Ingenieursbureau Wolter & Dros B.V. Quality, Health, Safety & Environment Amsterdamseweg 53 3812 RP Amersfoort Postbus 47 3800 AA Amersfoort Telefoon 033-467 15 11 Fax 033-467 17 88 qhse@wolterendros.nl www.wolterendros.nl Carbon Footprint Rapport 2016-Q3 & Q4 Auteur(s) E. Groot-D hondt A.M.A Robijn Datum opgesteld Referentie 04062015.01 1 van 15 0437
2 van 15 Inhoudsopgave Carbon Footprint Rapport 1 1 1. Verantwoording ISO 14064-1 3 2 2. Omschrijving van de organisatie 4 2.1 3.1 Inleiding 4 2.2 3.2 Missie 4 2.3 3.3 Bedrijfshistorie 5 3 3. Energie- en CO2 reductiebeleid 2014 6 4 4. Boundary (2016 Q3 &Q4) 7 5 5. Energiegebruik 9 5.1 Soorten en hoeveelheden 9 5.2 Alternatieve brandstoffen 9 6 6. De carbon footprint 10 6.1 Verslagperiode en referentiejaar 10 6.2 Verantwoordelijke persoon 10 6.3 Contactpersoon 10 6.4 Uitsluitingen 10 6.5 Kwantificeringsmethoden en conversiefactoren 11 6.6 7.9 Verificatie 11 7 8. Doelen en maatregelen 2016 (Q3 & Q4) 12 7.1 8.1 Doelstellingen ingenieursbureau Wolter & Dros 12 7.2 8.2 Maatregelen ingenieursbureau Wolter & Dros 12 8 9. Voortgang en effect 14 9 10. Wijzigingen 15 2
3 van 15 1 1. Verantwoording ISO 14064-1 Zie handboek 3
4 van 15 2 2. Omschrijving van de organisatie 2.1 3.1 Inleiding Wolter & Dros is een technisch dienstverlener werkzaam in de utiliteit, de woningbouw, de zorg, het onderwijs en de industrie. Advies, integraal ontwerp, engineering, realisatie en beheer van technische installaties voor verwarming, ventilatie, koeling en sanitair vormen ons dienstenpakket. Met 1450 medewerkers en een netwerk van vestigingen in Nederland, behoort Wolter & Dros tot de top van technische dienstverleners in haar vakgebied. Wolter & Dros is een werkmaatschappij van vastgoed-, bouw- en techniekconcern TBI te Rotterdam. Dit is de voettekst Locaties CTB, fabriek en Centrale Diensten Amersfoort Regionale vestigingen Amersfoort Amsterdam Arnhem Enschede Goes Groningen s-hertogenbosch Leeuwarden Maastricht-Airport Rotterdam Terneuzen Warnsveld Comfort Partners vestigingen Groningen Houten Maastricht Zwaag Fig. 1: Locaties 2014 Q1+Q23.2 2.2 3.2 Missie Wolter en Dros gaat het verschil maken op duurzaamheid in Nederland. Wij dragen bij aan een comfortabele, gezonde en veilige werk- en leefomgeving. We zijn een succesvolle en gezonde professionele W-specialist, triple-a Contractor. In de voor ons relevante markten zijn we bekend bij klanten en leveranciers om onze uitstekende prestaties. 4
5 van 15 2.3 3.3 Bedrijfshistorie In 1875 werd het bedrijf in Amsterdam opgericht door de heer H.J. Wolter. Een eenmanszaak met een leveringsprogramma dat bestond uit het ontwerpen en leveren van centrale verwarmings- en ventilatiesystemen. In 1906 werd door de heer Wolter, de heer A. Dros aangetrokken als mededirecteur van het inmiddels naar Amersfoort verhuisde bedrijf. In 1916 ging de heer Wolter met pensioen en zette de heer Dros de zaak alleen voort. In 1963 werd Wolter & Dros overgenomen door de N.V. OGEM. Binnen OGEM groeide het aantal medewerkers van Wolter & Dros door fusies en overnames tot boven de 1200. In het jaar 2000 heeft Wolter & Dros haar 125 - jarig bestaan gevierd. Vanaf begin jaren tachtig tot en met 2002 verricht Wolter & Dros haar activiteiten als werkmaatschappij van TBI Holdings B.V. te Rotterdam. In 2003 wordt TBI Techniek B.V. opgericht, een samenwerkingsverband tussen zes installatietechnische zusterbedrijven van TBI. Tot op projectniveau zijn de kennis en expertise binnen de TBI-bedrijven optimaal gesynchroniseerd en gebundeld. Naast het hoofdkantoor in Amersfoort heeft Wolter & Dros in 2007 het Belevingscentrum geopend, een hypermodern centrum waar bezoekers comfort in de breedste zin van het woord kunnen beleven. Per 1 januari 2010 zijn de woningbouwactiviteiten van Wolter & Dros ondergebracht onder een nieuwe Besloten Vennootschap Wolter & Dros Woningbouw B.V. met de handelsnaam Comfort Partners. Comfort Partners is ontstaan uit de vestigingen van Wolter & Dros Aquatherm in Groningen en Houten en de vestigingen van Wissink Installatietechniek B.V. in Zoetermeer en Zwaag. Op 1 juli 2013 is Alfen BV, voorheen onderdeel van ons moederbedrijf TBI, een 100% dochteronderneming geworden van Wolter & Dros. Op 29 maart 2014 heeft Wolter & Dros samen met Croon Elektrotechniek, CWF BV opgericht. (niet te verwarren met CWF vof, dit is een aparte juridische entiteit) CWF is gevestigd in gebouw de Voorsprong in Amersfoort en gespecialiseerd in integraal facilitair management. 5
6 van 15 3 3. Energie- en CO2 reductiebeleid 2014 Zie beleidsverklaring document! 6
7 van 15 4 4. Boundary (2016 Q3 &Q4) Zie document 7
8 van 15. 8
9 van 15 5 5. Energiegebruik 5.1 Soorten en hoeveelheden Elke vestiging van Wolter & Dros verbruikt elektriciteit voor verlichting en ICT. Ook worden de gebouwen verwarmd. Hiervoor wordt hoofdzakelijk gebruik gemaakt van aardgas. Het gebouw van vestiging Comfort Partners Houten is aangesloten op een collectief verwarmingssysteem met warmtepompen. De hiervoor benodigde elektrische energie is meegenomen in het elektriciteitsverbruik van de vestiging. De spreadsheet geeft een overzicht van de gebruikte energiesoorten per vestiging. 5.2 Alternatieve brandstoffen Als alternatieve brandstoffen (energiebronnen) zijn aan te merken: windenergie, bodemenergie (warmte- en koudeopslag) en elektrisch vervoer met scooters. 9
10 van 15 6 6. De carbon footprint Zie spreadsheet 6.1 Verslagperiode en referentiejaar Dit Carbon Footprint rapport over Q3 & Q4 2016 omvat de periode vanaf 01 juli 2016 tot en met 30 december 2016. Het referentiejaar is 2011. 6.2 Verantwoordelijke persoon De verantwoordelijke persoon voor de Carbon Footprint is de heer ing. Jungbeker 6.3 Contactpersoon De contactpersoon voor de Carbon Footprint is de heer ing. A.M.A Robijn, duurzaamheid coördinator Amsterdamseweg 53 3812 RP Amersfoort Postbus 47 3800 AA Amersfoort Mobiel 0612055506 mail Sascha.robijn@croonwolterendros.nl 6.4 Uitsluitingen Biomassa wordt niet toegepast. 10
11 van 15 6.5 Kwantificeringsmethoden en conversiefactoren De conversiefactoren zijn volgens de opgaaf uit de CO2-Prestatieladder 2.2 d.d. 4 april 2016 toegepast, met uitzondering van de volgende posten. Lasgassen Tabel 6 geeft een overzicht van de gehanteerde conversiefactoren voor het gebruik van lasgassen weer. (emissie factor propaan is conform het prestatieladder handboek) Tabel 6: Conversiefactoren lasgassen Bron: Business Improvement Conversieberekening, 09 maart 2010. Stadsverwarming Houten Uitgangspunten: De WKO met warmtepomp wordt geëxploiteerd door Eneco; Eneco betrekt de benodigde elektriciteit uit eigen net; Het rendement van een dergelijke installatie > 10 kw bedraagt COP 3,66 (bron: Cijfers en tabellen 2007, Senternovem, blz. 40, tabel Kentallen van warmtepompen ); Gemiddeld specifiek vermogen van kantoren is 38 W/m³ bij een gemiddeld aantal vollasturen van 1250 uur/jaar (bron: Cijfers en tabellen 2007, Senternovem, blz. 32, tabellen Ketelvermogen op basis van gebouwinhoud en Vollasturen op basis van ketelvermogen ); Een kantoor heeft een gemiddelde verdiepingshoogte van 2,7 meter; Conversiefactor grijze stroom is 455 g/kwh (Bron: ProRail CO2-Prestatieladder); Conversiefactor; Per m² vloeroppervlak is 38*2,7*1250= 128,3 kwh/jaar aan warmte nodig; Om deze warmte met de WKO/WP te maken is 128,3/3,66=35,1 kwh/m 2 elektriciteit nodig; De conversiefactor van de stadsverwarming in Houten is 35,1 kwh/(m 2.jaar) * 455 g/kwh = 15.971 g/(m 2.jaar). 6.6 7.9 Verificatie De laatst geverifieerde rapportage is het Carbon Footprint Rapport 2013 De carbon footprint rapportage 2015 zal in 2016 door een externe partij worden geverifieerd. 11
12 van 15 7 8. Doelen en maatregelen 2016 (Q3 & Q4) Zie Spreadsheet 7.1 8.1 Doelstellingen ingenieursbureau Wolter & Dros Zie spreadsheet 7.2 8.2 Maatregelen ingenieursbureau Wolter & Dros Zie spreadsheet 12
13 van 15 13
14 van 15 8 9. Voortgang en effect Zie spreadsheet 14
15 van 15 9 10. Wijzigingen Na de publicatie van versie juni 2016 zijn in dit rapport geen wijzigingen aangebracht. 15