Hbo-opleiding theologie

Hbo-opleiding theologie Studiegids 2009-2010 Pastoraal werk en Algemene variant

Voorwoord De HBO-opleiding Theologie van de Gereformeerde Gemeenten is een vierjarige theologieopleiding met drie varianten, nl. de GL-variant (= opleiding tot godsdienstleraar), de PW-variant (= opleiding tot pastoraal werker) en de Algemene variant. De GL-variant is als erkende opleiding ondergebracht in het Centraal Register Opleidingen Hoger Onderwijs en geaccrediteerd. De PW-variant is geaccrediteerd tot 31 augustus 2011 voor degenen die vóór 31 december 2005 ingeschreven stonden als student PW. Studenten die zich na die datum hebben ingeschreven, verkrijgen een getuigschrift dat binnen de Gereformeerde Gemeenten volledig erkend is. Lange tijd werd binnen de CGO-opleiding vooral theoretische kennis van een hoog niveau aangereikt. De cursus was daarmee onvoldoende beroepsgericht. Er werd nauwelijks gewerkt aan de ontwikkeling van beroepsvaardigheden. Dat is veranderd. De theoretische kennis die nu aangereikt wordt, heeft een duidelijke verbinding met het latere beroep. Er is sprake van meer praktische oefening binnen de colleges, maar ook van een toename van opdrachten, die op een stageplaats uitgevoerd worden. Hierdoor staat de opleiding nu duidelijk in het teken van het verwerven van competenties voor het latere beroep. De CGO-docenten blijven daarnaast streven naar een hoog theoretisch niveau, maar leggen binnen de colleges voortdurend verbindingen met de beroepspraktijk. De colleges zijn zodanig opgezet dat deze als voorbeeld kunnen dienen voor het onderwijs geven aan allerlei groepen in de latere beroepspraktijk. In de colleges komen daarom de competenties, die de studenten in de latere beroepspraktijk nodig hebben, voortdurend in beeld en wordt steeds aangegeven wat een module voor het latere beroepenveld betekent. De Heere zegene het onderwijs tot de eer van Zijn Naam. Capelle a/d IJssel, juni 2009 W.M. van der Wilt, directeur Studiegieds PW/AV 2009-2010 1

Inhoudsopgave Voorwoord... 1 Inhoudsopgave... 2 1. Over de hbo-opleiding theologie... 3 1.1 Naam en grondslag... 3 1.2 Grondslag... 3 1.3 Bestuur... 3 1.4 Studieleiding en administratie... 3 1.5 Doelstelling... 4 1.6 Examencommissie... 4 1.7 Commissie van Beroep... 4 1.8 Afwijkende gevallen... 4 2. Inschrijving, toelating en uitschrijving... 5 2.1 Inschrijving en toelatingsvoorwaarden... 5 2.2 Vooropleiding... 5 2.3 Instroom vanuit andere opleidingen... 5 2.4 Aanvraag hoger studiejaar... 5 2.5 Aanvragen vrijstellingen... 5 2.6 Kosten... 6 2.7 Adreswijzigingen, verandering van studievariant en stopzetting studie... 6 2.8 Studieboeken... 7 2.9 Tegemoetkoming studiekosten... 7 2.10 De colleges... 7 3. Communicatie... 8 3.1 Informatie via de website en e-mail... 8 3.2 Informatie over de studievoortgang... 8 3.3 Groepsvertegenwoordigers... 8 3.4 Opleidingscommissie... 8 4. Inrichting van de studie... 10 4.1 Algemeen... 10 4.2 Beroepsbeeld... 10 4.3 Competentiegerichte opleiding... 11 4.4 Samenhangend programma... 11 4.5 Studiebelasting... 12 4.6 Introductiecolleges... 12 4.7 Eerste collegejaar... 12 4.8 Hoofdfase... 12 4.9 Afstudeerfase... 13 4.10 Stage... 13 4.11 Studieadvies... 13 4.12 Keuzes... 14 4.13 Studiebegeleiding... 14 4.14 Kwaliteitszorg en kwaliteitsbewaking... 15 4.15 Overzicht vakken/credits... 15 4.16 Keuzevakkenoverzicht... 16 4.17 Roosters CGO... 17 5. Docenten... 18 6. Aanvullende informatie... 21 Studiegids PW/AV 2009-2010 2

1. Over de hbo-opleiding theologie 1.1 Naam en grondslag De letters CGO staan voor Cursus Godsdienst Onderwijs, uitgaande van de Gereformeerde Gemeenten. De CGO verzorgt toerustingscursussen en enkele opleidingen op hbo-niveau. Hier kunnen studenten opgeleid worden voor het beroep van leraar godsdienst in het tweedegraads gebied (de GL-variant) of tot kerkelijk pastoraal werker (de PW-variant). Voor deze beide opleidingen geldt een gemeenschappelijk basisprogramma. Als de vooropleiding onvoldoende is, kan een toelatingsexamen gedaan worden. Geïnteresseerde gemeenteleden, die hun theologische kennis op hbo-niveau willen brengen, kunnen eveneens inschrijven voor het basisprogramma (dit is de zogenaamde algemene variant (AV-variant)), mits zij voldoen aan de toelatingseisen voor het hbo, dan wel gemiddeld een 7,5 behaalden voor de tentamens van de B-cursus (toerustingscursus). Sinds het cursusjaar 2006-2007 wordt een cursus Hebreeuws en Grieks op post-hbo niveau aangeboden voor studenten die minimaal een mbo-4 diploma hebben. Het is de bedoeling dat deze cursus opleidt tot het instroomniveau, dat vereist is voor studenten die een theologieopleiding op universitair niveau willen volgen 1.2 Grondslag De CGO baseert zich in haar opleiding op de Heilige Schrift en de Drie Formulieren van Enigheid, zoals deze vastgesteld zijn op de Nationale Synode van Dordrecht in 1618-1619. De door de CGO opgeleide godsdienstleraar of kerkelijk pastoraal werker ontleent aan deze grondslag zijn uitgangspunten. Dit is de basis van zijn handelen. Bestuur en personeel moeten behoren tot de Gereformeerde Gemeenten. De personeelsleden zijn verplicht het onderwijs gestalte te geven vanuit de hier beschreven grondslag. 1.3 Bestuur Het bestuur van de Stichting bestaat uit negen leden: - drie leden vanuit het Curatorium van de Theologische School in Rotterdam; - een lid vanuit het bestuur van de Jeugdbond van de Gereformeerde Gemeenten; - een lid vanuit het Deputaatschap Landelijke Bonden en Verenigingen. De overige vier leden worden benoemd door het CGO-bestuur. Twee leden worden ter goedkeuring voorgedragen aan het curatorium, terwijl de overige twee leden voorgedragen worden aan respectievelijk de Jeugdbond en het deputaatschap van de Landelijke Bonden en verenigingen. 1.4 Studieleiding en administratie De algemene leiding van de vierjarige opleiding theologie op hbo-niveau berust bij de directeur, de heer W.M. van der Wilt, Paradijsselpark 21, 2904 PA Capelle a/d IJssel, tel. 010-4510560, e-mailadres: cgo@kliksafe.nl. Voor alle zaken betreffende de voortgang van de studie kunnen studenten contact opnemen met de adjunct-directeur / studieleider, drs. J. van Mourik, Odinstraat 35, 4421 LH Kapelle, tel. 0113-344407, e-mailadres: jvm@cgo.nu. Financiële administratie Het innen van de cursusgelden is uitbesteed aan het Kerkelijk bureau te Woerden. Voor technische vragen over betalingen kunt u daar terecht. Tel. 0348-489900, e-mailadres: Studiegids PW/AV 2009-2010 3

kbgg@cbgg.nl. Vragen over het in rekening gebrachte bedrag graag per e-mail verzenden aan de secretaresse. Secretaresse Adreswijzigingen, mededelingen wat betreft het stoppen met de studie, opgave van studierichting of keuzevakken kunt u schriftelijk of telefonisch doorgeven aan de secretaresse, mevr. J.C.M. Romijn-van Dijk, Klaproos 70, 4421 ML Kapelle, tel. 0113-342356, e-mailadres: secretariaatcgo@solcon.nl. Aanmelding en nadere informatie Voor aanmelding en nadere informatie kan men zich richten tot de heer A.W. Burghout, Zijpestraat 26, 4675 CV St. Philipsland, tel. 0167-573118, e-mailadres: voorlichting@cgo.nu. 1.5 Doelstelling Het doel van de hbo-opleiding theologie van de CGO is: startbekwame tweedegraads godsdienstdocenten en brede kerkelijk pastoraal werkers opleiden, die de Bijbel erkennen als het onfeilbare Woord van God en de Drie Formulieren van Enigheid onderschrijven, als daarop gegrond. De GL-opleiding is door de overheid geaccrediteerd en leidt godsdienstdocenten op voor het tweedegraads gebied (Bachelor of education). Bestuur en directie werken op dit moment aan het verkrijgen van accreditatie voor de PW-opleiding. 1.6 Examencommissie Binnen de opleiding is een examencommissie aangesteld. Deze wordt bemand door de docenten die het onderwijs verzorgen. De taken, bevoegdheden en de werkwijze van deze examencommissie zijn uitgewerkt in het Onderwijs- en Examenreglement, zoals te vinden op de site. Berichten voor de examencommissie kunnen worden verzonden aan het secretariaat van de CGO: secretariaatcgo@solcon.nl. 1.7 Commissie van Beroep Bij een meningsverschil tussen een student en een docent over de waardering van het werk van die student, doet de examencommissie een uitspraak. Is één van beide partijen het met deze uitspraak niet eens, dan kan de betrokkene in beroep gaan bij de Commissie van Beroep, die door het bestuur is ingesteld. Deze commissie bestaat uit de volgende bestuursleden: ds. J.J. van Eckeveld, mr. A.L. Plomp en ds. M. Karens, één van de leden van de cursusleiding en een docent, zijnde niet de docent met wie sprake is van een meningsverschil. 1.8 Afwijkende gevallen In gevallen waarin deze studiegids niet voorziet, beslist het bestuur. Studiegids PW/AV 2009-2010 4

2. Inschrijving, toelating en uitschrijving 2.1 Inschrijving en toelatingsvoorwaarden Als u ingeschreven bent, blijft u dat totdat u schriftelijk aangegeven hebt dat u met de opleiding stopt. Ingeschreven studenten zijn verplicht het collegegeld te betalen, los van de vraag of zij de colleges bezoeken. Studenten die instemmen met de grondslag van de CGO worden toegelaten tot de GL-, respectievelijk PW- of AV-opleiding, mits zij voldoende vooropleiding aan kunnen tonen. In sommige gevallen kan toelating afhankelijk zijn van een gesprek met een delegatie uit het bestuur, waarbij ook de directeur aanwezig is. Bij de inschrijving moeten de studenten een gewaarmerkte kopie van hun hoogst behaalde diploma opsturen, alsmede een kopie van een identiteitsbewijs. 2.2 Vooropleiding Naast de in 2.1 vermelde voorwaarden moet de student, om toegelaten te worden tot de PWvariant, beschikken over een van de volgende certificaten: - een wo- of hbo-diploma; - het vwo-diploma; - het havo-diploma; - een diploma Middelbaar Beroepsonderwijs op minimaal niveau-4. Bij onvoldoende vooropleiding is het mogelijk een toelatingsexamen af te leggen, mits de student de leeftijd van 21 jaar heeft bereikt. Het toelatingsexamen bestaat uit drie onderdelen: een toets Nederlands, een geschiktheidsonderzoek voor het beroepenveld en een vaktoets theologie. Dit onderzoek kost ongeveer 75,--. Als toelating volgt, wordt de helft van dit bedrag in mindering gebracht op het lesgeld van het eerste cursusjaar. Als twee van de drie onderdelen voldoende zijn, kan de student toegelaten worden. Studenten die de B-cursus van de CGO hebben afgerond, behoeven geen vaktoets theologie af te leggen. Om toegelaten te worden tot de AV-variant, een algemene theologische opleiding op hboniveau, volstaat een getuigschrift van de B-cursus, mits een gemiddelde van minimaal een 7,5 werd behaald. 2.3 Instroom vanuit andere opleidingen Een student, komend van een andere 2 e graadsopleiding voor godsdienstleraren, respectievelijk andere PW-opleiding, kan - indien tevens aan het gestelde in 2.1 en 2.2 is voldaan - via de examencommissie toelating verzoeken tot het studiejaar, waarin hij op die vorige opleiding het onderwijs had mogen volgen. 2.4 Aanvraag hoger studiejaar Indien een aspirant student, niet vallend onder hetgeen vermeld is in 2.3, om toelating verzoekt tot een hoger studiejaar dan het eerste, zal hij, indien tevens wordt voldaan aan het gestelde in 2.1 en 2.2, slechts tot dat hogere studiejaar worden toegelaten, indien na onderzoek blijkt dat hij het onderwijs in het aangevraagde, hogere studiejaar met voldoende resultaat zal kunnen volgen. Een dergelijk verzoek loopt altijd via de examencommissie. 2.5 Aanvragen vrijstellingen Vrijstellingen moeten schriftelijk worden aangevraagd via de secretaresse. Vrijstellingen kunnen per cursusjaar of meteen bij inschrijving aangevraagd worden. Aanstaande studenten Studiegids PW/AV 2009-2010 5

ontvangen bij het inschrijfformulier een formulier voor het aanvragen van vrijstellingen. Dit formulier moet ingestuurd worden naar het secretariaat. De vrijstellingsaanvraag dient vergezeld te zijn van diploma's, cijferlijsten, certificaten en een overzicht van de bestudeerde stof. Vrijstellingen worden alleen gegeven als de student zowel vakinhoud als beoordeling op gewaarmerkt papier kan bewijzen. Het secretariaat stuurt de bescheiden door naar de betreffende vakdocent, die een advies over de vrijstellingen moet geven. Het ingevulde aanvraagformulier, vergezeld van dit advies, wordt in bespreking gegeven bij de examencommissie. Deze beoordeelt de aanvraag. De examencommissie vergadert, indien noodzakelijk, in de maanden september, november, maart en mei. Vrijstellingsaanvragen dienen 21 dagen, voorafgaand aan de eerste van genoemde maanden, binnen te zijn bij de secretaresse. De student ontvangt per email bericht van het al dan niet verlenen van de aangevraagde vrijstelling. Wanneer een student kan aantonen dat hij voor meerdere vakken in aanmerking komt voor vrijstellingen, kan hij in overleg met de examencommissie een verkort programma afspreken. 2.6 Kosten Voor het cursusjaar 2009-2010 zijn de volgende bedragen vastgesteld: - voor de PW-variant : 800,-- - voor de AV-variant : 600,-- PW- en AV-studenten, die aan kunnen tonen dat zij ingeschreven staan bij een andere hbo of bij het wo, krijgen korting: zij betalen half geld. Een kopie van het bewijs van inschrijving bij een andere studierichting moet opgestuurd worden aan de secretaresse. De korting moet ieder jaar opnieuw aangevraagd worden. Echtparen krijgen 100,-- korting per persoon. Er kan maar van één kortingsregeling tegelijk gebruik gemaakt worden. Betaling vindt plaats na ontvangst van een acceptgiro. Betaling in termijnen is op aanvraag via het secretariaat mogelijk. Studenten die afstuderen voor 1 september behoeven geen collegegeld te betalen. Studenten die afstuderen of uitschrijven tussen 1 september en 31 december krijgen de helft van het collegegeld terug. Studenten die vier jaar collegegeld hebben betaald, krijgen in het cursusjaar 2009-2010 25% korting. Deze korting vervalt met ingang van het cursusjaar 2010-2011. 2.7 Adreswijzigingen, verandering van studievariant en stopzetting studie Adreswijziging Wanneer een student verhuist, dient de wijziging van het adres zo snel mogelijk schriftelijk doorgegeven te worden aan de secretaresse. Ook een nieuw e-mailadres moet zo spoedig mogelijk worden gemeld aan het secretariaat. Verandering van studievariant Verandering van studievariant moet u aanvragen via het keuze-/wijzigingsformulier, dat op de website te vinden is. Een overstap naar een andere variant kan leiden tot een gedeeltelijke restitutie van het collegegeld. Anderzijds kan een dergelijke overstap ook leiden tot een verhoging van het collegegeld. Studiegids PW/AV 2009-2010 6

Beëindiging studie Voor hen die de studie voortijdig beëindigen, geldt dat uitschrijving uitsluitend mogelijk is door het invullen van het uitschrijfformulier, dat achterin deze gids is opgenomen. Het uitschrijfformulier moet toegezonden worden aan het secretariaat. Als u voor 1 januari schriftelijk aangeeft met de studie te stoppen, is restitutie van de helft van het verschuldigde collegegeld mogelijk. Graag vernemen wij van u waarom u de studie beëindigt. Wij verzoeken u daarom tevens het exitformulier in te vullen. Zolang wij geen officiële uitschrijving van u ontvangen hebben, blijft u verplicht het collegegeld te betalen. De secretaresse zorgt ervoor dat wijzigingen van adres, telefoonnummer, e-mailadres of tussentijdse uitschrijvingen gemeld worden aan docenten, groepsvertegenwoordigers en cursusleiding. 2.8 Studieboeken De boekenlijst is te vinden op de site van de CGO: www.cgo.nu. Los daarvan ontvangt u aan het einde van ieder studiejaar een bestellijst via uitgeverij Den Hertog te Houten. U kunt dit bestelformulier ook downloaden via de website. Bij een tijdige bestelling worden de boeken vóór de aanvang van het nieuwe cursusjaar per post thuis bezorgd. 2.9 Tegemoetkoming studiekosten Studiekosten die u maakt ter verbetering van uw financieel-economische positie of voor het behoud van uw beroepspositie zijn aftrekbaar als buitengewone lasten voor de belastingen. Deze kosten gelden het cursusgeld, de aanschaf van studiemateriaal, maar ook de afschrijving van bijvoorbeeld een computer. Zij die zelf geen inkomen hebben, kunnen de kosten als buitengewone lasten op het inkomen van hun eventuele echtgeno(o)t(e) in mindering brengen. Aftrek kan worden toegepast wanneer men aangifte doet, maar ook door zelf aangevraagde teruggave (het zogenaamde T-biljet). Bij de belastingdienst is een folder buitengewone lasten op aanvraag verkrijgbaar. Meer informatie kan worden verkregen via de (gratis) belastingtelefoon (tel. 0800 0543). 2.10 De colleges Het rooster met daarop de lesdata en de plaatsing van de vakken en tentamens wordt aan het einde van ieder cursusjaar uitgereikt aan de studenten, maar is ook te vinden op de website: www.cgo.nu. De lessen van de CGO worden op maandag- en woensdagavond gegeven in het Driestar College te Gouda, Ronsseplein 1. Telefoon: 0182-691691. Lestijden: eerste uur : 19.15-20.30 uur pauze : 20.30-20.50 uur tweede uur : 20.50-22.05 uur De tentamens worden zoveel mogelijk gepland in het eerste college-uur. Als het grote tentamens betreft, begint het college een kwartier eerder. Dit wordt duidelijk aangegeven op de site. Laat geen waardevolle spullen achter in uw geparkeerde auto! Studiegids PW/AV 2009-2010 7

3. Communicatie 3.1 Informatie via de website en e-mail Voor de informatievoorziening maakt de CGO gebruik van haar website www.cgo.nu en van de mailcirkels, die beginnen bij de groepsvertegenwoordiger. Individuele informatie wordt zoveel mogelijk per e-mail doorgegeven. Van de website kan men alleen goed gebruik maken met behulp van een wachtwoord. De E1-studenten ontvangen aan het begin van het cursusjaar informatie hoe zij een wachtwoord en inlogcode kunnen aanmaken en hoe zij zich kunnen laten registreren. Op de homepage van de website kunt u de laatste roosterwijzigingen vinden. In principe staan elke woensdag om 15.00 uur de laatste roosterwijzigingen vermeld. Op de website vindt u verdere informatie over de cursusleiding, het secretariaat, de vakdocenten en de modules. 3.2 Informatie over de studievoortgang Studenten ontvangen na inschrijving een inlogcode waarmee de behaalde cijfers online te raadplegen zijn. In het cursusjaar 2009-2010 geldt dit niet voor zesdejaars studenten en hoger. Zij ontvangen informatie over hun cijfers per mail of per post. De studenten wordt geadviseerd in de gaten te houden of de behaalde cijfers juist zijn ingevoerd door de secretaresse en de docenten. Verkeerd ingevoerde cijfers moeten zo spoedig mogelijk gemeld worden bij de secretaresse. De adjunct-directeur, drs. J. van Mourik, e-mail: jvm@cgo.nu, kan benaderd worden over allerlei zaken betreffende het rooster, de stages, de cijferadministratie, etc.. Het heeft de voorkeur dit per e-mail te doen. Als een student een wat uitgebreider gesprek wil hebben met één van de leden van de directie, moet een afspraak gemaakt worden voor een moment tijdens een college-avond. 3.3 Groepsvertegenwoordigers Voor elk leerjaar worden twee groepsvertegenwoordigers aangesteld: één behorend tot de GLstudentengroep en één behorend tot de PW-/AV-studentengroep. Deze groepsvertegenwoordigers worden in de maand september door en uit de studenten van het eerste leerjaar gekozen. De groepsvertegenwoordigers worden voor vier jaar gekozen. Zij moeten aftreden op het moment dat zij niet langer deel uit maken van de studentengroep waardoor zij werden gekozen. Als een groepsvertegenwoordiger aftreedt, voordat de termijn van vier jaar verlopen is, organiseert de overblijvende groepsvertegenwoordiger in zijn jaargroep een verkiezing. Tussentijds gekozen groepsvertegenwoordigers maken de zittingsperiode van een eerder afgetreden groepsvertegenwoordiger vol. De groepsvertegenwoordigers vertegenwoordigen de groep naar docenten en management en eventueel naar het bestuur. Zij hebben daarnaast zitting in de opleidingscommissies. 3.4 Opleidingscommissie De opleidingscommissie is een adviesorgaan vanuit de geleding van de studenten. De groepsvertegenwoordigers vormen de leden van deze commissie. Er zijn twee opleidingscommissies: één voor en vanuit de GL-opleiding en één voor en vanuit de PW-/AV-opleiding. De opleidingscommissie kiest uit haar midden een 1 e en een 2 e secretaris. Studiegids PW/AV 2009-2010 8

De commissie vergadert twee keer per jaar: één keer met alle leden en één keer apart met alleen de GL- c.q. PW-leden. Indien noodzakelijk worden, op verzoek van de studenten, extra vergaderingen belegd. Aan het begin van het cursusjaar worden de vergaderdata vastgesteld. Ook de agenda wordt in onderling overleg vastgesteld. De directeur of de adjunct-directeur is aanwezig bij de vergaderingen. Eén van hen zit de vergaderingen voor. De opleidingscommissie heeft een adviserende functie. Deze adviezen betreffen alle facetten van de opleiding. Een belangrijk onderwerp is de kwaliteitszorg. Binnen de opleidingscommissie worden in ieder geval de module-evaluaties jaarlijks besproken. Verder worden zaken besproken als toetsing, voorwaarden en organisatie van herkansingen, bindend studieadvies, etc.. Ook wordt het lopende studiejaar geëvalueerd. Het verslag van de vergaderingen wordt besproken in de docentenvergadering en ter kennis gebracht aan het bestuur. Studiegids PW/AV 2009-2010 9

4. Inrichting van de studie 4.1 Algemeen De studieduur van de volledige opleiding is vier jaren. De opleiding heeft het karakter van begeleide zelfstudie. Buiten de colleges om wordt veel van de studenten verwacht. De lessen worden voornamelijk op woensdagavonden gegeven. Het betreft in de eerste drie cursusjaren zo n dertig woensdagavonden per jaar. De PW-studenten volgen in het 2 e t/m 4 e jaar, afhankelijk van het studiejaar, tot tien maandagavonden colleges voor de praktische vakken. De PW- en AV-variant De Pastorale en de Algemene variant zijn niet door de overheid erkende opleidingen op hboniveau. De PW-studenten en AV-studenten volgen, samen met de studenten van de GL-variant, het basisprogramma. De PW-studenten volgen daarnaast nog een aantal op het latere beroepenveld georiënteerde vakken, moeten stages doen en een werkstuk maken. Bij de beroepsgerichte vakken worden veel praktische opdrachten opgegeven. De PW-studenten kunnen op ieder gewenst moment overstappen naar de AV-variant. Aan het einde van het eerste jaar moeten de studenten een keus maken voor de PW-variant, dan wel de Algemene variant. Een overstap vanuit de Algemene variant naar de PW -of GL-variant betekent altijd dat een bepaalde achterstand gerepareerd moet worden. Vanaf het tweede jaar volgen de PW-studenten, naast het basisprogramma, de beroepsgerichte vakken en intervisiecolleges. De colleges voor dit praktijkgerichte programma worden gegeven op de maandagavonden. Binnen de Gereformeerde Gemeenten wordt met name de PW-variant erkend als een goede, praktijkgerichte opleiding voor betrekkingen in pastoraat, evangelisatie, zending en jeugdwerk. Met zending en evangelisatie zijn samenwerkingsafspraken gemaakt. Het management van de CGO streeft naar brede erkenning van de opleiding binnen de gereformeerde gezindte en handhaaft een goed hbo-niveau. Op dit moment worden voorbereidingen getroffen om landelijke erkenning te verkrijgen. Na het behalen van de algemene variant is het mogelijk alsnog de pastorale variant, dan wel de onderwijsvariant af te ronden. Om toegelaten te worden tot de PW- of de GL-variant moet een student voldoende vooropleiding hebben. Bij onvoldoende vooropleiding kan een student door het met succes afleggen van een toelatingsonderzoek alsnog toegelaten worden. 4.2 Beroepsbeeld Beroepsbeeld godsdienst-pastoraal werker Voor het beroepsbeeld van de godsdienst-pastoraal werker oriënteert de CGO zich op het landelijk ontwikkelde document Een professional met diepgang dat verschenen is in mei 2006. Dit document bevat de competenties die een breed opgeleide pastoraal werker moet hebben om goed te kunnen functioneren. De in dit document beschreven competenties komen vooral aan de orde bij de praktische vakken, in de intervisies en bij de stages. Daarnaast oriënteert de CGO zich op de SBL-competenties. Dit zijn competentiebeschrijvingen die vastgesteld zijn door de Stichting Beroepskwaliteit Leraren. Deze competenties hebben vooral betrekking op bekwaamheden die nodig zijn voor het omgaan met en onderwijzen van jongeren. Studiegids PW/AV 2009-2010 10

De brede godsdienst-pastoraal werker moet in staat zijn mensen te begeleiden bij hun levensvragen. Dit vereist allerlei vaardigheden die aangeleerd kunnen worden, maar vraagt ook innerlijke bewogenheid (attitude). In de visie van de CGO kan een brede pastoraal werker zijn werk uitsluitend doen vanuit een innerlijke betrokkenheid op God en Zijn Woord. Ten diepste is het nodig dat hij weet door genade een kind van God te zijn. Het terrein van de pastoraal werker is breed. Daarom leidt de CGO de studenten op voor een breed beroepenveld. Dat maakt dat de afgestudeerde pastoraal werker op verschillende terreinen inzetbaar is. Om toch aan de voorkeuren van de studenten tegemoet te komen, kan de student in het derde en vierde jaar enkele vakken kiezen die gericht zijn op een deel van het brede beroepenveld van de pastoraal werker. Zijn voorkeur werkt hij verder uit tijdens de stage van het derde en vierde jaar. 4.3 Competentiegerichte opleiding Om de PW-studenten zich de verschillende competenties eigen te laten maken, volgen de studenten, naast de colleges in de theoretische vakken, ook meer praktische colleges met de daaraan gekoppelde stage-opdrachten. Deze zijn geconcentreerd op een aantal maandagavonden. Competentiegericht opleiden betekent dat binnen de opleiding begrippen als zelfverantwoordelijkheid, zelfsturing en ontwikkeling van lerend vermogen centraal staan. Daarbij is het portfolio een belangrijk instrument. Daarom begint iedere student vanaf het eerste jaar met het aanleggen van een portfolio. Dit is een verzameling documenten waaruit duidelijk wordt hoe de student planmatig gewerkt heeft aan het bereiken van de startcompetenties voor het latere beroep. Stageverslagen en reflecties, intervisieverslagen, maar ook ervaringen in het vrijwilligerswerk en werkervaringen kunnen hierin een plaats hebben. Tijdens de meer praktische colleges, maar ook tijdens de stages, wordt gereflecteerd op het geleerde en worden praktijkervaringen uitgewisseld en besproken. De docenten die de theoretische vakken geven, behandelen tijdens de collegeavonden bepaalde thema's uit hun vakgebied en geven adviezen die helpen bij het bestuderen van de opgegeven literatuur. Tijdens de lessen wordt regelmatig de verbinding gelegd met het beroepenveld waarvoor wordt opgeleid en wordt het gebruik van competenties bewust gemaakt en geoefend. Verder worden casussen behandeld, die het aangrijpingspunt in de beroepspraktijk hebben en worden diverse werkvormen ingezet, die in het beroepenveld bruikbaar zijn. 4.4 Samenhangend programma De CGO streeft ernaar een samenhangend programma aan te bieden. Om dit te bereiken hanteren we binnen de opleiding, zoals al genoemd, als gemeenschappelijk uitgangspunt het concept van het competentiegericht opleiden. Het competentiegericht opleiden is voor de PWstudenten met name merkbaar in de colleges van de praktische vakken. Praktische vakken, stageactiviteiten, portfolio en intervisie zorgen voor een goed geïntegreerde voorbereiding op het latere beroep. De PW-ers oefenen hun competenties vooral tijdens de stage. Reflectie heeft een plaats in het portfolio en bij de intervisie. Het is daarom noodzakelijk dat de stage gespreid gevolgd wordt. Alleen dan worden theorie en praktijk goed gekoppeld. Studiegids PW/AV 2009-2010 11

4.5 Studiebelasting De studie is zo opgezet dat deze in vier jaren is af te ronden. Het hangt echter sterk af van de gevolgde vooropleiding, de motivatie en het doorzettingsvermogen van de student of dit ook werkelijk lukt. Alhoewel het om een deeltijdopleiding gaat, moet de zwaarte van de opleiding, zeker voor studenten met een volledige baan, niet worden onderschat. De studiebelasting voor de PW-variant is 60 studiepunten of credits per jaar. Dit komt overeen met 1680 studiebelastingsuren. Dit is inclusief deelname aan de colleges, tentamens en stage. De CGO heeft veel studenten die al een hbo-of wo-opleiding afgerond hebben. Zij hebben beduidend minder uren nodig. Kunnen organiseren, doorzetten en discipline opbrengen zijn belangrijke voorwaarden voor het welslagen van de studie. Aan de andere kant leert de ervaring ook dat de gemotiveerde cursist deze vaardigheden juist tijdens de opleiding snel ontwikkelt. De tentamens worden zodanig over het cursusjaar gespreid, dat piekbelasting zoveel mogelijk wordt voorkomen. 4.6 Introductiecolleges Aan het begin van het eerste cursusjaar wordt een introductiecollege gegeven. Tijdens dit college vertellen de studenten iets over zichzelf aan de groep en worden ze wegwijs gemaakt binnen de opleiding. Tevens wordt aandacht besteed aan het mentoraat en aan het bindend studieadvies. Een deel van dit college bestaat uit het geven van voorlichting over de keuze die aan het einde van het eerste studiejaar gemaakt moet worden voor de GL-, de PW- dan wel de AV-variant. Ook wordt er uitleg gegeven over de stages in het eerste leerjaar en komt het competentiegericht opleiden aan de orde. Tijdens het tweede college wordt ingegaan op de plaats van de verschillende vakken in de studie en op de samenhang die er is tussen de vakken. Verder gaan we in op het beroepsprofiel en de competenties waaraan gewerkt wordt. 4.7 Eerste collegejaar In het eerste cursusjaar worden de studenten ingeleid in de verschillende vakken die zij gedurende de studie zullen krijgen. Verder wordt inzicht gegeven in het werken aan competenties en leren de studenten hoe zij moeten werken met het portfolio. De stages in het eerste jaar zijn oriënterend. Dit betekent dat er vooral oriëntatie- en observatieopdrachten uitgevoerd moeten worden. Deze opdrachten helpen de student een goed beeld te krijgen van de competenties, die kerkelijk pastoraal werkers in hun dagelijks werk nodig hebben. Tijdens het eerste jaar worden er ook zes colleges werkveldverkenning verzorgd om de student een idee te geven in welke richting hij zich wil gaan ontwikkelen. Werkstuk PW-studenten In het eerste leerjaar moet elke PW-student zelfstandig een werkstuk maken voor het vak Pedagogiek, waarin de student blijk geeft zich in te kunnen leven in de leefwereld van jongeren in de leeftijd van 12 tot 18 jaar. Dit werkstuk moet ingeleverd worden bij de docent Pedagogiek en wordt door hem becijferd. 4.8 Hoofdfase Het tweede en derde cursusjaar, maar ook een deel van het vierde jaar, vormt de hoofdfase. In deze fase worden kennis en vaardigheden verdiept en krijgt het verwerven van een professionele beroepshouding (attitude) voor de PW-ers veel aandacht. Studiegids PW/AV 2009-2010 12

Meer dan in de propedeusefase wordt in deze periode al veel zelfstandigheid van de student verwacht. De opdrachten, die in de praktijk uitgevoerd worden door PW-studenten onder toezicht van een ervaren beroepsbeoefenaar, krijgen een plaats in het portfolio. Binnen m.n. de praktische vakken die de studenten volgen en de intervisiecolleges is veel aandacht voor de bespreking van de werkveldervaringen. De vakken die de PW-ers volgen, krijgen in de loop van de opleiding een steeds sterkere oriëntering op het beroepenveld. In het derde en vierde jaar kiezen de studenten naast de algemene pastorale vakken nog enkele vakken die specifiek gericht zijn op delen van het beroepenveld. 4.9 Afstudeerfase Als een student 180 credits heeft verzameld, kan hij aan de afstudeerfase beginnen. Deze bestaat uit het afronden van de laatste tentamens voor de hoofdvakken, uit het doen van een op het beroepenveld gericht onderzoek en het afronden van de stage. De studenten zoeken, in overleg met de cursusleiding, zelf een stageplaats waar zij onder leiding van een ervaren beroepskracht zelfstandig kunnen functioneren. 4.10 Stage De stage is bedoeld om de cursist inzicht te geven in en ervaring op te laten doen binnen het werkveld waarvoor de cursus opleidt. Naar het einde van de studie toe nemen de stageverplichtingen geleidelijk toe. Alle studenten ontvangen een stage-instructie vanuit de CGO. Daarin zijn de stageverplichtingen aangegeven. De stage kan verspreid over het gehele jaar plaatsvinden, maar moet aan het einde van elk studiejaar afgerond zijn. Dit kan aangetoond worden d.m.v. het overleggen van het ondertekende stageformulier en het stageverslag. De stage wordt in tweetallen of drietallen uitgevoerd. De student zoekt zelf een stageplaats, onderzoekt de mogelijkheden en geeft dit vóór 1 oktober door aan de adjunct-directeur. De adjunct-directeur vraagt, indien nodig, officieel de stageplaats aan bij de door de student benaderde instelling. 4.11 Studieadvies Eerstejaars studenten, die op 31 maart minder dan 20 ects behaald hebben, ontvangen uiterlijk 30 mei schriftelijk een voorlopig afwijzend bindend studieadvies (VBAS). Studenten die wel de noodzakelijke ects behaald hebben, ontvangen eveneens een brief voor 30 mei, waarin de procedure rond het krijgen van een VBAS uitgelegd wordt. Aan het einde van het eerste cursusjaar, wanneer alle tentamens gemaakt en gecorrigeerd zijn, doch uiterlijk op 1 oktober, krijgt iedere eerstejaars PW-student een studieadvies. Als een PW-student aan het einde van het tweede studiejaar het propedeusejaar niet afgesloten heeft, krijgt hij/zij eveneens schriftelijk een definitief negatief bindend studieadvies (zie Onderwijs- en Examenreglement). Een negatief bindend studieadvies houdt in dat de student de PW-variant niet voort mag zetten. Wel mag de AV-variant gevolgd worden. In het Onderwijs- en Examenreglement, te downloaden op de website www.cgo.nu, staat de regelgeving beschreven. Studiegids PW/AV 2009-2010 13

4.12 Keuzes Keuzes aan het einde van het eerste jaar voor PW- of AV-studenten Studenten die het eerste leerjaar volgen, moeten uiterlijk 1 mei bij het secretariaat melden welke richting zij willen volgen in het tweede studiejaar. Het betreffende formulier is op de website te vinden. Voor PW-studenten die aan het einde van het eerste jaar alsnog de GL-variant willen kiezen, geldt dat zij, wat betreft het pedagogisch-didactische gedeelte dat door Driestar educatief verzorgd wordt, een jaar achterlopen. Dit is geen probleem, omdat het pedagogischdidactische deel over drie studiejaren gespreid is. Zij kunnen aan het begin van het tweede cursusjaar alsnog starten met het pedagogisch-didactische gedeelte. Het is mogelijk het pedagogisch-didactische gedeelte van de GL-variant te concentreren in twee jaar. AV-studenten die aan het einde van het eerste studiejaar alsnog willen kiezen voor de GLvariant, kunnen alleen toegelaten worden als zij voldoen aan de instroomeisen voor het hbo. Keuze voor afstudeerrichting PW aan het einde van het tweede jaar PW-studenten die in het tweede studiejaar zitten, moeten uiterlijk 1 mei schriftelijk bij het secretariaat melden welke afstudeerrichting zij willen volgen in het derde en vierde studiejaar. Zij kunnen hiervoor het keuze-/wijzigingsformulier op de website gebruiken. 4.13 Studiebegeleiding Studievoortganggesprek Alle studenten worden minimaal één keer per jaar opgeroepen voor een kennismakings-/ studievoortgang-gesprek. Studenten die achterblijven in hun studie, zullen daarnaast uitgenodigd worden voor extra gesprekken. Deze gesprekken duren ongeveer 15 minuten. De studenten doen er goed aan persoonlijke omstandigheden die de studievoortgang bemoeilijken door te geven aan de cursusleiding. In onderling overleg kan dan eventueel een aangepast traject opgezet worden. Verder kunnen de studenten ook zelf altijd een gesprek aanvragen bij de cursusleiding. Als studenten zelf specifieke stofinhoudelijke vragen hebben, kunnen deze per telefoon of e- mail gesteld worden aan de vakdocenten. E-mail heeft daarbij de voorkeur. E-mail wordt in principe binnen twee werkdagen beantwoord. Lichamelijke beperking Studenten met lichamelijke beperkingen kunnen een persoonlijk gesprek aanvragen met de studieleider. De studieleider zal dan in onderling overleg met de student zoeken naar mogelijke oplossingen op maat. Scriptie Het maken van een scriptie in het laatste studiejaar door GL-en PW-studenten wordt begeleid door een docent die deskundig is op het betrokken vakgebied. Het schrijven van een scriptie begint met het opstellen van een raamwerk, waarin het volgende aangegeven wordt: onderwerp, mogelijke begeleider, onderzoeksvraag, relatie met het werkveld, etc.. Dit raamwerk moet voorgelegd worden aan de studieleider. Deze bepaalt of de student aan het werk kan gaan en wie zijn begeleider wordt. De student benadert daarna zelf een vakdocent voor de begeleiding van zijn/haar scriptie. Als het niet lukt een vakdocent te vinden, wordt dat besproken met de adjunct-directeur. Deze regelt eventueel een extern deskundige voor de begeleiding van de scriptie. Studiegids PW/AV 2009-2010 14

4.14 Kwaliteitszorg en kwaliteitsbewaking De kwaliteit van de hbo-opleiding van de CGO heeft de laatste jaren veel aandacht. De visitatie door de inspectie in het cursusjaar 2002-2003 heeft daar een extra impuls aan gegeven. De kwaliteit van de CGO-opleiding wordt op dit moment langs verschillende lijnen geëvalueerd. Zo wordt aan alle studenten na afloop van een collegecyclus gevraagd een vragenlijst in te vullen over de kwaliteit van de gevolgde colleges. Verder ontvangen de studenten aan het einde van het derde collegejaar een uitgebreide vragenlijst waarop zij in kunnen vullen wat zij van de verschillende aspecten van de opleiding vinden. Oud-studenten, die een baan vinden in het verlengde van de CGO-opleiding, ontvangen binnen drie jaar na het verlaten van de opleiding eveneens een uitgebreide vragenlijst waarop zij aan kunnen geven welke aspecten van de opleiding verbetering behoeven. De cursusleiding bezoekt elk jaar bij iedere docent een college en bespreekt dit met de docent. Algemene zaken die opvallen, worden bespreekbaar gemaakt in de docentenvergaderingen. De kwaliteit van de opleiding is een vast agendapunt tijdens de vergaderingen van de opleidingscommissie. Verder heeft het management van de opleiding enkele keren per jaar een overleg over de inhoud van de opleiding met vertegenwoordigers van het werkveld. 4.15 Overzicht vakken/credits Hieronder staat een overzicht van de vakken. Het basisprogramma geldt voor alle drie de differentiaties. College-overzicht 2009-2010 Basisprogramma 1e jaar 2e jaar 3e jaar 4e jaar Vak credits coll. credits coll. credits coll. credits coll. docent Oude Testament 5 5 4 4 3 5 3 5 On Nieuwe Testament 5 5 4 4 3 5 3 5 Mo Dogmatiek 4 4 3 4 3 4 3 4 Cl Kerkgeschiedenis 4 5 3 4 3 4 3 4 Ps Ethiek 4 5 3 4 3 4 3 4 Se Filosofie 3 3 3 3 Oe WSB 3 3 4 3 Gr GCZ 3 3 3 3 3 2 Do Prakt. Theologie 2 3 3 3 Te Godsd.pedagogiek 3 3 Sn Apologetiek 3 3 Gr Totaal 33 36 33 35 21 27 15 22 Studiegids PW/AV 2009-2010 15

1e jaar 2e jaar 3e jaar 4e jaar Vak credits coll. credits coll. credits coll. credits coll. docent Pedagogiek 3 3 4 4 Td Godsdienstsociologie 3 3 3 3 Jn Communicatie 6 5 Mz Kerkrecht 3 5 Gv Prakt. Theologie 3 5 3 5 Te Alg. psychologie 3 3 Td Filosofie 3 2 Oe Verd. apologetiek 3 2 3 2 Gr Evangelistiek 3 2 3 2 Do Diaconaat 3 2 3 2 Do Homiletiek 3 2 3 2 Mo Keuzevakken 6 4 6 4 Div Catechese Evangelisatie Jeugdwerk Instellingswerk Pastoraat Zending Verd. did. vaard. (3) (2) (3) (2) Be x x Pastorale psych. (3) (2) (3) (2) Te x x Catechetiek (3) (2) (3) (2) Mo x x Pastoraat en ziekte (3) (2) (3) (2) Te x x x Missiologie (3) (2) (3) (2) Do x x Verdieping Ethiek (3) (2) (3) (2) Se x x Alleen PW-variant Werkveldverkenning 3 6 Mz, On, Sn, Do, Te Stage 7 1 9 10 1 14 Mo/div Werkstuk 2 1 Td Soc. Vaard. 3 5 Mz Pastorale en agogische vaard. 5 4 Te Scriptie PW* 1 9 1 Gr Intervisie 2 6 1 3 Mz/Td Methodologie* 3 3 Jn Totaal basis +AV 48 50 43 47 45 46 36 39 Totaal basis+ PW 60 58 60 56 60 57 60 43 * Gemeenschappelijk met GL 4.16 Keuzevakkenoverzicht Dit betreft vakken die van belang zijn voor de E3- en E4-studenten PW. Studiegids PW/AV 2009-2010 16

In leerjaar 3 en 4 wordt onderscheid gemaakt in zes werkvelden: Jeugdwerk, Catechese, Zending, Evangelisatie en Pastoraat. De vakken die bij deze keuzes horen, zijn te vinden in de bovenstaande tabel. Voor pastoraat kunnen de studenten twee vakken uit drie kiezen, namelijk uit de vakken Pastoraat en Ziekte, Pastorale Psychologie en Verdieping Ethiek. Alle keuzevakken omvatten twee colleges in leerjaar 3 en twee colleges in leerjaar 4. Elk vak levert per leerjaar 3 credits op. De colleges worden gelijktijdig door de studenten van leerjaar 3 en leerjaar 4 gevolgd. Dit houdt in dat er een cyclisch programma moet worden gedraaid. De studenten mogen in leerjaar 4 een ander werkveld kiezen, maar het wordt hen vanwege de continuïteit afgeraden. 4.17 Roosters CGO De roosters zijn te vinden op de website van de CGO: www.cgo.nu. Studiegids PW/AV 2009-2010 17

5. Docenten Docenten Vakken Roostercode 1. G. Baan Anne Frankstraat 4 2162 JP Lisse Tel. 0252-42 45 44 Email: gbaan@filternet.nl 2. drs. C.C.J. Clements Abel Tasmanstraat 32 2803 GL Gouda Tel. 0182-53 15 22 Email: ccj@solcon.nl 3. drs. G. Clements Abel Tasmanstraat 32 2803 GL Gouda Tel. 0182-53 15 22 Email: gclements@kliksafe.nl 4. drs. J.H van Doleweerd De Havik 21 3972 XT Driebergen-Rijsenburg Tel. 0343-44 20 47 Email: jdolewee@solcon.nl 5. drs. J.J. Grandia Wilh. van Pruisenlaan 84 2807 KC Gouda Tel. 0182-58 33 61 Email: jjgrandia@gomarus.nl 6. dr. C.S.L. Janse Houttuinen Noord 19 7325 RE Apeldoorn Tel. 055-366 24 09 Email: cjanse@solcon.nl 7. J.H. Mauritz De Hild 40 3471 EZ Kamerik Tel. 0348-40 19 78 Email: jh.mauritz@solcon.nl Evangelistiek Grieks en Hebreeuws Dogmatiek Godsdienst, Cultuur en Zendingswetenschappen Werkveldverkenning Diaconaat Missiologie Wereldgodsdiensten, sekten en bewegingen Verdieping apologetiek Apologetiek Scriptievoorbereiding Godsdienstsociologie Methodologie Communicatie Werkveldverkenning Sociale Vaardigheden Bn Clm Cl Do Gr Jn Mz 8. drs. J. van Mourik Odinstraat 35 4421 LH Kapelle (Zld) Adjunct-directeur Nieuwe Testament Homiletiek Studiegids PW/AV 2009-2010 18 Mo

Docenten Vakken Roostercode Tel. 0113-34 44 07 Email: jvm@cgo.nu 9. dr. P.C. Oele Nachtegaallaan 7 2333 XR Leiden Tel. 071-515 56 98 Email: pcoele@kliksafe.nl Catechetiek Filosofie Oe 10. drs. B. van Ojen K.J.C. Beckmanlaan 19 3705 VC Zeist Tel. 030-695 02 55 Email: b.vanojen@filternet.nl 11. drs. J. Pas Thorbeckehoeve 12 2743 JS Waddinxveen Tel. 0182-63 15 25 Email: j.pas@kliksafe.nl 12. dr. R. Seldenrijk De la Reijlaan 42 3707 TM Zeist Tel. 030-692 51 63 Email: r.seldenrijk@euronet.nl 13. drs. L. Snoek Oude Arnhemseweg 163 3702 BD Zeist Tel. 030-691 10 40 Email: snl@vanlodenstein.nl 14. drs. N.J. Teerds Reigersbek 6 3344 BC H.I. Ambacht Tel. 078-612 27 49 Email: n.j.teerds@driestareducatief.nl 15. ds. L. Terlouw Van den Broekveld 14 2992 HV Barendrecht Tel. 0180-62 39 20 Email: terlouwl@kliksafe.nl Oude Testament Werkveldverkenning Kerkgeschiedenis Ethiek Verdieping Ethiek Werkveldverkenning Vakdidactiek Coördinatie stage Pedagogiek Sociale Vaardigheden Algemene psychologie Godsdienstpedagogiek Intervisie Praktische theologie Werkveldverkenning Pastoraat en ziekte Pastorale psychologie Pastorale agogische vaardigheden On Ps Se Sn Td Te Studiegids PW/AV 2009-2010 19

Docenten Vakken Roostercode 16. W.M. van der Wilt Paradijsselpark 21 2904 PA Capelle a/d IJssel Tel. 010-451 05 60 Email: cgo@kliksafe.nl Directeur Wi Gastdocenten Vak Roostercode drs. C.J. van der Beek Verdieping Ped. en Did. Be Email: C.J.vanderBeek@driestareducatief.nl vaardigheden (E4) B.S. van Groningen Scriptiebegeleiding Gn Email: bsgroningen@kliksafe.nl ds. M. Golverdingen Email: mgolverdingen@kliksafe.nl Kerkrecht Gv Studiegids PW/AV 2009-2010 20

6. Aanvullende informatie Voor meer informatie verwijzen wij u naar de website: www.cgo.nu. Daar kunt u o.a. de volgende documenten vinden: - boekenlijsten, uitgesplitst naar collegejaar en variant; - roosters; - onderwijs- en examenreglement; - reglement van de examencommissie; - keuze-/wijzigingsformulier, jaarlijks in te vullen voor 1 mei; - uitschrijffformulier en exitformulier. Studiegids PW/AV 2009-2010 21