proefbalans... 7 EENBOEKINGSRUNINDECEMBER... 7 De boekhouding per 7 december... 7 Retourbon en verkoop-creditfactuur... 7 Boekingsschema vaste coderingen... 7 Verkoopfacturen en verzendbonnen... 75 5 Inkoopfacturen voor goederen... 77 6 Inkoopfacturen voor kosten... 78 7 Kas- en bankstukken met kosten... 80 8 De afschrijvingen... 8 GROOTBOEK EN PROEFBALANS... 8 Bijwerken van het grootboek... 8 De proefbalans... 8 Vragen... 85 DE KOLOMMENBALANS... 86 De saldibalans... 86 De resultaten... 86 De eindbalans... 87 Vragen... 90 5 Het exploitatieoverzicht... 9 6 Opbrengsten en kosten, ontvangsten en uitgaven... 9 BANDENCENTRUM BV HET BOEKEN VAN BTW... 00 Kennismaking met het bedrijf... 00 Btw in de boekhouding... 0 Het boeken van inkoop-creditfacturen... 0 KAS- EN BANKSTUKKEN... 06 Kasontvangsten van debiteuren... 06 Kasuitgaven... 07 Bankafschriften... 09 INKOPEN EN VERKOPEN VAN ARTIKELEN... De inkoop van artikelen... De verkoop van artikelen...
HET JAARWERK... 6 Afschrijvingen... 6 Nog te betalen bedragen... 7 Vooruitbetaalde bedragen... 7 Grootboek en proefbalans... 8 5 DE KOLOMMENBALANS VAN EEN BV... 9 Journaliseren en coderen... 9 Winstverdeling en algemene reserve... 9 Overboekingen VpB... Overboekingen winstsaldo... 5 Het boeken van de betalingen... 5 6 Beoordeling balansgegevens... 8 7 Extra opdracht... 9 6 HERHALING MET JOURNAALPOSTEN... 5 SUBADMINISTRATIES 6 DE HET SUBGROOTBOEK CREDITEUREN... Het belang van een subadministratie... Openen en bijwerken van de subadministratie... 5 Controle van de subadministratie... 8 HET SUBGROOTBOEK DEBITEUREN... 9 Levering op rekening... 9 Boekingsrun Wolf-import... 9 HET SUBGROOTBOEK VOORRADEN... 55 KASSTAAT DE KASSTAAT BIJ BEDRIJVEN DIE OP REKENING LEVEREN... 6 Het samenstellen van de kasstaat... 6 De kascontrole... 65 De kasstaat als boekingsstuk... 68 Kasboek en overige dagboeken... 69 5 Extra opdrachten... 70 DE KASSTAAT BIJ BEDRIJVEN DIE CONTANT LEVEREN... 7 De kassa... 7 Het boeken van de kasstaat... 7 Het boeken van de bankbijschrijving... 76
7 LOONADMINISTRATIE SOCIALE VERZEKERINGEN... 80 De werknemersverzekeringen... 80 De volksverzekeringen... 8 HET BOEKEN VAN DE LONEN... 8 Van brutoloon naar nettoloon... 8 De loonbetaalstaat... 8 De premies ten laste van het bedrijf... 8 HET BOEKEN VAN DE BETALINGEN... 85 De betaling van het nettoloon... 85 De betaling aan de Belastingdienst... 86 De betaling aan het bedrijfspensioenfonds... 87 Schema loonkosten en betalingen... 88 5 Extra opdrachten... 88 8 PRAKTIJKBOEKINGEN DOEL EN FUNCTIE VAN DE ADMINISTRATIE... - 98 Boekhouding en administratie... - 98 Computerboekhouden... - 98 DE AFDRACHT VAN DE BTW... 00 De btw-aangifte... 00 De elektronische aangifte... 0 De betaling aan de Belastingdienst... 0 Extra opdrachten... 05 PRIVÉ-POSTEN... Zakelijk of privé... Kosten voor zaak en privé... Privé-stortingen en privé-opnamen... Privé-gebruik goederen uit de zaak... 5 Privé-gebruik van diensten... 5 6 Privé-gebruik woongedeelte bedrijfspand... 6 7 Vergoedingen aan privé... 6 8 Extra opdrachten... 7 KORTINGEN... Korting op de inkoopprijs... Korting via inkoop-creditfactuur... Verleende korting... Extra opdracht... 6
8 5 9 DIVERSE BANK- EN VERZEKERINGSKOSTEN... 9 Bankkosten... 9 Verzekeringspremies... Kosten arbodienst... Extra opdrachten... ONDERWERPEN 5 6 BALANSWAARDERINGEN... De inkoopwaarde van de omzet... Verbouwings- en onderhoudskosten... Afboeken van oninbare vorderingen... 5 Extra opdrachten... 5 EIGEN VERMOGEN BV... 9 Indeling van het eigen vermogen van de BV... 9 Plaatsen van aandelen... 50 Aandelenemissie en agioreserve... 5 Opdrachten... 5 DUURZAME PRODUCTIEMIDDELEN... 55 Aankoop van inventaris... 55 Verkoop van inventaris... 56 Inruil van vaste activa... 57 Extra opdrachten... 58 CORRECTIEBOEKINGEN... 6 Correctieboekingen... 6 Voorraadverschillen... 6 Correcties in subadministraties... 65 Extra opdrachten... 66 MAANDELIJKSE RESULTATENBEREKENING (PERMANENCE)... 7 Permanence en kosten... 7 Permanence en opbrengsten... 76 Afschrijvingskosten maandelijks boeken... 80 Samenvatting permanence... 8 BIJZONDERE BOEKINGEN... 85 Voorafgaande journaalposten... 85 Uitbreiding kolommenbalans... 86 Het afsluiten van grootboekrekeningen... 86 Het samenstellen van grootboekrekeningen... 88 5 Extra opdrachten... 90
0 ALGEMENE HERHALING HERHALINGSOPDRACHTEN EB... 00 EXTRA OPDRACHTEN KOLOMMENBALANS... VOORBEELDEXAMEN EB... 0 TREFWOORDENREGISTER... 7